Хотира ҳақида умумий тушунча - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	975.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Хотира ҳақида умумий тушунча

Купить

Хотира ҳақида умумий Хотира ҳақида умумий тушунчатушунча

 Психологик манбаларда Психологик манбаларда кўрсатилишича, психиканинг энг муҳим кўрсатилишича, психиканинг энг муҳим хусусияти шундан иборатки, инсон хусусияти шундан иборатки, инсон ташқи таъсиротларнинг акс ташқи таъсиротларнинг акс эттирилишидан ўзининг кейинги эттирилишидан ўзининг кейинги фаолиятида, хатти-ҳаракатларида фаолиятида, хатти-ҳаракатларида доимо фойдаланади ва ижодий доимо фойдаланади ва ижодий ёндашуви натижасида баъзи бир ёндашуви натижасида баъзи бир ўзгаришлар киритади. Инсонда шахсий ўзгаришлар киритади. Инсонда шахсий тажриба, кўникма, малака ва билим тажриба, кўникма, малака ва билим кўлами орта бориши ҳисобига фаолият кўлами орта бориши ҳисобига фаолият ҳамда хулқ-атвор тобора ҳамда хулқ-атвор тобора мураккаблашиб, янги мазмун, янги мураккаблашиб, янги мазмун, я

Маълумки, агар ташқи оламнинг бош мия Маълумки, агар ташқи оламнинг бош мия катта ярим шарлари қобиғида ҳосил бўладиган катта ярим шарлари қобиғида ҳосил бўладиган образлари, тимсоллари ва уларнинг излари образлари, тимсоллари ва уларнинг излари йўқолиб кетаверса, тажрибанинг сақланиши, йўқолиб кетаверса, тажрибанинг сақланиши, билимларнинг бойиши, мураккаблашиши, билимларнинг бойиши, мураккаблашиши, муайян тартибга келиши, қайтадан жонланиши муайян тартибга келиши, қайтадан жонланиши мутлақо мумкин бўлмас эди. Модомики мутлақо мумкин бўлмас эди. Модомики шундай экан, мазкур образлар бир-бири билан шундай экан, мазкур образлар бир-бири билан ўзаро узвий боғланиб, аста-секин ўзаро узвий боғланиб, аста-секин мустаҳкамланиб, мия қобиғида пухта сақланиб мустаҳкамланиб, мия қобиғида пухта сақл

Ҳозирги даврда қўлланиб келинаётган адабиётларда хотирага мана бундай тарзда таъриф берилиб келинмокда: «Индивиднинг ўз тажрибасида эсда олиб қолиши, эсда сақлаши ва кейинчалик уни яна эсга тушириши хотира деб аталади». Лекин бу таърифда хотирага тааллуқли бўлган жуда кўп сифатлар, хоссалар ва хусусиятлар ўз аксини топмаган, шунинг учун уни мукаммал, ихчам, пишиқ ифодаланган дейишга ҳеч қандай ҳақ-ҳуқуқимиз йўқ.

Ушбу қийин ҳолатдан чиқишнинг бирдан-бир йўли, бизнингча унга мана бундай тарзда таъриф беришдан иборат: «Хотира атроф-муҳитдаги воқелик (нарса)ни бевосита ва билвосита, ихтиёрий ва ихтиёрсиз равишда, пассив ва актив (фаол) ҳолда репродуктив ва продуктив тарзда, вербал ва новербал шаклда, мантиқий ва механик йўл билан акс эттирувчи эсда олиб қолиш, эсда сақлаш, қайтадан эсга тушириш, унутиш ҳамда таниш, эслашдан иборат руҳий жараён алоҳида ва умумий намоён қилувчи ҳодиса, барча таассуротларни ижодий қайта ишлашга йўналтирилган мнемик (юнонча тпета — хотира) фаолиятдир».

Таърифда хотиранинг эсда олиб қолиш, эсда Таърифда хотиранинг эсда олиб қолиш, эсда сақлаш, эсга тушириш, унутиш, таниш, эслаш сақлаш, эсга тушириш, унутиш, таниш, эслаш каби асосий жараёнлари алоҳида ажратиб каби асосий жараёнлари алоҳида ажратиб кўрсатилган, лекин уларнинг ҳар бири мустақил кўрсатилган, лекин уларнинг ҳар бири мустақил ҳолат ва жараён ҳисобланмайди. Чунки улар ҳолат ва жараён ҳисобланмайди. Чунки улар муайян фаолият давомида, хоҳмуайян фаолият давомида, хоҳ билиш, хоҳбилиш, хоҳ мнемик ҳолат бўлишидан қатъи назар ва ўша мнемик ҳолат бўлишидан қатъи назар ва ўша фаолият тузилиши, моҳияти ва мазмуни билан фаолият тузилиши, моҳияти ва мазмуни билан белгиланади. Шунинг учун инсон томонидан белгиланади. Шунинг учун инсон томонидан муайян бир материални эсда олиб қолиш, эсда му

Чунки эсда олиб қолинган нарса ва ҳодисаларни кейинчалик қўллаш учун эсга тушириш тақозо этилади; бу мнемик фаолиятни талаб қилади. Ўзлаштирилган материалларни ушбу фаолият доирасидан чиқиб кетиши эса унинг унутилишига олиб келади. Материални эсда сакдаш учун шахс фаолиятида қандай акс этишига боғлиқдир. Ана шунинг учун ҳар хил ҳолатларда одамнинг билиш фаолияти, хулқ-атвори ҳаётий тажрибаси ва маданий малакаси билан белгиланади. Лекин қарама-қарши нуқтаи назарлар ҳам мавжуд; улар ўзаро мезонлари ҳамда шарҳлари билан тафовутланадилар.

Шундай қилиб, хотира шахс руҳий Шундай қилиб, хотира шахс руҳий фаолиятининг энг муҳим таркибий фаолиятининг энг муҳим таркибий қисмларидан бири бўлиб қисмларидан бири бўлиб ҳисобланади. Шуни алоҳида таъкид-ҳисобланади. Шуни алоҳида таъкид- лаш керакки, хотиранинг бош роли лаш керакки, хотиранинг бош роли ўтмишда юз берган нарса ва ҳоди-ўтмишда юз берган нарса ва ҳоди- саларни акс эттириш билан чекланиб саларни акс эттириш билан чекланиб қолмасдан, балки ҳам ҳозирда, ҳам қолмасдан, балки ҳам ҳозирда, ҳам келгусида амалга ошириш келгусида амалга ошириш режалаштирилган воқеликнинг режалаштирилган воқеликнинг рўёбга чиқишини таъминлайди. рўёбга чиқишини таъминлайди.

Табиатда ва жамиятда намоён бўладиган ҳар қандай тоифадаги руҳий ҳодиса ўзининг таркибига кирувчи ҳар бир қисмни муайян тартибда ўзаро боғланган тарзда сақлаб қолинишини талаб этади. Турли кўринишга эга бўлган «боғланиш»га имконият ёки шарт- шароит вужудга келмаса, у ҳолда ривожланиш тўғрисида сўз ҳам бўлиши мумкин эмас, чунки, И. М. Сеченов ибораси билан айтганда, киши »чақалоқлик ҳолатида» мангу қолиб кетган бўлур эди.

Психологик илмий адабиётларда кўп маротаба Психологик илмий адабиётларда кўп маротаба таъкидланишига биноан, хотира барча руҳий таъкидланишига биноан, хотира барча руҳий жараёнларнинг энг муҳим таснифи бўлиши жараёнларнинг энг муҳим таснифи бўлиши билан бир қаторда, инсон шахсининг бирлиги ва билан бир қаторда, инсон шахсининг бирлиги ва яхлитлиги, биологик ва ижтимоийлик нисбатини яхлитлиги, биологик ва ижтимоийлик нисбатини таъминлаб туради. Уларнинг ўзига хос таъминлаб туради. Уларнинг ўзига хос хусусиятлари, хоссалари, механизмлари хусусиятлари, хоссалари, механизмлари тўғрисида муайян тартибда маълумот бериш тўғрисида муайян тартибда маълумот бериш имкониятига эга.имкониятига эга.

Хотира психология фанининг чуқур тадқиқ қилинган жараёнларидан бири бўлиб ҳисобланса - да, лекин фан ва техниканинг тараққиёти кўп жиҳатдан хотира муаммоларининг ўрганилишига боғлиқдир. Шунинг учун унинг қонуниятларини очиш, «ақлли» ва «сунъий интеллект»ли машиналар маҳсулдорлигини ошириш, сифат даражасини кўтариш учун хизмат қилади. Ҳозирги даврда олиб борилаётган илмий-текшириш ишлари эсда олиб қолиш, эсга тушириш механизмлари ва когнитивистик назарияларга бағишланган .

Лекин жаҳон психологияси фанида ассоцианизм, гештальтизм, бихевиоризм, фрейдизм каби кўплаб йўналишлар мавжуд бўлишига қарамасдан бугун хотиранинг ягона ва тугалланган назарияси ишлаб чиқилмаган. Илмий-назарий хусусиятларга эга бўлган, фараз тарздаги назариялар ва қарашларнинг ҳаддан ташқари кўплиги кибернетика, тажриба ва генетик биология, биокимё, физиология, тиббиёт нуқтаи назаридан ёндашганлиги билан таснифланади. Бу нарсанинг барчаси хотирани ўрганишнинг психологик, нейрофизиологик ва биокимёвий босқичлари мавжудлигидан далолат беради.

Хотирани ўрганишнинг ҳар учала даражаси Хотирани ўрганишнинг ҳар учала даражаси ичидан унинг психологик даражаси тадқиқ ичидан унинг психологик даражаси тадқиқ қилиниши ўзининг бой материаллари билан қилиниши ўзининг бой материаллари билан бошқаларидан сезиларли устунликка эга бошқаларидан сезиларли устунликка эга бўлиб, психология фанида хилма-хил бўлиб, психология фанида хилма-хил йўналишлар ва назариялар ишлаб йўналишлар ва назариялар ишлаб чиқилганлиги ҳамда оригинал (мустақил чиқилганлиги ҳамда оригинал (мустақил равишда, бошқаларга ўхшамайдиган) равишда, бошқаларга ўхшамайдиган) инновацион (янги, долзарб) ғоялар илгари инновацион (янги, долзарб) ғоялар илгари сурилганлиги маълумдирсурилганлиги маълумдир . .

Бу назариялар негизида (моҳиятида) хотира жараёнларининг шаклланишига субъект (инсон)нинг фаоллиги қандай аҳамиятга эгалиги ва бундай фаолликнинг м e ханизми (юзага келиши) қандай рўёбга чиқиши тўғрисидаги муаммоларни T аснифлаш ва баҳолаш ётади

ЕЪТИБОРИНГИЗ УЧУН ЕЪТИБОРИНГИЗ УЧУН РАХМАТРАХМАТ ПСИХОЛОГЛАРПСИХОЛОГЛАР ..

Купить