Shartli va tanlash jarayonlarni dasturlash - Informatika va AT - Referatlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	2000UZS
Hajmi	40.3KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Referatlar
Fan	Informatika va AT

Shartli va tanlash jarayonlarni dasturlash

Sotib olish

Mavzu : -Mavzu: Shartli va tanlash jarayonlarni dasturlash.
Reja:
1. Shartli jarayonlarni Qt muhitida dasturlash.
2. Qt dasturlash muhitida tanlash(RadioButton,CheckBox) va elementlari
tanlanadigan ro’yxatlar(Combobox) haqida ma’lumotlar,ularning xossa va
hodisalari.

1. Shartli jarayonlarni Qt muhitida dasturlash.
Tanlash selektorlari ma'lumotlarni namoyish qilish, o'zgartirish va tanlash
uchun standart grafik interfeysli elementlaridir. Ushbu mavzudagi bir qator sinflar
- QListwidget, QTreeWidget va QTableWidget - model ko'rinishi arxitekturasiga
asoslangan. Ushbu arxitektura sinflaridan to'g'ridan-to'g'ri foydalanish bu erda
tasvirlangan sinflar bilan taqqoslaganda ba'zi afzalliklarni beradi va shuning uchun
ko'p hollarda afzalroqdir.
2. Qt dasturlash muhitida tanlash(RadioButton,CheckBox) va elementlari
tanlanadigan ro’yxatlar(Combobox) haqida ma’lumotlar ,ularning xossa
va hodisalari .
QCheckBox bayroqchalari
Aksariyat dasturlar dasturning xatti-harakatlarini o'zgartirish uchun turli xil
sozlamalarni taqdim etadi. QCheckBox vidjeti bu maqsadda foydali bo'lishi
mumkin, bu foydalanuvchiga bir vaqtning o'zida bir nechta parametrlarni tanlash
imkonini beradi. Belgilash qutisi vidjetining QCheckBox sinfi QCheckBox
sarlavha faylida aniqlangan.
Agar beshdan ko'p variant mavjud bo'lsa, unda QListWidget ro'yxati
vidjetidan foydalanish yaxshiroqdir.
Belgilash katakchasi kichkina to'rtburchakdan iborat bo'lib, uning yonida izohli
matn yoki rasmdan bo'lishi mumkin. Vidjetni bosganingizda to'rtburchakda tasdiq
belgisi paydo bo'ladi. Vidjet faol bo'lganda <bo'sh joy>(probel) tugmasini bosish
orqali uni belgilash mumkin. Ushbu vidjet dastur mantig'iga ko'ra "yoqish" yoki
"o'chirish" holatiga o'rnatiladi va bu holatlarni o’rnatish va o’chirish tugmasi
hisoblanadi(51-rasm). Ammo, bu ikki holatdan farqli o'laroq, QCheckBox uchinchi
- aniqlanmagan holatga ham ega bo'lishi mumkin. Ushbu holat qanday
ishlatilishini misol sifatida Windows-da Explorer xususiyatlari oynasida turli xil
xususiyatlarga ega bir nechta fayllarni tanlaganda ko'rish mumkin.

51-rasm.QCheckBox holatlari
#include <QtGui>
int main(int argc, char** argv)
{
QApplication app(argc, argv);
QWidget wgt;
QCheckBox* pchkNormal = new QCheckBox("&Normal Check Box");
pchkNormal->setChecked(true);
QCheckBox* pchkTristate = new QCheckBox("&Tristate Check Box");
pchkTristate->setTristate(true);
pchkTristate->setCheckState(Qt::PartiallyChecked);
//Layout setup
QVBoxLayout* pvbxLayout = new QVBoxLayout;
pvbxLayout->addWidget(pchkNormal);
pvbxLayout->addWidget(pchkTristate);
wgt.setLayout(pvbxLayout);
wgt.show();
return app.exec();
}
Yuqoridagi dasturda ikkita bayroq ko'rsatkichlari - pchkNormal va pchkTristate
yaratildi. Normal QCheckBox vidjeti setChecked() metodiga true parameter berilib
vidjet belgilangan holatga o’tkazilgan. Tristate QCheckBox setTristate() metodiga
true parameter berilib vidjet uchinchi, aniqlanmagan holatga o’tkazilgan. Keyin
setCheckState() usulini Qt:: PartiallyChecked chaqirish orqali uchinchi holat
o'rnatiladi.
QRadioButton radiotugmalar sinfi

Uzining inglizcha - RadioButton nomini - panelida faqat bitta tugmachani
bosish mumkin bo'lgan radio qabul qilgich tugmachalariga o'xshashligi tufayli
paydo bo'ldi. Bu tugmalar odatda guruh bo’lib keladi va guruhdagi biror
RadioButton tugmani belgilash, guruhdagi avval bosilgan tugmani avtomatik
ravishda o'chiradi.
RadioButton vidjeti, ikki holatda bo'lishi mumkin: belgilangan yoki
belgilanmagan(o'chirilgan). Foydalanuvchi ushbu holatlarni vidjey faol bo'lganda
sichqonchani chap tugmasini bir marta bosish yoki <bo'sh joy> tugmasi yordamida
o'rnatishi mumkin.
RadioButton vidjetining QRadioButton sinfi QRadioButton sarlavha faylida
aniqlangan.Ushbu vidjet foydalanuvchiga kamida ikkita taklifdan birini tanlashni
ta'minlashi kerak. RadioButton vidjetlarini alohida holatda ishlatish mumkin emas
va ularni birgalikda guruhlash kerak. Ularni, masalan, QGroupBox sinfidan
foydalanib xam guruhlashingiz mumkin.
Guruhda ishlatiladigan har bir Radiotugma uchun tushuntirish yozuvlari
aniqlanishi kerak, shuningdek, har bir tugmani tezroq faollashtirish uchun
klaviatura tugmalarini o'rnatish maqsadga muvofiqdir. Bu tugma yozuvida kerakli
harfning oldiga & belgisini qo'shish orqali amalga oshiriladi.
RadioButtonlarning afzalligi shundaki, barcha variantlar birdaniga ko'rinadi,
ammo ular juda ko'p joy egallaydi. Shuning uchun, agar radio tugmachalari soni
beshtadan ko'p bo'lsa, unda QComboBox ochiladigan ro’yxat vidjetidan
foydalanish yaxshiroqdir.
QRadioButon vidjeti

#include <QtGui>
int main(int argc, char** argv)
{
QApplication app(argc, argv);
QGroupBox gbx("&Colors");
QRadioButton* pradRed = new QRadioButton("&Red");
QRadioButton* pradGreen = new QRadioButton("&Green");
QRadioButton* pradBlue = new QRadioButton("&Blue");
pradGreen->setChecked(true);
//Layout setup
QVBoxLayout* pvbxLayout = new QVBoxLayout;
pvbxLayout->addWidget(pradRed);
pvbxLayout->addWidget(pradGreen);
pvbxLayout->addWidget(pradBlue);
gbx.setLayout(pvbxLayout);
gbx.show();
return app.exec();
}
Bu dasturda gbx radio tugmachalari guruhi uchun vidjetlar yaratiladi. PradRed,
pradGreen va pradBlue Radiotugmalarini yaratgandan so'ng, ulardan biri
(pradGreen) setChecked() usulini true parametr bilan chaqirib yoqilgan holatga
o’tkaziladi. Tugmalar gbx guruh vidjetiga joylashtirilgan va QVBoxLayout sinf
ob'ekti ularni avtomatik ravishda vertikal ravishda joylashtiradi.
Elementlari tanlanadigan ochiladigan ro'yxat
QComboBox klassi foydalanuvchiga bir nechta elementlardan birini tanlash
imkoniyatini beradi. Uning ishi QListWidget oddiy ro'yxat vidjeti bilan bir xil.
Ochiladigan ro'yxatning asosiy afzalligi shundaki, u faqat bitta (tanlangan)
elementni namoyish etadi, shuning uchun uni joylashtirish uchun ko'p joy
egallanmaydi. Foydalanuvchiga mavjud variantlardan tanlovni amalga oshirishi

uchun butun ro'yxat faqat ma'lum bir vaqtga namoyish qilinadi (ro’yxat
ochilganda), so'ngra ro'yxat dastlabki holatga qaytariladi (yopiladi).
Element sifatida bu ro’yxatga matn va / yoki rasm qo'shish mumkin. Bu
addItem() usuli yordamida amalga oshiriladi. QStringList klassi ob'ektining
addItems() usuliga bir vaqtning o'zida bir nechta matn elementlarini qo'shish bilan
ro’yxatga bir nechta matn elementlarini qo’shish mumkin.
SetDuplicatesEnabled (false) usuli yordamida, ro’yxatdagi takrorlanadigan
elementlarni o'chirish rejimni o’rnatish mumkin. Agar ochilgan ro'yxatdagi barcha
elementlarni olib tashlash kerak bo'lsa, u holda clear() usuli ishlatiladi.
Elementlarning qaysi biri ayni vaqtda belgilanganligini aniqlash uchun
belgilangan element tartib raqamini beruvchi-currentIndex()usulidan foydalanish
kerak.
Foydalanuvchining o'ziga xam ro'yxatga elementlarni qo'shish imkoniyati
mavjud. Vidjetni ushbu rejimga o'tkazish uchun setEditable() usuliga true parametr
beriladi. Foydalanuvchi tanlangan elementning matnini o'zgartirgandan so'ng
editTextChanged(const QString &) signali yuboriladi va yangi element ro'yxatga
qo'shiladi.
#include <QtGui>
int main(int argc, char** argv)
{
QApplication app(argc, argv);
QComboBox cbo;
QStringList lst;
lst << "John" << "Paul" << "George" << "Ringo"; cbo.addItems(lst);
cbo.setEditable(true);
cbo.show();
return app.exec();
}
Elementni tanlagandan so'ng, bir vaqtning o'zida ikkita activated() signallari
yuboriladi - biri int tipidagi parametr bilan (tanlangan elementning indeksi),

ikkinchisi esa QString tipli paramet bilan (uning qiymati). Ushbu signallar
foydalanuvchi oldindan tanlangan elementni tanlagan bo'lsa ham yuboriladi;
currentIndexChanged() signallari real o'zgarish haqida xabar berish uchun
ishlatiladi, shuningdek int tanlangan element indeksi va uning qiymati const
QString parametrlar bilan yuboriladi.
Quyidagi rasmdagi misol ochiladigan vidjetni namoyish etadi. Agar element
o'zgartirilsa, ro'yxat yangisi bilan to'ldiriladi.
#include <QtGui>
int main(int argc, char** argv)
{
QApplication app(argc, argv);
QComboBox cbo;
QStringList lst;
lst << "John" << "Paul" << "George" << "Ringo";
cbo.addItems(lst);
cbo.setEditable(true);
cbo.show();
return app.exec();
}
Yuqoridagi dastur cbo nomli ochiladigan vidjetni yaratadi. Keyin lst ga to'rta
qator qo'shiladi. Ushbu to'rtta satr ochiladigan vidjetda addItems() usuli orqali
o'rnatiladi. True parametr bilan setEditable() usulini chaqirish ro'yxatni tahrirlash
rejimiga o'tkazadi.
Sinov savollari:
1. Shartli jarayonlarni Qt muhitida dasturlashni tushuntiring.
2. Qt dasturlash muhitida tanlash(RadioButton,CheckBox) va elementlari
tanlanadigan ro’yxatlar(Combobox) haqida ma’lumotlar,ularning xossa va
hodisalarini ayting.
Uyga vazifa :

Matn maydonlari,tanlash,belgilash va boshqa vidjetlar va tartiblashlardan
foydalanib (LineEdit,RadioButton, CheckBox, Combobox va boshq) ,(F.I.O., t.yili,
manzili, ma’lumoti …..)maydonlari bor registrasiya oynasini yarating.Kiritilgan
ma’lumotlarni ro’yxatda ko’rinib turadigan qiling.

Foydalanilgan ea dabiyotlar ro’yxati
1. Sh.A.Nazirov, R.V.Qobulov, M.R.Babajanov «C va C++ TILI»
2. Informatika fanidan o’quv qo’llanma //TATU 489 b. Toshkent, 2012.
3. C / C ++. Программирование на языке высокого уровня / Т. А.
Павловская. — СПб.:Питер, 2003. —461 с: ил.
4. Программирование на языке С++ в среде Qt Creator :
5. / Е. Р. Алексеев, Г. Г. Злобин, Д. А. Костюк,О. В. Чеснокова,
6. А. С. Чмыхало — М. : ALT Linux , 2015. — 448 с.
7. Жасмин Бланшет, Марк Саммерфилд Qt 4:Программирование GUI на
C ++
8. М.Шлее, Qt 5.10. Профессиональное программирование на С++. - СПб.:
БХВ-Петербург, 2018. - 1072 с.

Shartli va tanlash jarayonlarni dasturlash

Sotib olish