Yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish - Биология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	167.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Биология

Yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish

Купить

Yashash uchun kurash va tabiiy tanlanish 01 06070406080509 0B02 0C

YASHASH UCHUN KURASH VA TABIIY TANLANISH Moslanish organizmlarning yashovchanligi, raqobatchanligi va normal nasi qoldirishi bilan uzviy aloqadordir. Yashovchanlik. Odatda, ontogenezning turii bosqichlarida ro'y beradigan mutatsion o'zgaruvchanlik ko'pgina hollarda organizmlaming yashovchanligini pasaytirib yuboradi, ba'zan o'limiga sababchi bo'ladi. Shuni e'tiborga olib yashovchanlik deganda organizmlarning o'zi tarqalgan muhitda genotipini keskin O'zgartirmagan holatda normal yashashi tushuniladi. Raqobatchilik — organizmlarning o'lik va tirik tabiat, shu jumladan oziq topish, boshqa jins bilan qo'shilish. yashash joymi egallashdagi qarshiliklarni yengishdir. Ayrim hollarda organizm yashovchan bo'lsada, uning raqobatchiligi sust rivojlangan

Bular ayrim misollar xolos. Aslini olganda tirik mavjudotlarning muhit sharoitiga moslanishi nihoyatda xilma-xil. Sizlar kundalik hayotda baliqlarning suv muhitiga, qushlarning esa havo muhitiga moslashgan ekanligini yaxshi bilamiz. Olim fan tarixida birinchi bo'lib moslanish muammosini hal qilib berdi. Ch. Darvinning ulug’ xizmatlari faqat tarixiy jarayonda turlarning o'zgarganligini isbotlash bilan cheklanmaydi. Moslanishning bu uch komponenti o'zaro bog'liq bo’lib, tabiiy tanlanish orqali tarkib topgan evolyutsion natija hisoblanadi.

Hayvonot olamidagi moslanishlar. Hayvonlarning muhit sharoitiga moslanishi tashqi, ichki tuzilishida, bajaradigan funktsiyasida, urchishida, nasl uchun qayg'urishida va boshqa xatti- harakatlarida namoyon bo'iadi. Himoya rangi. Ko'pchilik hollarda hayvonlarnine tashqi rangi, o'zi yashayotgan muhit rangiga o'xshash yoki unga yaqin bo'ladi. Odatda cho'lda yashaydigan toshbaqa, kaltakesak, ilonlar qum rangida, shimohy o'lka hayvonlari - ayiq, kuropatka tulkilar, oq rangda, beshiktebratar, ninachilar yashil barglar orasida yashagani, karam kapalagi qurti uning barglan bilan oziqlangani sababli yashil rangda boladi. Agar muhit rangi fasllarga qarab o'zgarsa, u holda. hayvonlar rangi ham o'zgaruvchan bo'ladi. Chunonchi Yevropaning o’rta mintaqasida yas

 Maskirovka. Ayrim hollarda hayvonning tana shakli va rangi atrofidagi barg, novda, kurtak, o'simliklarga o'xshash, boladi. Chunonchi chupchik degan hasharot rangi va shakli ingichia novdani, nina baliq suy о tlarini, dengiz paxmoq otchasi deb ataluvchi baliq suv o'simliklarini eslatadi. Ayrim baqachanoqlar daraxt kurtaklariga o'xshashdir.Malayada tarqalgan kallima kapalagining qanotlari shakli, naqsh va tomirlari bargga o'xshash bo'ladi. 01 1E02 1F 0D 0C0D 12 0119 12 14 0C0D 12 1B 04 0119 12 1A 0119 13 1A 0C0D 12

 Ogohiantiruvchi rang. Ba'zi hayvonlarnmg tashqi ko’rinishi rang-barang bo'lib, ko’zga yaqqol tashlanadi. Tilla qo’ng'izlar, tugmacha qo'ng'izlar, qovoq ari tukli ari, ko'pgina kapalaklar. «do'st- dushman» ko’ziga yaqqol tashlanib. o'z ranglan bilan ularni «ogohlantiradilar», Odatda bunday ogohlantiruvchi rangga ega hayvonlarning dushmanlardan himoya qiladigan qo'shimcha vositalari rnavjud. Ularning .xususiy himoya-vositalariga tanada ishlab chiqariladigan qo'lansa hidlar, zaxarli suyuqliklar, tananmg tuklar bilan qoplanganligi, nayzalar kiradi. 01 25 0D 02 0B 11 11 1A 14 13 15 17 02 14 11 02 0D 06 0D 13 11

Mimikriya. Ba'zi hollarda dushmanlari tomonidan ko’p qiriladigan hayvonlar tanasining rangi shakli bilan «Ogohlantiruvchi rangli» organizmlarga taqlid qiladi. Kushandalari tomonidan ko'p qiriladigan himoyasiz hayvonlarni «ogohlantiruvchi rangli» kam qiriladigan organizmlarga taqlid qilishi mimikriya hodisasi deb ataladi. Ba'zi bir pashshalarning rang jihatdan arilarga, suvaraklarning tugmacha qo'ng'izlarga, zaharsiz ilonlarni zaharli ilonlarga o'xshashligi, ayrim kapalak turlarining arilarga o'xshash rangda bo'lishlari mimikriya hodisasiga mi-soldir.

 Shuni qayd qilish lozimki, himoya va ogohlantiruvchi ranglar hayvon xatti- harakati bilan bog'langan holda yanada samarali natija beradi. Masalan qamishzorlarda yashovchi ko'lbuqa qushi patlarining rangi bilan qamishlarni eslatadi. Shunga qaramay biror xavf sezilsa. u darrov bo’ynini cho'zib, tumshug'ini ko'targan holda qimirlamay turadi. Bunday vaziyatda uni dushmani payqamay qoladi.

O'simliklar olamidagi moslanish. Hayvonlar singari o'simliklarda ham tashqi muhit omillariga nisbatan bir qancha moslanishlar mavjud. Chunonchi nam tanqis-ligiga o'simliklar turlicha moslashgan bo'ladi. Bir xil o'sirnliklaming bargi ustki tomondan mum qavat (fikus), ikkinchi xillarda qalin tuklar (sigir quyruq) bilan qoplangan bo'ladi. Saksovulda barglar kichik «tangacha»larga aylangan. Yantoqning barglari mayda va qattiq, ko'pgina shoxchalan tikan shaklida. Kaktus. aloe, agavalar sero't O'simliklar hisoblanadi. Ba'zi o'simliklarning vegetatsiya davri juda qisqa, masalan ayiqtovon, yaltirbosh erta bahorda o ; sib, rivojlanib urug’ berishga ulguradi. Yantoq, shuvoq kabi O'sim liklar qurg'oqchilik paytida barglarini to'kish orqali o&#39

Moslanishlarning kelib chiqishi.  Darvin tashqi muhitning muayyan sharoitida organizmlardagi murakkab va turli-tuman moslanishlar qanday paydo bo'lganligini ilmiy asosda tushuntirib berdi.  Darvin mulohazasi qanchalik to'g'ri ekarligini aniqlash maqsadida kapalaklar tana rangining o'zgarishiga oid ma'lumotlarni tahlil qilib chiqamiz.  XVIII—XIX asrdan boshlab tanga qanotlilarning 70 ga yaqin turida tana rangining o'zgarganligi ma'lum bo'ldi. Sunday o'zgarishlarning sababi qayin odimchisi deb nom olgan kapalak turida atroflama o'rganildi.  Mazkur kapalakning tanasi oq rangda bo'lib, u oq qayin po'stlog'iga o'tirganda ko'zga tashlanmaydi. Binobarin u himoya vazifasini o'taydi. Keyingi 200 yil davomida ko'pgina Yevropa ma

Organizmdagi moslanishlarning nisbiyligi Organizmlarning muhit sharoitiga moslanishi uzoq muddatli tarixiy jarayonda tabiiy tanlanish ta'siri tufayli paydo bo'lgan. Shunga qaramay u mutlaq emas, nisbiydir. Chunki muhit, sharoitlarning o'zgarishi tez, moslanishning paydo bo’lishi esa sekinlik bilan kechadi. Moslanishning nisbiy xarakterda ekan ligini juda ko’p dalillar yordamida isbotlash mumkin. Avvalo, organizmda bir turdan saqlanish uchun paydo bo'lgan moslanishlar boshqa turdan himoyalanishda samara bermasligini qayd qilib o'tish kerak.

 Masalan, cho'l toshbaqalarining ustki, ostki kosalari ko'pchilik yirtqich hayvonlardan himoya qilsa ham, burgut, boltayutar, sarisor kabi yirtqich qushlardan himoya qila olmaydi. Chunki ular toshbaqalarni osmondan qattiq yerga tashlab parchalab yeydilar. Shunga o'xshash tipratikanning «tikanli po'stini» ham uni hamma yirtqich hayvonlardan. xususan tulkilardan himoya qila olmaydi. Ko'pchilik hayvonlar. odamlar uchun xavfli hisoblangan zaharli ilonlarni mangustlar, tipratikanlar, cho'chqalar yeyishi ma'lum. Ari. qovoq-arini aksariyat ko'pchilik xasharotxo'r qushlar yemagan holda, ular Sirdaryo atroflda uchrovchi qarchig'aysimon oilasiga kiruvchi arixo'r qushning a'sosiy ozig'i hisoblanadi.

Bundan tashqari bir xil sharoitda paydo bo'lgan organizmdagi moslanishlar, ikkinchi xil sharoitda, foydasiz, hatto ziyon bo'lishi mumkin. Chunonchi baliqlarning tuzilishi, funksiyasi suv muhitida toydali, quraqlikda bu moslanishlar ularni halok bo'lishiga oiib keladi. Qaldirg'ochning uzun qanotlari, nimjon oyoqlari havo muhitida nihoyatda foydali bo'lsada, yerdagi harakatlanishiga ko'pincha to'siq bo'ladi. Xuddi shuningdek tog' g'ozlari barmoqlarning orasidagi parda quruqlikda ular uchun ziyon hisoblanadi. Hayvonlardagi yashash uchun kurash tabiiy tanlanish ta'sirida shakllangan instinktlar ba'zan maqsadga nomuvofiq bo'ladi. Chunonchi tungi kapalaklar oq gullardan nektar yig'ish instinktiga ega. Shu bilan tungi kapalaklar yorug' b

Купить

Похожие документы
Fermentlar va kofermentlar funksiyasi
Viroidlar va uning ahamiyati
Faxriy yorliq
Faxriy yorliq
Bojxona qo'mitasiga ishga kirish uchun savol javoblar toplami