Agroturizmni samarali rivojlantirish strategiyasi
![mahalliy aholi hayotida bevosita ishtirok etishgacha bo‘lgan turli xil xizmatlar
to‘plamidir.
Shunday qilib, “agroturizm to‘g‘risidagi turli xil ta’riflar (qishloq turizmi,
fermer turizmi, yashil turizm, tabiiy turizm) ijtimoiy - iqtisodiy qonuniyat jihatdan
teng deb hisoblanadi” 9
.
Agroturizmning asosiy funksiyasi insonning ruhiy va jismoniy holatini
samarali yaxshilashdan iboratdir. Ta’kidlash lozimki, qishloq joylarda mavjud
resurslarni realizatsiya qilish uchun turistik bozorning yaratilishi, iqtisodiy
funksiya sifatida ular uchun moliyaviy resurslarni shakllantiradi va qishloq
joylarining iqtisodiy o‘sishini rag‘batlantiradi.
Agroturizm – bir necha yo‘nalishlarning birgalikdagi faoliyatidir, chunki
uning yaxlit o‘zi turistik xizmatlarning barcha turlarini to‘liq ta’minlay olmaydi,
shu bois agroturistlarga xizmat ko‘rsatuvchi boshqa tuzilmalar bilan hamkorlik
qilish zarur hisoblanadi.
Agroturizm tushunchasini tor va keng ma’noda ko‘rib chiqishimiz mumkin.
Tor ma’noda “agroturizm deganda – qishloq xo‘jaligida qulay ijtimoiy
sharoitlarni yaratishga (birinchi navbatda mahalliy aholini ish bilan ta’minlashga)
qaratilgan turli xil tadbirlarni (sport, sog‘lomlashtirish, madaniy va ko‘ngilochar)
o‘tkazish , asosiy ishlab chiqarish samaradorligini oshirish (kapital “oqim”i
hisobiga) va nihoyat, turistik bozorda maqbul raqobat muhitini ta’minlash (sport
ovi uchun parandachilik sanoati, baliqchilik va baliq ovi, otchilik va ot turizmini
rivojlantirish asosida) tushuniladi” 10
.
Agroturizm tushunchasiga bir necha zamonaviy “assotsiatsiyalar”
tomonidan ta’rif berilgan. Jumladan, Xalqaro iqtisodiy rivojlanish assotsiatsiyasi
(XIR) quyidagi ta’rifni beradi: “a groturizm - bu qishloq joylardagi tabiiy, madaniy
- tarixiy va boshqa resurslaridan foydalanish va uning o‘ziga xos xususiyatlarini
har tomonlama turistik mahsulot yaratishga yo‘naltirgan turistik tarmoq
sektoridir” 11
.
Xalqaro iqtisodiy rivojlanish Assotsiatsiyasi fikriga ko‘ra, turistlar uchun
turarjoy (qoida tariqasida, individual, ixtisoslashgan) qishloq joylarida (yoki
sanoati va ko‘p qavatli binolari bo‘lmagan kichik shaharlarda) bo‘lishi kerak.
Kichik shaharlar qishloq joylarining tizimli tarkibiy qismi bo‘lib, ularning
turistik resurslari qishloq hududlari resurslari bilan birgalikda hududning umumiy
(yagona) turistik resursini tashkil qiladi. Shu sababli, “assotsiatsiya” xodimlari,
9
Никитина О.А., Кушнаренко Е.П. Уточнение понятийного аппарата в развитии теории и практики
регионального сельского туризма // Вестник Чувашского университета. Изд-во ЧГУ им. И.Н.
Ульянова, 2010. С. 400–405.
10
Здоров А.Б. Агротуристский комплекс: Прогнозирование регионального развития: Монография. -
М.: РИБ «Турист» 2007. - 168 [4] с.
11
Программно-целевой подход к социальному развитию села: 2003-2009 годы.-М.:ФГНУ
«Росинформагротех», 2009.- 112 с.](https://docx.uz/documents/464e4010-7dfe-43f1-b0fc-f3ccf4571f58/page_7.png?v=1)
![2 R. Yunkom 42
, 2006 Agroturizm – “ yumshoq ” turizmni anglat ib ,
turizmning bu turi individual , uzoq muddatli,
taassurotli, faollik va taktikaga asoslanadi.
3 A.B. Zdorov 43
, 2007 Tor ma’noda agroturizm - bu qishloqda uy ijarasi
bilan dam olish; keng ma’noda - agroturizm
fermer xo‘jaligidagi dam olishning barcha
elementlarini, jumladan , qishloq xo‘jaligi ishlab
chiqarishida ixtiyoriy ishtirokni o‘z ichiga oladi.
4 T.V.Litvinenko 44
,2009 Agroturizm - qishloq turizmining o‘ziga xos turi
sifatida namoyon bo‘lib, uning faoliyati qishloq
joylarda amalga oshirish sharti bilan belgilanadi va
sayyohlarning qishloq xo‘jaligi ishlab chi q arish
jarayonini o‘ rganishga b o‘ lgan q izi q ishini
ta’minlaydi.
5 M. Forbord,
M. Schermer,
K. Griebmair 45
, 2012 Agroturizm - sayyohlarni joylash tirish , mahalliy
taom va ichimliklar istemol qilish, qishloq hayoti
an’analari , shuning d ek, madaniy, ma’ rifiy ,
ko‘ngilochar tadbirla rni o‘z tarkibiga oladi.
6 S. Flanigan, K.
Blackstock, C.
Hunter 46
, 2014 Agroturizm-qishloq xo‘jaligi hayotini o‘rganish
maqsadida sayyohlar ning ferm er xo‘jaliklarida
dam olishidir.
7 G. Vigliaa, G.
Abrateb 47
, 2017 Agroturizm - qishloq turizmi tarkibiga kiradi,
biroq qishloq xo‘jaligi faoliyatiga turli darajada
jalb qilishni nazarda tutadi.
8 A.N.Nigmatov 48
, 2018 Agroturizm-kishilarning agrar soha ob’ektlariga
qiladigan sayohatlari. Keng ma’noda esa u
42
Сельский туризм. Состояние и менеджмент / Под ред. В.П. Новикова. Калуга: Постскриптум,
2006. С. 6.]
43
Здоров А.Б. Агротуристский комплекс: прогнозирование регионального развития: Монография.
М.: РИБ «Интурист», 2007, С. 149.
44
Литвиненко Т.В. Разработка критериев и индикаторов для оценки потенциала региона озера
Бива, Япония, для организации агротуризма и рекреации // «Туризм и рекреация:
фундаментальные и прикладные исследования»: Труды IV Междунар. науч.-практ. конф. М .:
Диалог культур , 2009. С . 638
45
Forbord, M., Schermer, M., & Griebmair, K. (2012). Stability and variety – Products, organization and
institutionalization in farm tourism. Tourism Management, 33(4), 895-909. doi:
10.1016/j.tourman.2011.08.015.
46
Flanigan, S., Blackstock, K., & Hunter, C. (2014). Agritourism from the perspective of providers and
visitors: a typology-based study. Tourism Management, 40, 394-405. doi:
10.1016/j.tourman.2013.07.004.
47
Vigliaa, G., & Abrateb, G. (2017). When distinction does not pay off – Investigating the determinants
of European agritourism prices. Journal of business research, 80, 45-52. doi:
10.1016/j.jbusres.2017.07.004
48
Нигматов А.Н . Агротуризм ва унинг табиий географик жиҳатлари. Монография.–Т.: «Наврўз»
нашриёти, 2018. – 24 б.](https://docx.uz/documents/464e4010-7dfe-43f1-b0fc-f3ccf4571f58/page_16.png?v=1)
Agroturizmni samarali rivojlantirish strategiyasi