Ashtarxoniylar davri tarixshunosligi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.9MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	История

Ashtarxoniylar davri tarixshunosligi

Купить

Mav zu: A sht arxoniy lar Mav zu: A sht arxoniy lar
dav ri t arixshunosligidav ri t arixshunosligi

Reja:Reja:


Ashtarxoniylar sulolasining o’rni.Ashtarxoniylar sulolasining o’rni.

Ashtarxoniylar davrida maktab va Ashtarxoniylar davrida maktab va
madrasa ta’limi.madrasa ta’limi.

Davlat boshqaruvida ilm-fanga bo’lgan Davlat boshqaruvida ilm-fanga bo’lgan
e’tibor.e’tibor.

Xulosa. Xulosa.

Foydalanilgan adabiyotlarFoydalanilgan adabiyotlar


Buxoro ilm-fani rivojida Ashtarxoniylar sulolasining Buxoro ilm-fani rivojida Ashtarxoniylar sulolasining
o’rni.o’rni.

XVII - XVIII asrlarda shahar va qishloqlarda koplab XVII - XVIII asrlarda shahar va qishloqlarda koplab
maktab (maktabxona)lar faoliyat korsatgan. Ogil va qiz maktab (maktabxona)lar faoliyat korsatgan. Ogil va qiz
bolalar alohida abolalar alohida a
lohida maktablarda oqitilgan. Ogil lohida maktablarda oqitilgan. Ogil
bolalar maktablari masjidlar, madrasalar, korxonalar bolalar maktablari masjidlar, madrasalar, korxonalar
qoshida yoki xususiy maktabdorlar xonadonlarida tashkil qoshida yoki xususiy maktabdorlar xonadonlarida tashkil
etilgan bolib, masjid imomi yoki madrasani tugatgan etilgan bolib, masjid imomi yoki madrasani tugatgan
ziyoli kishilar oqituvchilik qilgan. Ularni domla deyishgan. ziyoli kishilar oqituvchilik qilgan. Ularni domla deyishgan.
Qiz bolalar maktablari badavlat kishilar yoki oqituvchi Qiz bolalar maktablari badavlat kishilar yoki oqituvchi
ayollar uylarida tashkil etilgan, qizlarni otinoyi, otinbibi, ayollar uylarida tashkil etilgan, qizlarni otinoyi, otinbibi,
bibixalifa, bibiotin deb atalgan ayol oqituvchilar bibixalifa, bibiotin deb atalgan ayol oqituvchilar
oqitishgan.oqitishgan.


Madrasa orta va oliy oquv yurti hisoblangan. Madrasaga
maktabxonalarni tugatganlar qabul qilingan. Madrasa talimi talabalar
iqtidoriga qarab 7 - 12 yil davom etgan. Buxoro xonligi shaharlarida
150 dan ortiq madrasa bolgan. Madrasada arab, fors tilida yozilgan
kitoblar oqitilgan, ular talabalarga mudarris tomonidan turkiy tilda
sharhlab berilgan. Oqish „Avvali ilm” deb nomlangan fors tilidagi
oquv qollanmasini ozlashtirishdan boshlangan. Keyin arab tili
grammatikasi oqitilgan. Fiqh (huquq) kursi majburiy kurs
hisoblangan. Nodir devonbegi madrasasi.

Ilm-fanIlm-fan

Diniy mutaassiblik, xalq ommasidan diniy
aqidalarga sozsiz itoat etish talablarining
kuchayishi ilm-fan ravnaqiga salbiy tasir etdi.
Shunga qaramasdan ilm-ahllari ijodi
batamom toxtab qolmadi. XVII asrning taniqli
olimi, Mir Arab madrasasi mudarrisi
Muhammad Sharif Buxoriy (1609-1697)
falsafa, tasavvur, tarix, fiqh, tilshunoslik,
astronomiya sohasida 20 dan ortiq asarlar
yozgan. Uning „Davriylik haqida risola” asari
makon va zamon masalalariga bagishlangan.
Uning „Xoqonga foydali maslahatlar” kitobi
25 bob 32 fasldan iborat bolib, unda shariat
qonun-qoidalari, ijtimoiy hayot va axloqiy
muammolarga oid malumotlar, hukmdorlar
togrisida qiziqarli lavhalar oz ifodasini
topgan.

Adabiyot va sanat

XVII - XVIII asr birinchi yarmida
adabiyot ancha rivoj topdi. Adabiy
muhitda Bedil (asli ismi Mirzo
Abdulqodir, 1644 - 1721) ning orni
katta. U kesh (Shahrisabz)lik,
turkiy barlos urugidan, Hindistonga
kop marta safar qilgan, Dehlida
vafot etgan. Bedil inson erkinligi,
tafakkuri haqida falsafiy, axloqiy
qarashlarini sheriy va nasriy
asarlarida bayon etgan. Bedil 120
ming misradan ortiq sheriy va
nasriy asarlar yozgan. Uning yirik
asari „To rt unsur” nasrda yozilgan
bolib, havo, suv, yer, olov , haqida,
shuningdek, osimliklar, hayvonlar
va odamning kelib с hiqishi haqida
oz qarashlarini bayon etadi.


1652- yilda Buxoro shahrida 1652- yilda Buxoro shahrida
Abdulazizxon qurdirgan qosh Abdulazizxon qurdirgan qosh
imoratli madrasa mustahkamligi, imoratli madrasa mustahkamligi,
nans naqshli koshinlarga boyligi nans naqshli koshinlarga boyligi
bilan ajralib turadigan, oz bilan ajralib turadigan, oz
zamonasi memorchiligining yetuk zamonasi memorchiligining yetuk
namunasi hisoblanadi. namunasi hisoblanadi.
Imomqulixon Madina shahrida Imomqulixon Madina shahrida
Chorbog, Makkadagi Kabaga Chorbog, Makkadagi Kabaga
kiraverish darvozalaridan biri kiraverish darvozalaridan biri
ostonasi uchun oltin va kumush ostonasi uchun oltin va kumush
tutqichli yogoch zina qurdiradi. tutqichli yogoch zina qurdiradi.
XVIII asr boshlarida Qarshida XVIII asr boshlarida Qarshida
Shermuhammadbiy, Xoja Shermuhammadbiy, Xoja
Qurbonbiy madrasalari, savdo Qurbonbiy madrasalari, savdo
yollarida hashamatli rabotlar yollarida hashamatli rabotlar
barpo etiladi.barpo etiladi.

Samarqandda xam Shayboniylar nomi bilan boqliq binoiy xayirlar
anchagina.
Ilm-fan. Shayboniylar davrida fan va madaniyat sezilarli darajada
rivojlangan. Bunga — ushbu suiola hukmdorlari orasidan oz
davrining yetuk ilm-fan arboblari yetishib chiqqanligi ham tasii
korsatgan. Chunonchi, Muhammad Shayboniyxon, Kochkun-
chixon va Ubaydullaxonlar oz davrii-ing nihoyatda oqimishli
kishilari bolganlar.
Shuningdek, Muhammad Shayboniyxon, Abdulazizxon va
Abdullaxonlar kutubxonalarida oz zamonasming ajoyib kiiob
xazinalari bolgan. Bundan tashqari, Movarounnahrda Mirzo
Ulugbek akademiyasi ananalarini davom ettiruvchi fidokor olimlar
yetishib chiqdi Masalan, Samarqand va Buxoro madrasalarida
mudarrislik qilgan mavlono Kamoliddin Ibrohim, Abdullaxonning
mualhmi Xoja Muhammad, yulduzshunos Qiyomiddin Shaydo,
lftixor ul-atibbo (tabiblar irtixori) unvonini ohshga sazovor bolgan
Muhammad Mazid, Hakim Shahrisabziy, jarroh mavlono Baqo,
mavlono Rafe, 1541- yilda ilmi tibb va dori-darmonlar haqida asar
yozgan Muhammad Husayn ibn Shiroq Samarqandiy, koz
kasalhklarini davolashda nom chiqargan Shohali ibn Sulaymon,
Xoja Hakim (vafoti 1585), natijat-ul-atibbo unvonini olgan
Abdulhakim ibn Sulton Mahmud kabilar shular jumlasidandir.
Xoja Hasan Nisoriy „ Muzakkiri ahbob“ asariaa matematika va
astronomiya ilmida shuhrat topgan mavlono Kavkabivni alohida
qayd etadi.


Memoriy obida Abdullaxon II tomonidan bunyod etilgan. U (toliq ismi: Abdulla ibn Iskandarxon ibn
Jonibek sulton ibn Xoja Muhammad ibn Abdulxayrxon) (1534, Miyonqol, Ofarinkent qishlogi –
1598, Samarqand, Buxoro yaqinidagi Bahouddin majmuasiga dafn etilgan) ozbek davlatchiligi
tizimidagi Buxoro xonligining shayboniylar sulolasidan chiqqan eng yirik hukmdori (1583-1598),
davlat arbobi, sarkarda, ilm-fan, marifat, madaniyat homiysi. Bobosi Jonibek sulton Karmana va
Miyonqol hokimi bolgan. Otasi Iskandar sulton ogli tugilgan paytda Ofarinkentni, keyinchalik
Karmanani boshqargan. Abdullaxon II Shayboniyxon vafotidan keyin parchalanib ketgan
mamlakat hududini qayta birlashtirish, markaziy davlat hokimiyatini mustahkamlash uchun yoshlik
chogidan qattiq kurash olib borgan. Uning hukmronligi davrida Buxoroda ilm-fan, sanat,
shaharsozlik, adabiyot va shu kabi sohalar gullab-yashnadi.

XulosaXulosa
Abdullaxonning butun hukmronlik davri tinimsiz urushlarda kechdi. 1574-
yil Balxni, 1578-yili Samarqandni, 1583-yil Toshkent va Fargonani, 1584-yili
Badaxshonni, 1595-yili Xorazmni zabt etadi va oz davlati tarkibiga qoshib
oldi. Abdullaxon II davrida mamlakat hududi Qashqardan Orol va Kaspiy
dengizlari sohillarigacha, Turkiston va Sayramdan Xurosonning sharqiy
qismigacha bolgan yerlardan iborat edi. Markazlashgan davlat tashkil
etilgach, mamlakatda ilm-fan va madaniyat rivojlandi.

Ashtarxoniylar davri tarixshunosligi

Купить

Похожие документы
Aholi sonining davriy o‘zgarish hususiyatlari
Alisher Navoiyning hayoti va ijodi. Sharq adabiyotida xamsachilik tarixi
Amerika o‘rta asrlarda
Amir Temur davrida Samarqand
Amir Temur va Temuriylar davri olimlari