Информация о документе

Цена 9200UZS
Размер 2.2MB
Покупки 0
Дата загрузки 22 Ноябрь 2025
Расширение pptx
Раздел Инфографика
Предмет Психология

Продавец

Sherzod Sultonov

Дата регистрации 10 Июнь 2025

1 Продаж

Evalutsion psixologiya va psixologiya fanining mustaqil fan sifatida rivojlanishi

Купить
ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI 101- GURUH TALABASI TURSUNBOYEVA RUXSHONANING UMUMIY PSIXOLOGIYA FANIDAN MUSTAQIL ISHI OʻQITUVCHI : IRODA YUSUFJONOVA Mavzu: Evalutsion psixologiya va psixologiya fanining mustaqil fan sifatida rivojlanishi ■ Reja: ■ 1. Evalutsion psixologiya tushunchasi ■ 2.Psixologiya fanining fan sifatida shaklanish tarixi ■ 3. Evalutsion psixologiya va psixologiya fanining mustaqil fan sifatida rivojlanishi ■ Xulosa ■ Foydaanilgan adabiyotlar ■ Evalyutsion psixologiya va psixologiya fanining mustaqil fan sifatida rivojlanishi psixologiya fanining biologik asoslariga tayanib, evolyutsiya nazariyasini psixik jarayonlar va xatti-harakatlarni tushunish uchun asosiy vosita sifatida qabul qilinishidan boshlandi. Bu soha psixologik tadqiqotlarga evolyutsiya nazariyasini tadbiq etish orqali insonning paydo bo'lishi, biologik, ijtimoiy va madaniy omillarning uning psixikasiga ta'siri o'rganiladi. Evalyutsion psixologiyaning asosiy jihatlari • Ev oly ut si y a nazariy asiga asoslanadi : Evalyutsion psixologiya inson psixikasi va xulq-atvori tabiiy tanlanish jarayoni natijasida shakllangan deb hisoblaydi. • Adapt iv mex anizmlar : Ko'plab psixologik xususiyatlar (masalan, xotira, diqqat, hissiyotlar) avlodlar davomida takomillashib borgan adaptiv mexanizmlar deb hisoblanadi. ■ Raqamli dunyo va evolyutsiya: Insonning raqamli dunyodagi xatti-harakatlari ham evolyutsiya davridagi moslashuv jarayonlaridan kelib chiqqan degan fikrlar ham mavjud. Psixologiy a fanining must aqil riv ojlanishi • Must aqi l fan sifat ida pay do bo'lishi : Psixologiya, avvalo, falsafaning bir sohasi bo'lgan, keyinchalik ilm-fan va ijtimoiy fanlar bilan bog'lanib, mustaqil fan sifatida rivojlandi. • Il mi y asosga ega bo'l ishi : Bu fan tadqiqotlarga asoslangan, tadqiqot usullarini ishlab chiqqan va asosiy qonuniyatlarni kashf etgan. • I nson psixik asini o'rganish : Inson psixikasining o'ziga xos xususiyatlarini, jumladan, xotira, diqqat, tuyg'u, xulq-atvor kabi omillarni o'rganadi. • Ev aly ut sion nazariy ani o'zlasht irish : Evalyutsion psixologiya paydo bo'lganidan so'ng, psixologiya fanida evolyutsiya nazariyasini o'zlashtirish orqali inson xulq-atvorini biologik nuqtai nazardan tushunishga intilish kuchaydi. ■ Evolutsion psixologiyaning ildizlari 19-asrning o‘rtalarida, ingliz tabiatshunosi Charles Darwinning "Tabiat tanlovi" (1859) asarida yotadi. Darwin o‘z asarida turli hayvonlar va o‘simliklarning tabiiy selektsiya orqali qanday rivojlanishini tushuntirgan va bu yondashuvni insonning psixologik xususiyatlariga ham tatbiq etishni taklif qilgan. Darwinning g‘oyalari psixologiya sohasida muhim o‘zgarishlarga olib keldi, ammo evolutsion psixologiya sohasining keng tarqalishi XX asrning oxirlariga to‘g‘ri keladi. 1970-yillarda Leda Cosmides va John Tooby kabi olimlar evolutsion psixologiyaning zamonaviy asoschilaridan bo‘lib, inson psixikasini biologik evolyutsiya jarayonlarining mahsuli sifatida o‘rganishga yangi yondashuvlar taklif etdilar. Ular inson psixologiyasini evolyutsion nuqtai nazardan tushuntirish uchun ilmiy metodlarni ishlab chiqdilar. ■ Evolutsion psixologiya ko‘plab ilmiy usullarni o‘z ichiga oladi. Bu metodlar asosan eksperimental va statistik tahlillarni o‘z ichiga oladi. Quyidagi asosiy metodologik yondashuvlar mavjud: ■  Komparativ metod: Bu metod turli hayvon turlarini o‘rganib, inson psixologiyasining boshqa organizmlarga o‘xshash tomonlarini aniqlashga yordam beradi. ■  Eksperimental metod: Insonlarning xulq-atvorini, emotsiyalarini va reaktsiyalarini laboratoriya sharoitida sinab ko‘rish orqali evolutsion psixologiyaning g‘oyalarini tasdiqlash yoki inkor etish mumkin. ■  Model qilish: Kompyuter modellari yordamida, psixologik jarayonlarning evolyutsion asoslarini simulyatsiya qilish mumkin. Bu usul psixologik tizimlarning qanday rivojlanganini tahlil qilishda foydalidir ■ Evolutsion psixologiyaning bir qancha tanqidlar va etika masalalari mavjud. Ba'zi tanqidchilar, bu sohaning juda deterministik (ya'ni, faqat biologik omillarga tayanish) ekanligini ta'kidlaydilar. Ularning fikriga ko‘ra, inson psixikasida madaniyat, tajriba va ijtimoiy sharoitlarning ta'siri ham katta ahamiyatga ega, va faqat biologik faktorlar orqali tushuntirish bu murakkab tizimni noto‘g‘ri tasvirlashga olib keladi. Bundan tashqari, evolutsion psixologiya ba'zan ijtimoiy nohaqlikni yoki diskriminatsiyani asoslashda ishlatilishi mumkin. Masalan, ba'zi tadqiqotlar jinsiy rol va oila tuzilishi kabi masalalarni biologik nuqtai nazardan tushuntiradi, bu esa ijtimoiy tengsizliklarni oqilona asoslashga olib kelishi mumkin. Bugungi kunda evolutsion psixologiya sohasida olib borilayotgan tadqiqotlar bir qancha yangi yo‘nalishlarni ochib berdi. ■ Psixologiyaning fan sifatida yuzaga kelishi bosqichlari 4 ta ■ 1- bosqich ■ Psixologiya jon haqidagi fan ■ Bu yoʻnalish psixologiyada 2500 yil oldin paydo boʻlgan. Bunda insondagi barcha tushunarsiz holatlar jon yordamida tushuntirilgan ■ 2- bosqich ■ Psixologiya ong haqidagi fan ■ 18 asrda tabiiy fanlar rivojlanishi bilan boshlanadi . Fikrlash xis qilish qobiliyatini ong deb atashgan. Oʻzini oʻzi kuzatish asosiy metod hisoblangan ■ 3- bosqich ■ Psixologiya xulq atvor haqidagi fan. ■ 19 asrda boshlandi. Psixologiya fanining asosiy vazifasi kuzatish hisoblangan. ■ 4- bosqich ■ Psixologiya psixikaning qonuniyatlari va mexanizmlarini oʻrganuvchi fan ■ Dunyoga materialistik nuqtai nazaridan qarash shakllangan. Rossiya psixologiyasining aks ettirish asosiy qonuniyat hisoblangan Xulosa ■ Evolyutsion psixologiya inson xatti-harakatlari va psixik jarayonlarni biologik evolyutsiya nuqtai nazaridan o‘rganadigan psixologiyaning sohasi hisoblanadi. Ushbu yo‘nalish psixologiya fanining mustaqil ilmiy soha sifatida rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi, chunki u inson ongini va xulq-atvorini faqat ijtimoiy va madaniy sharoitlar bilan emas, balki biologik evolyutsion omillar bilan izohlash imkonini beradi. ■ Psixologiya fani dastlab falsafa va biologiya bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, XIX asr oxiri — XX asr boshlarida mustaqil fan sifatida shakllana boshladi. U eksperimental metodlar, empirik tadqiqotlar va ilmiy metodologiya asosida insonning ruhiy jarayonlarini sistematik o‘rganishni boshladi. Evolyutsion psixologiya esa XIX asrning ikkinchi yarmidan, ayniqsa Charlz Darvinning evolyutsion nazariyalaridan so‘ng rivojlana boshladi va XXI asrga kelib psixologiyaning mustaqil va yetuk yo‘nalishiga aylandi. ■ Shu bilan birga, evolyutsion psixologiya insonning hayotiy adaptatsiya mexanizmlari, instinktlar, motivatsiyalar va ijtimoiy xulq-atvorning shakllanishini tushunishda muhim ilmiy asos yaratadi. Bu fanning rivojlanishi psixologiyaning boshqa yo‘nalishlari bilan uzviy bog‘lanib, inson psixikasini yanada chuqurroq va tizimli o‘rganish imkonini beradi. Foydalanilgan adabiyotlar ■ 1 Yusufjonova. I . Umumiy psixologiya ■ 2 Muhammedova, Mullaboyeva . Umumiy psixologiya ■ 3 Joʻrayeva, Soliyeva , Sultonova. Psixologiya tarixi ■ 4 Haydarov , Halilova . Umumiy psixologiya ■ 4 Psixologiya tarixi fanidan umumiy- uslubiy qoʻllanma E’tiboringiz uchun rahmat

Evalutsion psixologiya va psixologiya fanining mustaqil fan sifatida rivojlanishi

Купить