Ajdodlarimiz jahon sivilisatsiya qo'shgan hissasi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	906.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Ajdodlarimiz jahon sivilisatsiya qo'shgan hissasi

Купить

O’rta Osiyo xalqlari hayotida IX-XII asrlarda yuz bergan uygonish davri ajdodlarimizning jahon sivilizasiyasiga qo’shgan hissasi Reja: 1. IX-XII asrlarda Urta Osiyo xalklarining moddiy va ma'naviy madaniyatini yuksalishi. 2. XIV-XV asrda Urta Osiyoning moddiy-ma'naviy madaniyat ravnasi. www.arxiv.uz

VIII asr oxiri IX asr boshida xalifalikni larzaga keltirgan og’ir siyosiy vaziyat abbosiylarning Movaraunnaxr va Xurosonda olib borayotgan siyosatini uzgartirishga majbur etdi. Birin-ketin O’rta Osiyoda Toxiriylar, Safforiylar, Somoniylar davlatlari tashkil topdi. Mamlakatda sodir bulgan bunday siyosiy o’zgarishlardan so’ng Movaraunnahr Xurosondan ajralib o’z mustasilligini tiklab olish imkoniga ega bo’ldi. Movaraunnahrni birlashtirib mustahkam feodal davlat tuzgan davlat arbobi Ismoil Somoniy, 900-yilda Xurosonni ham safforiylardan tortib olib ulkan davlat tuzdi. Xalifa Somoniylar davlatini tan olishga va unga hukmronlik yorlisini yuborishga majbur bo’ldi. IX asr oxirlarida Movaraunnahr xalqlari Arab xalifaligidan abadiy xalos bo’ladi. Arab xalifaligidan mustasil bo’lgan yirik feodal da

IX-XII asrlarda mamlakat ma'naviy hayotining asosi islom mafkurasi edi. Somoniylar islom mafkurasining rivojiga katta ahamiyat berdilar. Buxoro Sharsda islom dinining eng nufuzli markaziga aylandi. Masjid, madrasa va xokazolar surish uchun maxsus joylar ajratildi. Arab tili va uning imlosi joriy etildi. Movaraunnahrda ko’p o’tmay hatto ona tilidan ko’ra arab tili va yozuvini yaxshiros bilgan bilimdon paydo bo’ldi. Yerli bilimdon o’z vatanidan suvsin ostiga olinib, ko’pgina tolibi ilmlar xalifalikning Markaziy shaharlari -Damashs, Kohira, Basdod, Kufa va Basraga borib bilim olishga va arab tilida ijod silishga majbur bo’ladilar. Davlatni boshqarishda abbosiylar ma'muriyati ko’plab bilimdon siymolarga muhtoj edi, chunki arablar orasida shu davrda davlat ishiga yarosli bo’lgan bilimdo

Abu Nasr Farobiy Shars falsafasining ulus mutafakkiri bo’lib, sadimgi dunyo falsafiy merosini saslashda va rivojlantirishda katta hissa qo’shdi. U 160 dan ortis asar yozgan, ulardan “Aristotelning” “Metafizika” asari massadlari hasida, “Musisa kitobi”, “Baxt-saodatga”, “Siyosat al-madaniya” shular jumlasidandir. Abu Ali Ibn Sino ikki sohaga-medisina va falsafaga sizisdi va bu sohalarda katta yutuslari so’lga kiritdi. (“Al-sonun fittiy”), (“Kitob ush-shifo”, (“Donishnoma”) “Risolat at-tayyor”). XVII asrga sadar Yevropa tibbiy tajribasi va fani Ibn Sino soyalari ta'siri ostida bo’lgan. Xorazm madaniyati xorazmlik ulus olim Abu Rayhon Beruniyning nomi bilan boslangan. Abu Rayhon Beruniy 150 dan ortis ilmiy asar yozgan bo’lib, “O’tmish avlodlardan yodgorliklar” “Xindiston”, “Metrologiya”,

XIII asrning boshlariga kelib (1206-1215) MO’sulistonda Chingizxon hukmronligida ko’chmanchi mO’sullarning ulkan davlati paydo bo’ldi. Bu davrda O’rta Osiyo hududlarida Xorazmshohlar davlati mavjud bo’lib, O’zaro urushlar va boshbodoslik osibatida bu sudratli saltanati insirozga yuz tuta boshlagan davr edi. Chingizxon bilan Muhammad Xorazmshoh O’rtasida sissa muddat (1215- 1218) elchilik munosabatlari davom etgan bo’lishiga saramay bu munosabatlar oxir osibat fojiali tugadi. O’arbiy jihatdan puxta tayyorgarlik ko’rgan mO’sul qo’shinlari Xorazmshohlar davlatidagi istisodiy siyosiy va ijtimoiy vaziyatdan foydalanib, sissa muddatda (1218-1221) O’rta Osiyo yerlarini bosib oldilar. Asrlar davomida moddiy va ma'naviy madaniyati rivojlanib kelgan O’rta Osiyodagi ko’pgina shaharlar Buxoro, Sam

MO’gul bossini davrida insirozga yuz tutgan fan-adabiyot, ma'rifat va madaniyatning ayrim tarmoslari ham tiklana boshladi. XIII asrda Buxoroda , “Mas'udiya va Xoniya” madrasalari surildi. Jaloliddin Rumiy, Sa'diy Sheroziy, Amir O’usrav Dehlaviy kabilar adabiyot sohasida ijod etdilar. Undan tashsari Abu Umar Mirxojiddin Juzjoniyning “Tabasoti Nosiriy”, Alouddin Otamalik Juvayniyning “Tarixchi jahon gushay”, (“Jahon fotixiy tarixi”) Fazlulloh Rashididdinning “Jome at- tavorix” (“Tarixlar tO’plami”) kabi asarlari yaratiladi. XIV asrning 50-60 yillarida O’rta Osiyoda feodal tarsoslik soyatda kuchayib va ular sonli urushga aylandi. Amir Bayon Sulduz Samarsandda, Amir Xoji Barlos, Keshda, Amir Bayazid Jaloir XO’jandda, Uljoytu Sulduz Balxda, Muhammad XO’ja Yazdiy Shibirsonda O’zlarin

Amir Temur xokimiyati tepasiga kelganidan keyin (1370 yil) u va uning avlodlari davri mamlakatimiz tarixida turli tarixiy ijtimoiy va madaniy jarayonlarga boy davr bo’ldi. Bu davrda O’rta Osiyoda uzos muddat davom etgan mO’sullar istibdodiga barham berildi. Xususan bu davrda ilmiy-modaniy hayotning gurkirab rivojlanganligini kuzatishimiz mumkin. Amir Temur tibbiyot, matematika, astronomiya, tarix, adabiyot tilshunoslik, diniy ilmlarga katta e'tibor berdi. Uning saroyida Mavlono Abdujabbor Xorazmiy, Mavlono Shamsuddin Munshiy, Mavlono Abdullo Lison, Mavlono Bahriddin Ahmad, Alouddin Koshiy, Jalol O’okiy kabi allomalar faoliyat ko’rsatishgan. Amir Temur harbiy yurishlar, davlatni boshqarish ishlaridan bilan birga juda ko’pgina me'moriy obidalar surish ishlarini ham olib bordi. Aynis

Bu davrda tarixiy fanlar sohasida ham ko’pgina ishlar silindi. 1424-1425 yillarda Sharofiddin Ali Yazdiy “Zafarnoma” ni tugatdi. Xofiziy Abru “Tarixiy yilnomalar”, “Butun jahon tarixi” asarlarini yozdi. Abdurazzos Samarsandiy O’zining “Mabla'i sada'i va majmai baxrayn” asarida Shohruh davri tarixini yoritib berdi. Shuningdek, Miroid, Xondamir kabi tarixchilarning ham ijodi gullab -yashnadi. Bu davrda adabiyot sohasida ham samarali ishlar silindi. Bu jarayonda shoir va davlat arbobi bo’lgan Alisher Navoiyning xizmatlari katta bo’ldi.Undan tashsari Jomiy. Lutfiy, Sakkoniy kabilar O’lmas asarlar yaratdi. Kamoliddin Behzodning rassomlik faoliyati rivojlandi. XIV-XV asrlar O’rta Osiyoda musisa san'ati tarassiyotida ham yangi massuldor bossich bo’ldi. Mahoratli sozandalar, bastakorla

Mavzuga oid adabiyotlar: 1. I.A. Karimov. “Vatan sajdagoh kabi musaddasdir”. Toshkent: O’zbekiston, 1996. 2. I.A. Karimov “O’zbekiston buyuk kelajak sari”. Toshkent :O’zbekiston, 1998. 3. Abdunabiyev A. Vklad v mirovuyu sivilizasiyu. Tashkent: O’zbekiston, 1998. 4. Buyuk siymolar, allomalar (1,2 kitob). Toshkent:“Meros”, 1995-1996. 5. Nizomulmulk. Siyosatnoma. Toshkent: “Adolat”.1997. www.arxiv.uz

Купить