Abu Iso Muhammad at-Termiziy va Abu Mansur al Moturidiyning ilmiy faoliyati - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	6.6MB
Покупки	0
Дата загрузки	08 Ноябрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Abu Iso Muhammad at-Termiziy va Abu Mansur al Moturidiyning ilmiy faoliyati

Купить

Abu Iso Muhammad at-Termiziy va Abu Mansur al Moturidiyning ilmiy faoliyati REJA 1. Abu Iso Muhammad at-Termiziy faoliyati 2. Abu Mansur al Moturidiy ilmiy faoliyati 3. Bugungi kunda Termiziy va Moturidiy ilmiy merosini tiklash yoʻlida olib borilayotgan ishlar

O’tmishda juda ko’p buyuk zotlar o’tgan . Har xil soha , har xil millat va turli xil din vakillari . Hozir ana shunday 2 buyuk alloma haqida gaplashamiz . Biri hayotlik chog’idayoq turli mamlakatlarga dong’i ketgan buyuk muhaddis alloma Abu Iso at-Termiziy , ikkinchisi esa hayotlik davomida uncha mashhur bo’lmagan va u haqda XVII asrgacha asarlarda ma’lumot uchramaydigan , kalom ilmi asoschilaridan Abu Mansur al-Moturidiy as-Samarqandiydir . Bu ikki buyuk allomaning bashariyat oldida ko’rsatgan xizmatlari beqiyosdir . Termiziy ishonchli hadislar to’plamini tuzib , payg’ambarimiz (S.A.V) sunnatlarini , hayot yo’llarini bizgacha yetib kelishida juda katta rol o’ynagan bo’lsa , Abu Mansur al-Moturidiy esa hanafiya mazhabida bid’at va xurofotdan xoli bo’lgan va xalq manfaatlariga mos bo’lgan b

Abu Iso Muhammad at-Termiziy  Uning to’liq ismi Muhammad ibn Iso ibn Savra ibn Muso ibn az- Zahhok Abu Iso as-Sullamiy az-Zariyr al-Bug’iy at-Termiziy bo’lib , hijriy 209 /milodiy824- yilda Termiz yaqinidagi Bug’ ( hozirgi Surxondaryo viloyatining Sherobod tumani hududida joylashgan ) qishlog’ida o’rtahol bir oilada tavallud topgan . Markaziy Osiyolik mashhur tarixchi Abu Saad Abdulkarim as-Sam’oniy (1113-1167) at-Termiziy Bug’ qishlog’ida vafot etganligi uchun al-Bug’iy taxallusi bilan ham atalgani , olimning ko’p yig’laganidan umrining oxirlarida ko’zi ojiz bo’lib qolganidan az-Zariyr (ko’zi ojiz) taxallusini olganligini ham qayd etadi .

Termiziy ustozlari va shogirdlari USTOZLA RI 1. Imom al-Buxoriy 2. Imom Muslim ibn al-Xajjoj 3. Abu Dovud 4. Qutayba ibn Sa’id 5. Is’hoq ibn Muso 6. Mahmud ibn G’iylon 7. Said ibn Abdurrahmon 8. Muhammad ibn Bashshor 9. Ali ibn Hajar al-Mrvaziy 10. Ahmad ibn Muniy 11. Muhammad ibn al-Musanno 12. Sufyon ibn Vaqiy SHOGIRDLAR I 1. Maqhul ibn al-Fazl 2. Muhammad ibn Mahmud Anbar 3. Abu ibn Muhammad an-Nasafiy 4. Hammod ibn Shokir 5. Xaysam ibn Kulayb ash-Shoshiy 6. Ahmad ibn Yusuf an-Nasafiy 7. Abul-Abbos Muhammad ibn Mahbub al- Mahbubiy Termiziy umri davomida hadis ilmini o’rgandi va o’rgatdi

Termiziy zehnining oʻtkirligiga bir dalil  Termiziy zehnining oʻtkirligi, xotirasi hamda quvvai xofizasi kuchliligi xususida tarixiy manbalarda koʻplab misollar, rivoyatlar keltiriladi. Jumladan, arab tarixchisi Shamsiddin az Zahabiyning (1274-1347) “Tazkirat ul xuffoz “ ( xofizlar haqida tazkira) nomli asarida quyidagi hikoya bor. Termiziy Makkaga hajga borayotganida yôlda kôp mashhur muhaddislar bilan uchrashib muloqotda boʻlib olimlarning biridan hadislardan saboq berishni iltimos qilgan.U olim :boʻlmasa qogʻoz qalam ol degan. Aksiya olib Termiziy qogʻoz qalam topa olmagan va olim roʻparasiga oʻtorib eshitgan hadislarini goʻyo yozib olayotgandek qoʻlini qimirlatib turgan . Olim esa 70ga yaqin hadisni aytib bergan. Olim qogʻozga qarab hech nima yozilmaganini koʻrgan va jahli chiqib “Nim

Hadis o’zi nima ?   Hadis (arabcha - xabar, gap, yangilik) — Muhammad sollallohu alayhi vasallam aytgan soʻzlari, qilgan ishlari, iqrorlari toʻgʻrisidagi rivoyat. Islom dinida Qurʻon karimdandan keyin ikkinchi manba hisoblanadi. Hadis 2 qismdan iborat boʻladi: matn va sanad. Hadis 2 turga — Hadisi qudsiy (maʼnosi Alloh taoloniki, aytilishi Rasululloh tomonidan boʻlgan hadislar) va Hadisi nabaviyga boʻlinadi. Hadislar eʼtiborga olinishi jihatidan 3 qismga boʻlinadi: 1) sahih (ishonchli); 2) hasan (yaxshi); 3) zaif; 4) gʻariyb ( shubhali) hadislarga boʻlinadi.

“ Sahihi Termiziy” ning turli nomlanishi Al jomi as-sahih Ishonchli toʻplam Al jomi al- kabir Katta toʻplam Sahih At-Termiziy Sunan At-Termiziy Termiziy sunnatlari Tarixchi Ibn Hajar al- Askaloniy Yozishicha At-Termiziy ushbu Asarini 884- yilda Yozib tugatgan

Termiziy asarlari haqida Termiziyning yirik asarlaridan yana biri “ Ash shamoil an – nabaviya “( paygʻambarning alohida fazilatlari) dir. Bu asar “ Ash shamoil Muhammadiya” , “ Ash shamoil fi shamoil an nabiy sollallohu alayhi vasallam “ nomlari bilan ham ataladi. Ushbu asarning Saudiyada istiqomat qilgan vatandoshimiz Said Mahmud Taroziy tomonidan bajarilgan oʻzbekcha tarjimasi arab va Kirill alifbosida Toshkentda bir necha bor chop etilgan. Allomaning” Kitob at tarix “ , “ Kitob al ilal as sagʻiyr val ilal al kabir “, “ Kitob uz zuhd “ ( taqvo haqida kitob) “ Kitob al asmo val kuna “ ( roviylarning ismi va laqablari haqida kitob) ,” Al ilal fil hadis “ hadisdagi illatlar yoki ogʻishlar haqida, “ Risola fil xilof val jadal “ Hadisdagi ixtilof va bahslar haqida risola” Asmous sahoba “ Payg

“ Sahihi Termiziy”ga yozilgan sharhlar Ahmad as- Sarxandiy “Sharx Sunan at- Termiziy “ Muhammad Shokir “Tahqiyq va sharx Jomi’ at-Termiziy “Al Bannuriy “Maorif sunan “ sharx “Sunan Termiziy “Ibn al- Arabiy “Oridat al- Axvaziy ala kitob at- Termiziy” (13 juz) Imom Xofiz Muborakfuri y “ Tuxfat al-Axvaziy bi-sharxi at- Termiziy” (4 juz) Jamoliddin as-Suyutiy “ Kut al- Mug’taziy ala jomi’ at Termiziy” Muhamma d al- Madaniy “Sharx Sunan at- Termiziy “Al Kanuhiy Al-Kavkab ad-durriy ala-t- Termiziy Al Kashmiriy Al urf ash- Shaziy ala Jomi’ at- TermiziyUshbu sharh 1931- yilda Qohira da nashr qilinga n 1979-yilda Bayrutda (Hindiston sharhi ham mavjud) Undan 2 qismi nashr qilingan 2 qismi 1937-yilda nashr qilinganUning 1-qismi 1963- yilda Pokistonda nashr qilingan Hindistonda chop etilgan 2 juzdan i

“ SHOH ASAR “ haqida  Tarkibiy jihatdan asar quyidagi boblarga bo’linadi : tahorat, namoz , zakot , ro’za , haj , janoza , nikoh , emizish , taloq , savdo-sotiq , qozilik ahkomlari , tovon to’lash , me’yor ,sayd ,qurbonlik , nazr-nuzur , iymon, siyratlar , jihol , libos , taomlar , ichimliklar , xayr-ehson va sahovat , tabobat , farzlar , vasiyatnomalar , xayrixohlik va taqdir , xuruju fitnalar , bashoratlar , shahodatlar , zohidlar , Jannat sifatlari , Jahannam sifatlari , ilm , izn so’rash , odob masalalari , Qur’on fazilatlari , qiroat , tafsir , duolar , manoqiblar(fazilatlar) , illatlar .  Boblar asarda sarlavha tarzida , bo’limlarga bo’lingan holda tuzilgan bo’lib , muayyan bobga doir keltirilgan hadislar ushbu bo’lim mazmunini to’la – to’kis ifodalaydi . Ushbu bobga doir masala bo

Sahihi Termiziy haqida olimlarning fikrlari Taqiuddin ibn Taymiya : “ Abu Iso at-Termiziy birinchi bo’lib hadislarni sahih, hasan va zaifga taqsim qilgan buyuk olimdir “ Hofiz ibn Rajab : “ Bilgilki Imom at- Termiziy birinchilardan bo’lib o’z kitoblarida hadisni sahih , hasan va g’ariybga bo’lganlarAbdurahmon ibn Muhammad al- Idrisiy : “ At- Termiziy hadis ilmida iqtido qilinadigan olimlardan biridir “

Hijriy 1248-yilda Hisomiddin an-Naqshbandiya tomonidan turkiy tilga tarjima qilindi Asarning tili oddiy va ravon bo’lib , uslubi g’oyatda soddaligi bilan ajralib turadi . Fors va turk tillariga ham tarjima qilingan Payg’ambarimiz shaxsiy hayoti , u zotning siyratlari ajoyib fazilat va odatlariga oid 408 hadis Ash shamoil an- Nabaviya

Moturidiy as-Samarqandiy  Abu Mansur al-Moturidiy; Abu Mansur Muhammad ibn Muhammad ibn Mahmud al-hanafiy al-Moturidiy as- Samarqandiy— imom, fiqh olimi  Kalom ilmining moturidiylik oqimi asoschisi. „Imom al-hudo“, „Imom al- mutakallimin“ („Hidoyat yoʻli imomi“, „Mutakallimlar imomi“) nomlari bilan ulugʻlangan. Moturid qishlogʻida (hozirgi Jomboy tumanida) tavallud topib, to umrining oxirigacha shu yerda yashagan .  Alisher Navoiy “ Sulton ul- muiziddin “ ya’ni Dinning izzatli sultoni deb atagan allomaning o’z ismi ham , otasining ismi ham Muhammad bo’lgan . Abu Mansur – bu ism oldiga qo’yiladigan kunya dir .  Abu – arabcha ota , Mansur – g’olib demakdir . Moturid – buyuk ulamoning tug’ilgan joyi bo’lib o’sha joyni o’ziga nisba qilib olgan .

 Moturidiy Samarqanddagi al-Ayoziy madrasasida oʻqidi, mahalliy hanafiy faqihlardan taʼlim oldi, Abu Bakr Ahmad al- Juzjoniy, Abu Nasr Ahmad ibn al-Husayn al-Iyodiy, Nusayr ibn Yahyo al- Balxiy, Muhammad ibn Muqotil ar-Roziy unga ustozlik qilishdi. Keyin oʻzi fiqh va kalom ilmlaridan dars berdi. Abu Ahmad al-Iyodiy, Abul Hasan Ali ibn Sayyid ar-Rustugʻfaniy, Abu Bakr as-Samarqandiy, Makhul an-Nasafiy, Abul Mu’in an-Nasafiy, Abulyusr al-Pazdaviy kabi shogirdlar yetishtirdi. Vasiyatiga koʻra, Samarqanddagi Chokardiza qabristoniga dafn etildi .

 Alisher Navoiy 901- yili yozgan " Nasoyim ul-muhabbat min shamoyim ul- futuvvat " (Ulug’lik xushbo’yliklarini taratuvchi sevgi shabbodalari) nomli tazkirasi muqaddimasida quyidagilarni yozadi: "Ulamoi ummatiy k-anbiyoyi bani Isroila va ayzan Al-ulamou varasat ul-anbiyoi aholisi andin xabar berur". (Ummatim ulamosi bani Isroil payg’ambarlaridek va yana ulamolar payg’ambarlar vorisidir.) Buyuk mutafakkir Alisher Navoiy uz dahosi bilan bittan ana shu tazkirasida Turk mashoyixlari qismining 649 avliyo tartibida, Abu Mansur Moturidiy haqida quyidagilarni yozadi: "Shayx Abu Mansur Moturidiy quddisa sirruxu. Uz zamonining aʼlami ulamosi ermish. Ul vaqt ulamosi alarni Sultonul muʼizzuddin der ermishlar. Zohir va botin ulumi (ilmlari) bila orosta (bezatilgan) ermishlar. Alardi

Kalom nima ?  So’zimiz avvalida Moturidiyni kalom ilmi allomasi dedik . Xo’sh , kalom o’zi nima degani ?  KALOM (arabcha — ravon nutq, jumla, soʻz) — islom ilohiyot ilmi 8- asrda arab xalifaligida paydo boʻlgan. Kalom islom diniy taʼlimotini asoslashga harakat qiladi. Kalom tarafdorlari muta-kallimlar deyiladi. Kalom ilohiyotchilari faylasuf boʻlmaganlar. Kalom umaviylar hukmronligi davrida rasmiy hokimiyat bilan xorijiylar, shialar, murjiʼiylar va boshqalar diniy-siyosiy guruxlar orasida yuz bergan ijtimoiy-siyosiy voqealar, bahslar jarayonida paydo boʻldi va taraqqiy qildi.

 Imom G‘azzoliy ahli sunna va jamoa aqiydaviy mazhabining tarixi haqida so‘z yuritib quyidagilarni yozadi: «Kalom bir ilm bo‘lib uning maqsadi ahli sunnaning aqiydasini ahli bid’atning tashvishidan muhofaza qilish va qo‘riqlashdir. Alloh taolo O‘z bandalariga O‘z payg‘ambari tilida haq aqiydani ilqo qildi. Unda ularning dini va dunyosining salohi bordir. Shuningdek, uning haqida Qur’on va xabarlar nutq qildi. So‘ngra shaytonlar o‘z vasvasasi ila bid’atchilarga sunnatga xilof ishlarni ilqo qildi. Ular o‘sha ishlarni gapirdilar va ahli haqning aqiydasini buzmoqchi bo‘ldilar. Bas, Alloh bir toifa mutakallimlarni paydo qildi va ularning himmatini tartibga solingan kalom ila sunnatning nusrati yo‘lida harakatga soldi. Shu orqali ahli bid’atning sunnatga xilof ravishda chiqargan aldamchiliklari

 Moturidiy aqidasi bilan Ash'ariy aqidasi o‘rtasida bir necha masalalarda qarama-qarshiliklar bor. Ularni ba'zi olimlar 15 ta, boshqalari 40 ta, hatto, 50 tagacha sanab yetkazganlar .  O‘n birinchi asrning ulamolaridan biri Kamoliddin Bayoziy Hanafiy o‘zining “Isharotul marom min ibarotil imom” asarida Moturidiy va Ash'ariylar orasidagi farqli masalalarning elliktasini keltirib o‘tadi.  Ahli Sunna val jamoa mazhabining ikki katta imomlarining aqidalarini solishtirib ko‘rgan shayx Muhammad Abduh ikki tomon o‘ttizga yaqin masalada xilof qilganlarini, ammo aksar ulamolar bu xiloflar faqat lafzda ekani, javhar esa tamoman bir-biriga o‘xshash ekanini ta'kidlashlarini qayd qilgan.

 Agar Basrada yashagan al-Ashʼariy umummusulmon eʼtiqodiy masalalarini ishlab chiqishda asosan Qurʼoni karimga suyangan boʻlsa, Imom al-Moturidiy Movarounnaxr xalqlarining madaniy hayotlari va udumlarini ham hisobga oldi va shunday qilib musulmon eʼtiqodini xalq dunyoqarashi bilan uyg’unlashtirdi. Islom dinining xalq ongiga asrlar osha oʻrnashib borganining asosiy siri ham ana shunda bo’lsa kerak .  Xasmlar uni dindan chiqdi deb bu borada qattiq tanqid ham qilganlar. Ularga zarba berar ekan. «Kitob at-tavhid» asarida shunday deydi: BU tanqidiy gaplar shaytonning vasvasasidandir. Ular bu ishga tafakkur va tadqiq bilan qarasalar edi tushunar edilarki, Alloh taolo ham bandalari tafakkur va tadqiqotga va ularni ibrat va tajriba bilan ish qilishga buyuradi. Bu ibrat va tafakkur ilmining manba

Moturidiy etiqodi bo’yicha banda o’z amalini o’zi xohishi bilan amalga oshiradi . Shunga qarab yo mukofaot yoki jazo oladi Ash’ariy etiqodi bo’yicha esa bandaning amalini allohning o’zi belgilaydi

Radd al-usul – al- xamsaKitob ta’vilot ahl as-sunna Kitob al-maqolot Ma’xaz ash- sharoyi Kitob al-jandalRadd kitob al imom li –bad’ar - ravofiz Kitob ul-usulKitob at-tavhid Mu’taziliya mavhumi ma’nosi bayonida Tabsirot al - adillaRadd al- qaromata Kitob ut-ta’lifot al qur’on

 Bilish nazariyasi kalom ilmi bilan shugullangan olimlarning har doim ham diqqat-etiborida boʻlgan. Lekin shuni alohida taʼkidlash joizki, ushbu masala bilan ilmiy asosda jiddiy shug’ullangan kamdan-kam olimlardan biri Abu Mansur al-Moturidiydir. Uning qalamiga mansub ikkala yirik asar «Kitob at-tavxid va <<Taʼvilot axli as-sunna» ham dastlabki qismlaridanok bilish nazariyasiga bag’ishlangan. Ayniksa, buyuk allomaning «Kitob at-tavhid» asari kalom ilmidagi bilish nazariyasiga bagishlangan eng dastlabki manba boʻlib, olim ushbu masalani goyatda nafis uslubda ifoda etadi. Imom al-Moturidiy talimotiga koʻra, bilishning uchta asosiy manbai bor: hissiy (sezgi) azolar vositasida, naql-rivoyatlar vositasida va aql-idrok vositasida. Imom al-Moturidiyning bilish nazariyasida aql-idrokning alohida

 Buyuk olimning islom ta’limoti sofligini asrashda xizmati katta. Navoiy “Nasoyim-ul-muhabbat”da Moturidiyning ruhiy-ilohiy qudrati haqida alohida hikoyat keltirgan. Uning “Pandnoma”si X asr pandnomasining eng yaxshi namunalaridan bo‘lib, kitobxonni ilm o‘rganishga, kasb egallashga, yaxshi xulq egasi, insonparvar, shirinsuxan, saxovatpesha bo‘lishga undaydi.  - Tavhidni umring sarmoyasi deb bil. - Dunyoparast bo‘lma, Xudoning dushmanini sevgan bo‘lasan. - Chin e’tiqod bezavol ganjdir. - Martabani sabrdan izla. - Qurolingni ilmdan yasa. - Saxovatpesha bo‘l. - Faqirlikni faxr bil. - Oxirat yo‘l ozuqasini taqvodon ko‘zla. - Oxirat yo‘lini taqvodan qur. - Ibodatdan shodlik ista. - Rostgo‘ylikda kamol izla. - O‘limni aslo unutma. - Shodlikni ibodatdan ko‘zla. - Haq hukmiga rozi bo‘l. - Fa

 Joriy yilning 11-avgustida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining "Imom Moturidiy xalkaro ilmiy- tadqiqot markazini tashkil etish chora-tadbirlari toʻg’risida"gi qarori eʼlon qilindi. Mazkur qarorda aloxida ta’kidlanganidek, buyuk mutafakkir ajdodimiz, Moturidiy taʼlimoti asoschisi imom Abu Mansur Moturidiy va uning izdoshlari merosini chuqur oʻrganish, ularning aqida va kalom ilmi rivojiga qoʻshgan bebaho hissasini tadqiq etish va keng targʻib qilish, milliy-diniy qadriyatlari mizni asrab- avaylash va rivojlantirish, shu asosda yosh avlodni ezgu umuminsoniy goyalar ruhida tarbiyalash, ular- da maʼnaviy va maʼrifiy qarashlarimizga yot bulgan zararli taʼsirlarga qarshi mafkuraviy immunitetni kuchaytirish bugungi kunimizning muhim vazifalaridandir.

 Imom al-Moturidiy asarlari nafaqat olis oʻtmishda, bugungi kunda ham islom aqidaparastlariga, uni noto’g’ri talqin qiluvchilarga qarshi kurashda oʻz ahamiyatini yoʻqotgani yoʻq. Maʼrifat ahli uning asarlari bilan, asarlaridagi toʻgʻri talqinlar bilan islom g’oyalarini xato u talqin qiluvchilarga qarshi kurashmoqdalar. 2000 yilda Samarqandda Imom Abu Mansur al-Moturidiy tavalludining 1130 yilligi xalqaro miqyosda - nishonlandi. Bu yil esa uning tavalludiga 1152 yil toʻldi. Endilikda allomaning asarlari nafaqat yurtimizda, xorijiy mamlakatlarning olimlari tomonidan ham keng tadqiq qilinmoqda, ilmiy asarlar yaratilmoqda. Uning Taʼlimotining bugungi kundagi dunyoviy ahamiyati e’tirof etilmoqda . Mamlakatimizda, qadimiy shaharda ulug’ allomaga bag’ishlab qad rostlagan muhtasham yodgorlik majm

 O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoev “Imom Termiziy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazini tashkil etish chora-tadbirlari tog`risida”gi qarorni imzoladi.  Islom dini rivojiga ulkan hissa qo`shgan buyuk alloma, vatandoshimiz Abu Iso Termiziy (Imom Termiziy) va termiziy allomalarning benazir merosini ilmiy asosda chuqur o`rganish, muqaddas yurtimiz zamini azal-azaldan ulug` allomalar, aziz-avliyolar vatani bo`lib kelganini yurtdoshlarimiz va xalqaro jamoatchilik o`rtasida keng targ`ib qilish, milliy-diniy qadriyatlarimizni asrab-avaylash va rivojlantirish, shu asosda yosh avlodni ezgu g`oyalar ruhida tarbiyalash, ularning qalbida Vatanga muhabbat va sadoqat tuyg`usini yanada kuchaytirish maqsadida:  1. O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Din ishlari bo`yicha

 4. Markaz faoliyatini moliyalashtirish O`zbekiston musulmonlari idorasi, Imom Termiziy yodgorlik majmuasi, homiylik xayriyalari hamda xorijiy mamlakatlar va xalqaro diniy-ilmiy markazlarning mablag` va grantlari hisobidan amalga oshirilishi inobatga olinsin.  5. Mahalliy va xorijiy yuridik hamda jismoniy shaxslarning qurilish va obodonlashtirish ishlariga yo`naltiriladigan mablag`lari uchun Markazning hisob raqami ochiq ekani qayd etilsin.  Markazni tashkil etish va uning moddiy-texnik bazasini mustahkamlashga yo`naltirilgan homiylik xayriyalari yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig`idan ozod qilinsin.  6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O`zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N.Aripov va O`zbekiston Respublikasi Prezidentining Davlat maslahatchisi X.M.Sultonov z

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR : 1. Ulrix Rudolf -Al Moturidiy va Samarqand sunniylik ilohiyoti 2. Hamidxon Islomiy – Abu Mansur Moturidiy 3. G’ulomjon G’afurov – Sharq javohirlari 4. Ubaydulla Uvatov – Buyuk yurt allomalari 5. Zamonamiz ulamolari 6. Tasavvuf allomalari 7. Alisher Navoiy – Nasoyim ul-Muhabbat 8. Imom al-Kavsariy – Ishorat ul-marom 9. Huquqshunos jurnali 10. Toshkent islom universiteti ilmiy tahliliy axborot jurnali 11. Hidoyat jurnali 12. Yangi O’zbekiston gazetasi va internet saytlari

E’TIBORINGIZ UCHUN TASHAKKUR

Купить