Axloqshunoslikning global muammolari - biologik axloq - Этика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	919.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	08 Ноябрь 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Этика

Axloqshunoslikning global muammolari - biologik axloq

Купить

Axloqshunoslikning global muammolari; biologik axloq

Reja • Axloqshunoslikning global muammolari • Biologik axloq va uning turlari • Ekologik va biotibbiy axloq, evtanaziya, abort • Xulosa

Axloqshunoslikning global muammolari Ахлоқшунослик, ўзига хос миллий-минтақавий хусусиятларга эга экани баробарида моҳиятан умумбашарий фанлар сирасига киради. Шу боис унинг шахс, миллат ва муайян жамиятга тааллуқли масалалари билан биргаликда бутун инсониятга тегишли умумжаҳоний муаммолари ҳам мавжуд. Замонавий тил билан айтганда, ҳамма соҳада рўй бераётган глобаллашув жараёни бугун ахлоқшуносликда ҳам ўз аксини топмоқда. Ахлоқшуносликнинг қатор глобал муаммолари борки, улар ҳақида алоҳида тўхталмасликнинг иложи йўқ. Бу муаммолардан бири, энг муҳими, сайёрамизда этосфера – ахлоқий муҳит даврини яратиш билан боғлиқ.

Биологик ахлоқ Ахлоқшуносликнинг муҳим муаммоларидан бири бу – биологик ахлоқ. Мазкур ҳодиса сўнгги бир неча ўн йиллик ичида соф табобат муаммосидан ахлоқий муаммога айланди: эндиликда, бировнинг муайян аъзосини бошқа беморга жарроҳлик операцияси йўли билан ўтказиш орқали киши ҳаётини сақлаб қолиш ахлоқий нуқтаи назардан қандай баҳоланади, деган савол кун тартибида долзарб бўлиб турибди.

Биологик ахлоқ турлари Биологик ахлоқ деганда, одатда, бизда ҳам, жаҳон ахлоқшунослигида ҳам асосан тиббий ахлоқ, табобат муаммоларига доир ахлоқий ёндашувлар тушунилади, холос. Бу унчалик тўғри эмас. Бизнингча, биологик ахлоқ муаммолари икки йўналишдан иборат: бири – инсонларнинг кичик биологик олам сифатидаги катта биологик оламга бўлган муносабатлари билан боғлиқ «ташқи», иккинчиси – инсонларнинг ўз–ўзига ва ўзаро муносабатларидаги тиббиёт билан боғлиқ «ички» ахлоқий масалалар.

экологик ахлоқшунослик Биз одатда «экологик ахлоқшунослик» деганимизда айнан биринчи ҳодисани назарда тутамиз. Икки биологик оламнинг муносабатларини, яъни экологик ахлоқий муаммоларни биологик ахлоқ доирасида ўрганиш мақсадга мувофиқдир.

экологик ахлоқшунослик Ҳозирги пайтда экологик ахлоқнинг инсоният учун нақадар муҳимлигини ҳамма билади, лекин ўз билганидан қолмайди – муаммонинг мураккаблиги шунда. Биз юқорида ноосфера, тафаккур борасидаги мулоҳазаларимизда экологик буҳрониларнинг баъзи кўринишларига тўхталиб ўтдик. Бироқ, яна ундан ташқари сўнгги пайтларда жаҳон бўйлаб синтетик жисмлар ишлаб чиқариш кенг йўлга қўйилганлиги, гибрид усулида ҳайвонот ва айниқса ўсимликлар янги турларининг вужудга келтирилиши сингари ҳодисалар ҳам экологик аҳамиятга эга. Хўш, улар табиат билан сингишиб, уйғунлашиб кета оладими, табиат уларни ўзиники қила биладими? Бунга ҳозир жавоб топиш қийин, эҳтимол кашфиётларимизнинг оқибатлари, юқорида айтиб ўтганимиз – муайян тафаккур билан инсон орасидаги «масофанинг узоқлашиб» бориши натижасида аён

Биологик ахлоқнинг иккинчи йўналиши тиббиёт илми ва амалиётининг тобора тараққий топиб бориши билан боғлиқ . Тотли ўлим – эвтаназия ҳам биотиббий ахлоқнинг глобал муаммоларидан. Худонинг ихтиёридан ташқари ўлимни ихтиёр қилган киши диний нуқтаи назардан кечирилмайди. Чунки сабрли, бардошли бўлиш, бу дунё изтиробларини тоқат билан бошдан кечириш инсоннинг вазифаси. Лекин ахлоқий жиҳатдан олиб қараганда масала қандай баҳоланади? Дейлик, муайян инсон, бемор ўз кунларининг саноқли эканини, лекин бу кунлар саноқсиз азоблар ичида ўтишини билади. Шу боис у ўзининг ана шу ҳолатини жуда яхши биладиган бошқа бир одам – шифокордан азобларига чек қўйишни сўрайди. Унинг илтимоси ва шу илтимосни бажариш учун шифокор томонидан қилинган хатти–ҳаракатларни қандай, баҳолаш мумкин? Бу хатти–ҳаракатларни инсо

Биотиббий ахлоқ Табобат борасидаги сўнгги тадқиқотлар инсон ўлими бир лаҳзада рўй бермаслигини, юрак уриши ва нафас олиш тўхтаганда ҳам, мия ўлмаса инсонни ўлди дейиш мумкин эмаслигини исботлаб берди. Дастлаб мия қобиғи, ундан кейин мия танаси ҳалок бўлади. Шундан кейингина инсонни ўлган деб ҳисоблаш мумкин. Зеро, ҳозирги кунда токи мия ўлмас экан, кўпгина ички аъзоларнинг янги табобат техникаси воситасида ишлашда давом этишини таъминлаш ва шу орқали муайян муддатгача инсонда тирикликнинг минимал даражасини сақлаб туриш мумкин. Демак, юрак ёки буйракнинг кўчириб ўтказилиши ҳали ўлмаган одамнинг минимал тирикликка бўлган ҳуқуқини поймол қилишдир.

Биотиббий ахлоқ Америкалик нейрохирург Пол Пирсон ўз тажрибаларига асосланиб, юрак кўчириб ўтказилганда руҳ ҳам кўчиб ўтади, деган фикрни билдиради. Чунончи, 19 яшар қизнинг юраги 40 яшар эркакка ўтказилганида, унинг феъл–атворида жуда катта ўзгаришлар рўй берган. Ёки 20 яшар қизнинг юраги ва ўпкаси 36 яшар аёлга ўтказилганда ҳам шунга ўхшаш ўзгаришлар юзага келган: аёлнинг кулишигача ўзгариб кетган. Ахлоқий нуқтаи назардан буни қандай изоҳлаш мумкин?

Аборт Биологик ахлоқшуносликнинг анчадан буён кўпчиликка маълум муаммоси, бу – аборт. Маълумки, тўртинчи ҳафтанинг охирида ҳомилада дастлабки юрак уриши пайдо бўлади. Саккизинчи ҳафтанинг охирида эса мия танасининг электрофизиологик фаоллигини кузатиш мумкин. Демак, ҳар қандай аборт, халқ таъбири билан айтганда, жонлини жонсиз қилиш, тирик организмни тирикликка бўлган ҳуқуқдан маҳрум этишдир. Хўш, абортни ахлоқсизлик тарзида баҳолаш керакми ё йўқми ?

«инсон зотини яхшилаш» АҚШ олимлари томонидан «инсон зотини яхшилашга» қаратилган тадқиқотларни олиб кўрайлик. Уларда «яхшиланган» – соғлом, кучли интеллект эгаси бўлган одамлар ҳужайрасини аёл организмидаги энди ривожланишга киришган нисбатан «оддий одам» ҳужайраси ўрнига кўчириб ўтказиш тажрибаларини олиб бориш мўлжалланган. Улар амалда татбиқ этилса, аста–секинлик билан инсоният ирсият жамғармасининг (генофондининг) бир ёқлама ўзгаришига олиб келиши шубҳасиз. Румо папаси буни инсон зотига, инсоний табиатга аралашув, уни зўрлик йўли билан ўзгартириш, на фақат катта гуноҳ, балки ўта ахлоқсизлик деб атади. Хўш, бундай тажрибаларни қандай баҳолаш керак? Бу саволларга ҳам ахлоқшунослик жавоб топмоғи лозим.

Хулоса Шундай қилиб, ахлоқшунослик олдида ана шундай, тобора глобаллашиб бораётган ахлоқий муаммоларни ҳал этишда етакчилик қилиш вазифаси турибди. Зеро мазкур глобал муаммоларни бугунги кунда ахлоқшуносликнинг аҳамиятини белгилаб берувчи барометрлар, дейишимиз мумкин. Чунки улар фақат миллий–минтақавий муаммолар билан диалектик алоқада ҳал этилиши мумкин. Яъни, ахлоқий инсондан, ахлоқий инсониятга ўтиш қанчалик тез ва самарали амалга ошса, одамзод учун ўзини ҳам ўз сайёрасини ҳам асраб қолиш имкони шунча осон реаллашади.

Купить

Похожие документы
Rim Pun urushlari kurs ishi
Salomlashish odoblari, ijtimoiy odoblar
Agros elelktronazorat inspeksiyasiga tayyorlov savol javob
Tarbiyaviy ishlar metodikasi fanining maqsad va vazifalari
Tarbiya tizimida samaradorlikka erishish usullari