Yo‘ridik xizmat fanining o‘rganish uslublari metodologiyasi qiyosiy huquqiy aniq sotsialogik metodlari - Huquqshunoslik - Referatlar

Dokument ma'lumotlari

Narxi	2000UZS
Hajmi	40.7KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	07 Noyabr 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Referatlar
Fan	Huquqshunoslik

Yo‘ridik xizmat fanining o‘rganish uslublari metodologiyasi qiyosiy huquqiy aniq sotsialogik metodlari

Sotib olish

Mavzu : Yo ’ ridik xizmat fanining o ’ rganish uslublari metodologiyasi
qiyosiy huquqiy aniq sotsialogik metodlari.
Reja.
1.Yo’ridik xizmat o’quv fanining o’rganish uslublari.
2. Yo’ridik xizmat fanining metodologiyasi.
3. Yo’ridik xizmatning qiyosiy-xuquqiy metodlari.
4. Yo’ridik xizmatning aniq sotsialogik metodlari.
Xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar.

Yo’ridik xizmat o’quv fanining o’rganish uslublari.
“O‘zbekiston Respublikasida yuridik xizmat” fanining predmetini
O‘zbekiston Respublikasida yuridik xizmat to‘g‘risidagi qonunchilikning
rivojlanishi, yuridik xizmat tizimi va tuzilishi, uning huquqiy maqomi, davlat
hokimiyati va boshqaruvi organlari, xo‘jalik yurituvchi sub'ektlar yuridik xizmati
faoliyatining asosiy yo‘nalishlari, yuridik xizmatga rahbarlik qilishni o‘rganish
tashkil qiladi.
Mustaqil O‘zbekiston Respublikasida o‘tkazilayotgan siyosiy-huquqiy
islohotlarda insonparvar demokratik huquqiy davlatni shakllantirish va bozor
iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich o‘tish masalalari muhim o‘rin egallaydi.
Bunday zaruriyat o‘tgan bosqichlarning ijobiy va salbiy tajribalaridan,
jamiyatni tubdan o‘zgartirish va yangilash, fuqarolarning huquq va erkinliklarini
mustahkam kafolatlash hamda himoya qilish vazifalaridan ob'ektiv tarzda kelib
chiqdi.
Mazkur vazifalarni hayotga tatbiq qilishda davlat hokimiyati va boshqaruvi
organlari, xo‘jalik yurituvchi sub'ektlar yuridik xizmati salmoqli o‘ringa ega.
Hozirgi davrda yuridik xizmat ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solish
mexanizmining bir qismi sifatida qonunchilikni, intizomni, huquq-tartibotni
mustahkamlash va davlat organlari faoliyati samaradorligini oshirishning amaliy
vositalaridan biriga aylanmoqda. Shuning uchun yuridik xizmat doimiy e'tiborni,
unga malakali va muntazam rahbarlik qilishni talab qiladi.
Ushbu fanni o‘rganishda tarixiy, qiyosiy-huquqiy, sotsiologik uslublar keng
qo‘llaniladi.
Tarixiy uslub orqali O‘zbekistonda yuridik xizmatning vujudga kelishi,
takomillashishi va istiqbollari tadrijiy rivojlanish nuqtai nazaridan o‘rganiladi.
Boshqacha qilib aytganda, yuridik xizmatning paydo bo‘lishi va amaliyotga joriy
qilinish bosqichlari hamda tarixiy davrlardagi yuridik xizmatni tartibga soluvchi
normalarni o‘zaro taqqoslash mazkur uslub orqali tadqiq qilinadi.
Turli xorijiy mamlakatlarning yuridik xizmatini, shu sohaga oid normativ-
huquqiy bazasini, amaliy tajribasini milliy huquq tizimidagi yuridik xizmat bilan

taqqoslash, o‘zaro tajriba almashish, yutuqlarni o‘zlashtirish va mavjud
kamchiliklarni bartaraf etish qiyosiy-huquqiy uslubni qo‘llash yordamida amalga
oshiriladi.
Yuridik xizmatning rivojlanishida tegishli sotsiologik kuzatuvlar muhim o‘rin
egallaydi. Zero, shaxsiy kuzatuvlar, so‘rovlar, suhbatlashish yo‘llari bilan yuridik
xizmatning holati, sifati, sohaga oid tegishli qonunchilik hujjatlarining
samaradorligi va nuqsonlari o‘rganiladi hamda shu asosda foydali xulosalar
chiqariladi.
“O‘zbekiston Respublikasida yuridik xizmat” fanini o‘rganishning asosiy
maqsadi va ahamiyati – davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari hamda boshqa
xo‘jalik yurituvchi sub'ektlar yuridik xizmatida ishlash uchun maxsus
tayyorlanayotgan talabalar tomonidan ushbu predmetni chuqur o‘rganishni
ta'minlash; ularni turli hayotiy va ishlab chiqarish holatlarida huquqiy vositalardan
to‘g‘ri foydalanishga o‘rgatish; mehnat jamoalarida huquqiy va huquqiy-tarbiyaviy
ishlarni tashkil qilish ko‘nikmalarini shakllantirishdan iboratdir.
Yo’ridik xizmat fanining metodologiyasi.
Mustaqil O‘zbekiston ijtimoiy yo‘naltirilgan barqaror bozor iqtisodiyotiga,
ochiq tashqi siyosatga ega bo‘lgan kuchli demokratik huquqiy davlatni va
fuqarolik jamiyatini barpo etish yo‘lidan bosqichma-bosqich olg‘a bormoqda.
Mamlakatimizda siyosiy, iqtisodiy, huquqiy va boshqa sohalarda
o‘tkazilayotgan islohotlar Prezidentimiz tomonidan belgilab berilgan beshta
tamoyil, ya'ni iqtisodiyotning siyosatdan ustuvorligi; davlatning bosh islohotchi
ekanligi; boshqaruv va xo‘jalik yuritishning barcha pog‘onalarida qonun
ustuvorligi; kuchli ijtimoiy siyosat; islohotlarni bosqichma-bosqich amalga
oshirish asosida amalga oshirilmoqda.
Islohotlar ko‘p qirrali va uzoq davom etadigan jarayon bo‘lib, unda
mukammal qonunchilikni yaratish, uning so‘zsiz bajarilishini ta'minlash, aholi va
mansabdor shaxslarning huquqiy madaniyatini yuksaltirish, fuqarolarning, davlat

hokimiyati va boshqaruvi organlarining huquq va majburiyatlarini aniq belgilash
muhim yo‘nalishlar hisoblanadi. Bu jarayonda davlat hokimiyati va boshqaruvi
organlari hamda xo‘jalik yurituvchi sub'ektlar yuridik xizmati faoliyati alohida
ahamiyat kasb etadi.
Mazkur organlar va xo‘jalik yurituvchi sub'ektlarning yuridik xizmati –
normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarini tayyorlash, huquqiy ekspertizadan
o‘tkazish, qabul qilish jarayonidan boshlab, to ularning ijrosini ta'minlashgacha;
xo‘jalik shartnomalarini tuzish, o‘zgartirish, bekor qilish va bajarish; mulkni
saqlashni hu-quqiy vositalar bilan ta'minlash; mehnat qonunchiligiga rioya qilish
va mehnat intizomini mustahkamlash; tegishli organlar va xo‘jalik yurituvchi
sub'ektlarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini sudlarda va boshqa
tashkilotlarda himoya qilish; huquqiy tarbiya ishlarida faol ishtirok etadi.
Shuning uchun ham yuridik xizmat faoliyatini o‘rganish va bu soha uchun
kadrlar tayyorlash eng dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi.
Amaldagi qonunchilikka muvofiq yuridik xizmat davlat va xo‘jalik
boshqaruvidagi hamda iqtisodiyotdagi huquqiy ishlarning tashkilotchisi va asosiy
ijrochisidir.
Mazkur fan “Xo‘jalik huquqi”, “Fuqarolik huquqi”, “Ma'muriy huquq”,
“Mehnat huquqi”, “Fuqarolik protsessual huquqi”, “Xo‘jalik protsessual huquqi”
va boshqa fanlardan o‘ziga xos jihatlari bilan farq qiladi.
Masalan, “Xo‘jalik huquqi” fani xo‘jalik huquqi normalari bilan tartibga
solinuvchi, xo‘jalik faoliyati sohasidagi ijtimoiy munosabatlarni, shu jumladan
xo‘jalik shartnomalari tushunchasi, asosiy shartlari, ularni tuzish, ijro qilish,
o‘zgartirish va bekor qilish tartibini o‘rgansa, “O‘zbekiston Respublikasida yuridik
xizmat” fani xo‘jalik shartnomalarini tuzish, ijro qilish, o‘zgartirish va bekor
qilishda yuridik xizmat xodimlarini ishtirokini, bu yo‘nalishdagi xo‘jalik
yurituvchi sub'ektlar faoliyatini tashkil qilish tartibini o‘rganadi.
”Ma'muriy huquq” fani boshqaruv sohasidagi biri ikkinchisiga bo‘ysunuvchi
organlar o‘rtasidagi; bir-biriga bo‘ysunmaydigan davlat boshqaruvi organlari
o‘rtasidagi; davlat boshqaruvi va ularga bo‘ysunadigan korxonalar, muassasalar,

tashkilotlar o‘rtasidagi; davlat boshqaruvi organlari va jamoat birlashmalari
o‘rtasidagi; davlat boshqaruvi organlari va fuqarolar o‘rtasidagi munosabat-larni
o‘rganadi. “O‘zbekiston Respublikasida yuridik xizmat” fani esa davlat boshqaruv
organining mustaqil tarkibiy bo‘linmasi bo‘lgan yuridik xizmatning huquqiy
maqomini, uning boshqaruv organida qonunchilikni ta'minlashdagi roli va boshqa
sohalardagi faoliyatini o‘rganadi.
“O‘zbekiston Respublikasida yuridik xizmat” fanining ”Mehnat huquqi”
fanidan farqi shundaki, u mehnat munosabatlarini emas, balki boshqaruv organlari,
korxonalar, tashkilotlar va muassasalar faoliyatida mehnat qonuniylikni rioya
qilish va mehnat intizomini mustahkamlashda yuridik xizmat xodimlari qanday
ishtirok etishini o‘rganadi.
”Xo‘jalik protsessual huquqi” fanida xo‘jalik sudlov ishlarini yuritishdagi
munosabatlar, shu jumladan xo‘jalik sudlariga taqdim qilinadigan da'vo arizalari,
sud buyrug‘ini berish to‘g‘risidagi arizalar, apellyasiya, kassatsiya shikoyatlari
mazmuni o‘rganilsa, “O‘zbekiston Respublikasida yuridik xizmat” fanida mazkur
da'vo arizalar va shikoyatlarni rasmiylashtirish ishlarini tashkil qilish, xo‘jalik
sudlariga taqdim etish va unda yuridik xizmat xodimlarini ishtiroki o‘rganiladi.
Yo’ridik xizmatning qiyosiy-xuquqiy metodlari.
Yuridik xizmat – davlat organi va tashkiloti faoliyatini huquqiy ta’minlash
maqsadida qonunchilikda belgilangan me’yor va mezonlarga muvofiq majburiy
tartibda tashkil etiladigan yoki joriy qilinadigan mustaqil tarkibiy tuzilma
yoxud lavozim,
Yuridik xizmat yuridik departament, yuridik boshqarma, yuridik bo’lim,
yuridik byuro shaklida tashkil qilinishi yoxud bitta shtatdan iborat bosh
yuriskonsultdan iborat bo’lishi mumkin.
Yuridik xizmatning mavjud shtat birliklarini qisqartirishga va ularni davlat
organi va tashkilotining boshqa tarkibiy tuzilmalariga qayta taqsimlashga yo’l
qo’yilmaydi.

Yuridik xizmat o’z faoliyatida O’zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi va
qonunlariga, O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlariga,
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va
farmoyishlariga, O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari
va farmoyishlariga, ushbu Nizomga va boshqa qonun hujjatlariga amal qiladi.
Yuridik xizmat xodimi yoxud yuriskonsult lavozimida oliy yuridik ma’lumotga
ega bo’lgan shaxs ishlashi mumkin.
Yuridik xizmat boshlig’i lavozimiga oliy yuridik ma’lumotga va yuridik
mutaxassislik bo’yicha kamida ikki yillik ish stajiga ega bo’lgan shaxs
tayinlanadi.
Yuridik xizmat xodimi lavozimiga birinchi marta tayinlangan shaxslar
belgilangan tartibda adliya organlarida stajirovkadan o’tadilar.
Adliya organlarida stajirovkadan o’tish tartibi O’zbekiston Respublikasi Adliya
vazirligi tomonidan belgilanadi.
Viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, shuningdek respublika darajasidagi
davlat organlari va tashkilotlari yuridik xizmati xodimlari lavozimiga
O’zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi bilan kelishilgan holda tayinlanadilar
va ozod qilinadilar.
* davlat organi va tashkilotining huquqni qo’llash faoliyatida qonun
ustuvorligi va qonuniylikni ta’minlashni tashkil etish;
* davlat organi va tashkiloti tomonidan ishlab chiqilayotgan (qabul
qilinayotgan) normativ – huquqiy va boshqa hujjatlar loyihalarining
qonunchilikka muvofiqligi ustidan nazoratni olib borish;
* davlat organi va tashkilotining qonun ijodkorligi faoliyatida ishtirok etish,
qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflarni tayyorlash masalalarida
ularning tuzilmalari ishini muvofiqlashtirish;
* davlat organlari va tashkiloti xodimlarining huquqiy madaniyati va huquqiy
savodxonligini oshirish, ularga qabul qilinayotgan normativ-huquqiy

hujjatlarning mazmun va ahamiyatini, shu jumladan zamonaviy axborot –
kommunikasiya texnologiyalari orqali yetkazishda ishtirok etish;
* shartnomaviy – huquqiy va talabnoma – da’vo ishlarini yuritish, davlat
organi va tashkilotining mulkiy va boshqa manfaatlarini ishonchli himoya
qilinishini ta’minlash.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1992 yil 12 noyabrdagi
“O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligining faoliyatini takomillashtirish
masalalari to‘g‘risida”gi 523-sonli Qarori bilan Adliya vazirligi haqidagi Nizom
tasdiqlandi. Nizomda respublika vazirliklari, davlat qo‘mitalari, idoralarining
yuridik xizmatlariga uslubiy yordam ko‘rsatish, ushbu idoralarning ularga qarashli
respublika korxonalari, muassasalari va tashkilotlarining tashqi iqtisodiy faoliyatini
huquqiy ta'minlash Adliya vazirligining asosiy vazifalaridan biri sifatida
belgilandi. Shu munosabat bilan bu sohada Adliya vazirligining huquq va
vakolatlari kengaytirildi. Masalan, unga boshqaruv idoralari va korxonalarning
yuridik xiz matlari huquqiy ishi va faoliyati ahvolini tekshirish huquqi berildi.
Unda Adliya vazirligining yuridik xizmat faoliyatini va huquqiy ishlarni yaxshilash
borasidagi yo‘riqnoma va ko‘rsatmalari majburiy xususiyatga ega ekanligi belgilab
qo‘yildi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 24 apreldagi
“O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xo‘jalik yurituvchi sub'ektlarning
iqtisodiy nochorligi va shartnoma majburiyatlarining bajarilishi uchun mansabdor
shaxslarning javobgarligini kuchaytirish to‘g‘risida” 1998 yil 4 martdagi PF-1938-
son Farmonining bajarilishini ta'minlash chora-tadbirlari haqida”gi 177-son
Qarorida O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi, Oliy xo‘jalik sudi va Iqtisodiy
nochor korxonalar ishlari qo‘mitasi bilan birgalikda xo‘jalik yurituvchi sub'ektlar
rahbarlarining shartnoma intizomiga rioya qilishi uchun shaxsiy javobgarligini
kuchaytirish yuzasidan joylarda amaliy ishlar olib borilishini ta'minlash, bunda
yuridik xizmatlar o‘rnini mustahkamlashni, barcha qonun hujjatlarining amal

qilishini va xo‘jalik sudlari qarorlarining so‘zsiz ijro etilishini nazarda tutishlari
lozimligi ta'kidlandi. Mahalliy hokimiyat organlarining ishini huquqiy ta'minlash
maqsadida tuman va shahar hokimlari apparati tuzilmasida shtatda belgilangan
xodimlar soni doirasida yurist lavozimi nazarda tutilishi va yuridik xizmat
xodimlari Qoraqalpog‘iston Respublikasi Adliya vazirligi, viloyatlar va Toshkent
shahar hokimliklarining adliya boshqarmalari bilan kelishilgan holda tegishli
hokimlar tomonidan tayinlanishi belgilandi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003 yil 27 avgustdagi
“O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi faoliyatini yanada takomillashtirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 370-sonli Qarori bilan yuridik xizmat xodimlarini
tayyorlash, malakasini oshirish, ularni attestatsiyadan o‘tkazish hamda yuridik
xizmatga idoralararo rahbarlikni amalga oshiruvchi davlat boshqaruvi organi
bo‘lmish Adliya vazirligining yangi tahrirdagi Nizoming tasdiqlandi. Vazirlikning
yangi tahrirdagi Nizomini qabul qilinishi bevosita uning respublikada huquqiy
ishlarni yo‘lga qo‘yish va huquqiy yordam ko‘rsatish bilan bog‘liq bo‘lgan
vakolatlarining kengaytirilib borilishi bilan bog‘liq. Mazkur Nizom bilan Adliya
vazirligining yuridik xizmat faoliyatini tashkil etish bilan bog‘liq bo‘lgan funksiya
va vazifalari batafsil belgilab qo‘yildi.
Ijro etuvchi hokimiyat bo‘lmish Vazirlar Mahkamasining yuridik xizmati
“O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Apparatining Yuridik bo‘limi
to‘g‘risida”gi Nizom asosida tartibga solinadi. Mazkur Nizom O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004 yil 2 dekabrdagi “O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasi Apparatining funksional bo‘limlari to‘g‘risidagi
nizomlarni tasdiqlash haqida”gi 564-son Qarori bilan tasdiqlangan. Mazkur
Nizomga muvofiq, yuridik bo‘lim o‘z faoliyatini O‘zbekiston Respublikasining
Bosh vaziri rahbarligida amalga oshiradi hamda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasi Apparati Rahbariga bo‘ysunadi. Nizomda yuridik bo‘limning huquqiy
maqomi va vakolatlari aniq va ravshan o‘z ifodasini topgan.

O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2004 yil 2 dekabrdagi
Qarori bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi
Apparatining Yuridik bo‘limi to‘g‘risida”gi Nizomda o‘z ifodasini topgan.
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 12 bobi “Jamiyatning iqtisodiy
negizlari” deb nomlanadi. Mazkur bobning 53-moddasida bozor munosabatlarini
rivojlantirishga qaratilgan O‘zbekiston iqtisodiyotining negizini xilma-xil
shakllardagi mulk tashkil etishi, davlat iste'molchilarning huquqi ustunligini
hisobga olib, iqtisodiy faoliyat, tadbirkorlik va mehnat qilish erkinligini, barcha
mulk shakllarining teng huquqliligini va huquqiy jihatdan bab-baravar muhofaza
etilishini kafolatlashi o‘z ifodasini topgan. Konstitutsiyaning 54-moddasida esa
mulkdor mulkiga o‘z xohishicha egalik qilishi, undan foydalanishi va uni tasarruf
etishi belgilab qo‘yilgan. Mazkur qoidalar bevosita xo‘jalik yurituvchi sub'ektlarga
taalluqlidir. Xo‘jalik yurituvchi sub'ektlarning yuridik xizmati esa yuridik xizmat
tizimining tarkibiga kiradi. Xo‘jalik yurituvchi sub'ektlarning iqtisodiy faoliyati
asosan shartnomalarga asoslanganligi tufayli ularning yuridik xizmati faoliyatining
muhim yo‘nalishlaridan biri shartnoma hamda talabnoma-da'vo ishlarini huquqiy
jihatdan ta'minlashdan iborat.
Yo’ridik xizmatning aniq sotsialogik metodlari.
Iqtisodiyotdagi chuqur o‘zgarishlar, boshqaruv tizimini isloh qilish yuridik
xizmat faoliyatini takomillashtirish, korxonalar yuridik xizmati xodimlarining
huquq va majburiyatlarini tartibga solish, qonunchilikni ta'minlash borasida
ularning roli va mas'uliyatini oshirish zaruriyatidan kelib chiqib, O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasi 1993 yil 2 martdagi 118-son qarori bilan
“O‘zbekiston Respublikasining davlat boshqaruv organlari va korxonalaridagi
yuridik xizmat to‘g‘risidagi Nizom”ni tasdiqladi. Ushbu Nizom – mustaqil
O‘zbekiston Respublikasining yuridik xizmat huquqiy maqomini tartibga soluvchi

birinchi normativ-huquqiy hujjati bo‘lib, 12 bandni qamrab olgan quyidagi 3
bo‘limdan iborat:
1) yuridik xizmat xodimlari lavozimini egallash tartibi;
2) boshqaruv organlari va korxonalar yuridik xizmatining vazifalari;
3) yuridik xizmatning huquqi va mas'uliyati.
Mazkur Nizom nafaqat davlat boshqaruv organlari va korxonalari yuridik
xizmatining, balki xo‘jalik boshqaruv organlari va barcha mulkchilik shakllaridagi
korxonalar yuridik xizmatining huquqlari, burchlari va mas'uliyatini belgilaydi.
Xulosa qilib aytganda, respublikamizda amalda bo‘lgan yuridik xizmat,
huquqiy ishlar va unga uslubiy rahbarlik qilish to‘g‘risidagi qonunchilikni
rivojlantirishga davlatimizning qonun chiqaruvchi va ijro etuvchi hokimiyatlari
tomonidan katta e'tibor berilmoqda.
Mamlakatni isloh qilish va yangilash, jamiyatni demokratlashtirish va
modernizatsiya qilish sharoitida yuridik xizmat haqidagi qonunchilikni
takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1992 yil 8 yanvardagi “O‘zbekiston
Respublikasi Adliya vazirligining faoliyatini takomillashtirish to‘g‘risida”gi
Farmoni yuridik xizmat to‘g‘risidagi qonunchilikni rivojlantirishda muhim
ahamiyatga egadir. Chunki, unda birinchi marta Adliya vazirligiga yuridik xizmat
xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash va attestatsiyadan o‘tkazishni tashkil
qilish vazifalari yuklatildi .

Xulosa
Mamlakatimizda kuchli huquqiy davlat barpo etishda, qonun va adolat
ustuvorligiga erishishda yuridik xizmat muhim rol o‘ynaydi. Yuridik xizmat
ko‘magida fuqarolarning huquqiy ongi va madaniyati yuksaltirilib boriladi, davlat
hokimiyati va boshqaruvi organlari hamda xo‘jalik yurituvchi sub'ektlar faoliyatida
qonun ustuvorligi ta'minlanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti : “Qonunchilik tizimini takomillashtirish
bilan bir qatorda, qonunlarni hayotga izchil joriy qilish, barcha xo‘jalik
sub'ektlarining yuridik normalar va qoidalarga qat'iy amal qilishlarini ta'minlash
madaniy-ma'rifiy bozorni shakllantirishning majburiy shartidir”-deb ta'kidlagan
edilar.
Yuridik xizmatning demokratik huquqiy davlat barpo etish va fuqarolik
jamiyatini shakllantirishdagi roli hamda ahamiyati quyidagi mezonlarda namoyon
bo‘ladi:
Birinchisi, yuridik xizmat huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatining huquqiy
asoslarini tashkil qiluvchi – milliy qonunchilik bazasining sifat jihatdan yuqori
darajaga ko‘tarilishiga xizmat qiladi, fuqarolik jamiyatini shakllantirishning
ustuvor yo‘nalishlarini qonunchilik bilan uyg‘unlashtiradi.
Ikkinchisi, yuridik xizmat huquqiy davlat va fuqarolik jamiyatining asosiy
prinsipi bo‘lgan qonun ustuvorligining oqilona ta'minlanishiga xizmat qiladi.
Davlat hokimiyati organlarida, ayniqsa O‘zbekiston Respublikasining Oliy Majlisi
palatalari-dagi yuridik xizmatlar tomonidan qonun hujjatlari ekspertizadan
o‘tkazilishi jarayonida ularning Konstitutsiyaga va boshqa amaldagi qonun
hujjatlariga muvofiqligi, huquqiy normalar o‘rtasidagi o‘zaro mutanosiblik,
tizimlilik ta'minlanadi, aniqlangan ichki ziddiyatlar va parallelliklar bartaraf etiladi.
Shuningdek, yuridik xizmat boshqaruv organlari faoliyatida ham qonuniylikning
ta'minlanishiga, ular tomonidan chiqarilayotgan normativ-huquqiy hujjatlarning
Konstitutsiya va qonunlarga mosligi, yuridik texnika talablariga muvofiqligini
tekshirishda muhim o‘rin tutadi.

Uchinchisi, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarida, korxonalar,
muassasalar va tashkilotlarda faoliyat ko‘rsatuvchi yuridik xizmat xodimlari o‘z
mehnat jamoasida qonunchilikni muntazam targ‘ib qilish, xodimlarni yuridik
adabiyotlar va normativ-huquqiy hujjatlar bilan ta'minlash, ularga huquqiy
maslahatlar berish orqali jamiyat huquqiy ongi va madaniyatini oshirishga ijobiy
ta'sir ko‘rsatadi.

Yuridik xizmatning davlat hokimiyati va boshqaruvidagi o‘rni tobora ortib
bormoqda. Tadbirkorlikka keng sharoit yaratib berilganligi bois, yildan-yilga
xo‘jalik yurituvchi sub'ektlar soni ko‘payib, yuridik xizmat faoliyat ko‘rsatadigan
ob'ektlar qamrovi ham ortib bormoqda. Bu esa ushbu munosabatlarni ilmiy
jihatdan tadqiq etish, bu sohada tayyorlanayotgan kadrlarga yuridik xizmat
fanining predmetini chuqur o‘rganishni ta'minlash, ularni turli hayotiy va ishlab
chiqarish holatlarida huquqiy vositalardan to‘g‘ri foydalanish ko‘nikmalarini
shakllantirishni o‘zida ifoda etadigan alohida darslik yaratishni taqozo qiladi.
Ushbu o‘quv-uslubiy majmua yuridik xizmat faoliyatining mazmun-
mohiyatini ochib berishga yo‘naltirilgan mavzular o‘z o‘rnini topgan. Fanning
predmeti, ahamiyati, ushbu soha bo‘yicha qonunchilikning rivojlanishi, tizimi va
tuzilishi huquqiy maqomi, turli darajadagi organlarda yuridik xizmat faoliyatining
asosiy yo‘nalishlari kabi mavzular atroflicha yoritilgan.
Talabalarda yuridik xizmat faoliyati bo‘yicha nazariy va amaliy ko‘nikmalar
hosil bo‘lishi va yuridik xizmat faoliyatini amalga oshirishda tayyorlanayotgan
kadrlarning qonunchilik hujjatlarini amaliyotga tatbiq etish mexanizmlarini chuqur
o‘zlashtirib olishlariga ushbu fan imkon yaratadi. Shu bilan birgalikda yuridik
xizmatlar fani- mamlakatimizda olib borilayotgan islohotlar va ularni
ta'minlashning huquqiy bazasi yuridik xizmat bilan bog‘liq holda talqin etilgan.
Huquqiy xizmatlarning asosiy yo‘nalishlariga quyidagilar kiradi:
qonunchilikda belgilangan vakolatlar doirasida normativ-huquqiy va boshqa
huquqiy hujjatlar qabul qilish;

huquqiy ishning har bir sub'ektiga uning bevosita funksiyalari sohasiga xos
bo‘lgan boshqaruv, tashkiliy-tezkor faoliyat bilan bog‘liq takliflarni amalga
oshirilishini tashkil qilish;
shartnoma va talabnoma-da'vo ishlari, xo‘jalik yurituvchi sub'ektlarning
huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni tashkil etish;
kasaba uyushmasi qo‘mitalariga, mazkur tashkilot doirasida faoliyat
ko‘rsatayotgan o‘zini-o‘zi boshqarish organlariga huquqiy yordam ko‘rsatish;
boshqaruv-xo‘jalik amaliyotida fuqarolik, xo‘jalik, moliya, mehnat, tabiatni
muhofaza qilish va boshqa huquq tarmoqlari normalariga amal qilish ustidan ichki
idoraviy va ichki xo‘jalik nazoratini amalga oshirish, huquqni buzish holatlarini
bartaraf etish bo‘yicha chora-tadbirlar ko‘rish;
respublikada huquqiy ishlarni amalga oshirilishi ustidan umumdavlat
nazoratini ta'minlash, unga umumiy va uslubiy rahbarlik qilish;
boshqaruv organlari va xo‘jalik yurituvchi sub'ektlar amaliyotiga bozor
munosabatlariga o‘tish vazifalarini hal qilinishini ta'minlovchi yangi huquqiy
asoslarni yaratish;
tajribaga tayangan holda vakolatli organlar va mansabdor shaxslarga amaldagi
qonunchilikning samaradorligini pasaytiradigan yoki xo‘jalik sohasida kutilmagan
oqibatlarga olib keladigan ziddiyatlar, kamchiliklar va boshqa nuqsonlarni bartaraf
etish to‘g‘risida takliflar kiritish;
tegishli ravishda ro‘yxatdan o‘tkazish yo‘li bilan ichki idoraviy va mahalliy
manfaatlarga ta'sir ko‘rsatuvchi normativ-huquqiy hujjatlarning tartibli hisobini
yuritish va ularni nazorat holatida saqlash.

Foydalanilgan adabiyotlar.
1.Bola huquqlari: Darslik – 552b.
2.Davlat hokimiyatini demokratlashtirish va huquqni amalga oshirish mexanizmini
takomillashtirish:ilmiy to'plam - 236b.
3.Davlat va huquq nazariyasi: Darslik – 528b.
4.Huquqni muhofaza qiluvchi organlar faoliyatiga oid normativ-huquqiy hujjatlar
to'plami - 504b.
5.Intellektual mulk huquqi: rivojlantirish istiqbollari - 320b.
6.O'zbekiston Respublikasi Jinoyat huquqi kursi. Tom 1:darslik - 488b.
7.O'zbekiston Respublikasi Jinoyat huquqi kursi. Tom 2:darslik - 369b.
8.O'zbekiston Respublikasi Jinoyat huquqi kursi. Tom 3:darslik - 447b.
9.O'zbekiston Respublikasi Jinoyat huquqi kursi. Tom 4:darslik - 574b.
10.O'zbekiston Respublikasi Jinoyat huquqi kursi. Tom 5:darslik - 407b.
11.Konstitutsiyaviy huquq:darslik. – 552b.
12.O'zbekiston konstitutsiyaviy davlat sari - 176b.
13.Mehnat munosabatlariga oid normativ-huquqiy hujjatlar to'plami - 792b.
14.Aholi uchun yuridik qo'llanma - 394b.
15.O'zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga sharhlar - 960b.
16.Nikohlanuvchilarga huquqiy psixologik qo'llanma - 60b.
17.Oila tarbiyasida milliy va umuminsoniy axloqiy madaniyatning o'rni - 224b.
18. Xalqaro jinoyat huquqi - 188b.

Yo‘ridik xizmat fanining o‘rganish uslublari metodologiyasi qiyosiy huquqiy aniq sotsialogik metodlari

Sotib olish