Amir Temur va temuriylar davri renessansi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	690.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	28 Март 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Amir Temur va temuriylar davri renessansi

Купить

AMIR TEMUR VA TEMURIYLAR DAVRI RENESSANSI

• “ Oʻn beshinchi asrda Sohiqiron Amir Temur asoslagan va uning munosib avlodlari davom ettirgan muhtasham saltanat yurtimizda ikkinchi Uygʻonish, yaʼni ikkinchi Rennessans davrini boshlab berdi”. Shavkat Mirziyoyev.

• Renessans — fransuzcha-uygʻonish,qayta tugʻilish maʼnosini anglatadi. Renessans atamasi dastlab Italiyada madaniy-maʼnaviy yuksalishga nisbatan qoʻllanilgan.

• Ikkinchi Renessans Temuriylar davri bilan bogʻliq boʻlib Amir Temur taxtga kelishi bilan boshlanadi. Ikkinchi Renessans birinchi Renessansga nisbatan keng qamrovga ega. Buni biz AmirTemurning olib borgan tadbirlari, siyosatlaridan bilishimiz mumkin. Aynan shu davrda Yevropada ham Renessans(uygʻonish) davri shakllanayotgan edi. Amir Temurning taxtga kelishi ham ancha mashaqqat va sinovlar bilan amalga oshdi, shuning uchun ham u olib borgan siyosat va tadbirlar butun dunyoni titratdi.

Amir Temurning har bir chaqirgan kengashida dunyoviy masalalar hal qilingan. Amir Temur jang qilishdan oldin kengash chaqirgan, kengashda hal qilinadigan masala Paygʻambarimiz hadislari, otasi va ustozlarining maslahatlari bilan koʻrib chiqilgan.

• Uning pirlaridan biri Shayx Zayniddin Abu Bakr Toybodiy Amir Temurga “Kuch- adolatda” soʻzlari oʻyib yozilgan tillo uzuk, ikkinchi piri hisoblangan Mir Sayyid Baraka esa birinchi uchrashuvdayoq saltanat timsoli boʻlgan nogʻora va bayroq tuhfa qilgan edilar. Oʻzining ruhiy madadi, koʻmagi bilan Sohibqironga kamarbasta boʻlib kelgan Mir Sayid Baraka to soʻnggi nafasgacha Amir Temur bilan birga umrguzaronlik qilgan. Amir Temur jahonning toʻrtta mashhur sarkardalaridan biri, ulugʻ lashkarboshi xudo bergan salohiyatini toʻla-toʻkis namoyon eta olgan, tengi yoʻq buyuk armiya qoʻmondoni edi.Bir qancha janglarda gʻalaba qozonib Movarounnahr hukmdori boʻldi va Temuriylar davlatiga asos soldi

• Islom dinini keng yoyishda katta hissa qoʻshganlar orasida sakkizinchisi Amir Temur hisoblanadi. Amir Temur: “Dilimning mashriqidan koʻtarilgan birinchi tuzigim har yerda va har qachon islom diniga va Muhammad (s.a.v)ning shariatlariga rivoj berish boʻldi”-deb aytib oʻtgan

• Amir Temur va Temuriylar davrida iqtisodiyot, ilm-fan, san,at- madaniyat gullab-yashnaganini bugungi sinchilar ham tasdiqlaydi va bu davr insoniyat tamaddunidagi ikkinchi Renessans deb baholangan. Oʻsha davrda sanʼat va adabiyotda xususan meʼmorchilikda katta yutuqlarga erishildi.Meʼmorchilikda yetti yuz yildan buyon yetib boʻlmaydigan yutuqlar qoʻlga kiritilgan.

• Masalan, shu davrda foydalanilgan boʻyoqlar tarkibida nimalar borligi shu kungacha aniqlanmagan. Bu kabi yutuqlarni tahlil qilgan Turkiya Prezidenti Mustafo Kamol Otaturk hayratda qolib shunday dedi:”Men Amir Temur zamonida boʻlsaydim, uning qilgan ishlarini bajara olmasdim. U mening zamonimda kelsaydi, qilgan ishlarimdan-da juda Koʻp buyuk ishlarni ado etgan boʻlardi”. Ispan elchisi Rui Gonsales de Klavixo ham oʻz kundaliklarida Amir Temurning qurdirgan binolari, sugʻorish inshootlari, bogʻlari haqida va davlat boshqaruvi haqida yozib oʻtadi.

• ” Amir etdimki,-deb yozadi Amir Temur” Tuzuklarda katta- kichik har bir shahar,har bir qishloqda masjid, madrasa va xonaqohlar bino qilsunlar, faqiru miskinlarga langarxona(musofirxona) solsunlar, kasallar uchun shifoxona qurdirsunlar va ularda ishlash uchun tabiblar tayinlansinlar. Har bir shaharda dorul-amorat(hukmdor saroyi) va dor ul-adolat(adolat saroyi) qursunlar”. Bundan koʻrinib turibdiki Amir Temur buyuk shaxs va adolatli hukmdor boʻlgan boʻysundirgan yerlarda ham bunyodkorlik ishlarini olib borgan

Yevropa olimlaridan biri V.V. Bartold shunday dedi,- ”Amir Temur jonboz bunyodkor edi, u ajoyib bogʻ-rogʻli muhtasham inshootlari barpo etdi, Shahar va qishloqlarni tikladi.Sugʻorish tizimlari barpo qilindi va taʼmirlandi, rasmiy tarix taʼbiriga koʻra ,u ekin ekishga yaroqli bir qarich yerni ham bekor qoʻymasdi”.

• Yevropa olimlarini lol qoldirgan bunyodkorlik ishlarigina emasdi, bundan tashqari Ulugʻbek Mirzoning xuddi Amir Temur kabi olib borgan ishlari ham bunga qoʻshimcha boʻlgan edi.Ulugʻbek Mirzo davrida bunyod etilgan madrasalar va kutubxonalar ham Yevropa elchilarini hayratga qoldirgan. Hozirgi kungacha Ulugʻbek Mirzoning bunyod ettirgan Rasadxonasi ham dunyo olimlarini tan olishiga majbur qildi.Uning 1018 ta yulduzni qoʻzgʻalmas oʻrnini aniqlaganligi va rasadxona hozirgi vaqt bilan bir soatu ikki sekund adashganligi ham hayratga loyiqdir.Bu haqida Ulugʻbek Mirzoning “Ziji jadidi Koʻragoniy” asari 1018 ta qoʻzgʻalmas yulduzlar haqida asosiy maʼlumot beradi..

• Amir Temur va uning avlodlari davrida vujudga kelgan ikkinchi Renessans dunyo olimlarini hayratga solganligi bilan ham mashhurdir. Huddiki birinchi Rennesans kabi ikkinchi Renessans ham butun yer yuzini toʻlqinlantirdi desak xato boʻlmaydi albatta.Biz bundan faxrlanamiz, Birinchi Prezidentimiz ham shunday dedi: “Sohibqiron Amir Temurning shaxsi uning avlodlari boʻlmish faqat bizning emas, balki mintaqamizdagi barcha xalqlarning, butun maʼrifiy insoniyatning boyligidir”. Demak, bu Renessans faqat bizda emas butun dunyoda katta oʻzgarishlar boʻlishiga sabab boʻldi.

Foydalanilgan adabiyotlar. Amir Temur Koʻragon. Temur tuzuklari / Amir Temur Koʻragon. – T.: “IJOD-PRESS” nashriyoti, 2019. Amir Temur solnomasi /Muxammad Ali; maʼsul muharrir A. Umarov; Xalqaro Amir Temur jamgʻarmasi. — Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2008. “ Yangi Oʻzbekiston”. T.:2021 yil 7 aprel • https://arxiv.uz

Купить