Shaxs dunyoqarashini shakllantirish - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	702.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Shaxs dunyoqarashini shakllantirish

Купить

Shaxs dunyoqarashini shakllantirish www.arxiv.uz

• Dunyoqarash tabiat, ijtimoiy jamiyat, tafakkur hamda shaxs faoliyati mazmunining rivojlanib borishini belgilab beruvchi dialektik qarashlar va e'tiqodlar tizimidir. Unda ijtimoiy-g'oyaviy, falsafiy, iqtisodiy, tabiiy- ilmiy, ma'naviy-axloqiy, estetik, huquqiy va ekologik bilimlar negizida shakllangan e'tiqodlar namoyon bo'ladi. Dunyoqarashga ega bo'lish shaxsda atrof-muhit, ijtimoiy munosabatlar, mehnat faoliyati va ishlab chiqarish jarayoni, sub'ektlarga nisbatan ma'lum munosabatning qaror topishi, shaxs tomonidan zimmasidagi ijtimoiy burchlarini to'laqonli anglash va ularni bajarishga nisbatan mas'uliyat tuyg'usiga ega bo'lishi uchun zamin yaratadi. Dunyoqarash izchil, tizimli, uzluksiz hamda maqsadga muvofiq tashkil etilayotgan ta'li

• Aqliy tarbiyaning shaxs ilmiy dunyoqarashini shakllantirishdagi roli. Shaxs dunyoqarashining shakllanishida aqliy tarbiya muhim o'rin tutadi. Aqliy tarbiya shaxsga tabiat va jamiyat taraqqiyoti to'g'risidagi bilimlarnii berish, uning aqliy (bilish) qobiliyati, tafakkurini shakllantirishga yo'naltirilgan pedagogik faoliyat bo'lib, uni samarali yo'lga qo'yish asosida dunyoqarash shakllanadi. • Bugungi kunda O'zbekiston Respublikasida yoshlarga aqliy tarbiyani berishga alohida e'tibor qaratilmoqda. O'zRning “Ta'lim to'g'risida”gi Qonuni va “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi” mazmunida ham bilimli, yuksak ma'naviy va axloqiy talablarga javob beruvchi yuqori malakali kadrni tarbiyalash davlat siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan bir

• Aqliy tafakkur uzoq muddat hamda tinimsiz izlanish natijasida yuzaga kelib, uning negizida ilmiy qarash va e'tiqod yotadi. • Ilmiy qarash (yunoncha “idea” – g'oya, tasavvur va tushunchalar yig'indisi) muayyan hodisa, jarayonning mohiyatini yorituvchi, ilmiy jihatdan asoslangan fikr, g'oya bo'lib, u shaxs tomonidan mavjud ilmiy bilimlar tizimi puxta o'zlashtirilganda, bilimlarni bir-biri bilan taqqoslash, solishtirish, predmet, hodisa yoki jarayon mohiyatini tahlil qilish natijasida yuzaga keladi. O'quvchilarni ijodiy fikrlashga o'rgatish ularda ixtirochilik ko'nikmalarini shakllantirishga zamin yaratadi. Aqliy tarbiyani samarali tashkil etish shaxsda ilmiy tafakkurni rivojlantiradi. Ilmiy tafakkur inson aqliy faoliyatining yuksak shakli sanalib, ijtimo

• Ekologik tarbiyaning vazifalari quyidagilarda aks etadi: tabiat haqidagi asosiy tushunchalar va ilmiy dalillarni o'zlashtirish; jamiyat va har bir insonning moddiy va ma'naviy quvvati manbai sifatida tabiatning ko'p qirrali ahamiyatini tushunib yetish; amaliy bilimlar hamda atrof-muhitning holatini o'rganish va baholash ko'nikmalarini egallash; tabiat bilan muloqot ehtiyojlarini, tabiatdagi xulq-atvor me'yorlariga ongli amal qilishni rivojlantirish; tabiiy va o'zlashtirilgan atrof-muhitni yaxshilash bo'yicha faoliyatni faollashtirish. • Ekologik tarbiya o'quvchilar dunyoqarashini shakllantirishning tarkibiy qismi. “Ekologiya” tushunchasi ilk bor nemis olimi E.Gekkel tomonidan qo'llanilgan. Ekologik tarbiya ijtimoiy tarbiyaning muhim tarkibiy qismi

• Ijtimoiy-ekologik harakat g'oyasi “O'zbekiston Respublikasining Atrof-muhitni muhofaza qilish Milliy harakat rejasi”da o'z ifodasini topgan. O'quvlarda tabiatga nisbatan to'g'ri munosabatni qaror toptirish, mehr-muhabbatni uyg'otish, atrof- muhit musaffoligiga erishish ekologik muammolarni hal etish yo'lida muhim bosqich sanaladi. Ekologik ta'lim o'quvchiga aniq maqsadga muvofiq, izchil, tizimli va uzluksiz ravishda nazariy ekologik bilimlarni berishga yo'naltirilgan ta'limiy jarayoni www.arxiv.uz

• Bugungi kunda insoniyatni xavf ostida qoldirayotgan hodisalardan biri ekologik vaziyat hisoblanadi. Jamiyatning atrof-muhit bilan o'zaro buzilgan aloqasi keng jamoatchilik o'rtasida katta tashvish uyg'otmoqda. Insonning tabiiy boyliklardan haddan tashqari ortiq foydalanishi oqibatida sayyoramizning qiyofasi o'zgarib bormoqda. Yashil o'rmonlar siyraklashib, o'simlik va hayvonot turlari kamaymoqda, foydali qazilmalar tugab bormoqda. Suv havzalari va a t mosfera havosining ifloslanishi, chiqindi moddalarning ortib borishi natijasida aholini oziq-ovqat bilan ta'minlash, elektr energiya va chuchuk suv muammolari borgan sari murakkablashmoqda. Oqibatda, million-million yillar davomida turg'un bo'lgan tabiiy holatga putur yetmoqda. • Inson tabiatga, o'zin

• Ekologik ta'lim va tarbiyaning tub ma'nosi — tabiat va jamiyat o'rtasidagi doimiy birlik va ularni bir-birlariga bog'lovchi tabiiy hamda ijtimoiy qonunlarni o'rganish, hayotga tatbiq qilishdan iboratdir. Ekologik ta'lim va tarbiya — bu insonni tabiatga qadam qo'ygan vaqtdan boshlab, butun hayoti davomida tabiatdan ongli ravishda foydalanishga, psixologik, axloq-odob yuzasidan xalqimizning tabiatga hurmat va e'tibor bilan qaraydigan urf-odatlarini, udumlarini tarbiyalash, tabiiy boyliklarni ko'paytirish, bog'-rog'lar, gulzoriar tashkil qilishga undashdan, uning qalbida yaxshi xislatlar uyg'otishdan iboratdir. Insonni o'rab turgan tabiiy muhit va uning boyliklarini biladigan, undan tejamkor l ik bilan foydalanadigan, saqlaydigan, tabiat b

• Inson onadan tug'ilib, dunyoga kelgan chog'idanoq, tabiat ehsonidan bahramand bo'ladi. Ilk bor havodan to'yib nafas oladi. Odamzod o'sib- unishi uchun oziq-ovqat, suv, quyosh harorati juda zarur bo'lib, u bularning hammasini tabiatdan oladi. Insonni ona tug'ib tarbiyalasa, tabiat - voyaga yetkazadi. Shuning uchun uni „Ona-tabiat" deb atashadi. Odamzodning sog'lom bo'lishi uni o'rab olgan atrof-muhitga, tabiatga bog'liq. Tabiat musaffo bo'lsa, odam ham sog'lom, baquvvat bo'ladi. Odam har nafas olganda uning o'pkasiga yarim litrgacha havo kiradi. Odam bir minutda 16 - 18 marta nafas oladi yoki tanaga 8-9 li t r havo kiradi. Bu miqdor bir kecha-kunduzda 11 ming litrdan ortadi. Demak, havo inson tanasi uchun eng muhim va zarur t

• Tabiat sh u nday odil mo ’ jizaki, a t rof-muhitni muvozanatga keltiradi. Chunonchi, chiqarilgan karbonat angidridni o'sim li k l ar yutib, uni kislorodga aylantiradi. Demak, o'simlik l ar dunyosi, ramziy ma'noda aytganda, havoni chang va karbonat angidriddan toza l ab beruvchi bebaho vositadir. Bundan inson o'z a t rofini o'rab turgan tabiatni, uning o'simliklar dunyosini ko'z qorachig'iday asrabgina qolmay, uni boyilishi, qo'lidan kelganicha ko'proq daraxt ekishi, ko'ka l a m zorlashtiris h iga intilishi zarur degan xulosa kelib chiqadi. Shuning uchun ota-bobolarimiz daraxt ekish, bog'-rog' yaralishni savobli ish deb bilis h gan. Bir t up mevali daraxt ekkan kishining ikki dunyosi obod bo ’l adi, deb bejiz aytishmagan. • Muhammad alay

• Yer yuzi ekologiyasi ham keskin buzilmoqda. “ Tabiatni yengamiz ” , “ Tabiatdan in'om-ehson kutib o'tirmay, uni jilovlaymiz ” , degan noo'rin shiorlar, daraxtlarning kesib yuborilishi, qush va hayvonlarning shavqatsizlik bilan ovlab, yo'q qilinishi tabiat muvozanati qonunlarining buzilishiga sabab bo'ldi va bo'lmoqda. Dengiz va daryo l arga, okeanlarga neft qoldiqlari oqizilib, yer yuzidagi suv ekologiyasi tubdan izdan chiqarilmoqda. Inson uchun quyosh nuri, toza havo, t oza suv naqadar zarur bo' l sa, ona zamin ham shunday zarur, uni asrab-avaylash insonning o'z qo'lidadir. Abu Ali I bn Sino: “ Dunyoda chang va tutun bo'lmaganida, odamzod ming yil umr ko'rishi mumkin edi ” , - degan edi. Atrof-muhitning tozaligini t a'minlash o'zimizga

• Ota-bobolarimiz zilol suvni, buloqlarni, so'lim daraxtzorlarni, qoya-g'orlarni, xosiyatli o't-o'lanlarni, gul - giyohlarni asrashga, niyati nopok kishilardan saqlashga, toptamaslikka, oyoqosti qilmaslikka alohida e'libor berib k e lganlar. Xalq nopok kishilar haqida shunday iboralar qo'llagan: “ Daraxt k о 'r qilgur ” , “ Moling sutdan qols in” , “ Parranda ursin ” (qarg'ish). “Daraxtga ko'z olaytirma, yomon bo'ladi”, “Suvga tupurma, gunoh bo'ladi”, “ Yerni toptama, i dunyoliging qolmaydi ” , kabi naqllar ham bekorga aytilmagan. • Avvalo h ar bir inson yer yuzidagi o'simliklarni ko'paytirishga hissa qo'shishi, kamaytirishdan o'zini tiyishi lozim. O'simliklarni ko'paytirishning birdan-bir yo ’l i — mevali va manzarali dar

• Iqtisodiy tarbiyaning asosiy maqsadi – shaxsda bozor iqtisodiyoti sharoitlariga hamda maqsadga muvofiq iqtisodiy faoliyatni amalga oshira olish qobiliyatini shakllantirish. Bu maqsad yaxlit vazifalarni hal qilish yo'llarini izlab topishga imkon beradi: ta'lim oluvchilarda iqtisodiy bilimlarni egallash va iqtisodiy faoliyatga ehtiyojni shakllantirish; ularning asosiy iqtisodiy tushunchalar, kategoriyalar, qonunlar va jarayonlarni o'zlashtirishi; uddaburonlik, mas'uliyatlilik, mustaqillik, tadbirkorlikni rivojlantirish; ishlab chiqarish faoliyati uchun zarur bo'lgan malakalarni egallash; bozor iqtisodiyoti sharoitida insonning tasodifiy qiyinchiliklarga imkon qadar psixologik tayyorgarligini shakllantirish. • Iqtisodiy tarbiya o'quvchilarda ilmiy dunyoqarashni shakl

• Iqtisodiy tarbiyani uzluksiz amalga oshirishda ta'lim muassasalarida dars va darsdan tashqari sharoitlar, oilada amalga oshirilayotgan harakatlar muhim ahamiyatga ega. Iqtisodiy mazmundagi suhbatlar, uchrashuvlar, ekskursiyalar, to'garaklar ko'rinishidagi amaliy tadbirkorlik faoliyati (u yoki bu hunar yo'nalishidagi ijodiy ishlar)ni tashkil etish o'quvchilarda iqtisodiy tafakkurning shakllanishiga yordam beradi. • Bir vaqtlar bolalarga pullar haqida , boylikning afzalliklari to'g'risida gapirish u yat hisoblanardi. Shuning uchun jamiyatimiz hayotida o'quvchilarning iqtisodiy ta'lim-tarbiyasidagi kamchiliklar, ularning oila b y udjeti asoslarini va pu l ning oddiy hisob-kitobini bilmaslik bilan bog'liq bo'lgan muammolar tezda namoyon bo'la b

• O'zbekiston rahbariyatining mustaqillikni e'lon qilgandan keyingi dastlabki qadamiaridan biri iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishdan iborat bo'ldi. Bunga quyidagi tamoyiliar asos qilib otind i : Iqtisodiy i slohotlar hech qachon siyosat ta'siri ostida bo ’l masligi kerak. Bu iqtisodiyot siyosatdan ustun turishi kerakligini bi l diradi. Ham ichki, ham tashqi iqtisodiy munosabatlarning mafkuradan xoli bo'lishini ta'minlash kerak. Davlat bosh islohotchi sifatida namoyon bo'lishi darkor. U ustunlikni belgilashi, o'zgarishlar siyosatini ishlab chiqishi va izchillik bilan amalga oshirishi, jaholatparast va mutaasiblar qarshiligini banaraf etishi lozim. Qonunning ustivorligi, qonunga rioya qilish. Bu d e mokratik yo'l bilan qabul qilingan yangi Konstitutsi

• Bu tamoyiliar yangilanish, rivoj l anish va t araqqiyyotni o'z yo'liga asos qilib olgan bo'lib, o'tish davri konsepsiyasining asosiy konstruksiyasini hosil qiladi. Tegishli shart-sharoitlar yaratilgan taqdirdagina bozor mexanizmlarini ishga tushirib yuborish mumkin. Bunday shart-sharoitlarga, avvalo quyidagilar kiradi: mulkni na t sionalizatsiya qilish, davlat tasarrufidan chiqarish va mulkchilikni xususiylashtirish siyosatini o'tkazish, mulkchilikning nodavlat shakllariga (xususiy mulk, aksionerlik mulki, jamoa, kooperativ mulk va boshqalar) asoslangan yangidan tashkil etilayotgan xo'jalik yurituvchi subyektlarning rivojlanishini qo'llab-quvvatlash yo'li bilan aralash ko'p ukladii iqtisodiyotni shakllan tirish; narx-navoni bosqichma-bosqich liberailas

• Islohotlarning asosiy maqsadi mehnatkashlarga iqtisodiy e rkinliklar berish va ma'murlarning tadbirkorlikni har tomonlama qo'llab-quvatlashi yo'li bilan fuqarolarning ishlab chiqarish kuchlarini ozod qilish. O'zbekiston aholisining ijodiy potensialidan, respublikaning tabiiy boyliklaridan maksimal foydalanish asosida respublikaaholisi hayotiningyuqori sifat jihatidan yangi darajasiga erishishdan iboratdir. Ichki siyosat ncgizi inson manfaatiariga yo'naltirilgan, mehnatni asoslashning kuchli mexanizmi va aholi-ning ijtimoiy himoya qilinmagan qailamlarini davlat tomonidan himoya qilinishiga asoslangan. www.arxiv.uz

• Iqtisodiy tarbiya — o'quvchilarning iqtisodiy ongini shakllantirishga qaratilgan, uyushgan (tashkil etilgan) pedagogik faoliyat, maxsus o'ylangan ish sistemasidir. Uni amalga oshirish jarayonida o'quvchilar tartibli va samarali iqtisodiyot haqida, ishlab chiqarish kuchlarini rivojlantirish to'g'risida, ishlab chiqarish munosabatlari haqida, amaldagi xo'jalik mexanizmi to'g'risida tushuncha va tasavvuriar majmuyini o'zlashtirib oladilar. Iqtisodiy tarbiya iqti sodiy tafakkurning rivojlanishini iqtisodiy faoliyat natijasida hosil bo'ladigan axloqiy va ishchanlik fazilatlarining, ijtimoiy faollikning, tadbirkoriikning, tashabbuskorlikning, ijtimoiy mulkka tejamkorlik bilan, halol munosabatning shakllanishini ta'minlaydi. Shu asosda yuqori rentabel

Купить