Sifat so‘z turkumining ravish so‘z turkumi bilan bo‘lgan qiyosiy-tarixiy munosabati - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	62.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Sifat so‘z turkumining ravish so‘z turkumi bilan bo‘lgan qiyosiy-tarixiy munosabati

Купить

Mavzu : Sifat so z turkumining ravish so z ʻ ʻ
turkumi bilan bo lgan qiyosiy-tarixiy
ʻ
munosabati

Reja:

1. Sifat so z turkumi haqida ma lumot
ʻ ʼ

2. Ravish so z turkumi haqida ma lumot
ʻ ʼ

3. Sifat va ravish o rtasidagi o xshashliklar va farqlar
ʻ ʻ

Sifat so z turkumiʻ

Sifat - predmetning doimiy , turib belgisini bildirgan so zlar sanaladi. Ammo
ʻ
ba zi turkiy tillarda sifatlar harakatning belgisini ham ifodalashi mumkin.
ʼ

Morfologik xususiyatiga ko ra sifatlar boshqa so z turkumlari (ot va fe l)
ʻ ʻ ʼ
singari keng taraqqiy etgan emas.

Ular turlanmaydi va tuslanmaydi

Ayrim belgilari ozaytirish va ko paytirish ko rsatkichiga ega. Masalan , ( -рак,
ʻ ʻ
-ырак kabi.

Sifatlarning semantik jihatdan bo linishiʻ
1. Rang –tus bildiruvchi
sifatlar 2. Maza-ta m bildiruvchi
ʼ
sifatlar 3. Shakl-hajm
bildiruvchi sifatlar
4 . Kishi va hayvon fizik
xususiyatlarini bildiruvchi
sifatlar 5. Odam va hayvon
fiziologik xususiyatlarini
bildiruvchi sifatlar 6. Narsa va hodisalarning
xususiyatini bildiruvchi
sifatlar
7. Kishilarning turli
holatini bildiruvchi
sifatlar

Sifatlar aslida ikkiga bo linadiʻ

Asliy sifatlar

Predmet va hodisalarga bevosita
bog liq bo lgan belgini bildiruvchi
ʻ ʻ
sifatlar. 
Nisbiy sifatlar

Bir predmet belgisini boshqa
predmet belgisiga nisbatlab
ko rsatadigan sifatlar. Belgining
ʻ
o rin hamda Paytga bog liqligini
ʻ ʻ
anglatadi.

Nisbiy sifatning eng qadimiy varianti-луґ
bo lib , bugungi kunda uning –ли varianti ʻ
keng qo llanadi.
ʻ
Gagauz-
анали
Oltoy -аґачту
Tuva - даштыг
Xakas- маллыг

Ko pincha -лик va –лиґ affikslari semantik ʻ
farqi yo q darajada kelib qoladi.
ʻ

Masalan

Китайли

Оруслу

Истанбуллу

Т ошкантлик

Самаркандлик

Sifat darajalari

Oddiy daraja - узун, улуґ

Qiyosiy daraja - жахсырок

Orttirma daraja- Енг чакши

Ozaytirma va kuchaytirma sifatlar

-кай- сьркай

-Имтир,-имтил- саримтил

-жа, ча – ажижа

-шил, -чил – саршил

-симан , суман- аксиман

Ravish o zi nima?ʻ

Ravish – harakatning va belgining belgisini bildiradigan mustaqil so z
ʻ
turkumidir.

Ravishlar odatda fe lga yoki predikativlik vazifasida kelgan sifat va ravishlarga
ʼ
bog lanib keladi
ʻ

Ravish ot va fe ldan farqli ravishdan farqli ravishda o z maxsus so z o zgartuvchi
ʼ ʻ ʻ ʻ
shakllariga ega bo lmagan so z turkumidir
ʻ ʻ

Ravishlar tarkibiga ko ra quyidagi ʻ
guruhga bo linadi:
ʻ

Sodda ravishlar

Qo shma ravishlar
ʻ

Juft ravishlar

Murakkablashgan ravishlar

Ravishlar xususiyatiga ko ra ikkiga ʻ
bo linadi
ʻ
Ot xususiyatiga ega ravishlar

Ташкари

Сирткари

Минари Fe l xususiyatiga ega ravishlar
ʼ

Ерталаб

Авайлаб

Амаллаб

Ravish turlari

1.Holat ravishi

2. O rin ravishiʻ

3. Payt ravishi

4. Miqdor daraja ravishi

5. Maqsad ravishi

Ravish va sifatga oid umumiy va farqli
jihatlar

Har ikkisi ham belgini bildiradi. Farqi sifat predmet belgisini, ravish esa
harakatning belgisini bildiradi.

Sifat turg un , barqaror belgini bildirdi. ʻ

Har ikkala so z turkumida ham ma no turlari mavjud.
ʻ ʼ

Sifat so z turkumida darajalar bor.
ʻ

Odatda, sifat otga , ravish esa fe lga bog lanib keladi(istisno holatlar ham
ʼ ʻ
mavjud).

Sifat otlashib keladi. Ravish esa o ylashmaydi.
ʻ

Sifat so‘z turkumining ravish so‘z turkumi bilan bo‘lgan qiyosiy-tarixiy munosabati

Купить