Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 2.5MB
Покупки 0
Дата загрузки 23 Сентябрь 2019
Расширение ppt
Раздел Презентации
Предмет Психология

Продавец

Bohodir Jalolov

Харакат ва турғун масаласи

Купить
 Харакат фаолиятларига турли ва конкрет вазифаларни хал этган холда ўргати-  лади. Кўпгина холда куйидагиларга олиб келинади:  Харакатнинг дастлабки мактабини таъминлаш, яъни харакат фаолиятини мураккаб шакиллари учун дастлабки базани яратган харакат аппаратининг асосий бў г инларида оддий харакатларни бошкаришга ўргатиш; Мисол: юкори стартдан чикиш.  “ Ёрдамчи” машклар янги еки айрим жисмоний сифатлар кобилиятларни ривожланишига таъсир этувчи воситалар сифатида фойдаланиладиган харакатларга ўргатиш; Масалан: перекидной усулида сакраш, планкасиз оёкларни хар хил кетма- кетлиги харакатлари.  3. Кундалик хаётда, фаолиятнинг мехнат, спорт ва бошка сохаларда зарур бўлган асосий харакат кўникма ва малакаларни шакиллантириш хамда такоми лаштирувнинг керакли даражагача олиб бориш: Мисол: хар  Бу вазифаларнинг характерига ва ўрганилаётган харакат фаолиятларининг хусусиятларига бо г лик холда ўкитиш жараёни бир катор хусусиятларига бо г лик холда ўкитиш жараёни бир катор хусусиятларига эгадир. Маълумки, вазифаларнинг кийинлигига караб уларга сарф бўладиган вактлар хам турличадир. Масалан: бир-икки бў г инли гимнастика харакатларига ўргатиш маълум холатларда нисбатан тезрок бўлади, лекин уларни ўзлаштириш хамда мураккаб харакат фаолиятларни юкори даражага оширишга баъзан йиллар вактлар кетади. (“шест” билан сакраш). Бундай холда ўргатиш методикаси хам фарк килади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz  Харакат фаолиятининг тузилиш муруккаблиги маълум даражага харакатга дастлабки харакатда асосий методларни танлашни олдиндан аниклайди.  Оддий харакатларга ўргатишда бутунлича ўргатиш кўланилса, мураккаб машкларда эса кисмлаб ўргатиш кўлланилади. Харакатнинг тайёрлов, асосий, якуний вазифалари орасида бо г ланиш мухим ахамиятга ва хусусиятларга эгадир. Баъзан холларда ўргатишнинг асосий фазаларидан фойдаланилса (масалан, баландликка сакрашда, депсиниш), бошка холларда эса тайёрлов фазаларидан фойдаланилади. (масалан тебраниш ва энгашган холда таянч холатига ўтиш), айрим холларда якуний фазасидан ўргатиш лозим (Масалан: болаларга сакрашда юмшок кўнишни ўргатиш). Харакатларга ўргатиш умумий дидактик принципиларига асосланади, бу принциплар ж.т. сохасида ўз спецфик ифодасини топади. Бу спец  Харакат кўникмалари ва малакалари. Хар хил машкларни харакат кўникмаси ва харакат малакаси бўлган такдирдагина бажариш мумкин. Бу кўникма ва малакалар харакатларни бажаришнинг муайян усулларни ифода этади.  Харакат кўникмалари. Кишида харакат тажрибаси ва билимлари тўпланиб, жисмоний жихатдан зарур даражада ривож топгач, кишида бирор бир харакат вазифаси хал килиш имконияти яратилади. Бирор харакат фаолиятида (уй ишида, яккама-якка курашишда ва х.к.). Ќатнашишни амалга ошириш учун илгари хосил килган кўникмалар ва малакалардан жисмоний ва маънавий сифатларда ижодий фойдалана олади. Кейинчалик эса, янги илгари таниш бўлмаган харакат фаолиятини бажаришга имкон яратади. Бунда хамиша бутун фаолият давомида маълум даражада аклий мехнат билан иш куриш талаб килинади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz  Билим, тажрибалар ва онг асосида эгалланган харакат кўникмалари харакат фаолияти жараёнида харакатларни автоматлашмаган холда бошкариш кобилиятидир.  Жисмоний тарбия жараёнида 2 хил куринишда бўлган харакат кўникмалар:  а) Яхлит харакат фаолиятини амалга ошириш.  б) Хар хил мураккабликда бўлган алохида харакатларни бажара олиш кўни-  кмалари хосил килинади.  а) Биринчи куринишдаги кўникма мураккаб, узгарувчан шароитларда (ўйин вазиятда, ракиб харакатида) тўсатдан бўладиган вазифаларни хал килиш зарурлиги билан бо г ликдир. Бундай харакат фаолияти хар доим онгли равишда бажарилади, лекин автоматлашмаган равишда бажарилади ва стандарт характерида бўла олмайди. Бу кўникмалар умумий малакага айланмайди. Ўрганилган харакат ва жисмоний сифатларни чаккон ва ижодий равишда кўлланиш бу хил к  б) Алохида харакатларни бажара олиш кўникмалари, одатда малака хосил килишда олиб келади. Ўргатиш жараёнида бу кўникмалар харакат техникасини дастлабки умумий тарзда эгаллашдан тортиб, мукаммал равишда эгаллагунча кадар ривожланади. Оддий ёки мураккаб харакатларни бажара олиш кобилияти бу харакатларни бажариш учун диккатини тўла талаб килингунга кадар кўникма доираси бўлади.  Харакат малакакалари. Харакатли машкларни кўп маротаба стереотип тарзда такрорлаш малака хосил килишга олиб келади. Харакат малакаси бу-бир бутун харкат актида харакатларни автоматлашган усулида олиб боришни айтилади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz  Харакат акти стереотип равишда такрорланаверса, унинг бажарилишини аста секин одатга айланиб колади: харакат актининг бирор бир кисми кандай бажарилиш устида тобора камрок фикр юритилади: етарли даражада ўйлаб синаб кўрилган ва одат бўлиб колган харакатларга фикрни каратишга эндиликда зарурият колмайди ва аста-секин харакат автоматлашиб боради. Шундай килиб кўникма рефлекторли харакат актлари тизими билан мустахкамланган малакага айланади. Автоматлашган билан умуман харакат актини онгли равишда бажаришга онгнинг иштирокига ихтиёж колмайди. Малака хосил бўлиш даврида онг йўк бўлиб кетмайди, балки ўз ролини алмаштиради.  Малаканинг хосил бўлиши жараёнида алохида харакатларининг автомат-  лашиши билан бирга бу харакатлар тузилишнинг нисбатан доимий фазовий-  лиги, вактлигиги ва кучлилиги  Малака усишининг энг юкори боскичида сузишда “сувни хис этишда” ўйинда” ўйинни хис этиш” коньки билан фигурали учиш” белни хис этиш” сингари ихтисослашган сохага хос тассавурлар пайдо бўлади.  Харакат малакасининг баркарорлигини харажат амалининг ўзгарувчанлиги-  ни ажратиб бўлмайди. Малаканинг мустахкамланиб бориши билан харакат актини уни техника асосини саклаган холда хар хил варианти имконияти кўриш имконияти пайдо бўлади. (Масалан: гимнастик тўсинда эгилиб кўтарилиш машкини хар хил холда бажара олади. Чан г ичилар ва югирувчилар жойнинг релефига мувофик холда югириш техникасини ўзгартира олади). Харакатни гавдани хар хил холатида хам бошлаш хам тугаллаш осон бўлиб колади ва бу ўзгарилган харакатни бошка харакатлар билан кўшиб бажаришга имкон беради: ташки нокулай шароитларда (ташк www.arxiv.uz  Харакат фаолиятининг ўзгарувчанлиги олий тарбиядаги янги кўникманинг хосил килинган малаканинг бир бутун фаолиятида кулай бўлиш кўникмасининг хар бир холат учун харакатни бажаришнинг энг яхши вариантларини танлай олиш кўникмасининг ўзаги келишиб бо г лик бўлади.  Киши хаётида малаканинг ахамияти нихоятда каттадир. Собик совет педагогикасининг асосчиси К. Д. Ушинский бу тў г рида шундай ёзган эди: “Агар киши малака хосил килиш фаолиятида эга бўлмаганда, ўзини узликсиз равишда сон-саноксиз кийинчиликлар билан бўладиган тараккиётида бир кадам олдинга силжий олмаган бўла олар эди. Бу кийинчиликларни акл ва идроки янги ишлар учун, янги г алабалар учун колдириб, факат малака оркали бартараф этиши мумкин”. Харакат малакалари киши хаётида, унинг мехнат, тарбий турмуш сингари спорт фаолиятиги та  Харакат малакаларини ривожланиш конуниятларини ўкитиш жараёнини ташкил этиш ахамияти. Малакаларнинг ўзаро алокаси ва ўргатишининг кетма-кетлиги. Харакат малакалари таркиб топиши ва кўлланиш жараёнида кўпинча бир-бирига таъсир кўрсатади. Илгари хосил килинган малакалар кўчиш деб аталувчи механизм бўйича янги малаканинг таркиб топошини еки намоен булишини осонлаштириш ёки кийинлаштириш мумкин. Кўчиш кўп холларда янги кўникма ва малакаларнинг хосил бўлишига ёрдам беради. Масалан: кичик коптокни ир г итиш, граната ир г итишни, велосипедда юриш малакаси, мотоциклда ўргатишга ёрдам беради ва х. к. малакаларнинг бундай ўзаро алокаси ижобий самара беради ёки “ ижобий кўчириш” булади. www.arxiv.uz  Шу билан бирга малакаларнинг узаро алокаси салбий хам бўлади. Масалан: сакраш масаласи тўсиклардан югиришни ўрганишга халакит бериш мумкин, ён-бошлаган усулида сузиш малакаси маълум шароитларда брасс харакати килиниши издан чикаради. Кўчиришнинг бундай тури издан чикаради. Кўчиришнинг бундай тури ижобий самара бермайди ёки “салбий кўчириш” бўлади.  Кўчиш характери унинг ижобий ёки салбий бўлиши, тўла ёки кисман бўлиши, илгари харакат хосил килинган таъсири янги тизимга кайси ярокли даражада бўла олишига бо г ликдир. www.arxiv.uz www.arxiv.uz  Харакатлар фаолиятини такомиллаштириш жараёнида кўп вазифаларни хал килишда онглилик етакчи роль ўйнади. Онглилик ўрганилаётган харакат техника-сини, унинг конуниятларини ва бажариладиган ишининг натижасини янада чукурок тушуниб олишга каратилиши керак.  Бу боскичда мухокама (харакат техникаси элементларини, харакатни такомил-лаштириш йўлларини), сухбат, назарий манбалар устида мустакил ишлаш ва хока-золар биринчи ўринда кўйилади.  Харакат малакасини мустахкамлаш жараёнида ўргатишнинг кўргазмалилиги олдинги, боскичларга караганда бошкача шакл олади.  Харакатни ўзгартиришга ёрдам берадиган (кўриш, эшитиш, нарсани мўлжаллаш ва х. к.) кўшимча восита ва методлар аста-секин минимум даражагача камай-тирилади. www.arxiv.uz  Харакат малакасининг мустахкамланишида харакат анализатори етакчи роль ўйнайди, масофа анализаторлари (кўриш, эшитиш) эса “йўкланади”, бу диккатни харакатнинг ташки шароитига каратишга имкон беради. Бу уз навбатида, тактик  куникма ва малакаларни (кучларни максадга мувофик таксим килиш шериклари билан биргаликда харакат килиш ва х. к. кўникмаларни) хосил килиш ва такомил- лаштириш усун кулай шароит яратади. Бунда кўргазмали воситалар (стадион,  трасса макетлари тури), киноматериаллардан, турли хил тактик вазиятларни акс эттирувчи расм ва схемалардан фойдаланилади. www.arxiv.uz  Мунтазамлилик принципи бўлса, харакат малакасини мустахкамлаш ва тако- миллаштириш харакатини бутунлайча кайта такрорлаш шароитларида амалга оширилади. Хамда эхтиёжга караб, кисмларни бўлишга хам йўл кўйилади. Бунда стандарт ва ўзгарувчан машклар методлари билан биргаликда фойдаланиш жуда кат-та ахамиятга эга.  Бу боскичнинг дастлабки ўрганиш этапида доимий шароитларда ўтказиладиган стандарт машк яхшидир, чунки хосил бўлган динамик стериотик хали етарли даражада мустахкамланмаган бўлади. Харакат малака етарли даражада мустах-камланмасдан ўзгартиришга ўрганилганда, асосий вариантда “салбий кўчиш” кўзга ташланади ва ўрганилган кисмларни аниклаш юзасидан олиб борилаётган ишни давом эттиришга халакит беради. www.arxiv.uz  Бундан кейин малаканинг мустахкамланишга караб, асосий ўринни ўзгарувчан машк эгаллайди, бу машк жараёнида хилма-хил шароитларда харакат турли ўзгаради.  Харакат малакаларини такомиллаштириш жараёнида осон тушунарли ва инд- ивидуаллаштиришни таъминлаш билан бирга, ўрганилган харакатнинг канчалик мустахкамланганлигига караб мусобака метотидан олдин харакат техникасига асосан, сунгра бутун функционал имкониятларини кўрсатиб янада кенгрок фойдаланилади. www.arxiv.uz www.arxiv.uz  Ўргатишнинг бу боскичида жисмоний юкланиш билан дам олишни алмашиниши, такомиллашининг белгиланадиган даражасига бо г ликдир.  Ўргатишнинг бу боскичида малакани мустахкам бўлиши ва талабнинг тобора ошиб бориши мухим ўрин эгаллайди. Харакат кўникмалари ва малакаларини тако-миллаштириш учун шарт-шароит харакат вазифаларини мунтазам равишда янгилаб мукамаллаштириб туриш ва жисмоний сифатларини хар томонлама ривожлан-тиришга каратилган функционал жисмоний юкларишларни ошириш йўли билан яратилади. Шуни хам айтиб ўтиш керакки бу боскичда ўргатиш жараёнининг характерли томонларидан бири бу ўргатиш жараёнининг жисмоний сифатларини тарбиялаш жараёни билан якин бо г ликлигидир. www.arxiv.uz www.arxiv.uz  Дарслик А. Д. Новиков, Л. П. Матвеев “Жисмоний тарбия назарияси ва методикаси”, 1975 й. , I том, 138-170 б.  Дарслик Л. П. Матвеев, “Теория и методика фк.”, 1991 й. , 114-157 б.  Дарслик Б. М. Шиян “Теория и методика физвоспитания”. М. 1988, 80-101 бетлари.  Сборник научных трудов, УзГИФК, Тошкент-1993, 1994йй Дополнительная литература:  Ж. “Со г лом авлод учун”  Ж. “Ёш куч” за 1991-98г. г. www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz www.arxiv.uz
Купить
  • Похожие документы

  • Diqqatning psixologik nazariyalari
  • “Trening”, “Guruhiy psixologik faoliyat”, “Guruhiy psixoterapiya”, “Psixoterapevtik guruh” tushunchalarining mazmuni va bog‘liqligi
  • Психолого-педагогические средства развития эмоционального интеллекта у подростков
  • Психолого-педагогические средства развития эмоционального интеллекта у подростков
  • Vaqtning psixologik idroki

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha