Davriy jarayonlar va ularni kuzatish - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1,013.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Davriy jarayonlar va ularni kuzatish

Купить

Mavzu:
Davriy jarayonlar va ularni
kuzatish

Mustaqil bajarish uchun berilgan mashqlarni tekshirish
106-mashq. Parabolaning simmetriya o‘qini toping:

Yechish.

?????? =
?????? 1 + ?????? 2
2
=
0 + 4
2
= 2
?????? =
?????? 1 + ?????? 2
2
=
2 + 6
2
= 4 ?????? = ??????
?????? = ??????

Mustaqil bajarish uchun berilgan mashqlarni tekshirish
107-mashq. Parabolaning simmetriya o‘qini toping:
Yechish.?????? = − ??????
?????? = ??????
?????? =
− ??????
?????? ??????
=
− 6
2 ∙1
=
− 6
2
= − 3
?????? =
− ??????
?????? ??????
=
− (− 8 )
2 ∙1
=
8
2
= 4
b

Mustaqil bajarish uchun berilgan mashqlarni tekshirish
108-mashq. Parabola uchi nuqta koordinatalarini toping:
Yechish.?????? ?????? = ?????? ?????? ?????? =
− ??????
?????? ??????
=
− (− 4 )
2 ∙1
=
4
2
= 2
?????? = ?????? ??????
2
− 4 ?????? ?????? + 7 = 2
2
− 4 ∙ 2 + 7 = 4 − 8 + 7 = 3
?????? ?????? = ??????
?????? ?????? = − ?????? ?????? ?????? =
− ??????
?????? ??????
=
− 2
2 ∙1
=
− 2
2
= − 1
?????? = ?????? ??????
2
+ 2 ?????? ?????? + 5 = (− 1 )
2
+ 2 ∙ (− 1 )+ 5 = 1 − 2 + 5 = 4
?????? ?????? = ??????

Davriy jarayonlar va ularni kuzatish
Davriy jarayonlar tabiatda va texnikada keng tarqalgan. Ularga
misollar keltiraylik:
•
yil fasllari bo‘yicha ob-havoning o‘zgarishi;
•
oylardagi o‘rtacha temperaturaning o‘zgarishi;
•
kun va tunning davomiyligi;
•
dengiz qirg‘og‘i yonidagi suv chuqurligi;
•
hayvonlar soni;
•
quyosh faolligining o‘zgarishi;
•
Mexanikada, elektrotexnikada davriy tebranishlar.Ma’lum bir muddatdan keyin takrorlanadigan jarayonlarga
d avriy jarayonlar deyiladi.

Davriy jarayonlar va ularni kuzatish
Bu jarayonlarda muayyan vaqt oraliqlarida takrorlanib turadigan
holatlar kuzatiladi. Ular vaziyatga qarab davriy, tebranadigan
yoki siklik deyiladi.
Masalan, Janubiy Afrikadagi Keyptaun shahrida oylik maksimal
temperaturaning o‘zgarishini ifodalovchi jadvalni qayarlik:
Oy Yan Fev Mar Apr May Iyun Iyul Avg Sen Okt Noy Dek
Temp (0 °C) 28 27 25,5
22 18,5
16 15 16 18 21,5
24 26
B u ma’lumotlarni grafik ko‘rinishda ifodalaylik. Buning uchun
ordinatalar o‘qi temperaturani, abssissalar o‘qi esa oyning tartib
raqamini ( masalan, fevral uchun t= 2 ) bildirsin.

Davriy jarayonlar va ularni kuzatish
Boshqa oylar uchun ham o‘rtacha temperatura o‘zgarishini
taqribiy aks ettiruvchi grafikni davom ettirsak bo‘ladi:

Davriy jarayonlar va ularni kuzatish
yan yan
Agar y=f ( t ) funksiya t oyda o‘rtacha temperaturani ifodalasa, f (0)= f (12)= f (24)= ...,
f (1)= f (13)= f (25)= ... va h.k. kabi qonuniyat, umumiy holda, ixtiyoriy t uchun f ( t +12)
bo‘lishi kuzatilmoqda. Bunda takrorlanish kuzatiladigan 12 oy muddatni davr deb
aytamiz.

Davriy jarayonlar va ularni kuzatish
G‘ildirak to‘g‘ri chiziq bo‘ylab aylanib harakat qilsa, undagi tayin bir
belgilangan nuqta sikloida deb nomlangan egri chiziq bo‘yicha davriy
harakat qiladi.
Aytish joizki, sikloida y=f ( x ) ko‘rinishdagi tenglamaga ega emas .
A
Davriy funksiyalar grafiklari quyidagi shaklga ega:

Davriy jarayonlar va ularni kuzatish
Bosh o‘q tenglamasi quyidagicha topiladi:
Davriy funksiya grafigi quyidagi tarkibiy qismlarga ega:
amplituda

Misollar yechish
a) x 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
y 0 1 1,4 1 0 − 1 − 1,4 − 1 0 1 1,4 1 0113-mashq.
Har bir hol uchun ma’lumotlarni grafik ko‘rinishda tasvirlang va
ularning davriy−davriymasligi to‘g‘risida xulosa chiqaring .0 2 4 6 8 10 12 14
-2
-1
0
1
2
y
b) x 0 1 2 3 4
y 4 1 0 1 4
0 0.5 1 1.5 2 2.5 3 3.5 4 4.5
0
1
2
3
4
5
y

Misollar yechish
114-mashq. Quyidagi jadvalda g‘ildirak to‘g‘ri chiziq bo‘ylab aylanib harakat
qilsa, unda belgilangan nuqtaning harakatini ifodalovchi kattaliklar keltirilgan:
a) b alandlikning masofaga bog‘liqligini grafik ko‘rinishda ifodalang ;
b) b u jarayon davriymi? Agar davriy bo‘lsa, o‘q tenglamasini, funksiyaning
maksimumini, davrini, amplitudasini toping.
Masofa
(sm) 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 200 220 240 260 280 300 320 340 360 380 400
Balandlik
(sm) 0 6 23 42 57 64 5 7 4 2 23 6 0 6 2 3 4 2 5 7 6 4 57 4 2 2 3 6 0?????????????????? = 64 ,?????????????????? = 0.
???????????????????????? ?????? ‘ ?????? =
???????????? + ??????
??????
= ????????????
?????????????????????????????????????????????????????? =
???????????? − ??????
??????
= ????????????
0 50 100 150 200 250 300 350 400 450
0
10
20
30
40
50
60
70
?????? = ?????????????????? − ?????????????????? = ??????????????????

Mustaqil yechish uchun topshiriq

Darslik II qismining 26- sahifasidagi
115- mashqni yechish

Davriy jarayonlar va ularni kuzatish

Купить