Bolqon Urushi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Bolqon Urushi

Купить


Birinchi Bolqon urushi 1912-yilning 8-oktabridan 1913-yilning 30-
mayiga qadar davom etdi. Unda Usmonli imperiyasiga qarshi
Bolqondagi Serbiya, Bolgariya, Yunoniston va Qoratog‘
qirolliklaridan tashkil topgan Bolqon koalitsiyasi urush olib bordi.
Urush natijasida Usmonli Bolqondagi juda ko‘plab hududlaridan
ayrildi.

Salkam sakkiz oy davom etgan birinchi Bolqon urushi
Usmonlining zaiflashgan paytida va butun dunyoda
kolonializmga qarshi urushlar avj ola boshlagan, dunyo qayta
bo‘linishi ostonasiga kelib qolgan bir davrda yuz berdi.


Usmonli davlati XV asrda Kichik Osiyoda qudratini
o‘rnatganidan keyin o‘z yo‘nalishini Bolqon, Yaqin Sharq
va Shimoliy Afrikaga qaratdi. XV–XVI asrlar davomida
Bolqon yarimoroli Usmonli davlati tarkibiga qo‘shib
olindi. Ushbu hududlarda 15 dan ortiq turli xalqlar
yashar edi va ularning aksariyati pravoslav nasroniylik
dinida edi. Bu hududlar XV asrdan boshlab Rumeli deb
atalardi. U yerda yashagan xalqlar bir necha bor
Usmonlidan mustaqil bo‘lish uchun kurashlar olib
borgan bo‘lsa-da, bunga muvaffaq bo‘lolmadi.


Usmonlining Italiyadan mag‘lubiyatidan keyin,
Bolqondagi davlatlar birlashish vaqti kelganini tushunib
yetdi. Ularni birlashtiradigan omillar ularning pravoslav
slavyan millatidan ekani edi. Shuningdek, yunonlar
ham din birligi borligi uchun ular bilan birlashdi.
Rossiya esa mintaqada o‘rnashish hamda Avstriya-
Vengriya bilan raqobatlashish uchun mazkur
davlatlarni qo‘llab-quvvatladi. Aynan Rossiyaning
tashabbusi bilan 1912-yil 13-mart kuni Serbiya va
Bolgariya o‘rtasida mudofaa ittifoqini tuzish bo‘yicha
kelishuv imzolandi. 29-mayda ittifoq shartnomasiga
Gretsiya ham qo‘shildi.


Bolgariya va Gretsiya Frakiyaga, Gretsiya, Serbiya va Bolgariya
Makedoniyaga, Qoratog‘ va Serbiya Adriatika portlariga da’vogarlik
qildi. Aynan mana shunday bahsli vaziyat tufayli ular urushdan oldin
hududlar borasida bir to‘xtamga kelmadi va oldin Usmonlini mag‘lub
qilib, keyin hududlar bo‘yicha bir qarorga kelish haqida qaror qabul
qildi. Shuningdek, tomonlarning o‘zaro kelishuvlari ham bor edi.
Jumladan, urushdan keyin Bolgariya va Serbiya Makedoniyani
demarkatsiya liniyasi orqali bo‘lib olishni niyat qilgandi. Bolgarlar
Saloniki va g‘arbiy Frakiyani birlashtirib, Egey dengiziga chiqishni
maqsad qilgan edi. Serbiya va Gretsiya esa Albaniyani o‘zaro bo‘lib
olishga kelishdi. Bu orqali Serbiya Adriatika dengiziga chiqishga umid
bog‘lagan edi.


Rossiy a: yuqorida aytganimizdek, Bolqon ittifoqining asosiy
tashabbuskori bo‘lgan Rossiya undan Avstriya-Vengriyaga qarshi
urushda foydalanmoqchi va Bolqonda o‘z ta’sir doirasini
kuchaytirmoqchi edi. Ammo ruslar Bolgariyaning rejalaridan bexabar
edi. Bolgariya Frakiya va Istanbulga uzoq vaqtdan buyon ko‘z tikib
yurardi. Buning uchun esa Fransiya va Buyuk Britaniya bilan maxfiy
shartnoma tuzib, Markaziy Imperiyalarga qarshi urushda g‘alaba
qozonilgudek bo‘lsa, u shaharlarga ega bo‘lishi kerak edi.

Fransiy a: 1912-yilda Fransiyaning Germaniyaga qarshi urush qilishga
holi yo‘q edi va shuning uchun ham urushga qarshilik qilayotgan edi.
Shu maqsadda ittifoqchisi bo‘lgan Rossiyani agarda Liga harakatlari
ortidan Rossiya va Avstriya-Vengriya o‘rtasida urush kelib chiqqudek
bo‘lsa, unda qatnashmasligidan ogohlantirib qo‘ydi.


Buy uk Bri t aniy a: Rasman Usmonlining yaxlitligi tarafdori bo‘lsa-da,
ammo Rossiyaga qarshi balansni saqlab qolish maqsadida Gretsiya
bilan maxfiy tarzda diplomatiya yuritib, uni Bolqon ligasiga qo‘shilishga
da’vat etdi. Shuningdek, Bolgariyaning Frakiyaga bo‘lgan da’volarini
ham qo‘llab-quvvatladi. Frakiyada ruslardan ko‘ra bolgarlarni ko‘rish
ma’qulroq edi.

Av st riy a-Vengriy a: janubdagi Usmonli yerlariga qarab kengayishni
istagan Avstriya-Vengriya imperiyasi Bolqonda boshqa millatlarning
bo‘lishini istamas edi. Xuddi shu vaqtda mamlakat ichida ham
ko‘pmillatli bo‘lgan imperiyada german-venger hukmronligiga qarshi
slavyanlar isyon ko‘tarib turishardi. Serbiya esa Avstriya-Vengriya
tomonidan 1908-yilda egallangan Bosniyaga ochiqchasiga da’vo qilar,
bu esa ruslarning mintaqaga kirib kelishini anglatar va imperiyaning
zaiflashuviga sabab bo‘lishini anglatar edi. U, shuningdek, Albaniya
tashkil qilinishiga ham bosim o‘tkazdi va Serbiyaga Adriatika dengiziga
chiqishiga xalaqit berdi.


Germaniy a: bu davrda Usmonli va Germaniya orasidagi aloqalar
ancha iliq edi, hatto Germaniya Usmonlining ichki ishlarigacha
aralashish darajasida edi. Shuning uchun ham unga qarshi har
qanday urushga qarshi edi. Shunga qaramay, u Bolgariyani
Markaziy imperiyalar ittifoqiga qo‘shishga harakat qildi. Shuningdek,
u Bolqondagi Usmonli hukmronligini Bolgariya hukmronligiga
almashtirishni ham maqsad qilgan edi. Unga ko‘ra, Bolgariya San-
Stefano shartnomasida belgilangan hududlarga qaytishi kerak edi.

Kuchli davlatlar mintaqaviy muvozanatni ushlab turish va Bolgariya
tomonidan Istanbulning egallanishining oldini olish maqsadida
harbiy harakatlarga tayyor turishdi. Shu sababli, 1912-yilning 12-
noyabr kuni Usmonli hukumati ruxsati bilan kuchli beshlik –
Fransiya, Buyuk Britaniya, Rossiya, Germaniya va Avstriya-
Vengriyaning askarlari poytaxt mudofaasi uchun shaharga keldi.


Urushda Bolqon ligasi davlatlari g‘alaba qozondi va 1913-yilning 30-
may kuni Londonda urush yakunlari bo‘yicha London tinchlik
shartnomasi imzolandi. Urushdagi mag‘lubiyat natijasida Usmonli
Bolqondagi barcha hududidan ayrildi. 167 312 km²lik bu hududda
6 582 000 aholi istiqomat qilar edi. Usmonlining urushdan so‘ng
Yevropada qolgan hududi 26 ming kv kmni tashkil qilar edi.

Mazkur hududlar g‘olib bo‘lgan Bolqon davlatlari o‘rtasida taqsimlab
berildi. Taqsimlash tinchlik sulhi imzolangan holatdagi front chizig‘i
bo‘ylab amalga oshirildi. Avstriya-Vengriyaning qattiq harakatlari
tufayli mustaqil Albaniya davlati tuzildi. Uning asosiy hududlarini
egallab olgan Gretsiya, Qoratog‘ va Serbiya o‘z xohishiga qarshi borib
bo‘lsa-da, askarlarini olib chiqishga majbur bo‘ldi.


Serbiya bilan shimoliy Makedoniyadagi, Gretsiya bilan
janubiy Makedoniyadagi ziddiyatli vaziyatni yecha
olmagan Bolgariya hududlarga qaytadan o‘z
harbiylarini kiritdi. Bunday tahdidlarga qarshi Serbiya
va Gretsiya o‘zaro ziddiyatli muammolarini osonlik bilan
hal qildi hamda Bolgariyaga qarshi ittifoq tuzdi. London
shartnomasidan norozi bo‘lgan Bolqon davlatlari yangi
bir urush ostonasiga kelib qoldi va ular o‘rtasida
ikkinchi Bolqon urushi yuz berdi.

Bolqon Urushi

Купить

Похожие документы
Mikroneziya xalqlari tarixiy antropologiyasi
Mog‘ullar istilosi arafasidagi xalqaro munosabatlar tarixidan
hunarmandchiligi tarixi
ibtidoiy davr madaniyati
kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish