Tuproq hosil bo’lish jarayonidagi asosiy omillar - Сельское и лесное хозяйство - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	279.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	13 Июль 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Сельское и лесное хозяйство

Tuproq hosil bo’lish jarayonidagi asosiy omillar

Купить

Tuproq hosil bo’lish jarayonidagi asosiy omillar REJA:  Tuproq va uning tarkibi  Tuproq hosil qiluvchi omillar  Tuproq hosil bo’lish omillari

Tuproq haqida tushuncha va uning ta’rifi. Tuproq va uning xossalari haqidagi dastlabki tushunchalar va bilimlar qadimgi davrlardan boshlab dehqonchilik talablari asosida yuzaga kela boshladi.,, Ilmiy fan sifatida tuproqshunoslik fani Rossiyada XIX asrning oxirlarida rus olimlari V.V.Dokuchayev., P.A.Kostichev., N.M.Sibirsev., V.R.Vilyams g’oyalari va asarlari tufayli shakllana boshladi va rivojlandi. V.V.Dokuchayev birinchi bo’lib tuproqning paydo bo’lish omillari va jarayonlari haqidagi ilmiy nazariyani yaratdi hamda tuproq tushunchasiga quyidagicha ta’rif berdi: "Tuproq deganda suv, havo hamda turli tirik va o’lik organizmlar ta’sirida tabiiy ravishda o’zgargan tog’ jinslarining (qaysi xil bo’lishidan qat’iy nazar) "yuza" yoki tashqi gorizontlariga aytiladi". Tuproq musta

Vujudga kelgan yangi muhitdagi mikroorganizmlar oʻz hayot faoliyati tufayli oʻsimliklarning oʻsishi uchun sharoit yaratadi, oʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. Nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida chirindi (gumus) ga aylanadi. Bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. Natijada Yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — Tuproq paydo boʻladi. Iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning Tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri tu

Tuproq qattiq, suyuq, gaz holatidagi va tirik tarkibiy qismlardan tashkil topgan. Ularning bir-biriga nisbati turli Tuproqlardagina emas, balki bir tuproq tipining har xil qatlamlarida ham turlicha. tuproq qattiq qismini mineral moddalar tashkil qiladi. Tabiiy joylanishda qattiq zarralar Tuproq massasining maʼlum qismini egallaydi, qolgan qismini esa zarralar va ularning agregatlari oraligʻidagi har xil kattalik hamda shaklga ega boʻlgan kovaklar (gʻovaklik) tashkil qiladi. Bu boʻshliqlarning umumiy yigʻindisi tuproq gʻovakligi deyiladi. Tuproq gʻovakligi kapillyar va nokapillyar boʻladi. Kapillyar gʻovakli Tuproqning mayda zarralari kapillyar oraligʻidagi hajmga, nokapillyar gʻovaklik esa makrostruktura elementlari oraligʻidagi yirik kovaklar hajmiga teng. Tuproqning mineral qismidagi g&#

Tuproq paydo bo'lishida relyef muhim rol o'ynaydi, chunki u issiqlik, namlik va tog 'jinslarini qayta taqsimlaydi. Hamma biladiki, baland tog'ning tepasida uning tagidan sovuqroq; janubga qaragan qiyalikda qor bahorda shimoliy yonbag'irga qaraganda ancha tez eriydi; sovuq va ko'pincha pasttekisliklarda sodir bo'ladi. Biz bilamizki, katta tekisliklarda suv saqlanib qoladi (ko'pincha botqoqli erlar), va balandliklarning kichik joylarida tuproqlar suvni qiyalikdan oson chiqarib yuboradi. Tor chuqurchalarda yoki tog 'daralarida, odatda, tez oqimlar oqadi. Ulardagi suvda kislorod ko'p, shuning uchun qirg'oq bo'ylab o'tloqlar ko'p. Ammo keng tushkunliklarda namlik turg'unlashadi, kislorod yetishmaydi va botqoqliklar paydo bo'ladi. T

Tuproq hosil qilish jarayonining rivojlanishiga uning davom etayotgan tabiiy sharoitlari, uning xususiyatlari va bu jarayonning rivojlanish yo'nalishi ularning u yoki bu kombinatsiyasiga bog'liq. Bulardan eng muhimi tabiiy sharoitlar Tuproq hosil bo'lish omillari deb ataladi: ota -ona jinslari, o'simliklar, hayvonot dunyosi va mikroorganizmlar, iqlim, topografiya va tuproq yoshi. Tuproq hosil bo'lishining beshta asosiy omili (ularni Dokuchayev ham atagan) endi suv (tuproq va er) va inson faoliyati bilan qo'shiladi. Har doim etakchi qiymatga ega biologik omil, qolgan omillar faqat tabiatdagi tuproqlarning rivojlanishi sodir bo'ladigan fondir, lekin ular tuproq hosil qilish jarayonining tabiati va yo'nalishiga katta ta'sir ko'rsatadi. Er yuzida mavjud

Tuproq shakllanishida iqlim katta rol o'ynaydi, uning ta'siri juda xilma -xildir. Iqlim sharoitining tabiati va xususiyatlarini aniqlaydigan asosiy meteorologik elementlar harorat va yog'ingarchilikdir. Yillik kiruvchi issiqlik va namlik miqdori, ularning kundalik va mavsumiy taqsimlanishining o'ziga xos xususiyatlari tuproq hosil bo'lishining aniq jarayonlarini aniqlaydi. Iqlim tog 'jinslarining nurash xususiyatiga ta'sir qiladi, termal va suv rejimlari tuproq Havo massalarining harakati (shamol) tuproqning gaz almashinuviga ta'sir qiladi va tuproqning mayda zarralarini chang shaklida ushlaydi. Ammo iqlim tuproqqa nafaqat to'g'ridan -to'g'ri, balki bilvosita ta'sir qiladi, chunki u yoki bu o'simliklarning mavjudligi, ba'zi hayvon

To‘liq rivojlangan tuproq asosan quyidagi genetik qatlamlardan iborat: A - gumusli-akkumulyativ qatlam; V - illuvial yoki o‘tkinchi qatlam; S - tuproq hosil bo‘lish jarayonida kam o‘zgargan ona jins; D-tuproq qatlami ostida joylashgan tuproq hosil bo‘lish jarayonida o‘zgarmagan ona jins. Tuproqning genetik qatlamlari morfologik belgilarning miqdoriy ko‘rsatkichlari va boshqa xususiyatlariga qarab qatlamchalarga bo‘linishi mumkin (A, A0, A1, A2 va h.k.).

Foydanalingan adabiyotlar • Ramazonov O., Bo‘riyev S. Tuproqshunoslik va dehqonchilik. – T., 2017. 277 b. • Рамазанов А. Почвоведение и земледелие. Учебник. – Т., Fan vatexnologiya, 2007. 176 стр. • Xoliqulov Sh., Uzoqov P., Boboxo‘jayev I. Tuproqshunoslik. – Samarqand, N.Doba. 2011. 426 b. • Internet saytlari • www .gov.uz – O’zbekiston Respublikasi hukumat portali • www.lex.uz - O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi • www.ziyo.net • www.edu.uz • www.agro.uz

Купить