SketchUp dasturida obekt yaratish - Informatika va AT - Referatlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	2000UZS
Hajmi	3.0MB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Referatlar
Fan	Informatika va AT

SketchUp dasturida obekt yaratish

Sotib olish

SketchUp dasturida obekt yaratish
Reja:
Kirish.
1. Scratch dasturi yaratishga mo’ljallanagna dasturiy vositalar.
2. Animatsiya yaratishga mo’ljallangan dasturda ishlash.
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar

KIRISH
SketchUp - bu 3D dizayn va arxitektura dizayni uchun dastur. Asosan turar-
joy binolari, mebellar, interyerlarni modellashtirish uchun ishlatiladi.
Zinapoyalarni, elektr simlarini, sanitariya-tesisat va uskunalarni loyihalash uchun
asboblar mavjud. Biroq, unga asoslangan ancha yirik loyihalar mavjud. Misol
uchun, SketchUp geoma'lumotlari bilan Krasnoyarsk shahrining 3D modeli. 2006
yil mart oyida SketchUp Google va @Last Software deb nomlangan kichik firma
tomonidan sotib olindi. 2012-yil aprel oyida Google SketchUp-ni Trimble
Navigation[3] ga oshkor qilinmagan summaga sotdi. Dasturning ikkita versiyasi
mavjud - notijorat maqsadlarda foydalanish uchun bepul, SketchUp Make
funksiyasi bilan cheklangan (ilgari boshqa formatlarga eksport qilish bilan bog'liq)
va pullik SketchUp Pro.
SCRATCH DASTURI VA UNING UZLUKSIZ TA’LIMDAGI O’RNI.
Scratch dasturi maktab “Informatika” ta’lim tizimiga 5 sinfdan boshlab
o’qitish tizimiga kiritildi, bu dastur “Scratch”-tirnash degan ma’noga ega bo’lish
bilan birga o’z zaminida mushukcha obrazini qo’llashni o’z ichiga qamrab olgan,
uni sahna bo’ylab harakat qildirish jarayonini amalga oshirish bilan birga sahna
qirg’og’ig’a kelganda uni burilishini amalga oshirishni ham ko’zda tutiladi. Sahna
qahramoninin esa pastdaqi mushukchaning boshini esslatuvchi tugmaga kirib
o’zgartirish mumkin bo’ladi. Undan tashqari shu yerda pastda o’ng tomonda sahna
manzaralarinin ham o’zgartirishga mo’ljallangan sohalar ham mavjud.
Scratch dasturida bir necha blokli konstruktsiyalar yokli dasturdagi
personajlarni harakatga keltiruvchi, ular yordamida oddiy, tarmoqlanuvchi va
blokli konstruktsiyalarni amalga oshiruvchi bloklar bo’lib, ular yordamida biz
animatsiyalar yaratamiz. Ulardan foydalanib sahnamizda animatsiyalarni,
ertaklarni, qolaversa qiziqarli jarayonlarni ekranda hosil qilishimiz mumkin.
Scratch dasturi – bu ta’limga yangi kirib kelgan dastur uning yordamida biz
o’yinlarni ham yaratishimiz mumkin. Budasturni o’qituvchilar bolalar bilan
birgalikda o’rganib, yetmagan bilim sarhatlarini qo’shimcha darslar evasiga

to’ldirishlari mumkin. Bu dasturni qo’llashdan maqsad bolalarni birdaniga kod
yozishga emas, balki ularni avval mantiq doirasini rivojlantirish, ularni dunyo
qarashini shakllantirish, logik amallarni miyasida amalga oshirishni tashkillash va
undan keyin boshqa dasturlar “ko’prigi” yordamida boshqacharoq blokli
konstruktsiyalarga o’tib, keyin esa undan ham kuchli konstruktsiyalarga o’tishni
amalda tutadi va 9 sinfda esa Python dasturlash tili kodini o’rganish bilimlarinin
egallshni maktab “Informatika” kursi maqsad qilib olgan. Lekin uni o’rganishga
mo’ljallangan mavzular, dars soatlari Scratchni professional darajada o’tganishga
yetarli bo’lmasada, o’qituvchi o’z ustida ishlab, kerakli ma’lumotlarni internetdan
o’rganib, videolarni tortib mustaqil o’;z ustida ishlab, o’rganishi mumkin bo’ladi.
Scratch dasturida yozilgan blokli konstruktsiyalarni ularga mos amallar
yordamida, ularga mos operatorlar yordamida yozishga o’rgatish esa Python, C++,
C# kabi dasturlash tillarinin kelgusi ta’lim bosqichlarida o’rganishga zamin
bo’ladi. Scratch dasturining o’ziga hos interfeysi, dastur yuklanganda o’ziga mos
chap tomonda blokli konstruktsiyalar to’plami va o’ng tomonda sahna, dastur
personaji “Tirnag’ich mushukcha”, o’ng tomonda esa blokli konstruktsiyalar
ro’yhati va ularga kirsangiz, bir necha hil buyruqlar konstruktsiyalari
joylashgan.scratch,mdi.edu saytiga kirib,” Создавай ” bo’liminiu bosiladi va
Scratch muhitida ishlashga kiriladi.
Rasm 56. Scratch dasturini yuklash. Onlayn ishlash versiyasi. Scratch
dasturini scratch.mid.edu saytiga kirib yuklash va « Создать » buyrug’ini bosish.

Scratch dasturi orqali ayiqni harakatga keltirish animatsiyasi. Ayiqni
personajlar orasidan topib, quyiladi, mushukchani esa uchiriladi, sichqonchaning
o’ng tomoniga bosib, delete buyrug’I amalga oshiriladi, keyin esa manazaralar
sohasidan bir nechta manzaralarni topib, o’rmonn manzarasini rasmga qo’yamiz.
Sahnadagi ayiqchaning pastda rasmi bor o’sha joyba bosib Kontekst menyudan
Duplicate bo’limini bosib, Size sohasiga kiramiz va u yerdan ayiqchani o’lchovini
kamaytiramiz va natijada bizda katta ayiqcha va kichkina ayiqcha paydo
bo’ladi.Ona ayiq va bolasining o’rmonda yurish animatsiyasini shu tariqa amalga
oshirishimiz mumkin. Bunday animatsiyalarni yaratishni bola fantaziyasiga
tashlab qo’yishimiz mumkin. Bu dasturni bolalar ota onalari bilan yoki
qo’shimcha ta’lim to’garaklarida va kurslarda yanada chuqurroq o’rganishlari
mumkin.

Rasm 57. O’rmonda ayiq ona va bola haqida ertak .

Mushukchani sahnada sakrashga doir animatsiya va boshqa animatsiyalarni
amalga oshirish mumkin, bunda sahnda birta, ikkita va undan ham ko’proq
personajlarni harakatga keltirish mumkin.

Scratchda ertaklar, animatsiyalar va o’tinlar yaratish mumkin. Scratch ham
ob’ektga yp’naltirilgan dasturlash muhiti bo’lib, blokli konstruktsiyalari
yordamida dasturlashtirshni mo’tgatishga mo’ljallangan, kod yozishdan avvalgi
qadamni shakllantiradi, maniqni, qolaversa mantiqiy jarayonlarni tasavvur etishga,
tarmoq va
takrorlanish kabi jarayonlarni, bulargaois tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi
jarayonlarni, ularning konstruktsiyalarini amalga oshirishda katta ahamiyatga
ega.Algoritmni o’ziga hos blokli shemasidan yoki blokli konstruktsiyani amalga
osgiradi. Scratch yordamida siz o’zingizning interaktiv hikoyalaringizni,
o’yinlaringizni va multfilmlaringizni dasturlashingiz, so’ngra o’z ijodlaringizni
onlayn hamjamiyatning boshqa a’zolari bilan baham ko’rishingiz mumkin. Scratch
yoshlarga 21-asrda yashash uchun zarur bo’lgan ijodiy fikrlash, tizimli fikr yuritish
va hamkorlikda ishlashni o’rganishga yordam beradi. Scratch notijorat tashkiloti
Scratch Foundation tomonidan ishlab chiqilgan, ishlab chiqilgan va moderatorlik

qilgan. Bu bepul taqdim etiladi. Scratch 8-16 yoshdagi bolalar uchun
mo’ljallangan, ammo barcha yoshdagi odamlar tomonidan qo’llaniladi. Millionlab
odamlar turli xil sharoitlarda - uyda, maktablarda, muzeylarda, kutubxonalarda va
jamoat markazlarida Scratch loyihalarini yaratadilar.

Kompyuter dasturlarini yaratish qobiliyati zamonaviy jamiyatda savodxonlikning
muhim qismidir. Odamlar Scratch-da dasturlashni o’rganganda, ular muammolarni
hal qilish, loyihalarni ishlab chiqish va fikr almashish uchun muhim strategiyalar
bilan tanishadilar.
Scratch 150 dan ortiq turli mamlakatlarda qo’llaniladi va 60 dan ortiq tillarda
mavjud. Tilni o’zgartirish uchun ushbu sahifaning pastki qismidagi menyuni
bosing. Loyiha muharririda tilni o’zgartirish uchun sahifaning yuqori qismidagi
globus belgisini bosing. Tarjima qo’shish yoki yaxshilash uchun tarjima sahifasiga
o’ting.
Maktabda bolalar va oliy o ’ quv yurtida talabalar barcha darajalarda ( boshlang ’ ich
maktabdan kollejgacha ) va fanlar bo ’ yicha ( masalan , matematika , informatika , til
san ’ ati , ijtimoiy fanlar ) Scratch bilan o ’ rganmoqdalar . Pedagoglar uchun manbalar
Scratch for Educationers sahifasida mavjud.
Scratch jamoasi yoshlar, ota-onalar va o’qituvchilardan Scratchga ko’plab
tashakkurnomalar oldi. Odamlar bizga nima yozishlarini bilmoqchimisiz? Bizga
kelgan xatlar tanlovi bilan havola orqali tanishishingiz mumkin. O’qituvchilar
uchun scratch:Talabalaringiz o’zlarining interaktiv hikoyalari, animatsiyalari va
o’yinlarini dasturlash uchun Scratch-dan foydalanishlari mumkin. Ta’lim
jarayonida ular ijodiy fikrlashni, tizimli fikrlashni va birgalikda ishlashni

o’rganadilar - bu zamonaviy jamiyatdagi har bir kishi uchun muhim
ko’nikmalardir. O’qituvchilar Scratchni ko’plab mavzular va yosh guruhlari
bo’yicha birlashtiradi.

Scratch in Practice (SiP) butun dunyo bo’ylab Scratch Team va o’qituvchilarning
g’oyalari va resurslari bilan o’rtoqlashadi. Har oyda SiP veb-saytida o’rganish va
muhokama qilish uchun yangi mavzu paydo bo’ladi.
Scratch bolalar uchun qanday ishlaydi?
Ta’lim
Yoshlar Scratch bilan nimani o’rganayotgani haqida bir sahifali umumiy ma’lumot
uchun {learningWithScratch} sahifasiga qarang. Maqolani
{creativeLearningApproach} da o qing. ʻ
Jamiyat
Biz barcha sayt a zolaridan Hamjamiyat yo riqnomalariga amal qilishlarini
ʼ ʻ
so raymiz. Biz shaxsiy hisob ma’lumotlariga kirishni ta’minlamaymiz.
ʻ
Qo’shimcha ma’lumot olish uchun Maxfiylik siyosatiga qarang.
Scratch bolalar uchun qanday ishlaydi?
Scratch 8 yoshdan 16 yoshgacha bo’lgan bolalar va o’smirlar uchun maxsus ishlab
chiqilgan, ammo barcha yoshdagi odamlar Scratch loyihalarini yaratishi va baham
ko’rishi mumkin. Kichik yoshdagi bolalar 5-7 yoshdagi bolalar uchun
mo ljallangan
ʻ

Scratchning soddalashtirilgan versiyasi bo lgan ScratchJr ni sinab ko rishlari ʻ ʻ
mumkin.
Ta’lim
Yoshlar Scratch bilan nimani o’rganayotgani haqida bir sahifali umumiy ma’lumot
uchun {learningWithScratch} sahifasiga qarang. Maqolani
{creativeLearningApproach} da o qing.
ʻ
Jamiyat
Biz barcha sayt a zolaridan Hamjamiyat yo riqnomalariga amal qilishlarini
ʼ ʻ
so raymiz. Biz shaxsiy hisob ma’lumotlariga kirishni ta’minlamaymiz.
ʻ
Qo’shimcha ma’lumot olish uchun Maxfiylik siyosatiga qarang.
Scratch turli o’rganish uchun mavzular bor, ularni o’rganib, o’z ustida ishlab
o’qituvchilar yoki ota onalar bolalariga Scratchda loyihalar yaratishni
o’rgatisghlari mumkin.

Ismini yozish, harflarini burish hamda ularni turli ranglarda yonishini hosil qilish
amallariga, unga oid konstruktsiyalarni topib qo’yishni amalga oshirsa bo’ladi.

Harflarni turli ranglar olishini va personajlarni harakatga keltirish uchun
konstruktsiyalarni tanlab kon struktsiyalardan iborat kod yozadigan ekranga sudrab
quyiladi. Har bir harf ham personaj vazifasini o’taydi, ularni tugmani bosib. Bi
sphaning ohirida harflarni tanlash mumkin, harflarning ham turli variantlari va
ko’rinishlari mavjud. Turli blokli konstr uktsiyalardan bloklarni tanlab qo’yamiz,
ismdagi harflar ham turli ranglarga o’zgaradi:

Har birta harf uchun shunday konstruktsiyalarni yozib chiqiladi va natijada shunday
harakatli va ranglar jilosidagi ism animatsiyasi hosil bo’ladi.

G harfining blokli konstruktsiyalariga bloklarni qushin G harfini aylanishini
amalga oshirishimiz mumkin, shunga o’hshash L,H,D harfklarini ham harakatga
keltirish mumkin.
Blokli konstruktsiyalarga yana konstruktsiyalarni qo’shib, uni harakatga harflarni
aylanishini, burilishini amalga oshirish hamda ovoz berish mumkin, musiqa
quyish mumkin bo’ladi.

Har bir spriteni bosilganda undan ovoz yoki musiqa chiqishini amalga oshirish
mumkin bo’ladi.
Sahna fonini tanlaymiz va orqaga fon qo’yamiz:

Mana endi yana blokli konstruktsiyamizga musiqa chiqaruvchi bloklarni qo’shib,
animatsiyamizga yanada ko’proq effekt berishga, musiqa qo’yishga erishishimiz
mumkin.
Mana blokli konstruktsiyamizning ko’rinishi:

Harflarni o’zgartirish ham mumkin:

Rasmdagi quyidagi blokli konstruktsiyadan so’ng esa biz harflarni kattalshtirish va
kichiklashtirish imkoniga ega bo’lamiz. Hamda harfni oldingi shakliga ham
keltirish b;okini ohirda yozishimiz mumkin.

Harfni kattalshtirsh va kichiklashtirish animatsiyasini amalga oshiramiz.

Turli manzara va sahna orqasiga fon tanlab, turli personajlarni tanlab, ularni
harakatga keltirish mumkin. Turli hikoyalar va ertaklar, qolaversa animatsiyalar
hamda o’yinlar yaratish mumkin bo’lgan dastur o’quvchi va talabalarda qiziqishni
hosil qiladi, bolalar real narsani dasturlashtirish natijasi sifatida ko’ra olishadi.
7- mavzu. Ta’lim resurslarini ishlab chiqishda audio materiallarga ishlov
berish.
Reja:
1. Audio tushunchalari va audio qurilmalar.
2.Audio tushunchalari va audio qurilmalar.
3. Audio fayllarni yaratish va ularning formatlari.
4. Ta’lim jarayonida qo’llaniladigan audio materiallarga ishlov berishning
dasturiy vositalari.
Asosiy matn:
Audio-bu ovozli axborot. Audio yaratuvchi dasturiy vositalar orasida Sound
Forge dasturi ingliz tili darslarida listening darslarida audio yaratishga va ulardan
foydalanishda qo’llanilishi mumkin.Sound Forge dasturi haqida bayon qilamiz:

Sound Forge ovozni tahrirlash ilova dasturi bo’lganligi uchun,berilganlarni
saqlash uchun unda o’zining formati yo’q, chunki ovozli berilganlarni turli
formatlarda qo’llash mumkin.Ikkita juda mashhur formatlar sifatida
WAV(Windows platformasida) va AIFF(Macintosh platformasida)
hisoblanadi..Bu formatlar shunchalik mashhurki, ular standart bo’lib qoldi, lekin
boshqa shunday masalalar bajaruvchi dasturlar ham bor, ukar ham bu dasturlarga
nisbatan kamchiliklarga va yuqori imkoniyatlarga ega. Bunday formatlar hisobiga
MRZ, Window Media va RealAudio kiradi. Sound Forge yani ACM formatlardan
tashqari 13dan ortiq formatli fayllarni ochishi va saqlashi mumkin...
Ishchi fazo
Sound Forge dasturida audio fayllar bilan ishlash uchun (Workspace) ishchi
fazo joylashadi.Bu dasturning asosiy interfeysi, unda har bir ochilgan audiofayllar
uchun berilganlar oynasi joylashadi, Sound Forge dasturida bir vaqtning o’zida bir
necha ochilgan audiofayllarga ega bo’lish mumkin.

Sound Forge dasturida audiofayllar bilan siz ishlaydigan joy, ishchi fazo
hisoblanadi Ishchi fazoda ovozni qayd etish indikatorlari mavjud, siz qayd
etiluvchi audiberilganlarni chiquvchi sathini ko’rasiz.Siz ishchi fazoning
elementlarning ishchi fazoning mahsus fayllariga joylashuvini ko’rishingiz
mumkin, keyinchalik ularni yuklab, bu esa har bir loyihamiz uchun Sound Forgeni
oddiy va tez sozlashning,uslubi hisoblanadi.
Berilganlar Oynasi
Sound Forgeda audiofaylni ochganingizda, uning berilganlari berilganlar
oynasida chiqariladi (Data Window). Bir necha fayllar bir vaqtning o’zida ochilsa,
har biri uchun o’zining berilganlar oynasi mavjud. Agar siz audiofayl bilan
ishlasangiz, bu fayldan berilganlarni tasvir etuvchi siz ovozli tulqinlarning
tasvirini ko’rishingiz mumkin,.
Oyna nafaqat audiofayl berilganlarini ko’rishga bizga imkon beradi, balki
ularni tahrir etish va ishlov berishni ham imkonini beradi.Berilganlar oynasi
audiofayl berilganlarinigina ko’rish imkonini bermay, balki ularni tahrir qilish va
ishlov berishni ham imkonini beradi.Unda tashqari effektlarni ha qushish
mumkin.Bu maqolada berilganlar oynasi va unda ishlash haqida bayon etamiz.

Sound Forgeda ochilgan har bir audiofayl, o’zining brilganlar oynasida ochiladi
Menyu
Barcha tahrir etish va ishlov berish va effejtlarni qushish funksiyalarga
menyu orqali dustup-ruhsat olish mumkin. Sizga ko’proq Special, Process, Effects
va Tools menyulardan foydalanish tug’ri keladi.
Sound Forge funksiyalarning katta qismi menyu orqali ishlatilishi mumkin
Har bir menyu o’zining funksiyalar guruhiga ega. Menyu Special menyusi
navigatsiya, yozuv, va yozuvni qayd qilish funksiyalarining katta qismiga ega.
Process menyusi ovozni qayta ishlash, ishlov berish fuksiyalaridan iborat, misol
uchun, ekvalayzer va amplitude bilan boshqaruv. Effects, menyusida, nomidan
ma’lumki, turli effektlar mavjud. Nihoyat, Tools menyusi qushimcha
imkoniyatlarga ega, ularni yuqorida qayd etilga kategoriyalarga qushib bo’lmaydi.
Misol uchun, spectral analiz (Spectrum Analysis).

Record Dialogli Oyna
Mavjud ovozli fayllarni ochish va saqlashdan tashqari, siz Sound Forge
dasturini yangi fayllarni yaratish va yozish uchun qo’llashingiz mumkin. Ovozni
yozish uchun Record dialogli oyna mo’ljallangan.
Record dialogli oyna yordamida Sound Forgeda yangi audiofayllarni
yozishingiz mumkin
Sound Forge dasturi 64gacha razryadli va 8Gtsdan 192 kGtsgacha
semplirlashtirilgan chastotalar to’plamida ovozni yozish imkonini beradi. Dialogli

oyna Record kiritsh signal sathidagi indikatorlar to’plamifa ega, MTC/SMPTE
sinhronisatsiyasiga ega.
Spektral Analiz
Sound Forgeda mavjud bo’lgan eng kuchli funksiyalardan biri, bu Sound
Forgeda mavjud bo’lgan eng kuchli funksiyalardan biri, bu (Spectrum Anaysis)
hisoblanadi. Spektral analizning funksiyasi murakkab tuyulsada, uni qo’llash
murakkab emas.Uning qanday ishlashini tushunish uchun qandaydir vaqtni sarf
qilish ma’noga ega.Yani spektral analizning funksiyasi sizning
audioberilganlaringizni berilganlada kuzatilgan amplituda va chastotlarda
chiqariladigan mahsus diagrammalar yordamida tadqiq qilishga yordam beradi Bu
berilganlarni ishloviga yordam beradi, ishlovning effektini real ko’rishga yordam
beradi. Bu juda kuchli funksiya, uning haqida keyinroq to’htalamiz.
Sound Forge va Sound Forge XP Studio dasturlari orasidagi farq
Har kimda ham Sound Forge raqamli ovozni tahrir etishning bunday kuchli
ilovasini ishlatish ehtiyoji bo’lavermaydi. Yangi ish boshlaganlarga yoki musiqa
faqat hobbi, qiziqish bo’lganlarga bu dasturning oilasiga mansub boshqa: Sound
Forge XP Studio.dasturdan foydalanish kifoya.Hususiyati buyicha , Sound Forge
XP Studio Sound Forge dasturining kesib tashlangan versiyasidan iborat. U ham
asosiy funksionalligiga ega. Lekin unda bir necha ilg’or imkoniyatlar yo’q.
Sound Forge XP Studio dasturi ovozni tahrirlash qiziquvchi yoki yarim
professional darajada kerak bo’lgan foydalanuvchilarga mo’ljallangan.
Tahrirlashning asosiy imkoniyatlari va ovozga ishlov berishi unda yuqori
quvvatga ega, lekin unda DirectX yoqilishi mumkin modular yo’q,ishlovni
oldindan ko’rish imkoni ha mavju emas.Ishlov funksiyalarini ishlovi soni unda
cheklanagan, misol uchun faqat 8ta effektlar mavjud, (Sound Forgedagi 17ta
effektga nisbatan) va faqat grafikk ekvalizatsiya bor (grafik,parametrik va
paragrafik Sound Forgedagi).
Sound Forge XP Studio funksiyalarining Sound Forge bilan taqqoslaganda
bir nechta funksiyalarini ko’rgik holos. Batafsil taqqoslash uchun Sonic Foundry

kompaniya bu productlarda mavjud funksiyalarning to’liq royhatini chiqardi, uni
siz
Sonic Foundry kompaniyasinig Web-serverida topishingiz mumkin
( http://www.sonicfoundry.com ).
Sound Forge dasturida mavjud bo’lgan eng kuchli funksiyalardan biri
spectral analiz (Spectrum Analysis) hisoblanai. Spektral analiz funksiyasi
murakkab bo’lganiga qaramay, undan foydalanish aslida murakkab emas.Uning
ishlashini o’rganishga ozgina vaqtni tug’ri keladi( http://www.lider - gsm.ru ) .
Berilganlarda aniqlangan amplituda va chasotalarni chiqaradigan mahsus
diagrammalar orqali Spektral Analiz funksiyasi tadqiq etishga yordam beradi.Bu
esa berilganlarni ishlab chiqishga imkon berai, ishlov efektini real ko’rishga
yordam beradi.

Adabiyotlar
1. Evans V., Dooley J., Wright S. Information Technology. Express
Publishing
2. Gromov YU.YU. Informatsionn ы e texnologii. Tambov 2015
3. Zaxarova I.G. Informatsionn ы e texnologii v obrazovanii. Moskva ACADEM’A
2003
4. David Watson and Helen Williams Computer Science//IGCSE is the registered
trademark of Cambridge International Examinations. Buyuk Britaniya/ Hodder
Education. An Hachette UK Company London NW1 3BH 2014, 278p.
5. Stelle Cottrell, Neil Morris Study Skills Connected. Buyuk Britaniya /Palgrave
Macmillan 2013, 183p.

SketchUp dasturida obekt yaratish

Sotib olish