Bosh soxasining anatomo-topografik tuzilishi. burun, shox va miyada o‘tkaziladigan operasiyalar - Физика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	37.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Физика

Bosh soxasining anatomo-topografik tuzilishi. burun, shox va miyada o‘tkaziladigan operasiyalar

Купить

BOSH SOXASINING ANATOMO-TOPOGRAFIK TUZILISHI.
BURUN, SHOX VA MIYADA O’TKAZILADIGAN OPERASIYALAR
Reja:
1. Burun va burunning yordamchi kovaklarida o’tkaziladigan
operasiyalar.
a) anatomo-topografik ma’lumotlar.
b) Buqalarga burun halqasini o’tkazish .
v) Rinoplastika (burun plastikasi) .
g) Peshona va jag’ usti kovaklarini trepanasiya qilish (parmalash)
2. Tildagi operasiyalar
a) anatomo-topografik ma’lumot va til nervlarini og’riq-
sizlantirish.
b) tilni amputasiya qilish (olib tashlash)
3. Tishdagi operasiyalar.
a) anatomo-topografik ma’lumot
b) tishni sug’urib olish (ekstraksiya)

Burun oblasti quyidagi chegaralarda joylashgan: oldi tarafdan peshona
oblasti bilan (ko’zning ichki burchagi orqali o’tkazilgan chiziqdan).
Yonboshda – ko’z osti, lunj va lab oblastlari bilan chegaralangan. Quyidagi
qatlamlardan iborat:
1) teri; 2) yuqorida joylashgan fassiya; 3) muskul qavati – burun lab
ko’taruvchi; yuqori labni ko’taruvchi maxsus muskul; 4) Suyak usti qavati; 5)
suyak; 6) burun bo’shlig’i.
Nerv bilan ta’minlanishi. Ko’z osti, panjarsimon nervlardan.
Qon bilan ta’minlanishi. Yuz va ko’z osti arteriyalari yordamida.
Buqaga burun halqasini o’tkazish
Ko’rsatma – burun halqasini nasldor buqlarga tinchlantirish uchun,
sho’x buqalarga qo’llaniladi.
Fiksasiya – Tik holatd stanok yordamida boshini qattiq ushlab fiksasiya
qilinadi.
Og’riqsizlantirish – neyroleptik rampun 0,25/100 kg.
Operasiya o’tkazish texnikasi. Operasiya maydonchasi tayyorlanib, 0,5
% nashatir spirti eritmasi va 5 % yod eritmasi surtiladi. Xalqani o’tkzish joyi
burun devorchasining pastki qismida. Sterillangan halqani yarim aylana qilib
ochib, halqa o’tkaziladigan qisqichga joylashtiriladi, tezlik bilan burun
devorchasi teshiladi va xalqa o’tkazilib, berkitiladi, jarohat 8-10 kunda bitadi.
Xalqani o’tkazishni qo’l bilan ham bajarish mumkin.
Rinoplastika (b u run plastikasi)
Ko’rsatma – burun devorchasini qisman va yuqori lab burun
oynachasini to’lig’icha uzilish vaqtida.
Fiksasiya va og’riqsizlantirish – tik va boshini ko’targan holatda
fiksasiya qilinadi. Vena qon tomiriga quyidagi eritma yuborildi. 2,5 %

aminazin, 1 % dimedrol 10,0; 0,% novokin 30,0 1000 kg vaznidagi buqaga,
muskul orasiga 4-5 ml rampun va ko’z osti nervi blokada qilinadi.
Operasiya o’tkazish texnikasi. Operasiyani uzilgan to’qimalarni
bitganidan keyin bajarish tavsiya etiladi. Operasiya maydonchasi
tayyorlanadi. O’tkir nashator yordamida qattiq to’qimalar qon paydo
bo’lguncha kesiladi, yarani ikki qirrasi bir-biriga to’g’ri kelishini ta’minlash
kerak, qisqichlar yordamida qon to’xtatiladi. Avval burun devorchasi ketgut
yordmida tikiladi, 1-2 tugun qilib, keyinchalik to’qimalarga BF-« yoki :
yelimi shpris yordamida yuboriladi. Bu to’qimalarni bir-biriga yaxshi
birikishiga yordam beradi. Jarohatga streptosid sepiladi va lavsan ipi
yordamida sirtmoqsimon chok bilan to’qimalar biriktiriladi. Ochilib
ketmasligi uchun lavsan ipining uchi kuydiriladi. 10-14 kundan keyin choklar
olib tashlanadi.
Fomenko usuli (I), Magda (II) xalqa birdaniga qo’yiladi.
Peshona va jag’ usti kavaklarini trepanasiya qilish
Anatomo-topografik ma’lumot: Peshona kavaki – sinus frontalis yirik
shoxli mollarda quyidagi suyaklardan tashkil topgan: ensa, peshona, bosh-
tepa, panjarasimon.
Chegaralari – oldingisi – ko’z kosasining oldingi qirrasini
birlashtiruvchi chiziq orqali. Orqadagi – jag’ tarog’i bo’yicha, yonboshi –
peshona suyagining tshqi tarog’i bo’yicha. Peshona kovagi butun bo’shlig’i
bilan birlashadi.
Otlarda – orqa chegarasi-jag’ bo’g’ini orqali o’tkazilgan chiziq, oldingi
chegara-yuz tarog’ining o’rtasidan o’tkazilgan chiziq.
Yuqori jag’ kovagi – sinus maxillaris. Yirik shoxli mollarda bu kovak
quyidagi suyaklardan tashkil topgan: yuqori jag’, yosh, yonoq va tanglay.

Chegarasi: yuqoridagi – ko’z kosasi ichki qirrasida birinchi
premolyarga o’tkazilgan chiziq, oldingisi – ko’z osti teshigi ustidan, pastkisi-
lunj tepachasidan burunga nisbatan parallel, orqa chegarasi-orbitaning
o’rtasidan o’tkazilgan chiziq.
Innervasiyasi. Ko’z osti, g’altak osti, peshona nervlari.
Ko’rsatma – Peshona va yuqori jag’ kavagida yallig’lanish jarayoni
(frantit, gaymorit), (o’smalar, burun qurti) bo’lganda.
Fiksasiya va og’riqsizlantirish. Tik holatda peshona, g’altak osti, ko’z
osti nervlari 3 % novokain bilan og’riqsizlantiriladi.
Asboblar: har safar ishlatiladiganidan tashqari: trepan, raspator, parma.
Operasiya o’tkazish texnikasi. Teri va pastki qavatlar quroqsimon
kesiladi, suyak ustki to’qima ham kesiladi va raspator yordamida ajratiladi.
Keyinchalik trepan yordamida suyakda teshik yasaladi. Bu teshik orqali
to’plangan suyuqliklar olib tashlanadi va oldin suyak usti qavatiga chok
qo’yiladi, keyin teriga qo’yiladi, 7-10 kundan keyin choklar olinadi.
Tildagi operasiyalar
Til – Lingua muskul organi bo’lib, og’iz bo’shlig’ida joylashadi, uning
asosida til osti suyagi joylashgan. Hayvonlar tili uch qismdan iborat: ildizi,
tanasi, uchi. Tashqi tomondan til shilliq parda bilan o’rlgan.
Qon bilan ta’minlanishi. Juft til va til osti arteriyalari orqali.
Innervasiya. Uch juft nervlar orqali ta’minlanadi, ya’ni: til nervi
– sezuvchan, til osti nervi – harakatlantiruvchi 2 juft nervlarga kiradi, til –
xalqum nervi – sezuvchan va harakatlantiruvchi 9 juft nervi.
Til nervlarini og’riqsizlantirish.
Ko’rsatma. Tildagi operasiyalarda.
Texnikasi. Otlarda (Magda usuli) – hayvon tik holatda fiksasiya
qilinadi. Ignani pastki jag’ oralig’iga yuboriladi til osti suyagidan 2-3 barmoq
oldin og’iz tubi tamon. Ignani yuborish vaktida 20 ml 2% novokain eritmasi

yuboriladi chuqurligi 5 sm. Keyinchalik igna teri ostigacha sug’iriladi, ung va
chap tarafga 45-60 pastki jag suyagi tamon yuboriladi. 0,5 sm siljitilib 20 ml
novokain eritmasi yuboriladi. Yirik shoxli mollarda (Sajin usuli). Jag’
oralig’i bo’shlig’ida til osti suyagini tanasi topiladi (bu ko’zni tashqi
burchagiga to’g’ri xolattda ignanii suyakni yon tamonidan kirgizib yuqoriga
1-1,5 sm ko’tariladi 15 ml 3% novokain eritmasi yuborilib turiladi.
Ignani teri ostigacha sug’irib pastki jag’ suyagini ichki yuzasi tomon
yunaltiriladi 15 ml 3% novokain eritmasi yuboriladi, xar ikkala tomonga
xam.
Tilni amputasiya qilish
K o’ rsatma – usma va shikastlanishda
Og’riksizlantirish – til nervlarishi blokadasi mayda hayvonlarda –
narkoz .
Texnikasi – hayvon yotgan xolatda fiksasiya qilinadi; og’iz bo’shlig’i
antiseptik eritma bilan yuviladi. Til og’iz bo’shlig’idan tashqarida qo’l bilan
fiksasiya qilinadi. Shikastlangan qismi olib tashlanadi, qon oqishi
t o’ xtatilinadi va sirtmoqsimon yoki tugunsimon chok quyiladi. Og’iz
bo’shlig’i 1:1000 nisbatan kaliy permanganat eritmasi bilan xar kuni
yuviladi. Chok ketgutdan q o’ yiladi.

Tishdagi operasiyalar
Tish og’iz bo’shlig’ida joylashib, ovqatni hazm qilish organiga kiradi.
Tish ikki qismidan iborat ildiz va karonka. Tish emal va dentin qavatlaridan
iborat. Tishlar kuyidagilarga bo’linadi: uzun koronkali, ko’rak tishlar, oziq
ya’niy yirtqich, kichik jag’ tishlar, katta jag’ tishlar.
Yirik shoxli mollarda 32 tish, itlarda 40, cho’chqalarda 44, itlarda 42,
mushuklarda 30. Qon bilan ta’minlanish – yuqori jag’da ko’z osti
arteriyasidan, pastki jag’da pastki jag’ arteriyasidan.

Innervasiya – yukori va p a stki jag’ nervlardan.
Tishni tug’irib olish (ekstraksiya)
K o’ rsatma – chirish, periodontit, pulpit, not o’ g’ri o’ sishi va boshqalar.
Asboblar – og’iz kengaytirgichi, tish ni so’g’irg’ich amburlar.
Fiksasiya va og’riqsizlantirish – yotgan xolatda, kuz osti, pastki jag’,
iyak nervlari og’riqsizlantiriladi, itlarda aminazin.
Texnikasi – og’iz bo’shlig’i yuviladi. Milki yod eritmasi bilan s u rtiladi,
milkni tishdan ajratish kerak. Tish ambur bilan qisib qimirlatib s u g’oriladi.
Katta tishlarni urib chiqarish mumkin, buning uchun tish ustidan trepanasiya
qilinadi. Shundan keyin og’iz bo’shlig’i yuviladi.

Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Operativ xirurgiya – X.K. Rustamov, Ya.A.Axbutayev,
B.D.Narziyev –
1997 .
2. Operativnaya xirurgiya – Magda I.I. – 1990 .
3. Operativnaya xirurgiya – N.X. Shomirzayev. 1987.
4. Xirurgiya v ovsevodstve. V.R. Tarasov. 1959 .
5. A. David Weaver, Guy St Jean, Adrian Steiner “Bovine surgery and
Lameness” USA,
2005

Bosh soxasining anatomo-topografik tuzilishi. burun, shox va miyada o‘tkaziladigan operasiyalar

Купить