Бухгалтерия баланси таҳлили

Dokument ma'lumotlari

Narxi	10000UZS
Hajmi	1.3MB
Xaridlar	17
Yuklab olingan sana	18 Aprel 2024
Kengaytma	pptx
Bo'lim	Slaydlar
Fan	Iqtisodiyot

Бухгалтерия баланси таҳлили

Sotib olish

L/O/G/O
www.themegallery.com“ АУДИТ ВА ИҚТИСОДИЙ ТАҲЛИЛ ”
КАФЕДРАСИ ДОЦЕНТИ А.АБДУЛЛАЕВ
ТОМОНИДАН ТАЙЁРЛАНГАН
“ МОЛИЯВИЙ ТАҲЛИЛ ” ФАНИДАН
ПРЕЗЕНТАЦИЯТОШКЕНТ МОЛИЯ ИНСТИТУТИ

“ Аудит ва иқтисодий таҳлил”
кафедраси
БУХГАЛТЕРИЯ БАЛАНСИ
ТАҲЛИЛИ

BUXG ALTERIYA BALANSI
TAHLILI
•
Buxgalteriya balansi tahlili mazmuni va vazifalari.
•
Buxgalteriya balansi va uning tarkibiy tuzilishi: aktivlar, kapital va
majburiyatlar.
•
Balans moddalari va uning boshqa moliyaviy hisobotlar ma’lumotlariga
mosligi.
•
Buxgalteriya balansini “o‘qish”.
•
Buxgalteriya balansining gorizontal (davriy) tahlili.
•
Buxgalteriya balansining vertikal (tarkibiy) tahlili.
•
Korxona moliyaviy holatining tahlili.
•
K orxonalar iqtisodiy salohiyati : tarkibi, ko‘rsatkichlar tizimi va
samaradorligini tahlili.
•
Korxonalar moliyaviy salohiyati : tarkibi, ko‘rsatkichlar tizimi va
samaradorligini tahlili.
•
Buxgalteriya balansi moddalarining likvidlilik bo‘yicha turkumlanishi .
Buxgalteriya balansining l ikvidlili gi va korxona to‘lov layoqatining tahlili .

Korxonalarning moliyaviy
holati nima?
ThemeGallery is a
Design Digital Content &
Contents mall developed
by Guild Design Inc.
Korxonalar faoliyatidagi
butun ishlab chiqarish va
xo’jalik omillarining
harakati, ularning o’zaro
aloqadorlik natijasidir; ThemeGallery is a Design
Digital Content &
Contents mall developed
by Guild Design Inc.Ko’rsatkichlar tizimi bo’lib ,
ular korxonalarning moliyaviy
resurslari mavjudligini,
holatini, xarakati,
joylashganligini va ulardan
foydalanish
darajasini ifodalaydi; Korxonaning mo’tadil
ishlab chiqarishi uchun
zarur bo’lgan moliyaviy
resurslar bilan
ta’minlanganligi va samarali
foydalanish ifodasidir;
Korxonalarning moliyaviy
barqarorligini, to’lovga
layoqatliligini, mol-mulk
va mablag’larning
harakatchanligini
ifodalovchi tizimdir.MOLIYAVIY
HOLAT BU : -

KORXONANING MOLIYAVIY HOLATINI
TAHLILI NIMA VA U NIMA UCHUN
KERAK?
Korxonalarning moliyaviy holatini tahlil
qilish – turli xildagi ko’satkichlar
yordamida, tahlilning turli usullardan
foydalanib xo’jalik yurituvchi sub’ektning
moliyaviy resurslari mavjudligini, ularning
holatini, xarakatini, joylashganligini va
ulardan foydalanish darajasini o’rganishdir.

KORXONANING MOLIYAVIY
HOLATINI TAHLILI
Korhona faoliyatiga qiziquvchilar 2 guruhga bo’linadi

BEVOSITA BILVOSITA
Mulk egalari, korxona
boshqaruvi, qarz
beruvchilar, mol yetkazib
beruvchi, xaridorlar,
soliqchilar, ishchilar va
hodimlar Auditorlik firmalari, birjalar,
Assotsiatsiyalar vakillari,
Matbuot hodimlari,
Kasaba uyushmalari

Tahlil jarayoni yo’naltirilganiga qarab
quyidagi usullardan foydalanish mukin:
Gorizontal
Taqqoslash Nisbiy
Ko’rsatkich
larVertikal Hisobot davridagi ko’rsatkichlar o’tgan davr
yoki rejadagisi bilan taqqoslanadi, va ularning
dinamikasi va reja bajarilish darajasi aniqlanadi.
Moliyaviy holatga ta’aluqli bo’lgan
ko’rsatkichlar tarkibiy tuzilmasi o’rganiladi.
Moliyaviy holat ko’rsatkichlari o’rtasidagi
aloqa o’rganiladi.
Bir-biriga oxshash korxonalarning moliyaviy
holatini ifodalovchi ko’rsatkichlar
toqqoslanadi.

Moliyaviy tahlilning axborot
manbalari
Boshqa
hisobot
ma’lumotlariBalansga
ilovalarKorxona
balansi Buxg.His
sintetik va
analitik
schetlari

“ Balans” atamasi lotincha “bis”
– ikki marta, “banx” – tarozi
pallasi so‘zlaridan tarkib topgan
bo‘lib, ikki palla degan ma’noni
anglatadi. U tenglik, muvozanat
tushunchasi sifatida ishlatiladi.

Buxgalteriya balansi – muayyan
sanaga pulda ifodalangan va xo‘jalik
mablag‘larining turlari, tashkil topish
manbalari bo‘yicha iqtisodiy
guruhlashtirish hamda
umumlashtirish usulidir.

Birinchi tur o‘zgarish. Bu toifa (tip,
tur)ga kiruvchi muomalalar ta‘sirida balansning
aktiv qismida o‘zgarish sodir bo‘lib, xo‘jalik
operatsiyasi natijasida bir modda ko‘payadi va
boshqa bir modda shu summaga kamayadi.
Balansning umumiy summasi esa o‘zgarmaydi.

Ikkinchi tur o‘zgarish . Sodir bo‘lgan
muomala balansning passiv qismidagi
moddalarga ta’sir ko‘rsatib, xo‘jalik operatsiyasi
natijasida bir moddaning ko‘payishi va boshqa
bir moddaning shu summaga kamayishi
tushuniladi. Balansning umumiy summasi
o‘zgarmaydi.

Uchinchi tur o‘zgarish. Bu toifa (tip)ga
kiruvchi muomalalar balansning aktiv va passiv
qismlarida sodir bo‘lib, xo‘jalik operatsiyasi
natijasida balansning aktiv qismidagi bir
moddaning ko‘payishi va balansning passiv
qismidagi boshqa bir moddaning shu summaga
ko‘payishi bilan balansning umumiy summasi
ham shu summaga ko‘payadi.

To‘rtinchi tur o‘zgarish. Balansning
aktiv va passiv qismlarida sodir bo‘lib, xo‘jalik
operatsiyasi natijasida balansning aktiv
qismidagi bir modda va passiv qismida boshqa
bir modda shu summaga kamayadi, balansning
umumiy summasi ham shu summaga
kamayadi.

Ta rkiblash belgisi Balans turlari Mazmuni
Tuzilish davriga ko‘ra
Tashkil topish balansi K orxonaning tash kil topish va qtida tuziladi
Joriy balans
Korxonaning uzluksiz faoliyatida , qonunda belgilangan
muddatlarda tuziladi
Tugatish balansi Korxona tugatilganda tuziladigan balans
Bo‘lish balansi
Yirik korxona bir necha mayda korxonalarga bo‘linish vaqtida
tuziladi
Birlashtirish balansi Bir necha korxonalar bir korxonaga birlashganda tuzilad i
Axborot hajmiga
ko‘ra
Bir martalik
Bir martalik balans faqat bitta korxona bo‘yicha joriy hisob
asosida tuziladi
Y ig‘ ma balans
Yig‘ma balans bir martalik balanslar asosida tuziladi va
birlashmalar (vazirliklar , qo‘mita , boshqarmalar va shu
kabilar )ning xo‘jalik mablag‘larini aks ettiradi
Aks ettirish ob’ektiga
ko‘ra
Musta qil balans Mustaqil balansni huquqiy shaxs bo‘lgan barcha korxonalar tuzadi
A lo hida balans
Al ohida balansni korxonaning tarkibiy bo‘linmalari (filiallar ,
bo‘limlar , sho‘‘ba va qaram xo‘jaliklar va shu kabilar ) tuzadi
Tozalash usuliga
ko‘ra
Brutto balans Tartibga soluvchi moddalarni o‘z ichiga oluvchi balansdir
Netto blans
Qiymatidan tartibga so luvchi moddalar summasi chegirilgan
balans

Buxgalteriya balansi tahlilining mamuni –
korxonaning mulkiy holati va uning
o‘zgarishlariga, aktivlar, kapital va
majburiyatlarning tarkibi va o‘zgarishlariga,
balans moddalarining likvidlik darajasiga,
xo‘jalik yurituvchi sub’ektlarning to‘lov
layoqatiga, moliyaviy barqarorligiga, ish
aktivligiga, raqobatbardoshligi va iqtisodiy
tahlikalarga bardoshligiga baho berishdan
iborat.

Buxgalteriya balansi tahlili oldiga quyidagi vazifalar
qo‘yiladi:
- korxonaning mulkiy va moliyaviy holatini baholash;
- aktivlarning likvidligini baholash;
- aktivlarni shakllantirish manbalari tarkibini baholash;
- majburiyatlarning aktivlar bilan ta’minlanganligini baholash;
- aktivlar va passivlarning alohida guruhlari o‘rtasidagi
muvofiqlikni baholash;
- aktivlarni pul ishlab topish imkoniyatlarini baholash;
- kapitalni shakllanishi va o‘stirish imkoniyatlarini baholash.

KORXONANING MOLIYAVIY
HOLATINI TAHLILI
2. Buxgalteriya balansining tarkibi va
tuzilishi.

Aktiv qismi Passiv qismi
Korxona mulki va
mablag’larning kelib
chiqish manbalari
balansning passivida
ko’rsatiladi. Bular o’ziga
qarashli va chetdan jalb
qilingan manbalarga
ajratiladi. Jalb qilingan
manbalarga bank kreditlari
va kreditorlik qarzlari va
boshqa majburiyatlarni
kiritish mumkin.Asosiy va aylanma
mablag’larning holatini
ko’rsatib, moliyaviy xo’jalik
jarayonini yuritish vazifasini
bajarishda bu mulklardan
fodalanadi. Mulk to’plangan
moliyaviy hamda davlat
tashkilotlari mablag’i, hususiy
shaxslar jamg’armasi, hissador
va ta’sischilarning ulushi, bank
krediti, chet ellik
sarmoyadorlar va hakozo
mablag’lar evaziga sotib
olinadi. BALANS

BALANS
AKTIV PASSIV
Uzoq muddatli
aktivlar Joriy aktivlar O’z mablag’lari
manbalari Majburiyatlar
Asosiy vositalar
Nomoddiy aktivlar
Uzoq muddatli
investitsiyalar TMZ
Debitorlar
Pul mablag’lari Ustav kapital
Qo’shilgan kapital
Rezerv kapital
Taqsimlanmagan
foyda Uzoq muddatli
majburiyatlar
Joriy
majburiyatlarBALANS TARKIBI
Maqsadli tushumlar

Contributed
capitalBALANCE
ASSETS L & SE
Current assets Noncurrent
assets Liabilities
Stockholders’
equity
Cash & mark. sec
Current
receivables
Inventories Property, plant,
& equipment,
net
Goodwill &
intangibles,
net
Other assets,
net Current
liabilities
Long-term
liabilities Stockholders’
equityBALANCE SHEET
Other current
assets Retained
earnings

•
Shuningdek, zahira va xarajatlar tarkibiga
o’simlik va chorvachilik bo’yicha
tugallanmagan ishlab chiqarish, kelgusi
davr xarajatlari, tayyor mahsulot va
boshqalar ham kiradi.•
Moliyaviy tahlilning muhim
xususiyatlaridan biri korxona
mulki, zahiralar va
xarajatlarni har tomonlama
o’rganishdir .
•
Ular korxonaning bir me’yorida
ishlashi hamda mahsulot ishlab
chiqarishi va shartnoma bo’yicha
sotish rejasini ta’minlashga etarli
bo’lishi lozim

Aktivlarni buxgalteriya balansida aks ettirish
quyidagi qiymatlar bo‘yicha amalga oshiriladi.
•
hisobot sanasida buxgalteriya balansida aktivlarni aks
ettirish qiymatida;
•
sotib olish vaqtida erishilgan tomonlarning o‘zaro
kelishuviga ko‘ra belgilangan joriy qiymatida;
•
ana shu yoki shunga o‘xshash aktiv endigina sotib
olingan bo‘lgandagi holatda to‘lanishi kerak bo‘lgan pul
mablag‘lari summasi bo‘yicha;
•
sotishdan olinishi mumkin bo‘lgan pul mablag‘lari
summasi bo‘yicha;
•
xo‘jalik yurituvchi sub’ektning normal faoliyati davomida
aktivlarni ko‘paytirishi lozim bo‘lgan bo‘lg‘usi pul
mablag‘lari tushumining diskontlangan qiymati bo‘lgan
joriy qiymat bo‘yicha aks ettiriladi.

Buxgalteriya balansida majburiyatlar
quyidagi qiymatlarda aks etadi:
•
majburiyatlar majburiyatni bajargunga qadar to‘lanadigan
pul mablag‘lari summasi bo‘yicha majburiyatlarga
almashib olingan mablag‘lar summasida aks ettiriladi;
•
majburiyatlar majburiyatni to‘lash uchun talab etiladigan
pul mablag‘larining diskontlanmagan summasida aks
ettiriladi;
•
majburiyatlar ularni to‘lash qiymati bo‘yicha aks ettiriladi,
bunday qiymat esa majburiyatlarni to‘lash uchun talab
etiladigan pul mablag‘larining diskontlanmagan
summasidir;
•
majburiyatlar kelgusida o‘tkaziladigan pul mablag‘larining
diskontlangan qiymatidan iborat bo‘lgan, xo‘jalik
yurituvchi sub’ektning oddiy faoliyati davomida
majburiyatlarni to‘lash uchun foydalanilishi mumkin
bo‘lgan joriy qiymat bo‘yicha aks ettiriladi.

Buxgalteriya balansini “o‘qish”
•
“ O‘qish” so‘zi moliyaviy hisobotlar va ularning shakllariga
nisbatan ishlatishning mohiyati shundaki, ushbu
hisobotlar faqat raqamlar ifodasidagi ko‘rsatkichlarni
tartibli joylashtirishdan iborat matnga o‘xshaydi.
Matndagi raqamlar nimani ifoda etishini bilgan holdagina,
matnni o‘qish mumkin. Sodda qilib aytganda, moliyaviy
hisobotlarni o‘qish deganda korxona moliyaviy ahvolini,
moliyaviy natijalarini, pul mablag‘lari va xususiy kapitalini
moliyaviy hisobot shakllarida raqamlarda yashiringan
so‘zlar orqali bilish, tushunish, anglash tushuniladi.

Buxgalteriya balansini o‘qish orqali:
•
korxona to‘g‘risida muhim ma’lumotlarni
olish;
•
aylanma mablag‘lar ta’minlanish darajasini
baholash;
•
o‘z aylanma mablag‘lari bilan
ta’minlanganligi bilish;
•
korxonaning moliyaviy holatini dastlabki
baholash imkoni tug‘iladi.

Buxgalteriya balansini dastlabki o‘qishda
moliyaviy jihatdan quyidagilar o‘rganiladi:
•
aktivlarning umumiy summasi va uning yil davomida
o‘zgarishi;
•
xususiy sarmoya va majburiyatlarning summasi, ularning
yil davomida o‘zgarishi;
•
uzoq muddatli va joriy aktivlarni moliyalashtirish holati va
ularning o‘zgarishi;
•
debitorlik va kreditorlik qarzlari tarkibi, holati va
o‘zgarishi;
•
asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarning tarkibi, holati
va o‘zgarishi;
•
joriy aktivlarning tarkibiy tuzilishi va o‘zgarishi.

Buxgalteriya balansining gorizontal
(davriy) tahlili
•
Moliyaviy tahlilda gorizontal tahlilning quyidagi shakllaridan
foydalaniladi .
•
1. Hisobot ko‘rsatkichlarini davr boshiga va oxiriga taqqoslash ;
•
2. Hisobot ko‘rsatkichlarini o‘tgan yilning shu davri ko‘rsatkichlari
bilan taqqoslash;
•
3. Hisobot ko‘rsatkichlarini dinamik taqqoslash;
•
4. Turli tashkilotlarning moliyaviy ko‘rsatkichlarini qiyosiy taqqoslash.
•
Moliyaviy hisobotni gorizontal tahlili deganda – moliyaviy
hisobot elementlari va moddalarini mutlaq va nisbiy ifodalarda,
hisobot davri boshiga yoki o‘tgan yilga nisbatan qiyosiy o‘rganishga
aytiladi.

Buxgalteriya balansining vertikal
tahlili
•
Vertikal tahlil – gorizontal tahlilni
to‘ldiruvchi usul sifatida moliyaviy hisobot
elementlari, moddalarining tarkibiy
jihatlariga baho berishni xarakterlaydi.
Umumiy tarkibda yakka birliklarning
salmog‘i va ularning o‘zgarishlari asosida
korxona moliyaviy holatini tashxislash
yanada osonlashadi.

$Korxona buxgalteriya balansini aktiv moddalarining tahlili Mol-mulkning tarkibi Yil boshiga Yil oxiriga O’zgarishi (+,-) Summa, ming so’m Salmog’i , % Summa, ming so’m Salmog’i % Summa da ming so’m Salmoq da, % Yil boshiga nisbatan o’zgarishi, % 1 2 3 4 5 6=4-2 7=5-3 8=6\2*100 1. Uzoq muddatli a ktivlar (130) 2 796 290,3 49,84 3 338640,8 45,12 542 360,5 -4,72 19,4 2. Joriy aktivlar (390) Shu jumladan: 2 813 735 50,16 4 060 116,8 54,88 1 246 381,8 +4,72 44,3 A) t ovar-moddiy z ahiralari (140 +190+200 ) 891 800 15,9 1 346 889 18,20 455 088,3 2,31 51,03 B) pul mablag’lari va qisqa muddatli qo’yilmalar (320 +370 ) 1 044 785,5 18,62 1 033 890,7 13.97 -10 894,8 -4,65 -1,04 V) d ebitorlar (210 +380 ) 858 489 15,3 1 595 064 21,56 736 375 6,26 85,8 Balans aktivining JAMI (400) 5 610 025,3 100,0 7 398 757 100,0 1 788 732,3 ----- 31,88$ $Korxona buxgalteriya balansini passiv moddalarining tahlili Mol-mulkni tashkil topish manbaining tarkibi Yil boshiga Yil oxiriga O’zgarishi (+,-) Summa, ming so’m Salmog’i, % Summa, ming so’m Salmog’i % Summada, ming so’m Salmoq- dagi, % Yil boshoga nisbatan o’zgarishi, % 1 2 3 4 5 6=4-2 7=5-3 8=6\2*100 1. O’z mablag’larining m anbalari (480) 3 306 444.3 58,94 4 151 143 56,11 844698,7 -2,83 25,55 2. Majburiyatla r(770) Shu jumladan: 2303581 41,06 3 247 614,6 43,89 944033,6 2,83 40,98 A ) uzoq muddatli m ajburiyatlar (490) 515200 9,18 2 134 955 28,86 1619755 19,67 314,39 B ) joriy majburiyatlar (600) 1788381 31,88 1 112 659,6 15,04 675721,4 -16,84 -37,78 Balans passivining JAMI: (780) 5 610 025,3 100,0 7 398 757 100,0 1 788 732,3 ----- 31,88$

Bаlаns bo’yichа o’z оbоrоt mаblаg’lаrini mаvjud summаsini
аniqlаng vа ulаr bilаn tа’minlаnishini hisоblаng.
Ko’rsаtkichlаr Yil bоshi Yil охiri O’zgаrishi
1. O’z mаblаg’lаrining mаnbаlаri (480 satr) 3306444,3 4151143 844698,7
2. Uzоq muddаtli mаjburiyatlаr (490 satr) 515200 2134955 1619755
Z. Jаmi mаnbаlаr (1+2 sаtrlаr) 3821644,3 6286098 2464453,7
4. Uzоq muddаtli аktivlаr (130 satr) 2796290,3 3338640,8 542350,5
5. Bаlаns bo’yichа o’z оbоrоt mаblаg’lаrini mаvjud summаsi
(3 sаtr - 4 sаtr) 1025354 2947457,2 1922103,2
6. Tovar-moddiy zahiralari (140 satr) 891800,7 1346889 455088,3
7. Оbоrоt mаblаg’lаrini оrtiqchа(+), еtishmаsligi (-) (5 sаtr -
6 sаtr) 133553,3 1600568,2 1467014,9
8. Qоplаnish kоeffisiеnti, %
(5 sаtr: 6sаtr)*100% 114,98 218,83 103,86

K orxonalar iqtisodiy salohiyati : tarkibi,
ko‘rsatkichlar tizimi va samaradorligini tahliliKor xonaning iqtisodi y salohiyati deganda u nda sodir etiladigan iqtisodi y
jarayonni to‘liq ta ’minla y digan barcha moddi y v a mehnat res u rslari hamda
nomoddi y akti v lar tu sh u niladi .

•
Korxona iqtisodiy salohiyati tahlili uning mulki,
zaxiralari va xarajatlarini har tomonlama
o‘rganishdir.
•
Iqtisodiy salohiyatni buxgalteriya balansiga
nisbatan aktivlariga nisbatan ishlatiladigan
tushuncha deb qarash mumkin. Korxona
iqtisodiy salohiyati tahlili buxgalteriya balansi
aktivlarini jamlangan qatori va ular bo‘yicha
o‘zgarishlarni baholash orqali amalga
oshiriladi.

Iqtisodiy salohiyat
•
Asosiy vositalar
•
Nomoddiy aktivlar
•
Tmz
•
Debitorlar
•
Pul mablag’lari
•
Mehnat resurslari

Korxona iqtisodiy salohiyatini baholashning
ko‘rsatkichlar tizimini quyidagi tarkibda berib
o‘tish mumkin:
•
korxona iqtisodiy salohiyati holatini
ifodalovchi ko‘rsatkichlar tizimi;
•
korxona iqtisodiy salohiyati bilan
ta’minlanganlikni ifodalovchi ko‘rsatkichlar
tizimi;
•
korxona iqtisodiy salohiyati samaradorligini
ifodalovchi ko‘ratkichlar tizimi;
•
korxona iqtisodiy salohiyati natijaviyligini
ifodalovchi ko‘rsatkichlar tizimi.

Korxona iqtisodiy saloxiyatini
baholovchi ko‘rsatkichlar tizimiIqtisodiy salohiyat
holatini ifodalovchi
ko‘rsatkichlar
Iqtisodiy salohiyat bilan
ta’minlanganlikni
ifodalovchi ko‘rsatkichlar
Iqtisodiy salohiyat
samaradorligini
ifodalovchi
ko‘rsatkichl ar
Iqtisodiy salohiyat
natijaviyligini
ifodalovchi
ko‘rsatkichlar
Iqtisodiy salohiyatning
o‘rtacha yillik qiymati
Is1+Is2/2...
Korxona aktivlarining
iqtisodiy salohiyat bilan
ta’minlaganligi
A /Is
Iqtisodiy salohiyat
samaradorligi
YAM ,ST /Is
Iqtisodiy saloh iyat
natijaviyligi
SF /Is *100
Iqtisodiy salohiyatning
tarkibiy tuzilishi holatini
ifodalovchi
ko‘rsatkichlari
AV , NA , JA ,...
Aktivlar tarkibiy tuzilishining
iqtisodiy salohiyat bilan
ta’minlanganligi
AV , NA , JA ,.../ Is
Iqtisodiy saloxiyatning
tarkibiy tuzil ishining
samaradorligi
YAM ,ST / AV ,
NA ,JA ,...
Iqtisodiy salohiyat
tarkibiy tuzilishining
natijaviyligi
SF / AV ,NA ,JA ,...*100

Korxonalar moliyaviy salohiyati : tarkibi,
ko‘rsatkichlar tizimi va samaradorligini tahlili
•
Korxona moliyaviy salohiyatiga baho berishda
balans passivining tuzilishi tahlil qilinadi.
YA’ni, korxona mulkida o‘z mablag‘lari va
chetdan jalb qilingan mablag‘larining hajmi,
ularning jami mablag‘lar tarkibidagi
salmog‘iga baho beriladi. Sof aktivlar qiymati,
o‘z aylanma mablag‘lari naqdligi, uzoq
muddatli va joriy aktivlarning
moliyalashtirishning tarkibiy unsurlari
baholanadi.

Korxona moliyaviy salohiyatini baholovchi
ko‘rsatkichlar tizimiMoliyaviy salohiyat holatini
ifodalovchi ko‘rsatkichlar
Moliyaviy salohiyat bilan
ta’minlanganlikni ifodalovchi
ko‘rsatkichlar
Moliyaviy salohiyat
samaradorligini
ifodalovchi
ko‘rsatkichlar
Moliyav iy salohiyat
natijaviyligini
ifodalovchi
ko‘rsatkichlar
Moliyaviy salohiyatning
o‘rtacha yillik qiymati
Ms 1+Ms 2/2...
Aktivlar tarkibiy tuzilishining
salohiyat bilan ta’minlanganligi
O‘MM ,M (KM ,QMM ,UMM )/Ms
Moliyaviy saloxiyat
samaradorligi
YAM , ST / Ms
Moli yaviy salohiyat
natijaviyligi
SF / Ms *100
Iqtisodiy saloxiyatninng
tarkibiy tuzilishi xolatini
ifodalovchi
ko‘rsatkichlar
O‘MM ,M (KM ,QMM ,O‘MM )

Moliyaviy saloxiyat
tarikibiy tuzilishining
samaradorligi
YAM ,ST / O‘MM ,
M (KM , QMM ,UMM )
Moliyaviy saloxiyat
tark ibiy tuzilishining
natijaviyligi
SF / O‘MM , M (KM ,
QMM ,UMM ) *100

Buxgalteriya balansi moddalarining likvidlilik
bo‘yicha turkumlanishi
•
Balans likvidlik aktivlarning pulga aylanish
darajasini, korxona likvidligi qarshi
tomonga bo‘lgan majburiyatlarni to‘lashga
qobilligini xarakterlaydi.

Aktiv tomon:
•
- doimiy xarakatdagi aktivlar (A1);
•
320+370
•
- tez pulga aylanadigan aktivlar (A2);
•
210+380
•
- sekin pulga aylanadigan aktivlar (A3);
•
140+190+200
•
- qiyin pulga aylanadigan aktivlar (A4).
•
130

Passiv tomon:
•
- to‘lov muddati kelgan majburiyatlar (P1);
•
601
•
- qisqa muddatli majburiyatlar (P2);
•
600-601
•
- uzoq muddatli majburiyatlar (P3);
•
490
•
- doimiy passivlar (P4).
•
480

Mutlaq barqaror holat
•
A1 >= P1
•
A2 >= P2
•
A3 >= P3
•
A4 <= P4

Barqaror holat
•
A1 <= P1
•
A2 >= P2
•
A3 >= P3
•
A4 <= P4

Nobarqaror holat
•
A1 <= P1
•
A2 <= P2
•
A3 >= P3
•
A4 <= P4

Bankrot (inqiroz) holat
•
A1 <= P1
•
A2 <= P2
•
A3 <= P3
•
A4 >= P4

Buxgalteriya balansi likvidligi tahliliAKTIV Yil boshi Yil oxiri PASSIV Yi l boshi Yil oxiri
Majburiyatlarni
qoplashdagi
ortiqchalik (+),
etishmovchilik (-)

Doimiy
harakatdagi
aktivlar
289 412 698 629 150 505
To‘lov muddati
kelgan
majburiyatlar
762 075 830 1 839 768 361 -471 663
132
-1 210
617 856
Tez pulga
aylana digan
aktivlar
503 338 335 1 566 042 404
Qisqa muddatli
to‘lov
majburiyatlar i
14 744 216 8 878 479 488 594
119
1 557 163
925
Sekin pulga
aylanadigan
aktivlar
2 185 621 680 9 488 500 196
Uzoq mudda tli
to‘lov
majburiyatlar i
4 675 490 146 12 304 013 149 -2 489
868 466
-2 815
512 953
Qiyin pulga
aylanadigan
aktivlar
10 219 731 945 12 593 199 960 Doimiy
passivlar 7 745 794 466 10 124 233 076 -2 473
937 479
-2 468
966 884
Aktiv jami 13 198 104 658 24 276 893 065 Passiv jami 13 198 104 658 24 276 893 065 x x

Mоliyaviy bаrqаrоrlikni ifоdаlоvchi
ko’rsаtkichlаr
Moliyaviy
barqarorlik
Mo’tloq
ko’rsatkichlar Nisbiy
ko’rsatkichlar

Mоliyaviy bаrqаrоrlik m utlоq ko’rsаtkichlаr оrqаli tаhlil qilish .
№
Ko ’ rsаtkichlаr S h аrtl i
b еlgi Yil bоshi Yil охiri
1 O’z mаblаg’lаrining mаnbаlаri (480 satr) O’MM 3306444,3 4151143
2 Uzоq muddаtli аktivlаr (130 satr) UMА 2796290,3 3338640,8
3 O’z oborot mablag`lari (1 sаtr – 2 sаtr) O’MА 510154 812502,2
4 Uzоq muddаtli krеdit vа qаrzlаr (570+580 satr) UK 515200 2134955
5 Zахirа vа х аrаjаtlаrni qоplаshgа tеgishli o’z аylаnmа mаblаg’lаri
vа uzоq muddаtli qаrz mаjburiyatlаri (3 sаtr+4 sаtr) O’U 1025354 2947457,2
6 Qisqа muddаtli krеdit vа qаrzlаr (730+740 satr) QK 762496,8 198798,1
7 Zахirа vа хаrаjаtlаrni qоplаshning jаmi mаnbаlаri (5 sаtr+6 sаtr) JM 1787850,8 3146255,3
8 Tovar-moddiy zahiralar(140 satr) Z 891800,7 1346889
9 Zахirа vа х аrаjаtlаrni qоplаshgа o’z аylаnmа mаblаg’lаrining
оrtiqchа (+) yoki еtishmаsligi (-) (3 sаtr-8 sаtr) ∆ O’АM -381646,7 -534386,8
10 Zахirа vа х аrаjаtlаrni qоplаshgа o’z аylаnmа vа uzоq muddаtli
krеdit vа qаrz mаjburiyatlаrining оrtiqchа (+) yoki еtishmаsligi (- )
(5 sаtr-8 satr ) ∆ O’U 133553,3 1600568,2
11 Zахirа vа х аrаjаtlаrning qоplаshgа jаmi mаnbаlаrning оrtiqchа (+)
yoki еtishmаsligi (-) (7 sаtr-8 sаtr) ∆ JM 896050,1 1799366,3

M оliyaviy bаrqаrоrl ikning tiplаri
Mumkin
bo’lgаn
v аriаntlаri
( N ) ΔO’ A M ΔO’U ΔJM M оliyaviy
bаrqаrоrl ikning
t оifаlаri
1 + + + Mutlоq bаrqаrоr
2 - + + Nоrmаl
3 - - + Nо bаrqаrоr
4 - - - Krizis hоlаt

Молиявий барқарорликни нисбий кўрсаткичлар орқали баҳо
бериш
№ Молиявий коэффицент номи Ҳисоблаш
тартиби Оптимал
чегараси
1 Молиявий мустақиллик
коэффиценти К
мм = Ўмм/БС 0,5-1
2 Молиявий барқарорлик
коэффиценти К
мб = (Ўмм +
Умқ)/БС 0,6-1
3 Тўлов қобилияти коэффиценти К
тқ = ЖА/ЖМ 2-3
4 Ҳаракатчанлик коэффиценти К
ҳ =ЎАМ/Ўмм 0,1-0,5
5 Банкротликни башорат қилиш
коэффиценти К
бб =ЎАМ/БС Кичиклашмаслиги
керак
6 Молиялаш коэффиценти К
м = Ўмм/ҚМ 1 дан катта
7 Иммобилизация коэффиценти К
и = А
э /АВ
бқ 0,5 дан кичик
8 Кумулятив фойдалилик
коэффиценти К
кф = ТФ/БС Кичиклашмаслиги
керак

Бу ерда:
•
Ўмм – корхонанинг ўз маблағлари манбаи;
•
БС – баланс жами суммаси;
•
ЖА – жорий активлар;
•
ЖМ – жорий мажбуриятлар;
•
Умқ – узоқ муддатли қарз манбалари;
•
ЎАМ –ўз айланма маблағлари мавжуд суммаси;
•
ҚМ – жами қарз манбалари;
•
А
э – жамғарилган аммортизация суммаси;
•
АВ
бқ – жами асосий воситалар бошланғич қиймати;
•
ТФ – та қсимланмаган фойда (қопланмаган зарар).
Иммобилизация – бирор аъзони қимирламайдиган қилиб қўйиш(гипслаш)
Кумуляция – дори ёки заҳар моддаларининг организмда тўпланиб кучли
таъсир қилиши

Mоliyaviy bаrqаrоrlik kоeffisiеntlаr ini tаhlili
№ Ko’rsаtkichlаr Yil bоshi Yil охiri Farqi
(+;-)
1 Mоliyaviy mustаqillik kоeffisеnti 0,59 0,56 -0,03
2 Mоliyaviy bаrqаrоrlik kоeffisеnti 0,68 0,85 0,17
3 To’lov qobiliyati koeffisenti 1,57 3,65 2,08
4 Hаrаkаtchаnlik kоeffisеnti 0,31 0,71 0,4
5 Bаnkrоtlikni bаshоrаt qilish kоeffisеnti 0,18 0,4 0,22
6 Mоliyalаsh kоeffisеnti 1,43 1,28 -0,15
7 Immоbilizаsiya kоeffisеnti 0,23 0,26 0,03
8 Kumulyativ fоydаlilik kоeffisеnti 0 , 09 0,15 0,06

Likvidlik kоeffisiеntini tаhlili
№ Ko’rsаtkichlаr Sаtr
kоdi Yil
bоshi Yil охiri O’sish
sur’аti,
kоef-t
1
.Pul mаblаg’lаri 320 1044785 , 5 1033890,7 98,9
2
.Qisqа muddаtli invеstisiyalаr 370 18525 83664,4 451,6
3
.Dеbitоrlik kаrzlаr 210 858489 1595064 185,8
4
.Tovar moddiy zahiralari ( ха r а j а tl а r kiritilmaydi) 140 891800,7 1346889 151,0
5
.Qisqа muddаtli mаjburiyatlаr 600 1788381 1112659,6 62,2
6
.J о riy likvidlik k о effisi е nti (Kjl) [(s а tr. 1+2 + 3 +
4 ) / sаtr. 5] 1,57 3,65 231,9
7
.О r а liqni q о pl а sh likvidlik k о effisi е nti (Ktl)
[(sаtr. 1+ 2+ 3) / sаtr. 5] 1,07 2,44 226,8
8
.Mutl о k likvidlik k ое ffisi е nti (Kml) [(s а tr. 1+ 2) /
sаtr. 5] 0,59 1,00 168,9

“ VOOLLEN TEKS” МЧЖ to’lov qobiliyatini tahlili
To ’ lash uchun mablag ’ lar Satr
raqami Hisobot
yili oxiriga To ’ lov qarzlari Satr
raqami Hisobot yili
oxiriga
summasi,
1 2 3 4 5 6
1.Pul mablag ’ lari,
ya ’ ni kassadagi va hisob
raqamidagi pul mablag ’ lari 330 + 340
977879 1. Mol etkazib beruvchi va
pudratchilarga qarzlar 610
60889
2. Valyuta mablag ’ lari 350
54304,4 2. Byudjetga to ’ lovlar bo ’ yicha qarzlari 680
46009,4
3.Qisqa muddatli in-
yalar,boshqa pul mablag ’ lari
va joriy aktivlar 360 +370
+ 380 85371,7 3. Olingan bo’naklar 6 7 0
205851,5
4. Tayyor mahsulot 170
385434,3 4. S ug ’ urta lar bo ’ yicha qarz 690
7756,2
5. Tovarlar 180
100174 , 2 5. Maqsadli davlat jamg ’ armalariga
to ’ lovlar bo ’ yicha qarzlar 700
533 ,8
5. Debitorlik qarzlari 210
1595064 7. Mexnatga haq to ’ lash bo ’ yicha qarzlar 720
37839,5
8. Qisqa muddatli kredit va qarzlar 730 + 740
198798,1
9. Boshqa joriy majburiyatlar 710+760
554982,1
Jami mablag ’ lar xxx
3198227,6 Jami to ’ lov qarzlari xxx
1112659,6
Qarz to ’ lov
majbuiyatlarning ko ’ pligi xxx
- To ’ lov qarzlaridan to ’ lov
mablag ’ larining ko ’ pligi (ortiqchaliligi) xxx
2085568
Balans xxx
3198227,6 Balans xxx
3198227,6

Balans aktiv va passiv moddalarining harakatchanligini
(likvidligini) tahlili
Aktiv Yil
boshiga Yil
oxiriga Passiv Yil
boshiga Y i l
oxiriga To’lash uchun
mablag’larning
etarliligi (+) yoki etish-
masliligi (-)
yil
boshiga yil oxiriga
1 2 3 4 5 6 7=2-5 8=3-6
1. Doimiy
harakatdagi
aktivlar 1063310,5 1117555,1 1.Muddati
kelgan to’lov
majburiyatlari 1025884,2 913861,5 -37426,3 -203693,6
2. Tez sotiluvchi
(pulga aylanuvchi)
а ktivlar 858489 1595064 2. Qisqa mu d -
datli passivlar 762496,8 198798,1 -95992,2 -1396265,9
3.Sekin sotiluvchi
(pulga aylanuvchi)
aktivlar 891935 , 5 1347497,7 3. Uzoq mud -
datli passivlar 515200 2134955 -376735,5 787457,3
4.Qiyin sotiluvchi
(pulga aylanuvchi)
a ktiv lar 2796290 3338640,8 4. Doimiy
passivlar 3306444,3 4151143 510154 812502,2
BALANS 5610025,3 7398757,6 BALANS 5610025,3 7398757,
6 0 0

Ma’lumotlarga asoslangan holda
quyidagi shartlarni bajarilishini
tekshiramiz.
•
1. A1 > P1
•
2. A2 > P2
•
3. A3 > P3
•
4. A4 < P4

Aylanma mablag’larning aylanishini tahlil qilganda quyidagi
ko’rsatkichlar aniqlanadi:
a) aylanish koeffitsienti = mahsulot sotishdan sof tushum
joriy aktivlar
b) aylanish davri (kunda) = ___ joriy aktivlar * hisobot davr kuni (360)_____
mahsulot (ish, xizmat)lar sotishdan sof
tushum
c) yuklama koeffitsienti = _______j oriy aktivlar ______
mahsulot sotishdan sof tushum

Joriy aktivlar аylаnishini tаhlili
№ Ko’rsаtkichlаr Hаqiqаtdа
O’tgаn
yildаn
fаrqi,
(+,-)O’tgаn yil Hisоbоt
yili
1 Mаhsulоt sоtishdаn kеlgаn sоf tushum,
min g .so’m 2571221 , 2 3877436,6 1306215,4
2 Joriy aktiv lаrning o’rtаchа yillik q iymat i,
m i n g .so’m 2813735 4060116,8 1246381,8
3 Joriy aktiv lаrni аylаnish kоeffisiеnti (1 q:2q)
0,914 0,955 0,041
4 Joriy aktiv lаrni аylаnish dаvri, kundа
(2q*360:1q) 393,95 376,96 -16,99
5 Joriy aktiv lаrni yu klаmа (zаgruzkа) kоeffisiеnti
(2q:1q) *100 , tiyin
1,0943 1,0471 -0,0472

Бухгалтерия баланси таҳлили

Sotib olish

Dokument ma'lumotlari

Sotuvchi

Бухгалтерия баланси таҳлили

O'xshash dokumentlar