Amir Temur davrida ijtimoiy iqtisodiy hayot - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	История

Amir Temur davrida ijtimoiy iqtisodiy hayot

Купить

Р Е Ж А: 1. XIV аср ў рталарида Мовароуннаҳрда сиёсий ва ижтимоий - иқтисодий ҳ аёт . 2. Амир Темурнинг марказлашган давлат тузиши . 3. Амир Темурнинг ҳ арбий юришлари . 4. Амир Темур ва темурийларнинг давлат бошқарув тизими . 5. Темурийлар даврида Мовароуннаҳр ва Хуросон . 6. Темурийлар даврида фан ва маданият . www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Амир Темур бизнинг шаън - шавкатимиз, ғурур-ифтиҳоримиздир. Амир Темур- халқимиз даҳосини нг тимсоли, маънавий қудратимиз рамзидир… Амир Темур - шахсини идрок этиш- тарихни идрок этиш демакдир. Амир Темурни англаш-ўзлигимизни англаш демакдир. Амир Темурни улуғлаш-тарих қаърига чуқур илдиз отган томирларимизга, маданиятимизга, қудратимизга асосланиб буюк келажагимизга ишончимизни мустаҳкамлаш демакди р . И. А. Каримов www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Биз ким – мулки Турон амири Туркистонмиз Биз ким – миллатларнинг энг қадими ва энг улуғи, туркнинг бош бўғинимиз АМИР ТЕМУРwww.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Амир Темур ибн Тўрағай Баҳодур 1336 йил 9 апрелда Кеш (ҳозирги Шаҳрисабз) шаҳри яқинидаги Хожа Илғор қишлоғида таваллуд топган. Оналари Такина хотун, Бухоро садр аш-шаъриасининг қизи;  Соҳибқирон Амир Темур ўрта асрнинг йирик давлат арбоби, буюк саркарда, кучли, марказлашган давлат асосчиси илм-фан ва маданият ҳомийси ;  Амир Темур Ҳиндистон ҳамда Хитойдан Қора денгизга қадар, Сирдарё ва Орол денгизидан Форс қўлтиғига қадар ғоят катта ҳудудни қамраб олган марказлашган улкан салтанатга асос солган. Бундан ташқари Амир Темур давлатига Кичик Осиё Сурия, Миср ва шимолий-ғарбда Қуйи Волга, Дон бўйлари; шимолий- шарқда Балхаш кўли ва Или дарёсигача; жанубий-шаркда эса Шимолий Ҳиндистонгача бўлган мамлакатлар бўйсундирилган;  Амир Темур ўзининг илк ҳарбий фаолиятини қўл остидаги навкарлари б

 Амир Темур м ўғул ҳукмдори Туғлуқ Темур ва унинг ўғли Илёсхожа га қарши фаол курашлар олиб борган;  1365 й илда Тошкент ва Чиноз оралиғида мўғуллар билан олиб борган йирик жанги “Лой жанги” номи билан тарихда қолган;  1370 й ил 10 апрелда Амир Темур Мовароуннаҳрнинг ҳукмдори бўлиб, тахтга ўтиради;  Амир Темур давлатига икки хавф мавжуд эди: биринчиси маҳаллий ҳукмдорларнинг бошбошдоқлиги, иккинчиси мўғуллар хавфи;  Мўғулистон билан Оқ Ўрда ҳукмдорлари Фарғона водийсининг шарқи, Ўтрор, Ясси (Туркистон) ва Сайрам ш аҳарларига ҳавф солиб, бу ҳудудларга тез-тез ҳужум қилар ва аҳолини талон-тарож қиларди ;  Амир Темур и сёнчи амирларга қарши шафқатсиз кураш олиб борди ;  Шибирғон вилояти бўйсундирил ган;  Хоразмни Амир Темур Чиғатой улусининг ажралмас қисми деб хисоблаб, уни ўз давлати

Амир Темур томонидан марказлашган қудратли давлатга асос солиниши • 1361 - 1365 йиллар Мўғулис - тон хони Туғлуқ Темур ва унинг ўғли Илёсхўжага қарши уруш ; • 1370 - йили Амир Хусайнга қарши Балхга юриш ва уни бартараф этиш ; • 1370-1371- йилларда Фарғона, Ўтрор, Ясси, Тошкент, Хисор, Бадахшон, Қундуз бўйсундирилди. • 1381 - йили Хирот, Сеистон, Мозандарон, Сарахс, Жом, Кав - сия, Сабзавор бўйсундирилди ; • 1371-1389-йилларда жами 7 марта Мўғулистон ҳ укмдор лар и - га қарши курашди ва буйсундирди; • 1371, 1373, 1375, 1379, 1388- йилларда Хоразмдаги сўфийлар сулоласи ҳ укмдорлари: Хусайн, Юсуф ва Сулаймон Сўфийларга қарши кураш олиб бор ди; • Хоразмни ў з давлати ҳ удудига қўшиб ол ди . www.arxiv.uzwww.arxiv.uz4C 31 14 31 14 17 0C 21 36 4C 31 14 23 21 0D 36 4C 31 3A 0A 3D0C 0202 4C 31323E3

1. 1370-1386 мўғул зулмига барҳам берилган, мамлакат ягона давлатга бирлаштирилган, давлат бошқарув асосларини кучайтирувчи ички сиёсат олиб борилган. 2. 1386-1405 мамлакатнинг салтанатга айланиш даври. 27 давлат бирлаштирилади. Давлатнинг обрўси ошиб Шар қ нинг энг қ удратли салтанатига айланади. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz311E02 31 0E 0D0B 28101C0F 0D08 0D1C11 16 22 431E0231323E3314 07 22 1D 0D08 301215 45 21 0F 21 0C1D 22

Олтин Ўрдага қарши кураш Амир Темур шу билан бирга шим олий -ғарбдан, яъни Олтин Ўрта томонидан бўлаётган тазйиққа барҳам бериш мақсадида Тўхтамишга қарши уч марта кўшин тортишга мажбур бўлди 1-жанг 1389 йилда Дизақ (Жиззак)нинг Аччиқ мавзеида б ў либ ў тган 2-жанг 1391 йилнинг 18 июнида (ҳозирги Самара билан Чистополь шаҳарлари оралиғида жойлашган Қундузча (Кондурча) дарёси водийсида б ў лган 3-жанг 1395 йил нинг 28 фев ралида Шим олий Кавказда Терек дарёси бўйида Тўхтамиш қўшинига қақшатқич зарба беради Амир Темур ҳарбий юришлари оқибатида Қуйи Идил (Волга) вилоятлари, Сарой Берка, Саройчик ва Ҳожитархон (Астрахон) каби шаҳарлар вайрон қилинди Амир Темур Тўхтамишни қувиб Рязань вилоятигача борди ва Елец ш а ҳ ри ни ишғол қилди Амир Темурнинг Тўхтамиш устидан қозонган ғалабаси фақат Марка

Амир Темурнинг ташқи юришлари 1381 — 84 йиллар давомида Амир Темур Эронн и нг катта қисмини эгаллади. Аввал (1381) Калот, Туршиз ва Сабзавор, кейин (1383) Сеистоннинг Зиреҳ. Зова, Фараҳ ва Буст қалъалари, 1384 йилда Астробод вилояти ва Озарбайжоннинг Омул, Сори, Султония ва Табриз шаҳарлари буйсундирилди 1371, 1373, 1375, 1379, 1388-йилларда Хоразм га қарши беш марта юриш қилди ва уни бўйсундирди. 1371-1389-йилларда Мўғулистон бўйсундирилган « Уч йиллик » (1386 - 88) ҳарбий юришлар оқибатида Жанубий Озарбайжон, Ироқнинг шим қисми. Гуржистон ва Ван кўли атрофидаги ерлар эгалланди Амир Темур бутун эътиборини Эрон, Ироқ, Сурия, Кичик Осий ва Ҳиндистон ерларини узил-кесил забт этишга қаратди. У « беш йиллик » (1392 — 96) уруш давомида Ғарбий Эрон, Ироқи Ажам ва Кавказни эгаллади, натижада муза

ЭРОНГА ҚАРШИ ЮРИШЛАР: • уч йиллик юриш-1386- 88 (Эрон, Озарбайжон, Грузия, Арманистон) 1387 Исфахон • беш йиллик юриш- 1392-1396 • етти йиллик юриш - 1399-1404ОЛТИН ЎРДА ГА ҚАРШИ ЮРИШЛАР: • Биринчи марта 1389 • Иккинчи марта 1391- Қундузча жанги • Учинчи марта 1394- 1395 Шимолий Кавказдаги Терек дарёси бўйидаги жанг • 1371, 1373, 1375, 1379, 1388-йилларда Хоразмдаги сўфийлар сулоласи хукмдорлари га қарши кураш 1398-1399 - Ҳиндистон юриши • 1402 йил Анқара жанги. Бу жанг XV асрнинг энг йирик урушларидан биридир. Амир Темур ўз даврининг энг кучли подшоси бўлган Боязид Елдиримни мағлуб этган. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Амир Темур –му тлоқ ҳ укмдор  Девонбеги  Вазир лар  Махфий ва очи қ кенгашлар www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Чегара ерлар ва тобе давлатлар иши бўйича 3 вазирликАмир Темур давлатининг марказий бошқарув тизими АМИР - МУТЛОҚ ҲУКМДОР БОШ ВАЗИР – ДевонбегиМамлакат ва раият аҳволи, ҳосил, солиқлар, кирим – чиқимлар билан шуғулланувчи вазир Сипоҳ вазири – ҳарбий ишлар билан шугулланган Мулкчилик ва солиқ ишлари вазири ўлиб кетганлар, қачонлар келиб – кетаётганлар, чорвалар, ўтлоқ- яйловлар ва улардан олинадиган даромадларни назорат қилувчи вазир Салтанат ишларини юритувчи вазир Солиқ ишлари билан шуғулланувчи вазир Сипоҳ ишлари вазири Дараксиз йўқолган кишилар, келиб – кетиб юрувчилар, ҳосил, ақлдан озганлар, вориссизлар мол-мулки, қозилар ва шай-хулисломларнинг ҳукми билан олинган жарималарни тартибга келтирган www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Ж амият ва давлат ўртасидаги муносабатларни яхшилашга хизмат қилган;  халқ вакиллари билан кенгашиш воситаси ;  Қурултойда уруш, тинчлик масалалари ёки давлат бошқарувига оид бошқа муҳим ишлар ҳал этилган ;  У олий табақа вакилларининг кенгаши ;  Қурултой бошқарувда жамоат фикрига таяниш имконини яратган ;  Марказий ва маҳаллий бошқарув тизими ўртасидаги алоқадорликнинг таъминлашига таъсир этган ;  Қурултой монархиянинг демократия билан уйғунлашган кўриниши давлатда тенглик, адолат тамойилларини шакллантиришга катта таъсир кўрсатган;  Қу рултой давлатнинг манбаи хал қ бўлганлигини англатади. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

АМИР ТЕМУР ДАВЛАТИНИНГ МААМИР ТЕМУР ДАВЛАТИНИНГ МА ЪМУРИЙЪМУРИЙ ТУЗТУЗ ИИ ЛИШИЛИШИ САЛТАНАТСАЛТАНАТ УлусУлус ВилоятВилоят ТуманТуман (10 минг аскар етказиб (10 минг аскар етказиб берган)берган) ҲазораҲазора (минглик (минглик )) Сада (юзликСада (юзлик )) Даҳа (ўнлик)Даҳа (ўнлик) ҲокимҲоким МолияМолия девони бодевони бо шлишли ғиғи ҚозиҚози МуфтийМуфтий МутаваллиМутавалли й й МухтасибМухтасибАдолатАдолат амириамириВилоят ва туман бошкарувлариВилоят ва туман бошкарувлари МаҳаллийМаҳаллий эркин жамоаларэркин жамоалар МаҳаллаМаҳалла оқсоқоллариоқсоқоллариКутволКутвол (комендант)(комендант) www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

АМИР ТЕМУРНИНГ ШАХСИДА СИЁСАТ ВА АХЛОҚ УСТУВОРЛИГИ Унинг шахсида а хлоқ ва сиёсат уйғунл ашган Унда ю ксак стратегия ( сезгирлик, огоҳлик, тезкорлик, имкониятлардан максимал фойдаланиш, узоқни кўра билиш ) кучли шаклланган эди. Амир Темур давлат ва халқнинг ўз олдига қўйган мақсадларини амалга оширишдаги асосий воситачи бўлган. Бошқарувда малакали мутахассислар, олимларга таянган . му х олифатчилар муаммосини ижобий ҳал қил ган. К учли душманлар кўнглига йўл топ ган, уларнинг куч-салоҳиятидан давлатни бошқаришда фойдалан ган доимо м аслаҳат ва машварат га таянган, юксак сиёсий билимга эга бўлган эзгу амали, юксак ра ҳ барлик қ обилияти билан катта обрў қ озона олган адолат ли , инсоф ли ва ҳақиқат г ў й бўлган , ваъдага вафо қилган, молпарастлик ва таъмагирликдан узоқ бўл ган, унга нисбата

 Б ошқарувда туркий, мўғул ва форсий бошқарув анъаналаридан фойдалани лган, аммо маҳаллий анъаналар устунли к қилган ;  Ўтроқ ва кўчманчи аҳоли манфаатлари ҳимоя қилин ган ;  Д авлат мафкуравий, маънавий ва ахлоқий асос ларни кучайтиришда шариат қоидаларига таянган;  Салтанатда хал қ ларнинг тинчлиги, барқарорлиги, қонунийлик ва адолат таъминла нган ;  Давлат с олиқлар, божлар, хирож, моли омон , ўлжалар, бадавлат заминдор, тадбиркорларнинг хайрия ҳадялари ва бошқа манбалар эвазига тўлдирилган ;  Давлатда кучли ижтимоий ҳ имоя таъминланган;  Кучли ҳарбий ва мудофаа тизими шаклланган ;  Илғор суд-ҳуқуқ тизими жорий этилган;  Тадбиркорлик ички ва ҳалқаро миқёсда кенг ривожланган, ер эгалари тадбиркорлик фаолияти билан шуғуллана бошлаган;  И лм-фанга ҳомийлик қилинган;  Б алки салт

1-саййидлар, уламо, шайхлар ва фозиллар; 2-ақлли кишилар ва кенгаш соҳиблари; 3-дуогўй кишилар; 4-амирлар, сарҳанглар, сипоҳсолорлар; 5-сипоҳ ва раият; 6-ишончли, тўғри эътиқодли кишилар; 7-вазирлар, девон котиблари ва муншийлар; 9-муҳаддислар, пайғамбарлар ва авлиёлар тарихини ўрганувчи тарихчилар; 10-машойихлар, суфийлар, орифлар; 11-касбу ҳунар эгалари; 12-саёҳатчилар, мусофирлар.АМИР ТЕМУР ДАВЛАТИДАГИ ИЖТИМОИЙ ТАБАҚАЛАР: www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Бу даврда йирик заминдорлар, ўрта ва кичик ер эгалари ҳаётида сифат ўзгаришлари юз берган;  Руҳонийлар табақаси - шайхулислом, қози, имом хатиб, воиз , мударрис, садр, шайхлар ва бошқалар.  С авдо аҳллари - т ужжорлар, “аҳл-и бозор”, савдогарлар, олиб сотарлар ва б.  Ҳунармандлар, уларнинг бирлашмалари - касб-ҳунар, маориф ва ахлоқий-маърифий маскан бўлган;  Қишлоқ аҳолиси - Майда хусусий ер эгалари, ижарачилар, эркин деҳқонлар, қуллар  Е р эгалиги турлари: 1-давлат мулки (мамлака); 2-хусусий ерлар; 3-вақф ерлари; 4-жамоа ерлари;  Ҳарбийлар: оддий аскар, баҳодирлар, ўн боши, юз боши, минг боши, туманбоши (10.000 аскар бошлиғи), ўн икки даражали амирлик тизимлари, бекларбеги, амир ул–умаро (жами 313 амирлар);  З иёли аҳоли ва ҳарбийлар  М утахассисларни танлашда номзоднинг насл-на

 Дорулиморат - хокимлик бош қ армаси;  қозихона-суд идораси ;  доруладолат-адлия бошқармаси ;  фуқаролик ишлари билан шуғ улланувчи қозиликлар ;  шариат ишлари билан шуғу лланувчи қозиликлар ;  ҳа рбий ишлар билан шуғу лланувчи қозиликлар;  Асаслар - кеча қоровуллари, қидирув ишлари бошлиқлари ;  қўрчи - давлатнинг қурол-яроғларини авайлаб-асраган маъмурлар ;  кундузги, тунги, фуқаролик ва ҳарбий ишларга тегишли бўлинмала р;  муҳтасиб - тошу тарозилар, маънавий гуноҳлар учун жазони тайинловчи кишилар ;  арзбегилар – аҳолидан тушган арз-шикоятларни к ў риб чиқиб, муҳим чоралар белгилаган . www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Ички хавфлар : уларни келтириб чиқарувчи омиллар ҳар тарафлама чуқур ўрганилган. Ноқулай вазиятлар келиб чиқишининг олди олинган Ташқи хавфлар : чегарадан ўтиб келган ҳар бир киши, қўшни давлатлардаги аҳвол синчковлик билан ўрганилган. Амир Темур саройида жосуслик хизмати кучайтирилган Сарой, девонни қўриқловчи 16000 киши дан иборат доимий бўлинма мавжуд б ў лган Давлат ерлари – Мовароуннахр, қ арам вилоятлар, чегара худудларни қўриқловчи қўши н дан иборат доимий бўлинма лар мавжуд б ў лганДАВЛАТ МУДОФААСИ www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

А М И Р Т Е М У Р Ҳ А Р Б И Й Қ Ў Ш И Н И Н И Н Г Т У ЗИ Л И Ш И (А м и р Т ем ур қ ўш и н и да ж ам и 313 ам и р ф аол и ят к ўрсатган )10 лик10 лик қ исмни исмни ў нбоши бошнбоши бош қ арганарган 100 лик 100 лик қ исмни юзбоши бошисмни юзбоши бош қ арганарган 1000 лик1000 лик қ исмни мингбоши бошисмни мингбоши бош қ арган. У амир деб аталганарган. У амир деб аталган 10 000 лик (туман)10 000 лик (туман) – туманбоши ёки н – туманбоши ёки н ў ён бошён бош қ арганарган 1-даражали амир 1000 қўшин сардори 2-даражали амир 2000 қўшин сардори 3-даражали амир 3000 қўшни сардори 4-даражали амир 3000 қўшин сардори 5- даражали амир 5000 қўшин сардори 6- даражали амир 6000 қўшин сардори 7- даражали амир 7000 қўшин сардори 8- даражали амир 8000 қўшин сардори сардори 9- даражали амир 9000 қўшин сардори

 Амир Темур даврида Ҳиндистон, Шероз, Исфаҳон ва Дамашқнинг машҳур уста-ҳунармандлари мамлакатда ҳашам атли иморату иншоотлар бино қилганлар ;  Амир Темур забт этган мамлакатларнинг бир қатор шаҳарлари Бағдод, Дарбанд, Байлақонни қайта тиклади ва салтанатнинг барча шаҳару қишлоқларида кенг бунёдкорлик ишларини олиб борди ;  Амир Темур Табризда масжид, Шерозда сарой, Бағдодда мадраса, Туркистонда машҳур шайх Аҳмад Яссавий қабри устига мақбара қурдирган бўлса-да, лекин асосий эътиборини она шаҳри Кеш ва пойтахти Самарқандга қаратди ;  У салтанат қудратини қурилишларда ифода этган. Унинг қурилишларида Шарқ ва мусулмон дунёсининг тафаккури ўз ифодасини топган. Барча соҳаларда трансформациялашув жараёнлари кечган. Қай бир жойдан бир ғишт олсам. ўрниға ўн ғишт қўйдирдим, бир дарахт кестирсам

КЕШДАГИ БУНЁДКОРЛИК ИШЛАРИ Кешда отасининг қабри устига мақбара, ўғли Жаҳонгирга мақбара билан масжид қурдирди Амир Темур ҳукмронлигининг илк даврида Кеш ш а ҳ ри ни пойтахтга айлантириш ниятида бўлиб, унинг ободончилигига катта аҳамият берди, бу ерда машҳур ОҚСАРОЙ қад кўтарди Амир Темур Кешни Мовароуннаҳрнинг маданий марказига айлантиришга ҳаракат қилди. Шу боисдан бу шаҳар «Қуббат ул-илм вал-адаб» унвонига эга бўлди www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Салтанат пойтахти Самарқанд Амир Темур даврида гуллаб яшнади ;  Шаҳарда Исфаҳон, Шероз, Ҳалаб, Хоразм, Бухоро, Қарши ва Кеш шаҳарларининг меъмору бинокорлари қўли билан саройлар, масжидлар, мадрасалар, мақбаралар қурилади ;  Шаҳар ташқарисида боғ у бўстонлар барпо этилади ;  Шоҳизинда меъморий мажмуасига мансуб Шодимулк оға мақбараси, Ширинбека оға мақбараси ва б ошқалар қурилади ;  Шаҳарда Бибихоним жоме масжиди, Амир Темурнинг қароргоҳи Кўксарой ва Бўстонсаройлар қад кўтаради ;  Умуман олганда Самарқанд ш. Амир Темур даврида ўзининг қадимий ўрни Афросиёбдан бирмунча жануброқда бутунлай янгитдан қурилди ;  Шаҳар тевараги мустаҳкам қалъа девори билан ўралиб, Оҳанин, Шайхзода, Чорсу, Коризгоҳ, Сўзангарон ва Феруза каби номлар билан аталувчи 6 та дарвоза ўрнатилди. Мовароуннахрнинг д

Агар Темур қаерда фан, маданият ва санъат аҳлини учратса, уларни ўз ҳомийлигига олар, уларга иззат-икром кўрсатар, уларнинг тарбиясига аҳамият берар ҳамда бу зотлардан ўз олий мажлисида надим (маслаҳатчи) сифатида ва б ош қ а лавозимларларда фойдаланарди . АЛИШЕР НАВОИЙАЛИШЕР НАВОИЙ www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Амир Темур турк, араб ва эронликлар тарихини чуқур билган. У тиббиёт, риёзиёт, фалакиёт, тарих, адабиёт, тилшунослик илми намояндалари, шунингдек, илоҳиёт ва дин соҳасидаги машҳур уламолар билан музокаралар ўтказ ган;  Амир Темур саройида уламолардан мавлоно Абдужаббор Хоразмий, мавлоно Шамсуддин Мунши, мавлоно Аблулло Лисон, мавлоно Баҳруддин Аҳмад, мавлоно Нуъмонуддин Хоразмий, Хўжа Афзал, мавлоно Алоуддин Коший, Жалол Ҳокий ва бошқалар хизмат қиларди ;  Амир Темур давлат пойтахтига мусулмон оламининг энг машҳур ва билимдон олиму-уламоларини тўплашга интилган. Уларни ҳар томонлама ижтимоий жиҳатдан ҳимоя қилган, давлатни бошқаришда олимларнинг маслаҳатларига таянган ва улардан фойдаланган;  Амир Темур ўз даврида энг бой бўлган кутубхона ташкил қилдирган. Бу кутубхонага қадимги юнон-

 Амир Темур юртимизда илдиз отган мўғуллар зулмига узил-кесил барҳам берди ;  майда давлатларга бўлиниб кетган, тарқоқлик, ички урушлар ва адолатсизликлар ҳукм сурган Мовароуннаҳрни ягона давлатга бирлаштириб, унинг бошқарув асосларини шакллантирди ва мустаҳкамлади ;  Давлат бошқарув асосларини такомиллаштириб янги босқичга кўтарди;  қонун устувор бўлган жамият асосларини барпо этди ;  салтанатнинг иқтисодий, ижтимоий-сиёсий ва маънавий асосларини мустаҳкамлади ;  нисбатан қисқа вақт ичида Мовароуннаҳрни дунёнинг энг ривожланган давлатларидан бирига айлантирди ;  Осиё, Африка, Европа минтақаларидаги халқларнинг тинчлиги, фаровонлиги учун катта хизматлар қилди ва ҳалқаро майдонда адолатни таъминлаш учун курашди ;  турли дин, миллат, элат вакиллари ўртасида ўзаро алоқаларнинг ўрнатил

 Салтанатда ислом динининг илмий асосларига, бағрикенглик тамойилларига таянилиб давлат бошқаруви амалга оширилган ;  Амир Темур ҳукмронлиги даврида давлат, жамият ва шахс манфаатлари уйғунлаштирилди ;  Бу даврда салтанат ҳаётида сиёсий, иқтисодий ва маънавий барқарорлик ўрнатилган ;  Давлат бошқарувининг муҳим соҳаларидаги фаолият адолат, тинчлик, ҳамкорлик ва тараққиёт йўлида ташкиллаштирилган ҳамда чиқарилган қонунлар шу мақсадларга йўналтирилиб, ўз вақтида ижросини топган ;  Амир Темур биринчи маротаба ғарб ва шарқ халқлари ўртасида ҳамкорлик кўпригини ўрнатган. Бугун унинг бу фаолияти «қўл чўзиш сиёсати» деб баҳоланмоқда ;  Салтанатнинг барча ҳудудларида кенг бунёкорлик ишлари олиб борилган;  Амир Темур давлатида илм-фан, маънавият, меъморчилик ва санъат беқиёс даражада ривож т

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Амир Темур ибн Тарағай Баҳодир- давлат арбоби ва буюк саркарда 1336-1405 Сабзаворда сарбадорлар ҳаракатининг бошланиши 1337 Важухуддин Маъсуд бошлиқ сарбадорлар ҳукумати тузулиши 1338 Амир Темур- Кеш ҳокими 1361 Амир Темур билан Амир Хусайннинг Тўғлуқ Темурга қарши иттифоқи 1361 Амир Темур ва Амир Хусайннинг Илёсхўжа билан тўқнашуви («Жанги лой») 1365 Мўғул хони Илёсхўжанинг Самарқандни қамал қилиши 1365 Самарқандда сарбадорлар қўзғолони (Мавлонзода ва Абу Бакр Қулуйи наддоф) 1365 Амир Хусайн- Мовароуннаҳр ҳокими 1366 Амир Хусайн томонидан сарбадорлар раҳбарларининг қатл этилиши 1366 Амир Темурнинг Амир Хусайнга қарши кураши 1366-1370 Амир Темур- Мовароуннаҳр ҳокими 1370 Амир Темурнинг Олтин Урда ва Хоразмга юришлари 1372-1375 Амир Темурнинг «Уч йиллик юриш» лари (Эрон, Кавказорти) 1386-13

Амир Темурнинг «Беш йиллик юриш» лари 1392-1396 Амир Темурнинг Ҳиндистонни забт этиши 1398-1399 Амир Темурнинг «Етти йиллик юриш» лари 1399-1404 Амир Темур билан Йилдирим Боязид тўқнашуви (Анқара жанги) 1402 Шаҳрисабзда Оқсарой қурилиши 14-аср охири – 15-аср боши Туркистонда Аҳмад Яссавий мақбараси қурилиши 14-аср охири – 15-аср боши Самарқандда Бибихоним масжиди қурилиши 1399-1404 Баҳовуддин Нақшбандий Саид Муҳаммад ибн Жалолуддин- нақшбандийлик тариқати асосчиси 1318-1389 Қозизода Румий Салохиддин Мусо ибн Махмуд- математик ва астроном 1360-1437 Шарафуддни Али Яздий- тарихчи ва шоир, «Зафарнома» (1419-25) муаллифи ? – 1454 Ибн Арабшох Шоҳобуддин Ахмад ибн Муҳаммад ибн Абудллох ибн Иброхим- араб тарихчиси. «Темур ҳақидаги ҳабарларда тақдир ажойиботлари» асари машҳур 1388-1450 Клавихо Руи

Шохруҳ ибн Темур (1409-1447) Улуғбек ибн Шохруҳ (1447-1449) Абу Саид ибн Султон Муҳаммад (1458-1469) www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Темурийлар сулоласи Мовароуннаҳрда (пойтахти Самарқанд) Халил Султон 1405-1409 Улуғбек 1409-1449 Абдуллатиф 1449-1450 Абдуллоҳ Мирзо 1450-1451 Абу Саид ибн Султон Муҳаммад 1451-1469 Султон Аҳмад ибн Абу Саид 1469-1494 Султон Махмуд ибн Саид 1494-1498 Султон Али ибн Султон Махмуд 1498-1500 www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Темурийлар сулоласи Хуросонда (пойтахти Ҳ ирот) Шохруҳ 1396-1447 Улуғбек 1447-1449 Абулкосим Бобур 1449-1457 Абу Саид ибн Султон Муҳаммад 1458-1469 Султон Махмуд ибн Абулқосим Бобур 1457-1459 Султон Хусайн ибн Мирзо Мансур бинни Мирзо Байқаро 1470-1506 Бадиуззамон ибн Султон Хусайн 1506-1507 www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Амир Темур ва Темурийлар даврида бунёд этилган меъморий обидалар ва боғлар Самарқандда: Ғўри Амир мақбараси Шохи Зинда анса м бли мажмуи Кўк сарой Бўстонсарой Бибихоним масжиди ва мадрасаси Улуғбек мадрасаси Улуғбек расадхонаси Боғи Дилкушо Боғи Беҳишт Боғи Жахонаро Боғи Нав Боғи Давлатобод Боғи Шамол Боғи Зағон Боғи Майдон в.б. Тошкент атрофида қурилган Зангиота мақбара мажмуи Туркистонда Аҳмад Яссавий мақбара мажмуи Шаҳрисабздаги Оқсарой мажмуи Бухоро, Ғиждувонда барпо этилган масжид, мадрасалар Тошкент яқинида Шохрухия шаҳри қурилиши Хирот ва унинг атрофида: Бойсунқур Нигористони Гавҳаршодбегим мадрасаси Ихлосия мадрасаси Халосия хонақоси Шифоя шифохонаси Хусайн Бойқаро даврида қурилган 300 дан зиёд ноёб иншоотлар: масжид-у мадрасалар, мақбара-ю шифохоналар, работ-у карвонсаройлар, сув

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Улуғбек академияси олимлари ижодидан намуналар Мирзо Улуғбек қаламига мансуб асарлар: Ғиёсиддин Жамшид асарлари: Али Қушчи асарлариҚозизода Р умий асарлари: • “ Рисола дар илми ҳисоб” • “ Рисолаи қусур” • “ Рисола дар хандаса” • “ Рисола дар фалакиёт” • “ Рисола дар илми ҳайъат” • “ Рисолаи мантиқ”• “ Зижи Кўрагоний”. Бу асарда 1018 та юлдузнинг ўрни, ҳолати, аниқланган. Жаҳондаги 683 та географик жойларнинг Самарқанд кенглигига нисбатан координатлари белгиланган. • “ Тўрт улус тарихи” • “ Рисола фил ҳисоб” (Ҳисобга доир рисола) • “ Шарҳи Мулаххас фил-ҳайъат” (Астраномия асосларига шарҳ) • “ Рисолатул жайб” (Синус ҳақида рисола) • Тафтазониянинг “Муфтахул-улум” (Илмлар калити) асарига шарҳ • “ Суслам ус-само” (Осмон нарвони) • “ Рисолат ул-жайб” (Ватарлар ва синус ҳақида рисола) www.arxiv.

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

12 минг мисрани жам этган, Фоний тахаллусида битилган форсий тилдаги нафис бадиий асалар:  Муфрадот ;  Ситтаи зарурия ;  Фусуми арбая .Алишер Навоийнинг ижод гулшани Жами 51 минг мисрадан иборат 5 та гў зал достонни ўзида жам этган машҳур “Хамса” асари:  “ Ҳайратул Аброр”;  “ Фарход ва Ширин”;  “ Лайли ва Мажнун”;  “ Саббайи Сайёр”;  “ Садди Искандарий”.  45 минг мисрадан иборат “Хазоинул - маоний” (Маънолар хазинаси) асари;  “ Муҳокаматул луғатайн” (Икки тил муҳокамаси);  “ Мажолис ул - Нафоис” (нафис мажлислар);  “ Маҳбуб ул - қулуб” (Кўнгиллар маҳбуби);  “ Меъзон ул - авзон” (Вазнлар ўлчови) в.б. www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

4 та мадраса: Ихлосия, Шифоия, Низомия, Хусравия Алишер Навоий томонидан бунёд этилган иншоотлар25 дан ортиқ масжид 11 та ҳонақох 18 та ҳовуз 9 та ҳаммом16 та кўприк50га яқин работ 1 та тўғон www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

 Феодал тарқоқлик Феодал тарқоқлик  Мўғул хонлари ҳукмронлигиМўғул хонлари ҳукмронлиги ________________________________________________________________________________  ________________________________________________________________________________  ________________________________________________________________________________  ________________________________________________________________________________  ________________________________________________________________________________  ________________________________________________________________________________  __________________________________________________________ ва бошқалар. ва бошқалар. “ Ақлий ҳужум” технологиясиwww.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Дарсда педагогик технологияни қўллашФикрингизни баён этинг _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ Фикрингиз баёнига бирор сабаб кўрсатинг _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ Кўрсатилган сабабни тушунтирувчи (исботловчи) мисол келтиринг _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ _______________________________________________________________ Фикрингизни умумлаштиринг _____________________________________

 1-гуруҳ XIV асрнинг ўрталарида Мовароуннаҳрда ижтимоий-сиёсий вазият  2-гуруҳ - Амир Темурнинг марказлашган давлатга асос солиши  3-гуруҳ - Амир Темурнинг ҳарбий юришлари  4-гуруҳ - Амир Темур даврида фан ва маданият равнақи Дарсда педагогик техноло г иядан фойдаланиш www.arxiv.uzwww.arxiv.uz

Купить