Suv almashinuvi - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	133.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Декабрь 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Suv almashinuvi

Купить

Suv almashinuvi

Reja:  Suvning organizmdagi roli.  Suvalmashinuvi bilan bog’liq kasalliklar.  Suv va tuz almashinuvi.

Insonda suv almashinuvi. Inson tanasida vaznning 60-70% ni suv tashkil etadi. Yog’ qatlami qanchalik ko’p bo’lsa,suv miqdori shunchalik kam bo’ladi. Tanada qanchalikfaol massa foizi ko’p bo’lsa,unda shunchalik ko’p suv bo’ladi.Turli to’qimalarda suvni miqdori bir xil emas.Biriktiruvchi va tayanch to’qimalardan uni miqdori jigar,taloqqa qaraganda kamroq(70-80%). Suv organizmga ozuqa(40%) va suyuqlik (48%) tarzida kirib, qolgani ozuqa moddalarni metobolizmi jarayonida hosil bo’ladi. Ayollar tanasida yog’ ko’p bo’lganligi sababli,ularda suv miqdori erkaklarga nisbatan 10% kamdir.Ozg’in inson organizmida 73% gacha suv bo’lib,bu konstanta hisoblanadi.Bu suv ichki hujayra va tashqi hujayra suyuqligiga bo’linadi.Tana massasini 40%ini ic

Tashqi hujayra suyuqligini 15% limfaga,synovial,orqa miya suyuqligiga to’g’ri keladi. U plazma suvini va eritrositlar harakatchan suvini o’ z tarkibida tutadi.Suvsizlanganda(degidratasiyada) eritrositlar bir qism suvni tugatadi,plazmada suv mo’l miqdorda bo’lganda ba’zi miqdorini tortib oladi.Degidratatsiyalanishda qon suyuqlashuvi ro’y beradi va mikrotromblar ro’ y beradi.Shuning uchun sauna(hammomga) borganda issiq va nam iqlimda suyuqlik ichmaslik xavflidir. .Suvni umumiy miqdori Osserman(1950) formulasi orqali topiladi ; Umumiy suv%=100 x (4,340-3,983/d) Bu yerda;d-tana solishtirma og’irligi. Osserman(1950) kuzatishlariga ko’ra sog’lom erkaklar organizmida(18-46yosh) 71,8% suv bo’ladi.Mellits va A.D.Chek(1970) antropo

Organizmda suvning ahamiyati Suvning asosiy biologik ahamiyati uning fizikaviy hamda kimyoviy xususiyatlariga va molekulalarining tuzilishiga asoslangan. Suv molekulalari assimmetrik tarqalgan tegishli zaryadlardan iboratdir, ya’ni suv molekulasining asosini qutblangan= yoki zaryadlangan bog‘lar tashkil qiladi. Bu boMakchalarni suv molekulalari xuddi suv qobig‘idek o ‘rab oladi. Elektrolit va noelektrolitlami erish darajasi molekuladagi qutblangan yoki qutblanmagan guruhlar nisbatiga bog‘liq. Ayniqsa, ionlarni suv ya elektrolitlar orasidagi almashinuv jadallashib, bunda elektrolitlar eruvchanroq bo‘ladi. Bu esa shundan darak beradiki, suv organik moddalami asosiy erituvchisi, tanadagi metabolit hisoblanadi. Suv hu

Shunday qilib, bugianish-issiqlik boshqarilishining birdan bir asosiy mexanizmidir. Suvning o ‘tkazuvchanligi nihoyatda yuqori boiadi. Shuning uchun to‘qima va a ’zolaming ichki muhitida hattoki issiqlik uchun manba boiuvchi mahsulotlar miqdori bir xil boim asa ham tananing har xil joylarida harorat tez tenglashadi. Suv almashinuvi elektrolitlar almashiftuvi bilan chambarchas bogiiq. Tanaga suv toza holda kirib kelmasdan balki, aralashma holda kirib keladi. Elektrolitlar modda almashinuvidagi ahamiyati ularning osmotik va elektrolitik xususiyatlari bilan aniqlanadi. Bundan tashqari, alohida boigan elektrolitlar tana funksiyasi uchun o ‘ziga xos ahamiyatga ega.

Aldosteron - buyrak usti bezini po‘stloq qismidan ajraluvchi gormon. Uning asosiy ahamiyati buyrakni kanalchalar apparatida natriyning qayta so‘rilishini ta’minlash hisoblanadi. Aldosteron ta’sirini tanada suv balansi o ‘zgarganda kuzatish mumkin. Mo‘tadil sharoitlarda suvning kirishi va chiqishi bir me’yorda bo‘ladi. Bu me’yoming buzilishi og‘ibatida suv balansi manfiy yoki musbat tomonga o*zgarishi mumkin. Manfiy suv balansi tanaga yo suvning kam kirishi yoki uni haddan tashqari ko ‘p chiqib ketishi natijasida rivojlanadi. Musbat suv balansi esa tanaga haddan tashqari ko‘p suv kirganda yoki kam suv ajratib chiqarilganda sodir bo‘ladi. Manfiy suv balansi misolida vazopressin bilan aldosteron ta’sirini

Osmotik bosimning kamayishi hujayra tashqarisidagi muhitda aylanib yurgan qon miqdori orqali buyrakning yukstaglomerulyar apparatiga ta’sir qiladi. Bunda apparat siqilib bu ta’sirotga javoban renin ishlab chiqaradi. Rcnin buyrakdan qonga ajralib chiqadi va plazmaning antigenez alfa- globulini bilan ta’sirlanadi. Renin - angiotenzin omili kirgizib qilingan tajribalarda - uning katta biologik faolligi aniqlangan. U mayda arteriya tomirlarini toraytiradi va aldosteron sekretsiyasini boshqaradi. Aldosteron natriy va suvni buyrakda qayta so4rilishini kuchaytiradi, bu bilan u siydik orqali suv chiqishini kamaytiradi. Degidratatsiyada hosil bo‘luvchi ikkinchi kompensator mexanizm - bu vazopressin sekretsiyasini kuch

Shunday qilib, manfiy suv balans? sharoitlarida ikkita asab-gumoral mexanizmlar- vazopressin va aldosteron sekretsiyasi ta’sirlari sodir bo‘ladi. Bunda vazopressin sekretsiyasi hujayra oraliq suyuqligida osmotik b osimni kuchaytiradi. Bu yana bir marta organizmning suv- tuz almashinishining birligini ko‘rsatadi. Shuni ta’kidlab o ‘tish kerakki, gormonlarning kompensator ta’siri chegaralangan. Masalan, tuz miqdorining oshishi natijasida hujayra i chi va hujayra tashqarisidagi suyuqliklar orasida osmotik gradiyent hosil bo 4ladi va hujayradagi suyuqlik hujayra tashqarisiga y o ‘naladi, ya’ni osmotik bosim yuqori tomonga qarab oshiadi. Buning natijasida hujayra degidratats iyasi sodir bo‘ladi'. Hujayra membranasid

Bu jarayon hujayra qo‘zg‘algandan keyin natriyning undan chiqishi va kaliyning kirishi faolligini susayishiga olib keladi. Oxirgi yillarda suv- tuz almashinuvi boshqarilishiga gipofiz gormoni - prolaktin ishtirok qiladi degan g ‘oyalar ham bor. Prolaktinni osmoboshqaruvchilik rolini tuban umurtqalilarda, ayniqsa, baliqlarda aniq k o‘zga tashlangan. Suv-tuz almashinuvi boshqarilishining asab mexanizmlari Tegishli to‘qimalarda osmotik konsentrasiya oshganda miyaning gipotalamik sohaning «suv markazi» qo‘zg‘alib, chanqoqlik hissi tug‘iladi. K.M.Bikov va uning shogirdlari tomonidan suv - tuz almashinuvi boshqarilishiga katta yarim sharlari ishtiroki borligi aniqlangan. Itlarda shartli reflektor y o ‘l bilan diurez (siydik hosi

Suv-tuz almashinuvining yoshga bog‘liqlik xususiyatlari Suv miqdori tanada individual rivojlanish jarayonida sekin-asta o ‘zgarib boradi. Masalan, ikki oylik odam embrionida suv miqdori 97% tana o g ‘irligiga teng, tug‘ilgan bola tanasida 66-75%, emizikli bolalarda 62-70%, kattalarda esa 60-75%, qarilarda undan ham past. Suvga talab kishi yoshiga bog‘liq. Agar har bir kg tana og‘irligiga kattalar bilan bolalarning suvga bo‘lgan talabi solishtirilsa, bolalaming talabi kattalarga nisbatan ko‘proq bo‘ladi. Masalan, emizikli chaqaloqning suvga talabi bir sutkada har bir kg og‘irlik hisobiga 100-105 ml bo‘lsa, kattalarniki 30-40 ml ni tashkil qiladi. Mineral moddalar balansi ham yoshga bog‘liq. 0 ’suvchi tan

Suv-tuz almashinuvi — odam va hayvonlar organizmida suv va tuzlarning qabul qilinishi, soʻrilishi, taqsimlanishi, ehtiyoji hamda ajralishi bilan bogʻliqjarayonlar majmui. Suv-tuz almashinuvi organizm ichki muhitidagi suyuqliklar miqdori, kislotaishqor muvozanati, ionlar tarkibi, osmotik miqdorning doimiyligini taʼminlaydi (qarang Gomeostaz ). Dastlab tirik mavjudotlar okeanlarda paydo boʻlganligi uchun kupgina dengiz umurtqasizlarining ichki suyukliklari (asosiy ionlar boʻyicha) dengiz suvi tarkibiga oʻxshash. Evolyusiya jarayonida organizmda ichki muhit suyuqliklari tizimi shakllandi va ularda ion tarkibi hamda suv miqdorini bir meʼyorda saklab turuvchi mexanizmlar rivojlandi. Organizmdagi suvning umumiy miqdori boʻshliqichlilar guruhiga kiradigan hayvonlar (meduzalar)da 95— 98% atrofid

Suv almashinuvi osmoregulyasiyaning turiga bogʻliq, chunki u tuzlarning chiqaruv sistemasiga taʼsir koʻrsatadi. Koʻpgina chuchuk suvda hamda suvda va quruqlikda yashovchi hayvonlarning ustki qobiklarida ionlarni sorbsiya qiladigan hujayralar boʻladi, dengiz gomoyosmotik hayvonlarida tuzlarni ekskretsiya qiladigan organlar (tuz bezlari, jabralarda joylashgan maxsus hujayralar) rivojlangan. Sut emizuvchilarda suv va tuzlarni nazorat qiladigan asosiy organ buyrak hisoblanadi. Suv-tuz almashinuvia. nazorati maxsus reflektor sistemalar yordamida amalga oshiriladi, ulardan biri suyuqlik miqdorining oʻzgarishiga (volyumoregulyasiya), ikkinchisi esa osmotik miqdorning oʻzgarishiga (osmoregulyasiya) reaksiya beradi, bundan tashqari, ayrim ionlar miqdorini nazorat qiladigan maxsus sistemalar aniqlan

Сув-туз алмашинуви – одам ва ҳайвонлар организмида сув ва тузларнинг қабул қилиниши, сўрилиши, тақсимланиши, эҳтиёжи ҳамда ажралиши билан боғлик жараёнлар мажмуи. С.-т. а. организм ички муҳитидаги суюқликлар миқдори, кислота-ишқор мувозанати, ионлар таркиби, осмотик миқдорнинг доимийлигини таъминлайди. Дастлаб тирик мавжудотлар океанларда пайдо бўлганлиги учун кўпгина денгиз умуртқасизларининг ички суюқликлари (асосий ионлар бўйича) денгиз суви таркибига ўхшаш. Эволюция жараёнида организмда ички муҳит суюкликлари тизими шаклланди ва уларда ион таркиби ҳамда сув миқдорини бир меъёрда сақлаб турувчи механизмлар ривожланди. Организмдаги сувнинг умумий миқдори бўшлиқичлилар гуруҳига кирадиган ҳайвонлар (медузалар)да 95-98 % атрофида, сут эмизувчиларда 60-70 % ва ҳашаротларда 45-65 %. Одамда с

. Чучук сувда яшайдиган ҳайвонларда электролитлар ичак устки қобиғи ёки оғиз ва клоака шиллиқ кватларидан сўрилиб, қон ва лимфа орқали организм ҳужайраларига тарқалади. Туз таркиби бўйича ҳужайра ичи ва атрофи суюкликлари тубдан фарқ қилади; ҳужайра ичида К + , Mg 2+ ва фосфатлар, ҳужайра атрофида Na + , Са 2 СТ кўп. Ионлардаги номутаносиблик плазмтик мембрана фаоллиги ва ҳужайра кимёвий компонентларига айрим ионлар боғланганлги билан боғлиқ. Ҳужайра ичида ҳам ионлар бир хилда тарқалмаган: Na + цитоплазмага нисбатан ўзакда кўпроқ. Са 2+ – митохондрияларда. Организмда тузлар сақланадиган жойлар (депо) мавжуд: суяк тўқимасида Са 2 *, жигарда бир қатор микроэлементлар тўпланади. Сув алмашинуви осморегуляциянинг турига боғлик, чунки у тузларнинг чиқарув тизимига таъсир кўрсатади. Кўпгина ч

С.-т. а. назорати махсус рефлектор тизимлар ёрдамида амалга оширилади, улардан бири суюқлик миқдорининг ўзгаришига (волюморгуляция), иккинчиси эса осмотик миқдорнинг ўзгаришига (осморегуляция) реакция беради, бундан ташқари, айрим ионлар миқдорини назорат қиладиган махсус тизимлар аниқланган. Масалан, қон миқдорининг камайиши организмда Na + ушлаб қоладиган вазопрессин ва альдостерон гормонларининг ишлаб чиқарилишини кучайтиради. Қоида Са 2 ‘ миқдорининг кўпайиши кальцитонин ишлаб чиқарилишини кучайтириб, ионнинг суякка ўтиши ва буйраклар орқали ажралишини таъминлайди. Гипокальцемия ҳолати эса паратиреоид гормон секрециясини кучайтиради, бу омил Са 2+ нинг суяклардан рзорбция қилинишини таъминлайди ва буйраклар орқали чикарилишини камайтиради. Сутуз гомеостазини таъминловчи аъзо ва тизим

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami