30-yillar o'rtasidagi ommaviy qatag'onliklar - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	123.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	История

30-yillar o'rtasidagi ommaviy qatag'onliklar

Купить

MAVZU: 30-yillar o'rtasidagi ommaviy qatag'onliklar Bu paytda totalitar rejimda ma'muriy-buyruqbozlik va avtoritar boshqaruvning kuchayishi natijasida qonunbuzarlik hodisalari oddiy holgaaylandi. Sovet mustabid tuzumi butun mamlakatdabo'lgani singari O'zbekistonda ham ommaviy qata-g'onlarni avj oldirdi. Yirik davlat va jamoat arboblari,partiya va xo'jalik rahbarlari, ziyolilar, ruhoniylar va har-biylar bilan birgalikda oddiy kishilar: ishchilar va kol- xozchilar ham ko'plab ravishda qatag'on qilindi. WWW.ARXIV.UZ

O'zbekistonda siyosiy qatag'onlik 1937-yilning yozi- da ayniqsa avjiga chiqdi. O'zbekiston XKS raisi Fayzulla Xo'jayev, uning keyingi vorislari Abdulla Karimov, Sulton Segizboyev, O'zbekiston Kompartiyasi MK 1- kotibi Akmal Ikromov, moliya xalq komissari ( наркомфин ) Akbar Islomov, yer ishlari xalq komissari ( наркомзем ) Rustam Islomov, maorif xalq komissari ( наркомпрос ) Qosim Sorokin, icliki savdo xalq komis- sari ( наркомвнутторг ) Muhitdin Tursunxo'jayev, sog'liqni saqlasli xalq komissari ( наркомздрав ) Karim Abdullayev, O'zbekiston Kompartiyasi MK kotiblari Sodiq Boltaboyev, I.Xudoyqulov, A.Sexer, bo'lim mudirlari Mo'min Usmonov, Qurbon Beregin, Mir- muShm Shermuhamedov, Kamol Sharipov, Qoraqal- pog'iston obkomi kotiblari Davlat Rizayev,

20-yillarda Turkiston respublikasida mas'ul lavozimlarda ishlagan: Turor Risqulov, Qayg'usiz Otaboyev,Nazir To'raqulov, Sanjar Asfandiyorov, AbdullaRahimboyev, Nodirboy Aytaqovlar 1937—1939- yillarda qamoqqa olinib, mustabid sovet rejimi tomonidan yo'qqilindi. O'zbekistondagi siyosiy elita «millatchilik vasovet hokimiyatiga qarshi kurasli olib borish»da, shu-ningdek, qurolli qo'zg'olon ko'tarishni tayyorlaslida ayblandi. WWW.ARXIV.UZ

O'zbekiston jamiyatning hamma tabaqalariga yoyil-gan hibsga olish to'lqini ostida qoldi. Davlat va jamoatarboblari, xo'jalik rahbarlari bilan bir qatorda milliyziyolilar ommaviy ravishda qatag'on qilindi. XX asro'zbek madaniyatining bebaho yulduzlari Fitrat, Cho'l- pon va Abdulla Qodiriy bir kunda — 1938-yil 4- oktabr-da Toslikent shahri atrofida otib taslilandi. 4- oktabrdaqamoqqa olingan ko'plab yurtdoshlarimiz ommaviy ra-vishda qatl qilingan. WWW.ARXIV.UZ

Usmon Nosir, Mannon Ramziy, Elbek — MasliriqYunusov, Bosit Qoriyev, Miyonbuzruk Solihov, AsliuraliZohiriy, Ziyo Said — Qosim Solihov, MuhammadsharifS o'fizoda, Ishoqxon Ibrat, Tavallo — To'lagan Xo'jam- yorov, G'ozi Olim Yunusov, G'ozi Yunusov, G'ulomZafariy, Otajon Hoshimov, Qayum Ramazonov, ShokirSulaymon, Anqaboy Xudoybaxtiyev kabi o'zbek xalqi- ning ko'plab ziyolilari: shoirlar, adiblar va olimlarqatag'on qilindi. WWW.ARXIV.UZ

Shuningdek, 20-yillarda Germaniya va boshqa mam-lakatlarda o'qib O'zbekistonga qaytgan ziyolilar hamqatag'on girdobiga tortildi. Abduvahob Murodiy, SultonJabbor, Solih Muhammad, Xayriniso Majidxonova vaboshqa ko'plab ziyolilarimiz «Germaniya josusi» sifatidaayblanib, otib taslilandi. Germaniyada o'qib qaytganlar-dan faqat xorazmlik Maryam Sultonmurodova 15 yillikqamoq muddatidan so'ng, yurtiga qaytdi. WWW.ARXIV.UZ

1937—1939-yillarda O'zbekistonda to'qib chiqarilgansoxta ayblovlar bo'yicha 41 mingdan ortiq kishi hibsgaolinib, ulardan 37 mingdan ortig'i jazolandi, 6920 kishiesa otib o'ldirishga hukm qilindi. Umuman olganda,1937—1953- yillarda O'zbekiston icliki ishlar xalq ko-missarligi — NKVD troykasi (uchligi) tomonidan 100mingdan ortiq kishi qatag'on qilindi, ulardan 13 mingnafari otib taslilandi. 1936—1940-yillarda faqat davlat vajamoat arboblari, yozuvchilar, shoirlar va olimlardan 5758 kishi qamoqqa olinib, ulardan 4811 kishi otib o'ldi-rishga hukm qilingan edi. Bu ma'lumotlar qizil terrorqanchalik keng miqyosda shafqatsiz ravishda amalgaoshirilganligining yaqqol isboti hisoblanadi. WWW.ARXIV.UZ

Qizil terrorni amalga oshirishda Moskvadan jo'natil-gan O'zbekiston icliki ishlar xalq komissari D.Z.Ap- resyan, uning o'rinbosari L.I.Leonov- Nemirovskiy,Tojikiston icliki ishlar xalq komissari N.A. Zagvozdin,chekistlar Trig'ulov, Akjigitov masli'um rol o'ynadi.Sovet rejimi o'zining bu gumaslitalarini ham o'sha yillariotib tasliladi. Shunday qilib, 30-yillarning oxirida O'zbekistondamustabid sovet rejimi o'z hukmronligining cho'qqisigako'tarildi. Kommunistlar demokratiya va shaxs daxlsizli-gi prinsiplarini oyoqosti qilib, har qanday o'zgacha fikryuritishni zo'ravonlik bilan yanchishga erishdi. Totalitarrejim nafaqat o'ziga qarshi chiqqan minglab millat fi-doyilarini, balki gunohsiz o'n minglab odamlarni hamterror (qatli om) q

Asossiz qatag'on qilingan- larni oqlasli aslida Stalinvafotidan so'ng — 50- yillaro'rtalarida boshlangan edi.Natijada o'shanda O'zbe- kiston bo'yicha qatag'on qilingan(halok bo'lgan vaqamoqda o'tirgan)lardan 40000 kishi oqlandi. 80-yil- larning oxirida yana bir guruh kishilar oqlandi. Lekinularni oqlasli kommunistik mafkura talablari ostidaamalga oshirilib, bu jarayon oxiriga yetkazilmadi.Buning ustiga ularni oqlasli yangi kishilarni qatag'on qi-lish bilan bir paytda amalga oshirildi. Mustabid tuzumdavrida bunday bo'lishi tabiiy edi. WWW.ARXIV.UZ

Mustamlakachilik davri qurbonlari — shahidlarxotirasiga avlodlar ehtiromi O'zbekiston Respublikasi Mustaqillikka erishgandankeyin qatag'on qilinganlarning ko'pchiligi huquqiy jihat-dan oqlandi. Ularning porloq nomlari tiklandi. Mamlakat Prezidenti I.A.Karimovning tasliabbusi bilan 2000-yil 12- mayda Toslikent shahridagi Yunusobod mavzesi-da — Bo'zsuv bo'yida Shahidlar xotirasi yodgorlik maj-mui ochildi. U mustabid sovet rejimi davrida qatag'onqilingan shahidlar xotirasiga bag'ishlab o'rnatilganbo'lib, millat fidoyilarining aksariyati shu yerda otibtaslilangan edi. I.Karimov yodgorlik majmuiningochilish marosimida so'zlagan nutqida kommunistikrejim qatag'onlarining asl mohiyatini quyidagicha ochibbergan edi: «Zulm va zo'ravonlikka qurilgan mus

Купить