Kirish Roʻyxatdan oʻtish

Docx

  • Referatlar
  • Diplom ishlar
  • Boshqa
    • Slaydlar
    • Referatlar
    • Kurs ishlari
    • Diplom ishlar
    • Dissertatsiyalar
    • Dars ishlanmalar
    • Infografika
    • Kitoblar
    • Testlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi 3000UZS
Hajmi 219.9KB
Xaridlar 0
Yuklab olingan sana 23 Sentyabr 2019
Kengaytma pptx
Bo'lim Slaydlar
Fan Algebra

Sotuvchi

Bohodir Jalolov

Trigonometrik tengsizliklarni yechish usullari

Sotib olish
Trigonometrik tengsizliklarni yechish usullari Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar sinx > a, cosx > a, tgx > a, ctgx > a kabi ko’rinishdagi tengsizliklarni yechishda koordinatali birlik aylanadan yoki trigonometrik funksiya grafiklaridan foydalaniladi. 1-misol. a) sin α > 0; b) sin α > a, -1 ≤ a ≤ 1; c) sin α < a tengsizliklarni qaraylik. Yechish. a) sin α > 0 ning yechimlar to’plami sinusoidaning absissalar o’qidan yuqorida joylashgan bo’laklari bilan aniqlanadi (rasmga qarang). Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  y=sinx Bu bo’laklardan biri absissalar o’qining (0; π ) oralig’iga, qolganlari undan 2 πk, k€Z uzoqlikda joylashgan oraliqlarga mos keladi. Demak, 2 πk < α < (2 k +1) π, k€Z ko’rinishidagi oraliqlarda yotuvchi α sonigina yechim bo’la oladi Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  b) sin α > a tengsizlikni yechamiz, bunda -1 ≤ a ≤ 1. Birlik aylananing ordinatalari a dan katta bo’lgan nuqtalari y=a to’g’ri chiziqdan yuqorida joylashadi. Ular MBN yoyni hosil qiladi (rasmga qarang). Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  Bu yoyga M(α0) va N(π-α0) nuqtalar kirmaydi. Shunday qilib, sin α > a tengsizlikning yechimi ( α 0; π - α 0) interval yordamida aniqlanadi. α 0=arcsina va y=sinx funksiya davriy funksiya bo’lgani uchun berilgan tengsizlikning barcha yechimlari to’plamini arcsina + 2 πk < α < π – arcsina + 2 πk, k€Z ko’rinishida yozamiz. Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  c) sin α < a tengsizlikni yechish α =- z o’rniga qo’yish orqali yuqorida qaralgan holga keladi: sin z > -a. Uning barcha yechimlarini yozamiz: arcsin(-m) + 2 πk < z < π -arcsin(-a) + 2 πk , k€Z. arcsin(-a) = -arcsina va z =- α bo’lgani uchun berilgan tengsizlikning barcha yechimlari quyidagicha bo’ladi: - π - arcsina + 2 πk < α < arcsina + 2 πk , k€Z Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  2-misol. a) cos α > a; b) cos α < a tengsizliklarni yechamiz.  Yechish. a) a ≥ 1 da tengsizlik yechimga ega emas, a < -1 da esa  α ning barcha qiymatlari tengsizlikni qanoatlantiradi. Biz -1 ≤ a < 1 bo’lgan holni qaraymiz. (rasmga qarang) Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  a < cos α ≤ 1 ga B2AB1 yoy mos keladi, bunda B1( α 0) va B2(- α 0) lar x=a to’g’ri chiziq bilan koordinatali aylananing kesishish nuqtalari, A(0) – hisob boshi nuqtasi. Demak, cos α > a tengsizlikning yechimi – α0 < α < α0 yoki arccosa < α < arccosa, yoki funksiya davri e’tiborga olinsa, -arccosa + 2 πk < α < arccosa + 2 πk, k€Z bo’ladi. Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  b) cos α < a tengsizlikni yechish α = π – z almashtirish orqali yuqorida qaralgan tengsizlikka keltiriladi: cos z > -a. Bundan – arccos(-a) + 2 πk < z < arcos(-a) + 2 πk , k€Z ni topamiz. z = π – α va arccos(-a) = π – arccosa bo’lgani uchun arccosa + 2 πk < α < 2( k + 1) π – arccosa, k€Z bo’ladi. Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  3-misol. tg α < a va tg α > a tengsizliklar yechimini topamiz. Yechish. arctga ta’rifidan foydalanamiz(rasmga qarang). Eng sodda trigonometrik tengsizliklarni yechishga oid misollar  B1( α 0) nuqta EAC yarim aylanani EAB1 va B1C yoylarga ajratadi, bunda E(- π /2) va C( π / 2). Undan E, B1, C nuqtalar chiqariladi. EAB1 yoyda tg α < a tengsizlikning yechimi - π /2 + kπ < α < arctga + kπ , k€Z tg α > a tengsizlikning yechimi esa arctga + kπ < α < π /2 + kπ , k€Z bo’ladi. Shu kabi ctg α < a, ctg α > a tengsizliklar yechimi mos ravishda arcctga + πk < α < π + πk , k€Z va πk < α < arcctga + πk , k€Z bo’ladi. Trigonometrik tengsizliklarni intervallar usuli bilan yechish.  f(t) > 0 yoki f(t) < 0 trigonometrik tengsizliklarni yechishda intervallar usulidan foydalanamiz. Shu maqsadda oldin f(t) funksiyaning T0 asosiy davri, f(t) = 0 tenglamaning [0; T0 ) oraliqda yotgan ildizlari va uzilish nuqtalari topiladi. Ular [0; T0 ) oraliqni bir necha intervalga ajratadi. Sinash nuqtalari usulini qo’llab, funksiyaning o’sha intervallardagi ishoralari aniqlanadi. Funksiyaning xossalaridan, jumladan, juft-toqligidan foydalanish ishni osonlashtiradi. f(α) = cos2 α – cos3 α < 0 tengsizlikni yechamiz. Yechish. 1) cos2 α ning davri: cos(2 α + 2 π ) = cos( α + T1 ), bundan 2 α + 2 π = 2( α + T1 ), T1 = π ; shu kabi cos3 α ning davri T2 = 2 π /3. Bu sonlarning eng kichik umumiy bo’linuvchisi, ya’ni T0 = 2 π soni Trigonometrik tengsizliklarni intervallar usuli bilan yechish.  2) f(α) = 0 tenglama ildizlari 2 α = ± 3 α + 2 πk , k€Z munosabat bo’yicha aniqlanadi. Bizga ular ichidan (0; T0 ) oraliqda yotganlarini aniqlash yetarli, qolganlari T0 davr bilan takrorlanadi. Oraliqning α = 0 chap uchida f(0) = 0, ya’ni f(x) < 0 tengsizlik bajarilmaydi. Demak, oraliqning chap uchi ochiq qoladi. Oraliqning ichida yotgan ildizlarini topamiz. Shu maqsadda munosabatdagi k ga ketma-ket 0, 1, 2,… qiymatlar berish va α ning qiymatlari ichidan (0; 2 π ) intervalda yotganlarini ajratish kerak. Ular: 2 π /5, 4 π /5, 6 π /5, 8 π /5. Trigonometrik tengsizliklarni intervallar usuli bilan yechish.  3) f funksiya son o’qida uzluksiz;  4) (0; 2 π ) oraliq (0; 2 π /5], [2 π /5; 4 π /5], [4 π /5; 6 π /5], [6 π /5; 8 π /5], [8 π /5; 2 π ) intervallarga ajraladi;  5) (0; 2 π /5] oraliqdan sinash nuqtasi sifatida π /3 ni olaylik. Unda f ( π /3) = cos2 π /3 – cos3 π /3 = -1/2 + 1 > 0. Demak, bu oraliqda berilgan tengsizlik bajarilmaydi. Shu tarzda har bir oraliqlarda tekshirib chiqqach, tengsizlik [2 π /5; 4 π /5], [6 π /5; 8 π /5] oraliqlarda bajarilishini ko’rishimiz mumkin. Demak, umumiy yechim shu oraliqlar kesishmasidan iborat: (2 π /5 + 2 πk ; 4 π /5 + 2 πk ) (6 π /5 + 2 πk ; 8 π /5 + 2 πk ), k€Z E ’ t i b o r i n g i z u c h u n r a h m a t !!!
Sotib olish
  • O'xshash dokumentlar

  • Algebra materiallarini o‘rganish metodikasi
  • Algebra va sonlar nazariyasi
  • Aniq integral yordamida egri chiziqlar yoyi uzunligini hisoblash
  • Ayirmali sxemalar, ularni qurish va differensial masalani approksimasiyalash. Dirixle masalasi. Chekli — ayirmali tenglamalar sistemasini iterasiya usuli bilan yechish (Libman o‘rtalash jarayoni)
  • Bernulli tenglamasi. puazeyl va darsi-veysbax formulalari. gidravlik zarba

Xaridni tasdiqlang

Ha Yo'q

© Copyright 2019-2026.

  • Balansdan chiqarish bo'yicha ko'rsatmalar
  • Biz bilan aloqa
  • Saytdan foydalanish yuriqnomasi
  • Fayl yuklash yuriqnomasi
  • Русский