Viruslar va bakteriofaglar ochiq dars ishlanmasi - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Viruslar va bakteriofaglar ochiq dars ishlanmasi

Купить

Tabiatshunoslik va geografiya fakulteti 2 -kurs biologiya ta’lim yo‘nalishi talabalariga “ Mikrobiologi ya va virusologiya ” fan i dan “Viruslar va bakteriofaglar ” m avzusida O CHIQ DARS O ‘ qituvchi: J. SherqulovaO ‘ ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O ‘ RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI QARSHI DAVLAT UNIVERSITETI BOTANIKA KAFEDRASI www.arxiv.uz

RR eja:eja: 1. Viruslarning rivojlanishi tarixi 2 . Viruslar ning tuzilishi va ko’payishi 3 . Viruslarning klassifikatsiyasi va virusli kasalliklar 4 . OITV – Odam immun tanqislik virusi 5 . Bakteriofaglar haqida umumiy tushuncha 6 . Xulosa 7 . OITS haqida qisqa metrajli filmlar www.arxiv.uz

D.I. Ivanovskiy 1. Viruslarning ochilish tarixi Viruslar alohida bir guruh mikroorganizmlar bo‘lib, boshqa mikroorganzmlardan o‘zining fiziologik va morfologik tuzilishi bilan farq qiladi. Odam, hayvon va o‘simliklarda ma’lum bo‘lgan ko‘pchilik kasalliklarning qo‘zg‘atuvchilari oddiy mikroskopda ko‘rinmaydi. Shuning uchun L.Paster bunday kasalliklarga bakteriyalardan bir necha yuz marta kichik bo‘lgan ma’lum mikroorganizmlar sababchi bo‘ladi, deb taxmin qilgan edi. Viruslarni birinchi marta 1892 - yilda rus olimi D.I . Ivanovskiy tamaki o‘simligida uchraydigan kasallikni tekshirib, unga tamaki mozaykasi deb nom beradi. Iv a n o vskiy o‘z tajribasida Mozayka kasalligi bilan kasallangan tamaki bargidan shirani ajratib olib, uni juda ham mayda bakteriyalar ham o‘ta olmaydigan Shamberlen filtr

2. Viruslar ning tuzilishi va rivojlanishi Viruslar juda ham mayda bo‘lib, oddiy mikroskopda ko‘rinmaydi, ularni faqat 1000 va 10000 marta katta qilib ko‘rsatadigan elektron mikroskopda ko‘rish mumkin. Shuning uchun ularni ng kattaligi millimikron yoki n a nomikron bilan o‘ lchanadi. Virus – lotincha “ zahar ” degan ma’noni bildiradi. Chunki viruslar o‘zidan zahar chiqarib ko‘pgina o‘simliklar, hayvonlarda va odam larda turli: ya’ni o’simliklarda qand lavlagining sariq virusi , kartoshka bargining buralishi virusi , b е da jaroxati shishi, b е da mozaikasi virusi, hayvonlarda va odamda esa gripp, qizamiq, chechak, suvchechak, quturish kabi kasalliklarni keltirib chiqaradi. Viruslar quyidagi shakllarda bo‘lishi aniqlangan. Masalan, tayoqchasimon, sharsimon, kubsimon, ipsimon shakllarda bo‘l

• Umuman viruslarga xos xususiyatlar quyidagilar: • 1) viruslarning kattaligi 7-20 nm dan 250 - 360 nm gacha; • 2) filtrlardan , ya’ni bakteriyalarni tutib qo l adigan filtrlardan bem a lol o‘tib ketadi; • 3) hujayraviy tuzilishga ega emas; • 4) s un’iy oziq muhitida rivojlanmaydi; • 5) faqat tirik hujayralarda parazit holda rivojlanadi va shu hujayradagi moddalar almashinuvi jarayonini o‘z foydasiga o‘z lash rtiradi. • 6) tovuq embrion i da va boshqa rivojlanuvchi organizmlarda o‘sa oladi. • www.arxiv.uz

Viruslarning hujayradan tashqarisidagi formasini v irion deb, hujayra ichidagi formasini esa virus deb yuritiladi. Turli viruslar juda ko‘p tekshirilishi natijasida ularning murakkab tuzilganligi aniqlanadi, masalan, viruslar juda ko‘p bo‘lishiga qaramasdan har qaysi virus tashqi tomondan ichki moddalarini saqlab turadigan parda bilan o‘ralgandir. Eng oddiy viruslar yoki o‘simlik viruslari faqat nuleoproteidlardan iborat bo‘lib, ularning tarkibi RNK va oqsildan iboratdir . Odam va hayvon viruslari , ya’ni yirik viruslar ancha murakkabroq tuzilgan bo‘lib, tarkibida nuklein kislotalar DNK va RNK, oqsil, lipidlar, mis, biotin va polisaxaridlar ham uchraydi. Hozirgi aniqlangan viruslardan faqat gripp kasalini tarqatuvchi virusda RNK bor, boshqa hamma hayvon va odamlarda kasallik qo‘zg‘aydigan

Oddiy vironlar - nuklein kislota va uni zich o‘rab turgan oqsil qobig‘i –kapsiddan iborat. Vironlarning kapsidlari o‘z navbatida ketma –ket keluvchi subbirliklardan iborat bo‘lib, ularni kapsomerlar deb ataladi. Kapsomerlar ni elektron mikroskopda ko‘rish mumkin , har bir vironlar uchun kapsomerlar ni soni ularga xos hisoblanadi. Masalan, adenoviruslar 252 ta, pikornoviruslarda 60 ta, kapsomerlar tutadi. N uklein kislota va kapsomer o‘zaro birikib virusni nukleokapsidni hosil qiladi. Kapsida ichida joylashgan nuklein kislota - nuklsokapsid ba’zi vakillarda (tamaki mozaikasi virusida, ad e noviruslarda) oqsil qobiqqa tegib tursa, boshqalarida (gripp, gepes viruslarida) qobiqdan alohida membrana bilan ajralgan bo‘ladi . Murakkab viruslarni nukleokapsidi tashqi tomondan lipoprotenli qobiq bi

Viruslarning kattaligi quyidagi usullar bilan aniqlanadi : 1) v iruslarning kattaligini elektron mikroskopda o‘lchab aniqlash; 2) viruslarni ng kattaligini filtrdan o‘tkazib aniqlash usuli. Bunday usulda filtrning teshiklari avvaldan ani q langan b o‘ lishi kerak; 3) viruslarni kattaligini ultra sentrafuga usuli bilan aniqlash mumkin. Bunga ultra sentrafuga 1 minutda 60 ming marta aylantirilib virus zarrachalari cho‘ktiriladi; 4) viruslarning kattaligini diffuziya qilish usuli bilan ham aniqlash mumkin. Lekin bu usul unchalik ishonchli emas. Ana shunday usullar yordamida hozirgi vaqtda juda ko‘p viruslarni kattaligi aniqlangan. www.arxiv.uz

2.1. Viruslarning ko’payishi Viruslar sun’iy oziq muhitida rivojlanmaydi. Viruslar organizmdagi ba’zi to‘qimalarga kirib hujayra ichida oladi. Shuning uchun viruslarni ko‘paytirish va o‘stirishda tovuq embrioni hamda hayvon to‘qimalaridan (b u yrak) foydalaniladi. Hozirg i vaqtda eng ko‘p qo‘llaniladigan usul – viruslarni tovuq embrionida o‘stirish usulidir. Buning uchun urug‘langan tuxum 8-10 kun inkubatorga qo‘yiladi , tuxum p o‘ stidan embrion yaxshi ko‘rinib qolgandan keyin virus maxsus igna orqali tovuq tuxumining sarig‘iga yuboriladi, igna bilan teshilgan joy bekitiladi, tuxum yana inkubatorga qo‘yiladi. Ana shu yo‘l bilan virus embrion to‘qimalari va pardalarida ko‘paytiriladi.Tovuq embrioning virus yuqtirish yo‘llari. www.arxiv.uz

Virusning sezgir hujayraga ta’siri 5 davrga bo‘linadi: 1. Adsorbsiya, bunda virus zarrachalari tuxum embrion hujayralariga shimiladi. 2. Hujayra ichiga kiradi. 3. Virus zarrachasining asosiy qismlari sintezlanadi. 4. Tuxum ichida bir butun virus zarrachasi tashkil qilinadi. 5. Hosil bo‘lgan viruslarning zarrachalari hujayradan ajralib chiqadi. Ko‘pchilik kasallik qo‘zg‘atuvchi viruslar tovuq embrionida rivojlantirilib, ulardan itlarning o‘latiga, odam va parrandalarning chechak, qoramollarning o‘lat kasalliklari ga qarshi vaksinalar tayyorlanadi . Viruslar bakteriyalarga o‘xshash antigenlik xususiyatiga ega. Shuning uchun virusli infeksiyalardan keyin kasallikdan tuzalgan organizmda virusni neytrallovchi modda (antitelo) to‘planadi va natijada organizm immunitetli bo‘ladi. Virus organizmg

Virusni hujayraga kirishi www.arxiv.uz

1966 - yili Moskvada bо‘lib о‘tgan IX Xalqaro mikrobiologlar kongressida viruslarning yangi klassifikatsiyasi qabul qilingan. Ushbu klassifikatsiya viruslar morfologiyasi ga tarkibida DNK va RNK borligiga asoslanib tuzilgan. 3.1. Tarkibida DNK bo‘lgan viruslar P o k s v i r u s l a r 1. Chin chechak virusi 2. Gerpes virusi 3. Suv chechak virusi A d e n o v i r u s l a r 1. Adenovirus infeksiyasi ni vujudga keltiruvchilar. F a g l a r 1. Bakteriofaglar (bakteriyalar virusi) 2. Sianofaglar (ko‘k yashil suv o‘tlar virusi) 3. Aktinofaglar (aktinomitsstlar virusi) 3. V iruslar klassifikatsiyasi va virusli kasalliklar www.arxiv.uz

M i k s o v i r u s l a r 1. Gripp virusi 2. Qizami q virusi 3. Quturish virusi R i o v i r u s l a r- yomon shish kasalliklarini qo'zg'atadi P i k o r n o v i r u s l a r 1. Oqsil virusi 3.2. Tarkibida RNK bo‘lgan viruslar www.arxiv.uz

A r b o v i r u s l a r Bular toq tuyoqli hayvonlarda Afrika o‘lati kasalligini qo‘zg‘atuvchilardir. www.arxiv.uz

3.3. Virusli kasalliklar Virusli kasalliklar tabiatda keng tarqalgan bo‘lib, odam, o‘simlik va hayvonlarning yuzlab kasalliklarini viruslar qo‘zgatadi. Viruslar nihoyatda ko‘p suyuqlikka aralashtirilganda ham aktivligini yo‘qotmaydi, masalan, tamakining oddiy mozaykasi virusi 109 marta suyultirilganda ham o‘simliklarni zararlash xususiyatini yo‘qotmagan. Ayrim infeksiya davrida hujayralarda viruslar soni juda ko‘payib ketadi. Tamaki mozaykasi bilan zararlangan tamaki bargida barg vaznining 10% ni (quruq modda hisobida) virus tashkil etadi, 1 l o‘simlik shirasida esa taxminan 2 g virus bo‘ladi. Fitopatogen viruslar. O‘simliklarni kasallantiradigan viruslar fitopatogen viruslar deb ataladi va tarkibiga RNK kirishi bilan x arakterlanadi; shu bilan birga hayvonlar bilan odamni kasallantiradiga

Uzum bargi - Mozaykasi kasalligi – Vitis virus. Loviya barqining mozaykasi - Nicotiana virus www.arxiv.uz

Viruslar odam va h ayvonlarda ham turli kasallkni q o ‘ zgatadi. Gripp virusi (sharsimon), Hayvonlar chinchechak virusi , gepatit viruslari , OITV – Odam immun tanqislik virusi kabi kasallk larni keltirib chiqaradi. Gepatit viruslari Hozirgi kunda gepatit viruslarini 8 ta A , B, C , D , F , G , H , TTV tiplari ma ’ lum , bularda eng ko ‘ p A , B va C viruslari kasallik keltirib chiqaradi. Gepatit viruslari s og‘liqni saqlash tizimining asosiy muammolarida n biri h isoblanadi. Ba’zi bir davlatlarda esa bu milliy davlat muammosiga aylangan. Gepatit kasalliklari eng qadimiy kasalliklardan h isoblanib, bu to‘g‘risida Gippokrat ham yozib qoldirgan. Ibn Sino sariq kasalli gi to‘g‘risida yozib: bu kasallik ko‘plab jigar jarohatlanish kasalliklarini ng klinik ko‘rinishi deb aytgan . 1973y-Feyston

1963 -yil Blumberg qon zardobidan topgan 1970 -yil Deyna elektron mikroskopda topgan ( Deyna bo ‘ l .) Morfologiyasi: Sharsimon 42-45 nm. • Diyametri- 27 нм Genomi: - 2 ipli DNK – zanjir xaqasimon. DNK-polimeraza fermenti to‘ldiradi. 4- gen (S, C, P,X) Gepatit В virusi www.arxiv.uz

Gepatit C virusi Tashqi tamondan ko‘rinishi kichik sferik shakildagi virus, tashqi qobig‘i superkapsidi bor.Virus genomi bir ipli fragmentlanmagan (+) ipli RNK. Tarkibida 8 tadan kam bo‘lmagan genlar tutadi. 3 geni struktura oqsllarini sentizida qatnashadi, qolgan genlar strukturaga ta’luqli bulmagan oqsillarni sintezlaydi. www.arxiv.uz

OITV – Odam immun tanqislik virusi • Ushbu virus ilk bor 1980 - y ilda AQSH v a k e yinchalik Fransiyada OITS ko‘rinishidagi kasallik sifatida ro’yxatiga o lingan . • Virion sharsimon o‘lchami- 100 nm. • Murakkab tuzilgan- mag‘iz va tashqiy qobig‘dan iborat • Mag‘iz qismi kesilgan konusni eslatadi delta ikosaedra tuzilishiga ega. • Virioni hamma oqsillari uning antigeni ham xisoblanadi. • OITV kasalligining epidemiologik holati: • O‘zbekistonda 68 homilador ayollarda OITV aniqlangan; • 2005 -yilda umuman OITV ni yuqtirgan odamlar soni 5612 ta bo‘lib , shulardan 32 tasi bolalardir. • 2004 -yilda aniqlangan bemorlar soni esa 2016 ta. www.arxiv.uz

4 . Bakteriofaglar haqida umumiy tushuncha Bakteriofaglar ham viruslarning bir turi bo‘lib, faqat bakteriyalarning, zamburug‘larning va aktinomitsetlarning virusidir. Bakteriofag «fagos» - grekcha so ‘ z bo ‘ lib, “ yemiraman ” degan ma’noni anglatadi. Bakteriyalarda boshqa turli tirik mavjudotlarga o ‘ xshash o ‘ zining paraziti bo ‘ ladi va bu bakteriofag deyiladi. Bakteriofag larni birinchi bo‘lib rus biologi Gamaleya (18 98 ) va ingliz olimi T u ort (1915) aniqlaydi, lekin ular buni atroflicha tekshirma ydilar. 1917 - yili fransiyalik olim D.Erell dezinteriya kasalligi bilan kasallangan odamning axlatini tekshirib, axlatda f i ltrdan o‘tuvchi qandaydir narsalar borligini va ana shu narsa dezinteriya (ichburug‘) kasalligini qo‘zg‘atuvchi bakteriyani eritib, kasalning tuzalishiga yordam

Fagning morfologiyasi . Tekshiruvchi olimlar bakteriofagning korpuskulyar zarrachalardan iborat ekanligini isbotladilar. Bakteriofagning kattaligi juda mayda bo‘lib, 8 - 10 mmk gacha ayrimlari 200-300 nm gacha bo‘lishi elektron mikroskopda aniqlangan. Elektron mikroskopda fagning shakli spermatozoidga va baraban tayoqchasiga o‘xshash ekanligi hamda sharsimon, tayoqchasimon shakllari bo‘lishi aniqlandi. 4.1. Bakteriofaglarning morfologiyasi, t u zilishi va ko ‘ payishi Elektron mikroskopda fagning 2 qismdan: 1) bosh qism 2) dum qismdan iboratligi tekshirilib rasmga olingan. Bakteriofagning bosh qismi oqsillardan tuzilgan, bu oqsil asosan DNK va RNK lardan iboratdir. Ayrim faglar tarkibida DNK ning miqdori 37-42% ga boradi, bakteriyalar tanasida DNK 5-6% ni tashkil etadi. Bakteriofag bosh q

Dum bakteriofagning bakteriya hujayrasiga yopishib, uni teshib ichiga kirish vazifasini bajaradi. Y a ’ni bakteriofag bakteriyaga yopishgandan keyin ana shu dum xuddi ignaga o‘xshab bakteriya hujayrasini teshadi. Natijada bakteriofag DNKsi shu teshik orqali bakteriya hujayrasining ichiga o‘tadi va bakteriofag shu yerda ko‘paya boshlaydi. Yana shu narsa aniqlandiki, bakteriofag bakteriyaga kirganida, fagning faqat DNKsi kiradi. DNKni o‘rab turgan oqsil pardasi bakteriya hujayrasiga kirmasdan tashqariga qolar ekan. Bundan shunday xulosaga kelish mumkinki, faglarda irsiy xabar faqat DNK orqali amalga oshar ekan, ya’ni faglar DNK orqali ko‘payar ekan. www.arxiv.uz

4.2. Bakteriofag ning bakteriya hujayrasiga kir isihi va yerda ko‘payishi ning faza lari Bakteriofag bakteriya hujayrasiga kirgandan keyin fagning nuklein kislotalarining ipi ko‘payib, juda ko‘p DNK iplarini hosil qiladi. Shu DNK iplari bakteriofaglarga aylanadi va bakteriya hujayrasini yemirib tashqariga chiqib, yangi bakteriya hujayralariga yuqa boshlaydi yoki fagning bakteriya tanasiga kirib , u yerda ko‘payishi 4 fazadan iborat ekanligi aniqlangan. 1-faza. Bunda fag zarrachasi bakteriyaning tanasiga kelib, dum qismi bilan yopishadi. 2-faza. Fag bakteriya hujayrasini teshik, o‘zining bosh qismidagi DNKni shprits singari hujayra ichiga yu boradi . 3-faza. Bakteriya ichiga kirgan fag bakteriya hisobida oziqlanib, u yerda ko‘paya boshlaydi va maxsus ferment hosil qilib, bakteriya hujayrasi

4.3 . Bateriofaglarning xususiyatlari Bakteriofagning asosiy xususiyatlaridan biri shuki, bir xil bakteri o fag bir xil bakteriyalardagina yashab, faqat shu bakteriyalarni eritib yubora oladi. Ana shu xususiyatga bakteriofaglarning aspetsifiklik xususiyati deyiladi. Masalan, dezinteriya bakteriofagi faqat dezinteriya bakteriyasida yashay oladi. Yoki dezinteriya bakturiofagi qorin tifi bakteriyasida yashay olmaydi. Shuning uchun har bir bakteriyaning o‘zining bakteriofagi bor. Stafilakokk bakteriofag, vabo bakteriofagi, qorin tifi bakteriofagi va boshqalar. Shuning uchun ham ayrim ya’ni bir turdagi bakteriyaga ta’sir etuvchi bakteriofagga monovalentlikfag deyiladi. Fagning bunday xususiyatiga tor doiradagi xususiyat de y iladi. Arim faglar borki, ular bir nechta bakteriyaga ta’sir etishi mu

4.4. Bakteriofagning chidamliligi Bakteriofagning kimyoviy va fizikaviy omillarga chidamliligi har xildir. Bakteriofagning issiqlikka chidamliligi xuddi viruslardagidek bo‘lib, ko‘pchilik faglar 65-80° C issiqda b o‘ lganda kuchsizlanadi. 50-55° C issiqda ba’zi fagning aktivligi pasayishi mumkin. Har xil faglarning temperaturaga chidamliligi turlicha bo‘ladi. Masalan, stafilokokk fagi – 60-62° C , ichak tayoqchasi fagi +70-75° C issiqlikka chidashi mumkin. Fagning issiqda chidamliligi oziq muhitning rN iga va tarkibiga bog‘liq bo‘ladi. Ba’zan aktivligini yo‘qotgan fagning kuchini qayta tiklash mumkin. Buning uchun kuchsizlangan fag o‘z bakteriyasiga bir necha marta aralashtirilsa (massaj qilinsa) fag qaytadan kuchli bo‘lishi mumkin. Bakteriofaglar sovu qq a ancha chidamli bo‘ladi – 185° C

4.5. B akteriofagning tarqalishi va uni ajratib olish usullari Bakteriofag tabiatda keng tarqalgan bo‘lib, bakteriyalar bor joyda uchraydi. Bakteriofag chiqindi suvda, ari q , daryo, q udu q , an h or suvlarida, ko‘l va dengizlarda juda ko‘p uchraydi. So‘nggi vaqtlarda har turli patogenli mikroblarga qarshilik ko‘rsatadigan bakteriofag topilgan. Bakteriofag odam va hayvonlar ichagida ham doimo bo‘ladi. Kasal odam va hayvonlarning qonida, balg ‘ amida, yiringida ham bakteriofag bo‘ladi. Kasal odam va hayvon sog ‘ ayganda ularning organizmida fag juda ham ko‘paygan bo‘ladi va uni bu davrda osonlik bilan topish mumkin. Bakteriofag s u tda va pishloqda ham uchraydi. Kasal organizmdan topilgan patogenli mikrobning kulturasi bir necha yil muzda saqlansa, bora-bora bunday kulturada ham bakteriofa

4.6. B akteriofagning qo‘llanilishi Bakteriofag tibbiyot da turli kasalliklarni davolashda ishlatiladi. Kasallikni bakteriofag bilan davolashga fagoterapiya deyiladi. Asosan dezinteriya, vabo, toun, tif kasalliklarini davolashda faglar ko‘p ishlatiladi. Fag yaralarga ishlatiladigan bo‘lsa, fagni yaraga sepish yoki dokani fag bilan h o‘llab yarani bog‘lash mumkin. Ayrim vaqtlarda fagni yarani ng atrofiga ukol qilib ishlatish ham mumkin. Fagni kasalni davolashda kasal kishiga ichirish ham mumkin. Buning uchun avv a l kasal odamning oshqozonidagi HC Ini neytrallash kerak. Buning uchun avval kasal odam ga 5% sodadan 25 mg ichiriladi. Ichirilgan fag ichaklarda 7-8 kungacha saqlanadi. Shu usulda fag yordamida kasallikdan saqlanish mumkin. www.arxiv.uz

Xulosa qilib aytish mumkinki, viruslar hujayra ichiga kirish va faqat unda ko‘payish xususiyatiga ega hayotning hujayrasiz shakli. Odam, hayvon va o‘simliklarda yuqumli kasalliklarga sabab bo‘ladi. Bakteriofag - bakteriya virusilari: bakteriya hujayrasiga ta’sir etib, uni eritib yuboradigan ultramikroskopik tuzilma. Adabiyotlar : 1.Гусев МюВ, Минеева Л..А Микробиология , М.,1985. 2. Мишустин Е.Н., Емцев В.Т Микробиология.,М.,1985 3. Работнова И.П. Общая микробиология., Высшая школа ,1986 4. Сухов К.С. Общая вирусология ,1988 . 5. Шлегель Г. Общая микробиология. М.,изд-во МГУ,1987. 6.Nazarav Mikrobiologiya ( Maruzalar matni) Qarshi-2000 y 7. M.Nnog’omova., A.H. Vahobov Mikrobiologi ya va virusologiya asoslari T -2010 y. 8. http://video.yandex.ru 9 . http://www.medved.com.ua/referatik/biolo

Mavzu bo‘yicha glossariy Vaksina – kuchsizlantirilgan yoki o‘ldirilgan mikroorganizmlardan tayyorlangan preparat. Virion –nuklein kislota va oqsil qobig‘idan (kapsid) tashkil topgan yetilgan, hujayradan tashqaridagi virus zarrasi Virulentlik – patogan mikrooganizmlarning kasallik tug‘dirish faolligini bildiradi. Bakteriofag – bakteriya viruslari: bakteriya hujayrasiga ta’sir etib, uni eritib yuboradigan ultramikroskopik tuzilma. Monovalentli fag – bir xil bakteriyalarda yashab, ularni eritib yuboradigan faglar. Polivalentli fag – bir nechta bakteriyalarda yashab, ularni eritib yuboradigan faglar. www.arxiv.uz

Mavzu yuzasidan savollar: 1. Viruslarning ochilish tarixi bo‘yicha D.I.Ivanovskiyning xizmatlarini tushuntiring. 2. Viruslarga xos xususiyat nimalardan iborat? 3. Viruslarning rivojlanishini tushuntiring. 4. Viruslarning klassifikatsiyasi va u nimalarga asoslanib tuzilgan? 5. Fitopatogen viruslarni tushuntiring. 6. Viruslarning spetsifiklik xususiyatlari nimalardan iborat? 7. Bakteriofaglarning kim tomonidan aniqlangan? 8. Bakteriofaglar qanday tuzilgan? 9. Fagning tarqalishi, ajratib olish usullarini tushuntiring. 10. Bakteriofag to‘g‘risidagi nazariyalar . www.arxiv.uz

Mavzu bo‘yicha test savollari 1. Bakteriofag tarkibida DNKning miqdori necha foizga y etadi? A. 45-50 % ; B. 35-40 % ; C. 37-42 % ; D. 37-40 % . 2. Fagning bakteriya hujayrasida ko ‘ payishi necha fazadan ibor a t? A. 3 fazadan; B. 5 fazadan; C . 7 fazadan; D. 4 fazadan . 3. Quyosh nuri fa g ni necha soatda o‘ ldiradi? A. 1-3 soatda B. 2-3 soatda; C. 3-4 soatda D. 5-4 soatda www.arxiv.uz

4. Hayvonga ichirilgan fag ichaklarda necha kun saqlanadi? A . 7-8 kun; B . 6-7 kun; C . 9-10 kun; D . 5-6 kun . 5. Viruslarning yangi klassifikasiyasi qachon qabul qilingan ? A. 1956 - yilda ; B. 1966 - yilda ; C. 1946 - yilda ; D. 1958 - yilda . 6. Gripp virusi qaysi guruhga kiradi ? A. Reoviruslar ; B. Pikornoviruslar ; C. Arboviruslar ; D. Miksoviruslaг . 7. Odam va hayvonlarda uchraydigan yomon shish kasalligini qaysi guruhga viruslar keltirib chiqaradi? A. Miksoviruslar ; B . Reovirurslar ; C. Paksviruslar ; D Arboviruslar . www.arxiv.uz

E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT! www.arxiv.uz

2. Inson umid bilan yashaydi1. O‘zing va o‘zgalar umrini xazon etma! OITS haqida qisqa metrajli filmlarOITS haqida qisqa metrajli filmlar www.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami