Elektrolizdan turmushda va texnikada foydalanish 8 - sinf - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	650.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Сентябрь 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Elektrolizdan turmushda va texnikada foydalanish 8 - sinf

Купить

8-sinf fizika darsligi asosida 45-mavzu:

Elekrotexnikada sof mis ko'p ishlatiladi. Misga ozgina boshqa moddalar aralashgan bo'lsa, uning elektr tokini o'tkazish xususiyati yomonlashib ketadi. Mis turli aralashmalardan quyidagi usul bilan ajratib olinadi. Mis ajratib olish

Katta elektrolit vannasi mis kuporosining eritmasi bilan to'ldiriladi. Uning ichiga sof misdan tayyorlangan yupqa plastinkalar parallel ravishda tushiriladi. Elektr manbaining manfiy qutbiga ulanadigan bunday sof mis plastinkalari katod vazifasini bajaradi. Katodlar orasiga parallel ravishda qalin anod plas tinkalar tushiriladi.

Anod vazifasini bajaradigan plastinkalar tozalanmagan misdan tayyorlangan bo'ladi. Elektroliz jarayonida mis kuporosi eritmasidan ajralib chiqqan mis katodga o'tiradi. Bundan tashqari anod plastinkasi elektrolitda erib mis ionlarini hosil qiladi, begona aralashmalar esa ionlarga ajralmaganligi sababli ular vanna tubiga cho'kadi.

Vaqt o'tishi bilan katod plastinkalar qalinlasha boradi, anod plastinkalar esa yupqalashadi. Ma'lum vaqtdan keyin katod va anodlar vannadan olinib, ular o'rniga yangisi qo'yiladi. Vannadan chiqarib olingan qalinlashgan plastinka misdan iborat bo'ladi.

Galvanostegiya Temirdan yasalgan buyumlar sirti oksidlanishi natijasida tez zanglaydi. Zang esa sekin-asta metallni yemiradi va buyum teshiladi. Odatda, oksidlanadigan metall buyumlar sirti qiyin oksidlanadigan boshqa metallar - nikel, rux, kumush, oltin kabilar bilan qoplanadi. Nikellangan qoshiq, pichoq, choynak kabi turli idish- tovoqlardan turmushda foydalanamiz.

Elektrolizdan foydalanib, buyumlarning sirtini qiyin oksidlanadigan metallar bilan qoplash galvanostegiya deb ataladi. Kumush nitrat eritmali vanna orqali ma'lum vaqt davomida tok o'tkazib turilsa, buyum sirti kumush bilan qoplanadi (115-rasm).

Buyum sirtiga kumush yugurtirish uchun elektrolil sifatida kumush tuzlari eritmasi, anod sifatida kumush plastinka olinadi. Oltin yugurtirishda esa elektrolit uchun oltin tuzlari eritmasi, anod uchun oltin plastinka ishlatiladi (116-rasm).

Galvanoplastika Elektroliz yordamida murakkab sirtli naqsh va buyumlarning metall nusxalarini olish mumkin. Masalan, taxtaga o'yib ishlangan naqshning nusxasini olish kerak bo'lsin. Buning uchun taxtaning naqsh solingan qismiga juda yupqa qilib grafig surkaladi, natijada uning bu tomoni tok o'tkazadigan bo'lib qoladi.

Tayyorlangan taxta mis kuporosi eritmasiga tushiriladi (117-rasm). Bu taxta sirtidagi grafig sim orqali manbaning manfiy qutbiga ulanadi, ya'ni grafig qatlam katod vazifasini bajaradi. Anod sifatida esa elektrolitga mis plastinka tushiriladi.

Elektrolitdan tok o'tkazilganda elektroliz natijasida ajralib chiqqan mis taxta sirtidagi grafit ustiga o'tiradi. Grafig usti yetarli darajadagi mis qatlami bilan qoplangandan keyin elektroliz jarayoni to'xtatiladi va mis qatlam taxtadan ajratib olinadi. Bunda mis qatlamning shakli taxta sirtidagi naqshning ne gativ (teskari) tasviridan iborat bo'ladi.

Taxtadagi chuqur joylar mis negativda qavariq bo'lib, qavariq joylar esa negativda chuqur bo'lib chiqadi. Bunday tarzda olingan negativ tasvir matritsa deb ataladi. «Matritsa» lotincha so'z bo'lib, «ona» degan ma'noni anglatadi. Matritsa bosmaxonalarda terilgan harflarning nusxasmi quyish, medal, tanga, shtamp kabilami tayyorlash uchun ishlatiladigan qolipdir.

Shakl hosil qilish uchun buynmlar sirtiga elektrolitik usulda metall yugurtirish galvanoplastika deb ataladi. Hozdrgi zamon texnologiyasi, kompyuter texaikasi bilan uyg'unlashgan galvanoplastika bosmaxonalarda keng qo‘llaniladi. Galvanoplastik usul nafaqat matnli, balki rasmli kitoblarni ham ko'p nusxada bosib chiqarishga imkon beradi.

1. Elektroliz yordamida mis qanday ajratib olinadi? 2. Yana qanday metallarni elektroliz yordamida ajratib olish mumkin? 3. Idish-buyumlar sirti qiyin oksidlanadigan metallar bilan qay tarzda qoplanadi? 4. Galvanostegiya deb qanday jarayonga aytiladi? 5. Galvanoplastika nima? Undan qanday maqsadlarda foydalaniladi?

Купить