Ulush. Butunning ulushini topish. Ulushga ko’ra butunni topish - Алгебра - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	25 Январь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Алгебра

Ulush. Butunning ulushini topish. Ulushga ko’ra butunni topish

Купить

Ulush. Butunning ulushini topish. Ulushga ko’ra butunni topish

R e j a : 1 . U lu s h v a k a s r tu s h u n c h a s i b ila n ta n is h tir is h m e to d ik a s i. 2 .O ’ n li k a s r la r n in g y o z ilis h i v a o ’ q ilis h i.

Kasrlar bilan tanishtirishning mohiyati. O’quvchilarni kasrlar bilan tanishtirish dasturiga binoan 3- sinfdan boshlanadi. Kasrlarning hosil bo’lishi, ularni taqqoslash, nonning ulushini topish va berilgan ulushga ko’ra sonning o’zini topish bilan tanishadilar. 4-sinfda 1 ning ulushi va bir necha ulushi va uning yozma ko’rinishi tasavvurlariga ega bo’ladilar. Kasr tushunchasi geometriyada kesma ulushi, miqdorlarning ulushi va boshqa geometrik shakllarning ulushlari bilan bevosita bog’langan. Kasr tushunchasini hosil qilish har xil narsalarni teng bo’laklarga bo’lish, kesish, sindirish, maydalashdan kelib chiqadi deyiladi. Boshlang’ich sinfdan oldin, ya’ni maktabacha yoshdayoq kasr tushunchasining boshlang’ich tushunchalari berilgan. Masalan, olma, tarvuz, bodring, non va boshqalarni bir nec

Aytib o’tilgan barcha masalalar ko’razmali qilib ochib beriladi. Miqdorlarning ulushlari bilan tanishtirish metodikasi Yuqorida ko’rdikki, 3-sinfda birning ulushlari, ya’ni 1/2, 1/3, 1/4 va hokazo ulushlarga oid tasavvurlarni hosil qilishdan iborat. Kasrlarni o’rgatish deyarli ko’rgazma asosida tushuntiriladi. Bu ko’rgazmalarga meva, qovun, tarvuz, geometrik shakl, cho’p, qog’oz va boshqa atrofdagi narsalarni olish mumkin. Ko’rgazmali tushuntirishda, masalan, olmani teng ikkiga bo’lish, yordamida kasr hosil qilinadi. SHunga mos olmani teng bo’lmagan 2 bo’lakka bo’lib, u yarim olma emasligini, demak, kasrni hosil qilmaslikni tushuntirish kerak. Faqat teng bo’lakka bo’lgandagina kasr son yoki butunning ulushi hosil bo’lishini mustahkam singdirish lozim.

Turli xil geometrik shakllar bilan ishlayotganda bu shakl yordamida ulushlarni hosil qiladilar, hamda uning ba’zi xossalarini keltirib chiqaradilar. Masalan, kvadratni teng 4 bo’lakka bo’lishda, uni ikkita yo’l bilan bo’lib, burchaklarining o’zaro tengligiga, hamda tomonlarining ham o’zaro tengligiga asoslanib , shuningdek kvadrat simmetriyasi haqida tasavvurlarga ega bo’ladilar. Shuningdek, boshqa o’quvchilarga doirani, ba’zilariga to’g’ri to’rtburchakni 4 bo’lakka bo’lish topshiriladi. Bundan keyingi ish teng bo’laklarga bo’lingan ulushlardan bittasini , ikkitasini, uchtasini olib ularni qanday sonlar bilan yozish mumkinligi o’qitiladi. Kasrlarni ikkidan bir, uchdan bir, to’rtdan bir kabi o’qish va 1/2, 1/3, 1/4 larga narsalarni qanday bo’lib, qancha qismi olinayotanligi orasidagi bog’

"Ulushlar" mavzusida figuralarni teng bo’laklarga bo’lish asosida ulushlarni taqqoslash ham tushuntiriladi. Masalan, o’qituvchi 5 ta bir xil to’g’ri to’rtburchakli qog’ozdan yo’lakchali qilib qirqishni taklif qiladi. Bu yo’lakchaning birinchisini teng ikkiga, ikkinchisini teng to’rtga, bo’lib, ularni ustma-ust qo’yish asosida har bir teng bo’laklarni taqqoslaydi. Unda 1/2 >1/4, 1/4 > 1/8, 1/3 >1/6 kabi ekanligiga ishonch hosil qiladilar. 3-sinfda sonning ulushini topishni amaliy masalalardan boshlash kerak. Masalan, uzunligi 12 sm bo’lgan qog’oz yo’lakchani olib uni ikkiga buklash topshiriladi. Yo’o’lakchaning yarmi necha sm? 12/2=6 sm. Endi yo’lakchani yana ikki buklab to’rt qismga bo’ladi. Yo’lakchaning qanday qismi hosil bo’ldi va uning uzunligi qancha? Javob: 12:4=3 sm. 1/4 qis

Masala. Kitob 80 bet, o’quvchi uning 1/4 qismini o’qidi. Necha bet kitob o’qilgan. 80 betning 1/4 qismi qancha? 80:4=20 bet. 1. Boshqa masalalarni yechayotganda chizmadan foydalanish yetarli: son kesma orqali tasvirlanadi , u berilgan sondagi teng bo’laklarga bo’linadi, ulushi belgilanadi, so’ngra yechishni og’zaki yoki yozma bajaradi. Masalan, 1/2 m da, 1/4 m da, 1/5 m da necha sm bor? 1/2 soatda, 1/5 soatda, 1/6 soatda necha minut bor?

Vaqt o’lchovlarini o’rganayotganda nima uchun "bir yarim", "chorak kam 10" deb aytilishlarini tushuntirishlari kerak. Aksincha, sonning ulushiga qarab sonning o’zini topishga ham katta e’tibor beriladi. Masalan, "TU-104" samolyot 1/3 minutda 5 km uchadi. 1 minutda necha km uchadi? 1/3 qismi 5 km bo’lgan son necha? 5•3=15 km 2. Keyinchalik, sonni uning ulushi bo’yicha topishga doir masalalar bilan sonning ulushini topishga doir masalalar aralashtirib kiritiladi. 3-sinfda ulushni va ulushga qarab sonni topishga doir faqat sodda masalalar, 4-sinfda esa murakkab masalalar yechdiriladi.

Kasrlarni o’rganish metodikasi. "Ulushlar" mavzusiga asoslangan holda kasrlarning hosil bo’lishi bilan 4-sinfda tanishtiriladi. Bu yerda ham ko’rgazma qurol bilim berishning bosh mezoni bo’ladi. Narsalarni, shakllarni va boshqa atrofdagilarni teng bo’laklarga bo’lish va shu bo’laklardan bittasini, ikkitasini, uchtasini, ... olish masalasi, uni ifodalash, va yozish asosiy vazifa bo’ladi. Bunda kasr, kasrning surati, maxraji kabi terminlar bilan tanishtiriladi. Kasrlarni yozishni bajarishda quyidagi qoidaga amal qilish eslatiladi. CHiziq ostiga yozilgan son kasrning maxraji deyilib , butun narsa nechaga teng bo’linishini ifodalaydi.

Kasrning ustiga yozilgan son kasrning surati deyilib, teng qismlardan qanchasi olinganini ko’rsatadi. Boshlang’ich sinfda maxraji 10 dan katta bo’lmagan kasrlar qaraladi. Bundan keyin kasrlarni maydaroq ulushlarga maydalash va aksincha masalalar qaraladi. Masalan, 3/4=6/8 yoki 2/8=1/4 larni tushuntirish uchun bir xilda yo’lakcha olamiz va 1-sini 4 ta teng bo’lakka, 2-sini 8 ta teng bo’lakka bo’lib, 1-sidan 3 ta ulushni, 2-sidan 6 ta ulushni olamiz. Bu ikkala yo’lakchadagi yuzalar tengligi ko’rinarli bo’ladi. SHuningdek 2/8=1/4 ifoda tushuntiriladi.

Купить