Suyuqlik to’g’risida umumiy tushunchalar va suyuqlik energiyasi. Suyuqlikni harakatlantiruvchi gidravlik mashinalar - Транспорт - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	05 Февраль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Транспорт

Suyuqlik to’g’risida umumiy tushunchalar va suyuqlik energiyasi. Suyuqlikni harakatlantiruvchi gidravlik mashinalar

Купить

Suyuqlik to’g’risida umumiy tushunchalar va suyuqlik energiyasi. Suyuqlikni harakatlantiruvchi gidravlik mashinalar

R E J A : 1. Suyuqlik to’g’risida umumiy tushunchalar. Suyuqlik energiyasi. 2. Suyuqlikni xarakatlantiruvchi gidravlik mashinalar va ularni ta’siri. 3. Gidravlik mashinalarni asosiy elementlari va ishlash prinsipi.0102 04 18 13 1B02 09

Suyuqlik harakatining asosiy qonun o‘zining mohiyatiga ko‘ra qattiq jism qonunlariga o‘xshashdir. Biroq qattiq jism bilan suyuqlikning xususiyatlari bir xil bo‘lmaganligi uchun suyuqlik harakati masalalarini o‘rganishda uning asosiy hususiyatlarini е‘tiborga olish kerak bo‘ladi. Suyuqlikning qattiq jismlardan farqi uning engil harakatlanuvchanligidir. Shuning uchun u juda kichkina tashqi kuch ta’sirida o‘zini shaklini o‘zgartirish xususiyatiga ega. Masalan suyuqlik sharsimon idishga qo‘yilsa shar shaklini yoki silindrsimon idishga qo‘yilsa silindr shaklini oladi. Hattoki u o‘zining shaklini og‘irligi hisobiga ham o‘zgartirishi mumkin. Qattiq jismlarda esa buning aksi. Uning shaklini faqat katta tashqi kuch ta’sirida o‘zgartirish mumkin. Suyuqlik keng qamrovli tushuncha bo‘lib oqim (oqish)

Kapilyar ko‘rinishdagi suyuqlik kam siqiladigan va gazlar esa siqiluvchan bo‘ladi. Kapillyar va gaz ko‘rinishidagi suyuqliklarning fizik xususiyatlari (ko‘rinishi, zichligi va boshqalar) bir-biridan farq qiladi. Agar gazlarni siqiluvchanligini hisobga olinmasa (havoning ventilyatorlardagi harakati) ularning mexanik xususiyatlari o‘zaro o‘xshashdir. Ma’lum hajmdagi kapillyar suyuqlik tashqi kuch ta’sirida hajmini o‘zgartirmaydi. Gazlarda esa buning aksi. Uning hajmi gazning siqilishi yoki kengayishiga qarab o‘zgaradi. Demak kapillyar suyuqlikning shakli qattik jismga nisbatan o‘zgaruvchan va uning hajmi kam o‘zgaradigan xususiyatga ega. Gazlar esa tashqi kuch ta’sirida o‘zinig shaklini va hajmini o‘zgartirish xususiyatiga ega. Yuqorida keltirilgan tushunchalar bilan bir qatorda suyuqlikga

Nisbiy og‘irlik deb uning og‘irligni hajmiga bo‘lgan nisbatiga aytiladi.  = G/V ; N/m 3 (kgs/m 3 ) bu erda: G – suyuqlikning og‘irligi, N. harorati 4 0S bo‘lgan suvning zichligi kg/m 3 uning nisbiy og‘irligi esa N/m 3 (1000 kgs/m 3 ). Zichlik bilan nisbiy og‘irlik quyidagi ifoda bilan o‘zaro bog‘langan. Suyuqlikni surilishga ko‘rsatadigan qarshiligini uning qovushqoqligi deb ataladi. Suyuqlik ma’lum darajadagi qovushqoqlik hossasiga ega. U suyuqlik zarrachalarini o‘zaro nisbiy harakati jarayonida, ichki qarshiliklar ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Ayrim suyuqliklar (masalan qovushqoqlik darajasi kichik bo‘lgan chuv va havo) engil harakatlanuvchan va qovushqoqlik darajasi yuqori bo‘lgan glitsirin, og‘ir moylar og‘ir harakatlanuvchan bo‘ladi. Suyuqlikning qovushqoqlik darajasi uning oquvchan

Su yuq likga faqat og‘irlik ku chi ta’sir qiladigan va harakat bir m eyor da (ustanovivsya) bo‘ladigan oqimning kesim yuz alari dagi to‘liq nisbiy energi yas i Bernulli tenglamasi bilan topiladi. YA’ni const C z g P E M      2 2  (4) bu erda: R – bosim, Pa;  - su yuq lik zi chl igi, kg/m 3 g - erkin tu shi sh tezlani shi , m/sek 2 z - taqqoslash tek isligiga cha bo‘lgan balandlik, m S – oqim tezligi, m/sek. E m – su yuq lik massasining to‘liq nisbiy energi yas i, tenglamani ta shk il etuv chi lari  P , z g  va 2 2 C mos ravi shd a su yuq lik massasining poten sial, holat va kinetik energi yal aridir. Ularning o‘l cho v birligi Dj/kg yok i m 2/sek 2. Su yuq lik og‘irlik o‘l cha mida berilgan hollarda Bernulli tenglamasi quyidagi ko‘rini shd a yoz iladi const zg C Z g P E G    

Tenglamani ta shk il etuv chi lari g P   ; Z va zg C 2 su yuq likning og‘irligi bo‘yi cha potensial holat va kinetik energi yal ardir. Ular metr suv ustuni (qisqa cha m) o‘l cha mida o‘l cha nadi. Yuq oridagi (1.5) tenglamani zi chl ik  ga ko‘paytirsak, u quyidagi ko ‘rini shg a keladi const C z g P EV        2 2   (6) Uning har bir ta shk il etuv chi si mos ravi shd a bir metr kub (1m 3 ) havoning potensial holat va kinetik energi yal arini ifodalaydi. Ularning ul cho v birligi Dj/m 3 . Oqim kesimlaridagi (1 -rasm) umumiy (potensial va holat energi yal ar yigindisi) su yuq likni harakatga keltiruv chi omil hisoblanadi. (5) va (6) tenglamalar asosida topiladi

1 rasm. Su yuq likni tabiiy 2 -rasm. Su yuq likni sun’iy oqimi oqimi 1-gidravlik ma shi na Su yuq lik og‘irligi bo‘yi cha  2 1 2 1 z z g P P EG        ; (7) Su yuq lik hajmi bo‘yi cha    2 1 2 1 z z g P P EV         ; (8) yuq oridagi (1.7) va (1.8) tengliklardagi , const   const g  bo‘lgan -ligi sababli su yuq lik, kesimlardagi bosimlar (R 1-R 2) va taqqoslash tekisligiga cha bo‘lgan balandliklar (z 1-z2) farqlari bo‘lgan hollarda harakatga keladi. 01

Umumiy potensial energiya farqi tabiiy ravishda ham namoyon bo‘lishi mumkin. Masalan daryo, yomg‘ir, qor va muzliklarni erishishi natijasida paydo bo‘ladigan suvlar har doim past tarafga qarab oqadi. Tog‘lik hududlarda joylashgan konlar gorizontal yoki qiya (shtolnya) kon lahimlari bilan ochilganda balandliklar farqi paydo bo‘ladi. Buning natijasida kon suvlari lahim bo‘ylab er sathiga oqib chiqadi. Bunday konlarda suv chiqarish qurilma o‘rnatishga extiyoj qolmaydi, aksariyat hollarda suyuqlikni balandlikka ko‘tarish, harakatga qarshi bo‘ladigan turli qarshiliklarni engib o‘tish uchun sun’iy ravishda to‘liq nisbiy energiya farqini paydo qilish talab qilinadi. Sun’iy ravishda tuliq nisbiy energiya farqi gidravlik mashinalar vositasida amalga oshiriladi. Gidravlik mashinaning ishchi organi

Suyuqlikni harakatlantiruvchi gidravlik mashinalar va ularni tasnifi Gidravlik mashinalar konchilik sanoatida shaxta va karerlarni shamollatish, kon suvlarini er sathiga chiqarib tashlash va siqilgan havo energiyasida ishlaydigan kon mashinalari va uskunalarini yuqori bosimli havo bilan ta’minlashda qo‘llaniladi. Ular quyidagi alomatlar buyicha tasniflanadi: a)Harakatlantiruvchi muhit turiga ko‘ra: - havo yoki gazlarni harakatlantiruvchi - suv va suvli aralashmalarni harakatlantiruvchi - gidravlik mashinalar Havo yoki gazlarni harakatlantiruvchi mashinalar guruhiga ventilyatorlar, havo purkagichlar va kompressorlar kiradi. Ventilyator va havo purkagichlar havo yoki gazlarni harakatlantiruvchi mashinalardir. Kompressorlar esa havoni siqish va uni iste’molchilarga etkazib berish uchun qo‘ll

Агрегат состоит из следующих узлов и деталей: Корпус спиральной формы (1) со всасывающим и нагнетательным патрубками, через которые к устройству подключаются трубопроводы. Он соединяет все элементы насоса в единую гидравлическую машину. Рабочее колесо (2) состоящее из двух дисков со вставленными между ними лопастями. Они имеют сложную форму, изогнутую в сторону, противоположную направлению вращения колеса. Узел уплотнения вала (3). Сам вал (4 ) , на котором жестко закреплено рабочее колесо. Подшипниковая (6) и несущая (7) опоры. Уплотнение масляной камеры подшипников (5). Глазок для контроля уровня масла в камере (8)01

b) Ish organining konstruktiv tuzilishiga ko‘ra gidravlik mashinalar uch guruhga bo‘linadi. - parrakli - porshenli - rotatsion Parrakli gidravlik mashinalarning ish organi ishchi g‘ildirak hisoblanadi va u o‘qga mustahkam o‘rnatiladi. Ishchi g‘ildirak mashinalarda mashina o‘qi va diametral mashinalarda ishchi g‘ildirak diametri bo‘ylab harakatlanadi va uning oqimi tinimsiz va bir me’erda aylanma harakat bilan aylanib parraklar bilan energiyani suyuqlik oqimiga uzatadi. Ishchi g‘ildirakda suyuqlikning harakat yunalishiga qarab ular markazdan qochma o‘qchizikli va diametral mashinalarga bo‘linadi. Suyuqlik markazdan qochma mashinalarda ishchi g‘ildirak radiusi, o‘qchiziqli bo‘ladi. Porshenli gidravlik mashinalarning ish organi silindr ichida ilgarilama- qaytarma harakat bilan harakatlanadig

v) Suyuqlik oqimiga energiya uzatish uslubi bo‘yicha gidravlik mashinalar uch guruhga bo‘linadi . Bular - uyurmali - hajmiy - boshqa muhit energiyasi asosida ishlaydigan. Energiyani suyuqlikga uyurma orqali uzatish parrakli gidravlik mashinalarga tegishlidir . Bunday energiya uzatish parraklarning suyuqlik oqimi bilan o‘zaro ta’siri natijasida paydo bo‘ladigan ko‘tarish kuchiga asoslangan. (Varraklarni uchish nazariyasiga o‘xshash). Energiyani suyuqlikga hajmiy ko‘rinishda uzatish ishchi bo‘shliq hajmini majburiy ravishda (porshen orqali) kamaytirishga asoslangan . Ishchi bo‘shliq hajmi kamaygan sari undagi suyuqlikning bosimi ortadi va yuqori bosimdagi suyuqlik ishchi bo‘shliqdan xaydab chiqariladi. Boshqa muhit energiyasi asosida ishlaydigan gidravlik mashinalar guruhiga tizilma (struyn

Gidravlik mashinalarning asosiy elementlari va ishlash prinsipi Parrakli gidravlik mashinalar , ya’ni turbomashinalar suyuqlik oqimi, ishchi g‘ildirak o‘qiga nisbatan, yo‘nalishiga qarab uch guruhga bo‘linadi . Bular markazdan qochma, o‘qchiziqli va diametral turbomashinalar . Bu turdagi turbomashinalarning konstruktiv tuzilishi bir-biriga yaqin va ishlash prinsiplari bir hil. Markazga qochma turbomashinalarning tuzilishi (3-rasmlarda) ko‘rsatilgan. Ularning asosiy bo‘laklarini ishchi g‘ildirak 1, parraklar 2, o‘q 3, suyuqlik oqimini turbomashinaga kirititish patrubkasi 4, spiralsimon qobig‘ 5, diffuzor 6 tashkil qiladi. Ishchi g‘ildirak old, orqa disklar va ular oralig‘ida o‘rnatilgan parraklardan tashkil topgan bo‘lib o‘qga mustahkam o‘rnatilgan. Ishchi g‘ildirak harakatga keltirilgan

3-rasm. Markazdan qochma turbomashinalar. Ularning asosiy bo‘laklarini ishchi g‘ildirak 1, parraklar 2, o‘q 3, suyuqlik oqimini turbomashinaga kirititish patrubkasi 4, spiralsimon qobig‘ 5, diffuzor 6 tashkil qiladi.31 29 0C 04

Markazdan qochma turbomashinalarning qolgan bo‘laklari spiralsimon qobig‘ va diffuzor xarakatsiz bo‘laklar bo‘lib, ular suyuqlik oqimiga yo‘nalish beradi. Bundan tashqari diffuzor turbomashinadan chiqadigan suyuqlikning kinetik energiyasini bir qismini potensial energiyaga o‘zgartirishga xizmat qiladi. Markazdan qochma turbomashinalarning ishchi g‘ildiragi bir tomonlama so‘ruvchi, ya’ni suyuqlik ishchi g‘ildirakga bir tomondan so‘riladi va ikki tomonlama so‘ruvchi. Bu ko‘rinishdagi ishchi g‘ildirakcha cuyuqlik ikki tomondan so‘riladi va ular turbomashina unumdorligini oshirish uchun qo‘llanilgan. Konchilik sanoatida markazdan qochma turbo mashinalarning nasos ventilyator va kompressor kabi turlari ishlatiladi. O‘qchiziqli turbomashinalar. Ularning tuzilishi 4-rasmda ko‘rsatilgan. O‘qchizi

4-rasm. O‘qchiziqli turbomashina sxemasi. O‘qchiziqli turbomashina ishchi g‘ildirak 1, parraklar 2, o‘q 3, qobig‘ 4, kollektor 5, ravonlagich 6, yo‘naltiruvchi apparat (ayrim o‘qchiziqli mashinalarda yo‘naltiruvchi apparat bo‘lmaydi. Shuning uchun u rasmda ko‘rsatilgan), to‘g‘rilovchi apparat 7 va diffuzor 8 kabi qismlardan tashkil topgan33 3C 05 10 03 08

Ishchi g‘ildirak vtulkaga, uning aylanish tekisligiga teng oraliqlarda va malum burchak bilan o‘rnatilgan bir necha parraklardan iborat. U vtulka orqali o‘qga mustahkam o‘rnatiladi. Ishchi g‘ildirak turbomashinalarni asosiy qismi bo‘lib, faqat uning parraklari yordamida energiya suyuqlikga uzatiladi. Suyuqlik oqimining harakati ravon va uyurma harakatlarsiz bo‘lishi uchun kollektor va ravonlagich o‘rnatilgan. Yo‘naltiruvchi apparat ishchi g‘ildirakning oldida bo‘lib, u mashina qobig‘iga o‘rnatiladi. Yo‘naltiruvchi apparat bir hil oraliqda o‘rnatilgan va harbiri o‘zining o‘qiatrofida ma’lum burchakga burilishi mumkin bo‘lgan bir necha parraklardan iborat. U suyuqlik oqimini ishchi g‘ildirakga ma’lum burchak bilan uzatib berish vazifasini bajaradi. O‘qchiziqli turbomashinalarda suyuqlik oqi

Por she nli gidravlik ma shi na (1.5 -rasm) i shchi bo‘ shl iq (silindr) 1, por she n 2, sht ok 3, so‘rish 4 va haydash 5 qopqoqlari, krivo shi p-sha tun mexani zmi 6, suv so‘rilish 7 va suv xaydalish 8 patrubkalari va havo qalpoq cha si 9 kabi bo‘laklardan ta shk il topgan. Ishchi bo‘ shl iq ya’ni silindrga surish 4 va haydash 5 qopqoqlari o‘rnatilgan. Ishchi bo‘ shl iqda por she n 2 sht ok 3 va krivo shi p-sha tun mexanizmi 6 yor damida ilgarilama -qaytarma harakatda harakatlanadi. 5-rasm Por she nli nasoslar sxemasi ; a-bir tomonlama (sodda ), b-ikki tomonlama Suv so ‘rilish patrubkasiga suv so ‘rilish quvuri , suv haydalish patrubkasiga esasuv haydalish quvurlari ulanadi . 0A0A 0A 0A0A 0A0A

Por she n o ‘ng tomonga qarab harakatlanganda ishchi bo ‘shl iqning por she ndan oldi qismida vakum (bosim atmosfera bosimidan ki chi k ) hosil bo ‘ladi . Buning natijasida su yuq lik suv so ‘rilish quvuri va so ‘rish qopqog ‘ining qar shi liklarini engib o ‘tib , ishchi bo ‘shl iqni to ‘ldiradi . Bu jara yon ni so ‘rish jara yon i deyiladi va u por she n ishchi bo ‘shl iqning oxirgi qismiga etgun cha davom etadi . So ‘rish jara yon ida ishchi bo ‘shl iqga uning hajmiga teng hajmdagi su yuq lik so ‘riladi , ya ’ni l F V   m 3 (9) Bu erd a : F - por she n yuz asi , m 2 l – surash jara yon ida por she n ning xarajat yul i , m keyin por she n cha p tomonga qarab xarakatlandi. Harakatninig bo shl anish darajasi so‘rish qopqog‘i yop iladi. Portila shn i cha p tomoniga qarab harakati davomida

КОМПРЕССОР ТУРЛАРИ01

Bir silindrli porshenli gidravlik mashina porshen suyuqlikga ikki tomonlama ta’sir ko‘rsatish usulida ham ishlashi mumkin. Boshqa muhit ta’sirida ishlaydigan gidravlik mashinalarni texnikada okimli (gidrostruynie) mashinalari deb yuritiladi . Oqimli mashinaning konstruktiv tuzilishida harakatlanuvchi qism bulmaydi. Shuning uchun energiya suyuqlikga tashqi muxit ya’ni ishchi suv yoki havo orqali uzatiladi. Yuqori bosimli ishchi suv bilan ishlaydigan oqimli mashinalarni gidroelevator va siqilgan ishchi xavo ta’sirida ishlaydigan mashinalarini esa erlift qurilmalari deyiladi. Gidroelivator (1.6-rasm) ishchi suv berish quviri 1 , suv so‘rilishi bo‘shlig‘i 2, seplo 3, aralashish bo‘shlig‘i 4 va diffuzor 5 kabi bo‘laklardan tashkil topgan. Ishchi suv berish quviri 1, suv so‘rish bo‘shlig‘i 2-ni

Gidroelevatorlarning i shl ash usuli Bernulli tenglamasiga asoslangan. Bu tenglamaga ko‘ra ideal su yuq lik oqimining nisbiy to‘liq energi yas i nisbiy potensial va kinetik energi yal ar yig‘indisiga teng va u oqimning har bir kesim yuz asi u chu n o‘zgar mas ya’ni; . 2 . 2 const g C g P E     (10) 6- rasm Gidroelevator qurilma sxemasi. a - po‘latdan tay yor langan, b - cho ‘yan dan tay yor langan. Konussimon sha kldagi soploning kesim yuz asi ki chi kla shi b bori shi sababli, soplodan chi qadigan i shchi suvi ham t ezligi kattala sha di. Buning natijasida uning nisbiy kinetik energi yas i ortadi. Yuq oridagi (10) tenglamaga asosan nisbiy potensial energi yas i esa kama yad i. I shchi suv zi chl igi : : const g const    Bo‘lganligi u chu n nisbiy potensial energi yan i kamayi shi

Эътиборингиз учун рахмат!

Купить