Vitaminlarning biokimyoviy roli

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	846.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Vitaminlarning biokimyoviy roli

Купить

Vitaminlar haqida umumiy tushuncha . V itaminlar haqidagi ta’limot – vitaminologiya hozirgi vaqtda mustaqil fan tarmog’idir. Vaholanki, bundan 100 yil oldin organizmning normal hayot kechirishi uchun oqsil, uglevod va yog’lar, mineral moddalar va suvning qabul qilinishini yetarli deb hisoblaganlar. . Lekin amaliyot va tajribalarning ko’rsatishicha, organizmning normal rivojlanishi va o’sishi uchun bu moddalarning o’zi yetarli emas ekan. Ovqat tarkibida qandaydir moddalarning yetishmasligi bilan sodir bo’ladigan kasalliklar epidemik xarakterga ega bo’lgan. XIX asrda singa kasalligidan letal holatlar 70-80% ga yetgan. Ayni shu vaqtda “beri-beri” kasalligi Janubi-Sharqiy Osiyo va Yaponiya davlatlarida keng tarqaldi. Yaponiyaning 30% ga yaqin aholisi shu kasallikka chalingan . www.arxiv.uz

Р я д 1Р я д 2Р я д 3Yapon shifokori K.Takaki go’sh, sut va yangi sabzavotlarda “beri-beri” kasalligini oldini oladigan modda bor, degan xulosaga kelgan. Keyinchalik golland shifokori K.Eykman Yava orolida ishlab, u yerning aholisi asosan tozalangan guruch bilan ovqatlangani, tovuqlarga ham tozalangan guruch berilganda odamlardagi kabi “beri-beri” kasaliga o’xshagan turining rivojlanishini ko’rsatib bergan. K.Eykman tovuqlarni tozalanmagan guruch bilan boqishganda, ularning sog’ayishini kuzatgan. Bu ma’lumotlar asosida guruch po’stlog’ida davolash xususiyatiga ega bo’lgan noma’lum modda bor degan xulosaga kelgan. Haqiqatan ham, guruch po’stlog’ida odan organizmidagi normal hayotni ta’minlaydigan moddalar borligini isbotlab berdi. www.arxiv.uz

VITAMINLARVitaminlar haqidagi ta’limotning rivojlanishi N.Lunin nomi bilan ham bog’liqdir. Olim ovqat tarkibida oqsil, uglevod, yog’, tuz va suvdan tashqari hayot uchun zarur bo’lgan almashtirib bo’lmaydigan qandaydir noma’lum modda bor, degan xulosaga kelgan. K.Funk birinchi bo’lib kristall holda ajratib olingan “beri-beri” kasalligi rivojlanishining oldini olgan organik moddani topgan va o’z tarkibida aminoguruhlarni saqlagani uchun bu noma’lum moddalarni “Vitaminlar” deb atashni taklif etgan (lat. vita – hayot deganidir). Darhaqiqat, vitaminlarning ko’pchiligi o’zining tarkibida aminoguruhlarni saqlamasa ham “vitaminlar” deb nomlanishi biologiya va tibbiyotda mustahkam www.arxiv.uz

. Vitaminlar shartli ravishda vitaminlar va vitaminsimon moddalarga bo’linadi. Vitaminsimon moddalar biologik xossalari bilan vitaminlarga o’xshaydi, lekin odatda ko’p miqdorda talab etiladi. Hamma organizmlar uchun bir birikmaning o’zi vitamin bo’lib hisoblanmaydi. Masalan, askorbin kislotasi odam va dengiz cho’chqasi uchun vitamin hisoblanadi, chunki ularda sintezlanmaydi, kalamush quyon va itlar uchun esa askorbin kislotasi vitamin hisoblanmaydi, chunki u bu hayvonlarning to’qimalarida sintezlanadi. Odam organizmida ovqat va ichak bakteriyalari vitaminlar manbai hisoblanadi. Ichak bakteriyalari ko’p vitaminlarni o’zlari sintezlaydilar va vitaminlarning organizmga tushishida muhim manba hisoblanadi.www.arxiv.uz

Р я д 2 Eruvchanligiga qarab yog’da va suvda eriydigan vitaminlar tafovut etiladi. I. Suvda eruvchan vitaminlar: 1. B 1 vitamini – tiamin, antinevrit. 2. B 2 vitamini – riboflavin, o’sish vitamini . 3. B 6 vitamini – piridoksin, antidermatin, adermin. 4. B 12 vitamini – kobalamin, antianemik. 5. PP vitamini – niatsin, nikotinamid, antipellagrik. 6. B c vitamini – folat kislota, antianemik. 7. B 3 vitamini – pantotenat kislota, antidermatit. 8. H vitamini – biotin, antiseborrit, bakteriyalar va achitqi o’sish omili. 9. C vitamini – askorbin kislota, kapillyarlarni mustahkamlovchi. II. Yog’da eruvchan vitaminlar: 10. A vitamini – retinol, antikseroftalmik. 11. D vitamini – kaltsiferol, antiraxitik. 12. E vitamini – tokoferollar, antisteril, ko’payish vitamini. 13. K vitamini, naftaxinon, ant

BU JUDA MUHIMShuningdek, ba’zilari organizmda ma’lum miqdorda sintezlanadigan vitaminlarga o’xshab ta’sir etadigan turli kimyoviy moddalar guruhi tafovut etiladi; odam va ba’zi hayvonlar uchun bu moddalar vitaminsimon moddalar guruhiga kiritilgan. Ularga xolin, lipoat kislota, B 15 vitamini (pangamat kislota), orotat kislota, inozit, ubixinon, paraaminobenzoat kislota, karnitin, linol va linoleat kislotalari, vitamin U (yazvaga qarshi omil) kabilar kiradi. Fiziologik ta’siri bo’yicha vitaminlarni quyidagi guruhlarga b’olish mumkin: 1. Organizmning umuniy rezistentligini oshiruvchi vitaminlar: B 1 , B 2 , PP, A, C. 2. Antigemorragik vitaminlar: C, R, K. 3. Antianemik vitaminlar: B 12 , folat kislota, C. 4. Antiinfektsion vitaminlar: A,C. 5. Ko’rishni boshqaruvchi vitaminlar: A, B 2 , C. w

Vitaminlar iste’mol omillari bo’lib, juda kam miqdorda saqlanadilar va organizmdagi biokimyoviy, fiziologik jarayonlarning normal kechishida, butun modda almashinuvining boshqarilishida qatnashadilar. Modda almashinuvining buzilishi ko’pincha organizmga vitaminlarning kam qabul qilinishi, ovqat tarkibida bo’lmasligi yoki ularning organizmda hazm bo’lishi buzilishi bilan bog’liqdir. Natijada avitaminoz holati rivojlanadi – ovqatda vitaminning umuman bo’lmasligi yoki organizmda o’zlashtirilishining buzilishi sababli kasallik vujudga keladi. Ayrim vitaminlar ovqat bilan birga o’tmishdoshlar shaklida – provitaminlar ko’rinishida bo’ladi va ular to’qimalarda vitaminlarning biologik faol shakllariga aylanadi. Ichaklarda so’rilganda o’tgan yog’da eruvchi vitaminlar to’qimalarda to’planadi; suvda

$Mohichex ra' ^A vitamini hayvon va odam organizmining o'sishi va rivojlani-shida, hujayralarning bo'linib ko'payishida, epiteliy to'qimasi-ning (terining ustki qavati, nafas yo'llari, ovqat hazm qilish organ-larining ichki shilliq qavati) funksional holatini normal saqlashda, ko'z o'tkirligining yaxshi bo'lishini ta'minlashda muhim aha-miyatga ega. \\/ Organizmda bu vitamin yetishmaganda teri quruqiashib, yori- ladi, nafas yo'llari va oshqozon-ichak ichki qavatming yallig'la-nish kasalliklari yuzaga keladi. Ko'rish o'tkirligi pasayadi, ayniq sa, odam qorong'ida yaxshi ko'ra olmaydi. Bolalar va o'smirlar orga nizmining o'sishi va rivojlanishi susayadi. A vitamini baliq yogida, sariyog'da, tuxum sarig'ida, jigard$

'/B, vitamini (tiamin) markaziy nerv sistemasida qo'zg'alish va tormozlanish jarayonlari normal o'tishida, odamning aqliy faoliyati yaxshi bo'lishida muhim o'rin tutadi. Agar u kundalik ovqat tarkibida yetarli miqdorda bo'lmasa, odamda gipovitaminoz B ( kasalligi yuzaga keladi.^uning belgilari oyoq-qo'l muskullarining uvushib og'rishi, holsizlik, tez charchash, odamning aqliy faoliyati pasayishi, ya'ni o'zlashtirish, esda saqlash, e'tiborni muhim masalaga jalb etish kabi qobiliyatlarning pasayishidir. U arzimagan narsaga jahli chiqadigan bo'lib qoladi.H^u vitamin uzoq muddat davomida yetishmasa, avitaminoz B p ya'ni beri-beri, degan kasallik yuzaga keladrVbunda nerv sistemasidagi o'zgarish oqibatida nerv tolalari falajlanadi, teri

С vitamini (askorbin kislota) moddalar almashinuvida. ayniqsa, oqsillar va uglevodlar almashinuvida muhim o'rin tutadi. Uning yetishmasligi tufayli singa kasalligi yuzaga keladi. Bu kasallik odamda umumiy holsizlik, tez charchash, milklarning shishib, bo'shashib qolishi, tishlarning qimirlab tushib ketishi, tish cho'tka bilan tozalanganda milk qonashi kuzatiladi.Hki vitamin ho'l mevalarda, ko'katlarda, sabzavotlarda, ayniqsa, Union, apelsin, mandarin, karam, pomidor, piyoz tarkibida ko'p bo'ladi. www.arxiv.uz

D vitamini organizmda kalsiy va fosfor almashinuvi normal o'tishida ishtirok etadi. U ayniqsa, ikki-uch yoshgacha bo'lgan bolalar suyagining to'g'ri shakllanishi, o'sishi va rivojlanishida katta ahamiyatga ega. Bu vitamin yetishmasligi natijasida yosh bolalarda raxit kasalligi yuzaga keladi. D vitamini baliq yog'ida, tuxum sarig'ida, sut va sut. in.'ihsulotlarida ko'p bo'ladi. U quyoshning ultrabinafsha nurlari la'sirida odam terisida ham hosil bo'ladi. Bolalarni ochiq havoda chiniqtirish raxit kasalligining oldini olishda muhim ahamiyatga ega. www.arxiv.uz

Vitamin D - kalsiferol va antiraxitik vitamin. Uning eng muhim vakillari D 2 va D 3 . O’simlik mahsulotlarida vitamin D ning miqdori ko’p emas. Hayvon mahsulotlaridan jigar, tovuq tuxumi, baliq, sut, sariyog’da ko’p saqlanadi. Vitamin D 3 ning organizmdagi eng asosiy vazifasi kalsiy va fosfor gomeostazini saqlash, suyakuing minerallanishi va qayta tiklanishini ta’minlashdir. Vitamin D ingichka ichakdagi o’t kislotalari ishtirokida so’riladi, keyin jigarga tashiladi va u yerda NADH va molekulyar kislorod ishtirokida ishlovchi mitoxondriyalar sistemasi ta’sirida 25- oksixolekalsiferolga aylanadi . 25- oksixolekalsiferol buyraklarda gidroksillanadi, natijada gormonal xususiyatga ega bo’lgan 1,25- dioksixolekalsiferol hosil bo’ladi. www.arxiv.uz

XULOSA Vitaminlar biologik faol moddalar bo'lib, organizmda modda-lar almashinuvida qatnasb.adi.4lus olimi N.I. Lunin (1853— 1938) 1880-yilda himoya qilgan doktorlik dissertatsiyasida vitaminlar hayvonlar organizmi uchun muhim modda ekanligini birinchi bo'lib isbotladi. Uning xulosasiga ko'ra, ovqat tarkibida oqsillar, yog'lar, uglevodlar, tuzlar va suvdan tashqari, alohida moddalar ham bo'ladi, bularsiz oiganizm yashashi mumkin emas, deyilgan edi. www.arxiv.uz

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1 To’raqulov “BIOXIMIYA’’ .Toshkent. 1996 y. 2 Imomaliyev A “O’simliklar bioximiyasi” .Toshkent. 1987 y. 3 To’raqulov “Molikulyar biologiya”. Toshkent .1985 y. 4 Qosimov A “Bioximiya” Toshkent . 1988 y. www.arxiv.uz

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami

Информация о документе

Продавец

Vitaminlarning biokimyoviy roli

Похожие документы