Xotira to’g’risida umumiy tushuncha - Психология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1,007.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	16 Январь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Психология

Xotira to’g’risida umumiy tushuncha

Купить

XOTIRA TO‘G‘RISIDA UMUMIY TUSHUNCHA

• Biz sezgan, idrok qilgan narsalar iz qoldirmasdan yo'qolib ketmaydi, balki ma’lum darajada esda olib qolinadi, ya’ni esimizda saqlanib qoladi va qulay sharoitda yoki kerak bo‘lganda esimizga tushadi. Shuningdek, kechirilgan tuyg‘u, fikr va qilingan ish-harakatlarimiz ham esimizda saqlanib qoladi va keyinchalik esimizga tushadi. Buni har kim o‘z tajribasidan yaxshi biladi. Masalan, o‘quvchilar maktabda o‘qitilayotgan narsalarini esda olib qoladilar, esda saqlaydilar va esga tushiradilar. Kundalik tajribamiz ko‘rsatadiki, esda qolgan narsalarning hammasi ham esimizga tushavermaydi, ulaming bir qismi unutiladi. Unutish ham xotiraga oid hodisadir. Ta’sirotlarning ana shunday esda qoldirish va keyin esga tushirishning fiziologik asosi muvaqqat nerv bog‘lanishlaridir, bu muvaqqat bog‘lanis

Xotiraning ayrim jarayonlarini — esda olib qolish, esda saqlash, esga tushirish va unutish jarayonlarini ko‘rib chiqaylik

• Xotira faoliyati esda olib qolishdan boshlanadi. Biz hamisha bir narsa yoki hodisani idrok qilishimiz, biron narsa haqida o‘ylashimiz singari hamisha biron narsa yoki hodisani esda olib qolamiz. Esda olib qolish jarayoni eng awal miya po‘stida idrok qilinayotgan narsalarning—buyum, surat, so‘z, fikr va hokazolarning «izlari» hosil bo'lishidan va ayni vaqtda esda olib qolinadigan material bilan kishida mavjud bilim va tajriba o'rtasida, esda qoladigan materialning ayrim qismlari yoki elementlari o‘rtasida bog‘lanish vujudga kelishidan iboratdir. Esda qolishning nerv-fiziologik asosi bosh miya po‘stida yangi muvaqqat nerv bog‘lanishlari hosil boiishidan iboratdir. Esda olib qolishning tezligi, to‘laligi, aniqligi va mustahkamligi har xil boiishi mumkin. Esda qoldirishning bu sifatl

• Assotsiativ (mexanik) va logik (ma’nosini tushunib) esda qoldirish Assotsiativ esda qoldirish. Bir vaqtda va bir yerda birin-ketin idrok qilingan ikki yoki bir qancha narsa va hodisalarning obrazlari o‘rtasida miyada hosil bo‘ladigan bog‘lanish assotsiativ bogManish yoki assotsiatsiya deyiladi. Ana shu yo‘sinda hosil bo‘lgan assotsiatsiya yondoshlik assotsiatsiyadir. Masalan, bironta ashulani eshita turib, ayni zamonda shu ashulani aytayotgan odamning o‘zini ham ko‘rsak, shu ashulani (uning kuyi va so‘zlarini) idrok qilish bilan birga, ashula aytib turgan kishining o‘zini ham idrok qilish o'rtasida yondoshlik assotsiatsiya hosil bo‘ladi. Bunday assotsiatsiyaning bizda hosil bo‘lganligi shundan bilinadiki, ana shu ashulani takror eshitganimizda yoki uni esimizga tushirganimizda, ashul

• Ma’nosiga tushunib yoki mantiqan (logik) esda qoldirish Ma’nosiga tushunib yoki mantiqan (logik) esda olib qolish jarayonida asosiy o‘rinda fikrlash jarayonlari turadi. Esda qoldirilayotgan materialning ayrim qismlari va elementlari o‘rtasidagi ma’no va logik (mantiqiy) bog‘lanishlami fikr yuritish yoii bilan ochiladi. Ma’no bog‘lanishlarni ochish bironta narsaning obrazini oddiy esda olib qolish emas, balki narsa va hodisalarga xos bo‘lgan eng muhim va zaruriy bog‘lanishlarni ochish demakdir, bir guruh (sinf) doirasiga kirgan narsa va hodisalarning umumiy va muhim belgilarini, ular o‘rtasidagi sababi va natija bog‘lanishlarini aniqlash demakdir

• Ixtiyorsiz va ixtiyoriy esda qoldirish Esda olib qolish ixtiyorsiz va ixtiyoriy bo‘lmog‘i mumkin. Ixtiyorsiz esda qoldirish oldimizga hech bir qanday maqsad qo‘ymasdan, esga olinadigan m aterialni oldin belgij.amasdan va maxsus usullar qo'llam asdan, beixtiyor esda qoldirishdir. M asalan, biz, odatda, ko‘chada tasodifiy ko'rgan kishilaming aft-basharasini, tasodifiy eshitib qolgan ba’zi gap va kuylarni beixtiyor esimizda (xotiramizda) saqlab qolamiz. Hayotimizda bo‘lib o‘tgan ko‘p hodisa va voqealarni ham biz ana shunday beixtiyor esimizda saqlab qolamiz. Ko‘pincha beixtiyor idrok qilingan narsa yoki hodisalar beixtiyor esda qoladi. 0 ‘zining rang- barangligi, ovozi, harakati bilan ko‘zga juda yaqqol ko‘rinib turadigan, bizda kuchli hissiyot uyg‘otadigan, o‘tmishdagi tajribamizga

• Ixtiyorsiz esda olib qolish ixtiyoriy esda olib qolish jarayonidan batamom ayrilgan bo‘lmaydi: ko‘pincha ixtiyoriy esda qoldirishda ixtiyorsiz esda olib qolish yuz beradi yoki esda olib qolinadigan material biror amaliy faoliyat tarkibiga kirgan bo‘ladi. Ixtiyoriy esda qoldirish ko‘zda tutilgan maqsadga muvofiq, tanlangan materialni ongli ravishda kuch berib maxsus esda qoldirishdir. Ixtiyoriy esda qoldirishda materialni puxta esda saqlab qolish maqsadida biz maxsus usullardan foydalanamiz: diqqatimizni to‘playmiz, idrok qilingan materialni takrorlaymiz, uning mazmunini o‘qib olish uchun harakat qilamiz, ilgarigi tajriba va bilimlarimiz bilan uni bog‘laymiz va hokazo. 133 Sistematik ravishda esda qoldirish yodlab olish, o‘rganib olish deyiladi. Bizning o‘quv ishlarimiz - bilimlami o‘zlas

• Ixtiyoriy (irodaviy) esda olib qolish eng samarali va puxta esda qoldirishdir. Bunda esda olib qolish maqsadini ko‘zda tutishning esda olib qolish lozim bo'lgan materialni tanlashning o'ziyoq uni eng samarali yo‘sinda esda qoldirishga sabab bo'ladi. Esda olib qolishda ma’lum materialni xotirada qoldirish zarur va kerak ekanini tushunish ahamiyatga egadir. Esda olib qolishga jazm qilish, maqsadni ko‘zlash, kerak materialni tanlash, motivatsiya (nima maqsad bilan esda qoldirish kerakligini bilish) - bulaming hammasi tafakkur faoliyati bilan bog'liq bo‘ladi. Shu sababli ixtiyoriy esda qoldirish asosan ma’nosiga tushunib, ongli va binobarin, eng unumli ravishda esda qoldirishdir. Ammo bilim va ko'nikmalarni muvaflfaqiyatli o‘zlashtirish uchun jazm qilish, xohlash va oldin

ETIBORINGIZ UCHUN RAHMAT

Купить