Dokument ma'lumotlari

Narxi 2000UZS
Hajmi 211.1KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 07 Noyabr 2026
Kengaytma docx
Bo'lim Referatlar
Fan Informatika va AT

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Ta‘lim beruvchi kompyuter dasturlari va elektron darsliklar, dasturlarning turlari va qo‘llanilishi

Sotib olish
Ta‘lim beruvchi kompyuter dasturlari va elektron darsliklar, dasturlarning turlari va qo‘llanilishi. Reja: 1. Elektron axborot ta’lim resurslari. 2. iSpring QuizMaker dasturi. 3. Amaliy ishlanmalar.Foto lavhalar. Elektron axborot ta‘lim resurslarini yaratishda keng ishlatilib kelinayotgan dasturiy ta‘minotlardan biri Ispring dasturi hisoblanadi. Odatda, taqdimotni o’tkazishga tayyorlanish jarayonida aksariyat hollarda Microsoft PowerPoint dasturiy ta‘minotidan foydalaniladi. Elektron axborot ta‘lim resurslarini yaratishda keng ishlatilib kelinayotgan dasturiy ta‘minotlardan biri Ispring dasturi hisoblanadi. Odatda, taqdimotni o’tkazishga tayyorlanish jarayonida aksariyat hollarda Microsoft PowerPoint dasturiy ta‘minotidan foydalaniladi. Ammo bunday taqdimotlar faqat mazkur mahsulot formatidagina bo’lishi mumkin (ppt, pptx). Hozirgi vaqtda internet texnologiyalarining rivojlanishi va o’z navbatida, masofali ta‘lim turining paydo bo’lishi natijasida taqdimot fayllarini internet brauzerining o’zida onlayn ravishda to’g’ridan-to’g’ri ko’rish uchun flash (swf) formatida yoki HTML 5 texnologiyasi asosida yaratilgan fayl bo’lishi kerak. Hozirga kelib, PowerPoint dasturida tayyorlangan taqdimotdan flash-rolik shakllantirish imkoniyatini beruvchi dasturlar yaratilgan. Mahsulot iSpring deb nomlanadi va iSpring Free, iSpring PRO va iSpring Presenter kabi variantlarga ega. Mustaqil ekspertlarning fikriga ko’ra, bugungi kunda mazkur mahsulot tezligi, bir formatdan boshqa formatga konvertatsiyalash sifati va optsiyalar soniga ko’ra eng yaxshilaridan biri hisoblanadi. iSpring nafaqat flash-taqdimotlarni yaratishga, balki ta‘lim jarayonida qo’llanilishi mumkin bo’lgan roliklar tayyorlashda, xususan, ularga turli shakldagi so’rovlar, elektron testlarni ham kiritgan holda o’zaro interaktiv bog’lanish imkoniyatini ham beradi. iSpring quyidagi imkoniyatlari mavjud: • taqdimot fayllarini bir necha (exe, swf, html) formatlarda konvertatsiyalash imkoniyati; • taqdimot kontentiga tashqi resurslarni (audio, video yoki flash fayllarni) kiritish imkoniyati; • taqdimot kontentini muhofaza qilish: parol yordamida ko’ra olish, taqdimotga «himoya belgi»si qo’yish, taqdimotni faqat ruxsat etilgan domenlardagina «aylantirilishi»; • video qo’shish va uni animatsiyalar bilan sinxronlashtirish; • elektron test(nazorat)larini yaratish va natijalarini elektron pochtaga yoki masofaviy o’qitish tizimiga (LMS) uzatib berish imkoniyatini beradigan interaktiv matnlar yaratish uchun vosita o’rnatilgan (Quiz tugmachasi); • masofaviy o’qitish tizimida foydalanish uchun SCORMG‘AICC — mos keluvchi kurslarini yaratish; • taqdimot dastur darajasida aylantirish uchun ActionScript API; videotasvirni yozish va uni taqdimot bilan sinxronlashtirish; • YouTube‘ga joylashtirilgan roliklarni taqdimot tarkibiga kiritish imkoniyati. EAT resurslari ichida kiruvchi ma‘lumotnomalar va lug’atlarni yaratish uchun iSpring Kinetics dasturini keltirish mumkin. iSpring Kineticsning quyidagi asosiy imkoniyatlari mavjud: • biror-bir fan bo’yicha elektron ko’rinishdagi qulay bo’lgan glossariy, ma‘lumotnoma yoki lug’at yaratish; • vaqt shkalasini yaratish; • 3 o’lchovli kitob yaratish; • FAQ yaratish mumkin. EAT resurslari ichida kiruvchi elektron nazorat turlarini yaratish uchun iSpring QuizMaker dasturini keltirish mumkin. iSpring QuizMaker quyidagi asosiy imkoniyatlari mavjud: • tarmoqlangan testlar yaratish imkoniyati (adaptatsiyalash tirilgan testlarni yaratish) imkoniyati; • ikki, uch, to’rt yoki besh javobli yopiq test topshiriqlari, ulardan biri to’g’ri, ikkitasi haqiqatga yaqinroq turidagi topshriqlari; • bir necha to’g’ri javobli yopiq test topshiriqlari; • ochiq test topshiriqlari; • o’xshashlikni aniqlashga yo’naltirilgan topshiriqlar; • to’g’ri ketma-ketlikni aniqlashga mo’ljallangan topshiriqlarni yaratish imkoniyati. Zamonaviy, raqobatbardosh mutaxasis kadrlar tayyorlashda o‘quvchi- talabalar bilimini nazorat qilish, sinash va baholashning ahamiyati katta. Agar uni yaxshi yo‘lga qo‘yilmasa, turli-tuman metodlarni qo‘llashimiz, qiziqarli dars o‘tish uchun turli topshiriqlar tayyorlashimizdan qat’i nazar, kutilgan natijaga erishib bo‘lmaydi. Chunki inson ongida har doim o‘z mehnat faoliyatini baholovchi psixologik jarayon ro‘y berib turadi. O‘z ishini atijasi baholanmasa yoki baholanishidan, taqdirlanishidan ko‘ngli to‘lmasa faolligi susayadi, oxir-oqibat «hafsalasi pir» bo‘lishi mumkin. O‘quvchi-talabalar bilimini, muntazam tekshirish va baholash ularni predmetni chuqur o‘rganish va nazorat usullarini takkomillashtirish vazifasini yuklaydi. Talabalar bilimlarini nazorat qilishning elektron shakllari. Talabalarning bilimi va o‘quvchining attestatsiyalash hamda verifikatsiyalash shakli sifatida testlash tabiiy va gumanitar yo‘nalishadagi kafedralarning ta’lim faoliyatida kompyuter texnologiyalari paydo bo‘lgunga qadar yuzaga kelgan. Qoidaga ko‘ra, o‘quvchilarni test nazoratidan (kompyuterlardan foydalangan holda qo‘llash bilan ham) quyidagi maqsadlarda o‘tkaziladi: - bilimlarning propedevtik (boshlang‘ich bilimlarini bilish bo‘yicha) nazorat; - egallangan ko‘nikma va o‘quvlarning tematik (joriy) nazorati; - bilimlarning marraviy nazorati; - o‘quv fanining barcha materiali bo‘yicha yakuniy attestatsiyasi; - qoldik bilim va o‘quvlarning monitoringi (rezidual nazorat). Ta’lim sohasidagi bilimlar, ko‘nikmalar va maxoratlarni nazorat qilishning test tizimi quyidagi funksiyalarni amalga oshiradi: diagnostik, ta’lim beruvchi, tashqil qiluvchi, tarbiyalovchi va boshqaruvchi. Diagnostik funksiya test nazoratining o‘zini mohiyatidan iborat: o‘quv darsining darajasida qanday bo‘lsa, o‘quv fanining ancha umumiy darajalarida va talabaning barcha professional tayyorgarligida ham shunday tayyorgarlikning yutuqlari va tuzilishlarini aniqlashdan iborat. Ta’lim beruvchi funksiya test yoki etalonli javoblar jarayonida aytib turishni ko‘rsatish, bilish sohalarini namoyon qilish, probel (bo‘shliq)larni topishdan kelib chiqadi. Sinov darslari ta’sirida bilimlarni mukammallashtirish qo‘shimchalar, aniqliklar va to‘g‘rilashlar yo‘li bilan kechadi. Tarbiyalovchi funksiya talabaning o‘quv asoslarini oshirish bilan, bilish faoliyatining natijalariga javobgarlikni shakllantirish bilan, o‘quv jarayonini o‘zini-o‘zi tashkil qilish bilan bog‘lik.Nazoratning tarbiyalovchi va rag‘batlantiruvchi harakati agar uning natijalari oshkora bo‘lsa, oshadi. Umuman, shaxs uchun o‘quv yutuqlarini nazorati kamchiliklarni ham, afzalliklarni ham ko‘rishga yordam beradi. Testlashning boshqaruvchi funksiyasi testlash natijalari bilan tug‘ilgan va o‘quv jarayoni samaradorligini oshirishga o‘qishning qo‘llaniladigan metodika va texnologiyalarini mukammallashtirishga qaratilgan o‘quvchining, o‘qituvchining va ta’lim muassasalari ma’muriy boshqarmasi harakatlari bilan bog‘liq. An’anaviy og‘zaki imtihon bilan solishtirganda imtihon testi nafaqat baholashning eng ob’ektiv usuli bo‘lib qolmay, balki psixologik tomondan eng asrab-avaylovchidir: xavotirlik darajasi kam, e’tibor darajasi yuqori, organizmning fiziologik harakteristikasi eng qulaydir. Bunda og‘zaki imtihonning shunday «nozik farqi», ya’ni imtihon oluvchining xaddan ziyod qattiqqo‘lligi yoki, aksincha, xaddan ziyod ko‘ngilchanligi aniq talabaga nisbatan imtihon oluvchining emotsional tarzda qo‘yadigan bahoga ta’siri yo‘qotiladi. Yaxshi tayyorlangan guruhga baholarni beixtiyor pasaytirish effekti tenglashtiriladi, qachonki, imtihon oluvchi uning unga xos baholarni taqsimlash shkalasini ishlab chiqishga intiladi. Imtihon testida talabalar unifikatsiyalashining darajasi yuqori, baholashning yagona kriteriya va normalari ishlab chiqiladi, talabalarning va o‘qituvchilarning vaqti tejaladi. Imtihondagi omadsizlik o‘qituvchi shaxsi bilan bog‘lanmaydi. O‘quv jarayonidagi zamonaviy testlash kvalimetrik o‘lchovlar nazariyasi va injenerlik pedagogikasiga asoslanadi. Oliy ta’lim muassasalaridagi (OTM) o‘quv jarayonida ishlatiladigan testlar o‘z vazifasiga ko‘ra quyidagi ikki guruxga bo‘linadi: - malakaviy (normativ yunaltirilgan); - attestatsiyali (kriteriyali yunaltirilgan). Birinchi turi eng ko‘p tarqalgandir. Uning uchun muayyan tartib maqsadlari yoki tanlash uchun individual natijani boshqa o‘quvchilar va o‘rta gurux natijalari bilan solishtirish harakterlidir. Agar talaba OTM ga shunday testlash natijalari bo‘yicha kirgan bo‘lsa, unda talabalik xayoti boshlanishi mumkin («o‘tish ball» idan oshiq ballar yig‘indisini to‘plagan holda). Malakaviy testlashning tez-tez takrorlanib turadigan maqsadi muayyan tartib - o‘zlashtirish: «a’lochilar», «to‘rtchilar», «uchchilar», «o‘zlashtira olmaydiganlar» kategoriyasi bo‘yicha o‘quvchilarni guruxlarga bo‘lishdir. Attestatsiya testlari berilgan mutaxassislikdagi talabalarda yutuqlarning individual darajasini tushuntirishga qaratilgan. Buning uchun attestatsion sinov jarayonida ob’ektga, u xali xatoga yo‘l kuymasidan, o‘suvchi murakkablikda ketma-ket test topshiriqlari beriladi. Talaba o‘ziga ishongan holda javob beradigan topshiriqlarning murakkablik darajasi berilgan fan sohasidagi uning yutuqlar darajasini harakterlaydi (test paytidagi «shaxsiy» rekord). Boshqa so‘z bilan aytganda, kriteriyali yunaltirilgan testlarning asosida yaxshi o‘zlashtiruvchi talaba o‘rganadigan bo‘limlarning rejalashtirilgan hajmi bilan individual natijalarning solishtirilishi yotadi. Qoidaga ko‘ra, malakaviy testlarda topshiriqlar ularning murakkabligini oshishi tartibida joylashtiriladi (ya’ni, to‘g‘ri javob olishga yetaklovchi harakatlar sonining o‘sishi bo‘yicha). Bu IQ - aniqlash testlarida qanday bo‘lsa, kirish imtixonining biletlaridagi topshiriqlariga ham shunday tegishlidir (variantlarda). Ammo biletlardagi savollar sonining kamligida, ularni attestatsiya testlariga kiritib bo‘lmaydi. Oliy ta’limning zamonaviy pedagogikasida maqsadli sifatida shaxsga yunaltirilgan ta’lim prinsipi qabul qilinadi, testlarning o‘quv jarayonida kriteriyali yunaltirilgan (attestatsiya testi) ni ishlab chikish va ishlatish aloxida muhim ahamiyat kasb etadi. Ular shaxsiy yutuqlarning yaxshilanishiga sezilarli asosni yaratadilar va ochik masofaviy ta’lim maqsadlariga aynan mos keladi. Shunga qaramay, malakaviy testlar o‘quv jarayonining monitoringi uchun dolzarb bo‘lib qoladi. Talabalarning yakunlovchi bilim va malakalarini ta’lim jarayonida turli mezonlar va yondashuvlarga tayanib aniqlash, bu jarayonlarga axborot texnologiyalarini, ochiq kodli dasturiy ta’minotlarni qo‘llash, ularning qo‘yilgan didaktik talablarga mosligi haqiqiyligini nazorat qilish mumkin. Ma’lumki, ta’lim jarayonini bunday baholash, faqat talabaning o‘zlashtirish darajasini belgilash bilan chegaralanib qolmay, o‘qish jarayonini rag‘batlantirishda muhim pedagogik vosita va ijobiy motiv uyg‘otish bilan talaba shaxsiga kuchli ta’sir etadi. Shu xilda talabani ob’ektiv baholash asosida unda adekvat ravishda o‘z-o‘zini baholash imkoni tug‘iladi va o‘z muvaffaqiyatlariga tanqidiy munosabat shakllanish qayd etiladi. Ta’limda ochiq kodli dasturiy ta’minotlar, veb-saytlarning sifati ta’lim jarayonida axborot fazasining rivojlanishiga ta’sir etuvchi eng muhim jihatlardan sanaladi. Bilimlarni nazorat qilishni amalga oshirish uchun test asosida nazorat qilishga qo‘yiladigan asosiy talablar quyidagilardan iborat: - validliligi (funksiya va mazmuni jihatidan adekvatligi); - aniqligi (hamma uchun tushunarliligi); - soddaligi; - bir xil ma’noni anglatishi (javoblariga ko‘ra baholash); - ishonchliligi. Bunda testning validligini aniqlashda uning mazmuniy va funksional validligini farqlay bilish lozim. Testning aniqligi bo‘yicha talablarning bajarilishi, talaba tomonidan topshiriqlardan nimani bajarilishi lozimligini to‘g‘ri tushunishdan tashqari, haqiqiy javobdan tashqi to‘g‘ri javoblarni ham hisobga olmasligi lozimligini uqtiradi. Testning soddaligi, har bir test bir xil qiyinlik darajasidagi birgina topshiriqdan tashkil topishi lozimligini, boshqacha aytganda, qiyinlik darajasi turlicha bo‘lgan bir necha yoki majmuaviy topshiriqlardan tashkil topmasliklarini uqtiradi. Test yordamidagi nazoratning ishonchliligi esa ma’lum talaba test topshirig‘i bo‘yicha qayta-qayta nazorat qilinganida ham uning natijalari bir xil mazmunga ega bo‘lishi ta’minlanishi bilan tushuntiriladi. Garchi kompyuter yordamidagi nazoratning testlashtirilgan bu tizimini joriy etishda test topshiriqlarini yaratishning yuqoridagi beshta talabga javob berishi zarurligi topshiriqlardan ma’lum bo‘lsada, biroq kompyuter vositasida, test topshiriqlari yordamida talabalarni baholashni o‘ziga yarasha yana bir qancha muammolari mavjud. Bundan ko‘rinishicha, ta’limning kompyuter ishtirokidagi, ochiq kodli dasturiy ta’minotlar yordamida nazoratining samarali bo‘lishi, aksariyat hollarda, tekshiruvchi bilan dastur ishlab chiqqan muallifning hamkorligiga bog‘liq bo‘ladi.

Ta‘lim beruvchi kompyuter dasturlari va elektron darsliklar, dasturlarning turlari va qo‘llanilishi

Sotib olish