Boburnoma va Shayboniynoma asarlarining tarixiy manba sifatidagi o'rni - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	625.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Декабрь 2023
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Boburnoma va Shayboniynoma asarlarining tarixiy manba sifatidagi o'rni

Купить

BOBURNOMA VA SHAYBONIYNOMA ASARLARINING TARIXIY MANBA SIFATIDAGI O’RNI

REJA:  KIRISH  ,,BOBURNOMA” ASARI VA UNING TARIXIY AHAMIYATI  ,,SHAYBONIYNOMA” ASARINING YARATILISH TARIXI  XULOSA  FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI

KIRISH BOBURNOMA VA SHAYBONIYNOMA ASARI XV-XVI ASR VOQEALARINI MUFASSIL BAYON QILADI. USHBU ASARLARNI TADQIQ QILISH VA O`RGANISH BIZGA MOVAROUNNAHRDAGI IJTIMOIY-IQTISODIY VA SIYOSIY VOQELIKLARNI TO`G`RI TAHLILL QILISHDA MUHIM MANBALAR SIRASIGA KIRADI. BOBURNOMA ASARI MEMUAR ASARLAR SIRASIGA KIRIB U XV-XVI ASRLARDAGI MOVAROUNNAHR, AFG`ONISTON VA HINDISTONNING GEOGRAFIK XUSUSIYATLARI HAQIDA MUHIM MA`LUMOTLAR BERADI.

• Boburnoma — jahon adabiyoti va manbashunosligidagi muhim va noyob yodgorlik; oʻzbek adabiyotida dastlabki nasriy memuar va tarixiy-ilmiy asar. Muallifi Zahiriddin Muhammad Bobur . Eski oʻzbek (chigʻatoy) tilida yozilgan (taxminan 1518/1519—1530). "Boburiya", "Voqeoti Bobur", "Voqeanoma", "Tuzuki Boburiy", "Tabaqoti Boburiy", "Tavorixi Boburiy" kabi nomlar bilan ham maʼlum. Boburning oʻzi esa "Vaqoye" va "Tarix" degan nomlarni ishlatgan. Boburnomada 1494—1529-yillarda Markaziy Osiyo, Afgʻoniston va Hindistonda sodir boʻlgan tarixiysiyosiy voqealar yilmayil oʻta aniqlik bilan bayon qilingan boʻlib, ular muallif hayoti va siyosiy faoliyati bilan bevosita bogʻlikdir.

• "Boburnoma" oʻzida bayon qilingan voqealar jarayoniga koʻra 3 qismga: Boburning Movarounnahr (1494— 1504), Afgʻoniston (1504—1524) va Hindiston (1524— 1530)dagi hukmdorlik davriga boʻlinadi. Birinchi qismda Boburning otasi — temuriylarning Fargʻona ulusi hokimi Umarshayx Mirzo (1461—1494) xususida hamda Boburning Fargʻona taxtiga oʻtirishi (1494-yil iyun), ammo Temuriylar davlatida avj olgan taxt uchun kurash oqibatida oʻz ulusidan mahrum boʻlishi (15-asr 90- yillari), Samarqand uchun Shayboniyxonga qarshi olib borgan jangu jadallari (1497— 1501)ning behuda ketishi, va nihoyat, toju taxtdan butunlay ajrab, Hisor togʻlari orqali taxminan 250 navkar bilan Afgʻonistonga yuz tutishi (1504) haqidagi voqealar batafsil zikr qilingan. Ikkinchi qismda Boburning Kobulni zabt etgani, soʻng

"B."DA KELTIRILGAN BARCHA MAʼLUMOTLAR, XUSUSAN FARGʻONA, TOSHKENT, SAMARQAND, HISOR, CHAGʻONIYON VA SHIM. AFGʻONISTONNING 15-ASR 80—90- YILLARI VA 16-ASR 1CHORAGIDAGI SIYOSIY AHVOLIGA DOYR XABARLAR OʻZINING BATAFSILLIGI BILAN SHU XUSUSDAGI BOSHQA ADABIYOTLARDAN TUBDAN FARQ QILADI. SHUNINGDEK, ASAR MUALLIFNING MUAYYAN TARIXIY VOQEA HAQIDA HAMDA OʻZARO DUSHMANLIK QILGAN TEMURIYLAR — UMARSHAYX, SULTON AHMAD, SULTON MAHMUD, BOYSUNGʻUR MIRZO, SULTON HUSAYN VA BOSHQALARNING XULQATVORI, TABIATI XUSUSIDA BILDIRGAN FIKRMULOHAZALARI BILAN HAM AHAMIYATLIDIR. ASARDA, IJTIMOIYTABIIY FANLAR, TARIX, FALSAFA, FIQH, DIN TAʼLIMOTI, TILSHUNOSLIK, JUGʻROFIYA, TABIATSHUNOSLIK, MAʼDANSHUNOSLIK, DEHQONCHILIK, BOGʻDORCHILIK VA BOSHQALARGA OID ANIQ VA HANUZGACHA OʻZ TARIXIY VA ILMIY AHAMIYATINI YOʻQOTMAGAN

SHUNINGDEK, "B."DA TEMURIYLAR QOʻSHININING TUZILISHI, HARBIY SANʼATI VA BOSHQA HAQIDA HAM NOYOB MAʼLUMOTLAR BOR. BUNDAN TASHQARI, MOVAROUNNAHR, AFGʻONISTON, XUROSON VA HINDISTON OʻTMISHI VA ZAMONAVIY HOLATI, XALQLARI, QABILALARI, ULARNING TILI, MADANIYATI, KASBHUNARI, URFODATLARI, RASMRUSUMLARI, ANʼANAVIY TADBIRMAROSIMLARI, SHUNINGDEK OʻSHA DAVR JAMIYATIGA XOS IJTIMOIY TABAQALARGA TEGISHLI MAʼLUMOTLAR BAYON ETILADI. AYNIQSA FARGʻONA, ANDIJON, SAMARQAND, KOBUL, HIROT, AGRA KABI YIRIK SHAHARVILOYATLARNING JUGʻROFIYMAʼMURIY TUZILISHI, MADANIY HAYOTI, TUMANLARI, AHOLISI, QISHLOQ XOʻJALIGI, DARYO VA SUV HAVZALARI, CHOʻLADIRLARI, TOGʻSAHROLARI, BOGʻU ROGʻLARI, TABIATI, IQLIMI, HAYVONOT VA OʻSIMLIKLAR DUNYOSI, TABIIY BOYLIKLARI HAQIDA MUFASSAL MAʼLUMOTLAR BERILADI. XUSUSAN 15—16-ASRLARDA

"B."DA ALISHER NAVOIY, ABDURAHMON JOMIY, SHAYXIM SUHAYLIY, HUSAYN ALI TUFAYLIY, OSAFIY, BINOIY, SAYFIY BUXORIY, OHIY, MUHAMMAD SOLIH KABI OʻNLAB IJODKORLAR, XOJA ABDULLO MARVARIY, QUL MUHAMMAD UDIY, SHAYX NOYIY, YUSUF ALI, MULLO YORAK, SHOHQULI GʻIJJAKIY, HUSAYN UDIY, BEHZOD, SHOH MUZAFFAR KABI KOʻPLAB SANʼATKORLAR TAVSIF ETILIB, ULARNING IJODIY FAOLIYATLARIGA XOLIS BAHO BERILADI. JUMLADAN, ALISHER NAVOIY HAQIDA SHUNDAY DEYILADI: "ALISHERBEK NAZIRI YOʻQ KISHI EDI. TURKIY TIL BILA TO SHEʼR AYTIBTURLAR,— HECH KIM ONCHA KOʻP VA XOʻB AYTQON EMAS". "B." 15-ASR OʻZBEK BADIIY NASRINING YORQIN NAMUNASI SIFATIDA SOF BADIIY LAVHALAR, JONLI TASVIRLAR, ANʼANAVIY LIRIK CHEKINISHLARGA BOY. NASRIY MATN ICHIDA KELTIRILGAN XALQ MAQOLMATALLARI, IBORALARI, IBRATLI OʻGITLAR, SHEʼRIY PA

"B." 16-ASRDAN BOSHLAB HOZIRGIGACHA DUNYONING KOʻP TILLARI — INGLIZ, GOLLAND, FRANSUZ, FORS, NEMIS, ITALYAN, RUS, HIND, URDU VA BOSHQA TILLARIGA BIR NECHA MARTALAB TARJIMA QILINDI, SHARHIZOHLAR BILAN NASHR ETILDI. ANGLIYA, AMERIKA, FRANSIYA, ROSSIYA, HINDISTON, POKISTON, AFGʻONISTON, TURKIYA, YAPONIYA KABI OʻNLAB MAMLAKAT OLIMLARINING ILMIY TADKIQOTLARIDA "B."NING INSONIYAT YARATGAN OʻLMAS OBIDALAR QATORIDA ALOHIDA OʻRINDA TURISHI TAʼKIDLANADI. "B."NINGJAHONGA MASHHUR BOʻLISHIDA, ASOSAN INGLIZ SHARQSHUNOSLARINING XIZMATI KATTA BOʻLDI. YEVROPADAGINA EMAS, BALKI JAHONDA BIRINCHI TOʻLIQ NASHRINI (INGLIZ TILIDA) 1826-YILDA J. LEYDEN VA V. ERSKIN AMALGA OSHIRDI. F. TALBOT ESA MAZKUR NASHR ASOSIDA 2-MARTA (1878, 1909) UNING QISQARTIRILGAN NASHRLARINI CHOP ETTIRDI. 1921-YI

"B."NI HAMDA BOBURNING SHEʼRIY MEROSINI OʻRGANISHDA OʻZBEKISTONLIK OLIMLAR HAM SALMOQLI HISSA QOʻSHDILAR. PROF. FITRAT TOMONIDAN TUZILGAN "OʻZBEK ADABIYOTI NAMUNALARI" XRESTOMATIYASIDA "B."DAN PARCHALAR, BOBURNING 31 GʻAZALI, 2 MASNAVIY VA 28 RUBOIYSI BERILGAN. M. SALYE "B."NI RUS TILIGA TOʻLA TARJIMA QILIB, 3-MARTA (1958, 1982, 1993) NASHR ETTIRDI (S. AZIMJONOVANING KIRISH SOʻZI VA TAHRIRI OSTIDA). P. SHAMSIYEV VA S. MIRZAYEVLAR TOMONIDAN "B."NING IKKI JILDLI (1948) VA BIR JILDLI (1960) NASHRI CHOP ETILDI. 1956—66 YILLARDA BOBURNING UCH JILDLI TANLANGAN ASARLARI CHOP ETILIB, UNGA BOBURNING SHEʼRIY DEVONI (1JILD) VA "B." (2—3JILDLAR) KIRGAN. BOBUR VA UNING ILMIY MEROSINI OʻRGANISHGA S. AZIMJONOVA KATTA ULUSH QOʻSHGAN. "B."NING M. SALY

SHAYBONIYNOMA. SHAYBONIYNOMA — OʻZBEK XONI MUHAMMAD SHAYBONIY TARIXI TOʻGʻRISIDA TARIXIY-JANGNOMA DOSTON. OʻZBEK TARIXCHISI VA SHOIRI, MUXAMMAD SOLIHNING ASARI . TURKIY TILDA (CHIGʻATOY YOKI ESKI OʻZBEK TILIDA ) YOZILGAN. ASAR 1506—1507-YILLARDA YOZILGAN. DOSTON MUHAMMAD SHAYBONIYNING HARBIY YURISHLARI TASVIRIGA BAGʻISHLANGAN. SHAYBONIYNOMA 8902 MISRADAN IBORAT BOʻLIB, 76 BOBDAN TASHKIL TOPGAN. 16 BOB DOSTONNING MUQADDIMASI, SHUNDAN 1—3-BOBLAR HAMD VA NAʼTLARDIR. 4-BOB SOʻZ TAʼRIFIGA, 5—14-BOBLAR SHAYBONIYXONNING TAVSIF VA TAʼRIFIGA BAGʻISHLANGAN; 15-BOB ESA „KITOB NAZMINING SABABI“ BAYONIDADIR. 16-BOB MULLO ABDURAHIM HAQIDA. ASARNING SYUJETI — ASOSIY QISMI 17-BOBDAN BOSHLANADI. KEYINGI BOBLARDA 1499—1500; 1505—1506- YILLARDA ROʻY BERGAN TARIXIY VOQEALAR XRONOLOGIK IZCHILLIKDA BAYON ETILGA

XULOSA XULOSA O`RNIDA AYTISH KERAKKI USHBU IKKI ASAR IKKI MUHIM SULOLA ASOSCHISINING NOMI BILAN NOMLANGAN. BIRI SULOLA ASOSCHISINING O`Z ALAMIGA MANSUB BO`LSA YANA BIRI TARIXCHI OLIM TOMONIDAN SHAYBONIYXONNING HARBIY YURISHLARIGA BAG`ISHLANGAN.

Купить