Elektrostatik maydonda zaryadni ko‘chirishda bajarilgan ish 10 - sinf - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	4000UZS
Размер	658.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Апрель 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Elektrostatik maydonda zaryadni ko‘chirishda bajarilgan ish 10 - sinf

Купить

Elektrostati k maydonda zaryadni ko‘chirishda bajarilgan ish 10-sinf fizika darsligi asosida 33-mavzu:

Mexanikada kiritilgan fizik kattaliklar (ko‘chish, kuch, kuchning bajargan ishi, potensial energiya) istalgan fundamental o‘zaro ta’sirlarni, shu jumladan, elektromagnit ta’sirlarni ifodalashda foydalaniladi.

Yerning bir jinsli (g = const) gravitatsion maydonida jismni g → bo‘ylab h masofaga ko‘chirishda (7.9-rasm) og‘irlik kuchining bajargan ishi A = mgh edi.

+q zaryadni bir jinsli (E → = const) elektr maydon kuch chiziqlari bo‘ylab ko‘chirishda bajarilgan ish ga teng bo‘ladi. Bu formula elektr maydon kuchlanganligi bilan ko‘chish yo‘nalishi mos kelganda o‘rinli bo‘ladi.

Ularning yo‘nalishi mos kelmaydigan holni ham qaraylik. Bir jinsli elektr maydoniga kiritilgan zaryad q (q>0, bo‘lganda) elektr maydon yo‘nalishida yoki unga teskari yo‘nalishda (q<0, bo‘lganda) ko‘chshganda elektr maydoni ish bajaradi.

Ishni hisoblash uchun dastlab X o‘qini maydon kuchlanganligi bilan bir yo‘nalishda tanlaymiz (7.10-rasm). Musbat ishorali zaryadga maydon tomonidan ta’sir etayotgan kuch ham X o‘qi bilan bir tomonga yo‘nalgan bo‘ladi.

Maydondagi zaryad kuch ta’sirida s yo‘l bo‘ylab N nuqtadan M nuqtaga ko‘chgan bo‘lsa, uni ko‘chirishda elektr kuchining bajargan ishi quyidagicha aniqlanadi:

Bu yerda: α – kuch bilan ko‘chish orasidagi burchak. Δ x=x 2 –x 1 =s·cos α ekanligidan (7.17) tenglik quyidagi ko‘rinishga keladi:

Endi elektrostatik maydonda q zaryadni NBM siniq chiziq bo‘ylab ko‘chirishda bajarilgan ishni hisoblaylik. Ish skalyar kattalik bo‘lganligi uchun NBM yo‘lda bajarilgan ish NB va BM yo‘llarda bajarilgan ishlarning algebraik yig‘indisiga teng bo‘ladi A=A 1 +A 2 .

Zaryadni ko‘chirishdagi A 1 va A 2 ishlar xuddi zaryadni NM yo‘l bo‘ylab ko‘chirishda bajarilgan ish kabi aniqlanadi, ya’ni:

Δ x 1 va Δ x 2 mos ravishda s 1 va s 2 ko‘chish vektorlarining X o‘qdagi proeksiyalari. U holda (7.18) ga (7.19) ifoda qo‘yilsa, quyidagi ko‘rinishga keladi:

Bundan quyidagi xulosa kelib chiqadi. Bir jinsli elektr maydonida zaryadni ko‘chirishda bajarilgan ish ko‘chish yo‘lining shakliga bog‘liq bo‘lmay, faqat zaryad ko‘chgan nuqtalarning boshlang‘ich va oxirgi vaziyatlari (ya’ni Δ x) ga bog‘liq bo‘ladi, bunday maydon potensial maydon deyiladi.

Demak, elektrostatik maydon – potensial maydon ekan. Shuning uchun elektrostatik maydonda zaryadni yopiq kontur bo‘ylab ko‘chirishda bajarilgan ish doimo nolga teng bo‘ladi.

Bajargan ishi zaryadning harakat trayektoriyasiga bog‘liq bo‘lmagan kuchga konservativ kuch deyiladi. E· Δ x = φ 2 –φ 1 ekanligi hisobga olinsa,

ga ega bo‘lamiz. Bu formula q elektr zaryadini elektr maydonida potensiali φ 2 bo‘lgan nuqtadan potensiali φ 1 bo‘lgan nuqtaga ko‘chirishda bajarilgan ishni hisoblash formulasidir

Masala yechish namunasi 100 μ C zaryad nuqtaviy zaryad maydon kuchlanganligi 4 kV/m bo‘lgan bir jinsli elektr maydonda 4 sm masofaga ko‘chganda elektrostatik maydon 8 mJ ish bajardi. Maydon kuch chiziqlari va ko‘chish vektori orasidagi burchak qanday bo‘lgan?

Купить