Fan olimpiadasi: tarix. 7–11-sinflar uchun olimpiada savollari — tayyorgarlik to‘plami (mashq testlari), javoblari va izohlari bilan, 2026 - Tarix

Dokument ma'lumotlari

Narxi	30000UZS
Hajmi	178.3KB
Xaridlar	0
Yuklab olingan sana	01 Noyabr 2026
Kengaytma	docx
Bo'lim	Testlar
Fan	Tarix

Sotuvchi

DocX Seller

Ro'yxatga olish sanasi 31 Oktyabr 2026

1 Sotish

Fan olimpiadasi: tarix. 7–11-sinflar uchun olimpiada savollari — tayyorgarlik to‘plami (mashq testlari), javoblari va izohlari bilan, 2026

Sotib olish

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma
• Ushbu tayyorgarlik to'plami tarix fanidan olimpiadaning maktab, tuman (shahar) va viloyat
bosqichlariga tayyorlanayotgan 7–11-sinf o'quvchilari, fan o'qituvchilari va repetitorlar uchun.
• Savollar oddiy maktab testlaridan qiyinroq — olimpiada uslubida: ko'p bosqichli fikrlash va
«tuzoq» variantlar bilan. Mavzular: 1-qism — O'zbekiston tarixi (qadimgi davrdan
mustaqillikkacha), 2-qism — jahon tarixi (qadimgi dunyodan zamonaviy davrgacha).
• To'plam: 34 ta variant × 30 ta savol = 1020 ta mashq testi. Har bir savol ostida to'g'ri javob va
qisqa izoh, hujjat oxirida javoblar kaliti bor.
• Tavsiya: variantni vaqt belgilab (har bir savolga 2–3 daqiqa) javoblarga qaramasdan ishlang,
so'ng izohlarni o'qib, xato qilingan mavzularni chuqurroq takrorlang.
• Muhim: bu mashq testlari — rasmiy olimpiada topshiriqlari yoki ularning javoblari emas.
Olimpiada bosqichlari, formati va topshiriq turlari har yili e'lon qilinadi: rasmiy nizom va
e'lonlardan aniqlang.
Har bir variant tuzilishi
Topshiriqlar Turi Izoh
1–30 Yopiq test (4 ta variant) Bitta to'g'ri javob + izoh
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 2

Mundarija
№ Variant Topshiriqlar
1 1-variant 1–30
2 2-variant 31–60
3 3-variant 61–90
4 4-variant 91–120
5 5-variant 121–150
6 6-variant 151–180
7 7-variant 181–210
8 8-variant 211–240
9 9-variant 241–270
10 10-variant 271–300
11 11-variant 301–330
12 12-variant 331–360
13 13-variant 361–390
14 14-variant 391–420
15 15-variant 421–450
16 16-variant 451–480
17 17-variant 481–510
18 18-variant 511–540
19 19-variant 541–570
20 20-variant 571–600
21 21-variant 601–630
22 22-variant 631–660
23 23-variant 661–690
24 24-variant 691–720
25 25-variant 721–750
26 26-variant 751–780
27 27-variant 781–810
28 28-variant 811–840
29 29-variant 841–870
30 30-variant 871–900
31 31-variant 901–930
32 32-variant 931–960
33 33-variant 961–990
34 34-variant 991–1020
Jami topshiriqlar 1020
Javoblar kaliti (hujjat oxirida)
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 3

1-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Usmonli imperiyasida 1839-yilda Gulxona xatti e'lon qilinishi bilan boshlangan islohotlar davri
qanday nomlanadi?
A) Tanzimot
B) Mashrutiyat
C) Nizomi jadid
D) Lola davri
To'g'ri javob: A) Tanzimot✔
Izoh: Tanzimot davrida fuqarolarning hayoti va mulki kafolatlangan, soliq va harbiy xizmat tartibga solingan.
2. Quyidagi mustamlaka davriga oid voqealardan qaysi biri eng avval sodir bo'lgan?
A) Turkiston general-gubernatorligining tashkil etilishi
B) Gandimiyon shartnomasi
C) Zakaspiy temir yo'lining Samarqandga yetishi
D) Qo'qon xonligining tugatilishi
To'g'ri javob: A) Turkiston general-gubernatorligining tashkil etilishi
✔
Izoh: General-gubernatorlik 1867, Gandimiyon 1873, Qo'qon xonligining tugatilishi 1876, temir yo'l 1888-
yilda.
3. Doro I ning Suza saroyi yozuviga ko'ra saroy qurilishi uchun Baqtriyadan nima keltirilgan?
A) Lojuvard
B) Kedr yog'ochi
C) Oltin
D) Feruza
To'g'ri javob: C) Oltin
✔
Izoh: Suza yozuvida oltin Baqtriyadan, feruza Xorazmdan, lojuvard va sardoliklar Sug'ddan keltirilgani aytiladi.
4. Mahmud G'aznaviy qaysi sulolaga mansub?
A) Saljuqiylar
B) Somoniylar
C) G'aznaviylar
D) Qoraxoniylar
To'g'ri javob: C) G'aznaviylar
✔
Izoh: Mahmud (998–1030) G'aznaviylar sulolasining eng qudratli hukmdori bo'lgan.
5. «So'nggi kechki taom» freskasi qaysi rassom tomonidan yaratilgan?
A) Rafael Santi
B) Sandro Botichelli
C) Mikelanjelo Buonarroti
D) Leonardo da Vinchi
To'g'ri javob: D) Leonardo da Vinchi
✔
Izoh: Leonardo bu asarni Milandagi Santa-Mariya delle Gratsiye monastiri trapeznasida 1490-yillarda
yaratgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 4

6. «Humoyunnoma» asari muallifi kim?
A) Bobur
B) Mirzo Haydar
C) Xondamir
D) Gulbadanbegim
To'g'ri javob: D) Gulbadanbegim✔
Izoh: Boburning qizi Gulbadanbegim akasi Humoyun davri voqealarini «Humoyunnoma»da yoritgan.
7. Xitoyda Han sulolasiga kim asos solgan?
A) Qin Shi Huangdi
B) Xan Fey
C) Liu Bang
D) Syan Yuy
To'g'ri javob: C) Liu Bang
✔
Izoh: Qin sulolasi qulagandan keyin Liu Bang raqibi Syan Yuyni yengib, mil. av. 206/202-yillarda Han sulolasini
o'rnatgan.
8. Boburning otasi kim bo'lgan?
A) Sulton Ahmad Mirzo
B) Umarshayx Mirzo
C) Abu Said Mirzo
D) Husayn Boyqaro
To'g'ri javob: B) Umarshayx Mirzo
✔
Izoh: Boburning otasi Farg'ona hokimi Umarshayx Mirzo bo'lgan, u 1494-yilda Axsida halok bo'lgan.
9. Ispaniyaning «Yengilmas armada»si qaysi yilda Angliyaga qarshi yurishda mag'lubiyatga uchragan?
A) 1588-yil
B) 1598-yil
C) 1609-yil
D) 1571-yil
To'g'ri javob: A) 1588-yil
✔
Izoh: 1588-yilda Filipp II yuborgan armada ingliz floti va bo'ronlar tufayli halokatga uchragan.
10. Buxoro amirligidagi jadidlarning siyosiy oqimi qanday nomlangan?
A) «Ittifoq»
B) «Yosh xivaliklar»
C) «Yosh buxoroliklar»
D) «Sho'roi ulamo»
To'g'ri javob: C) «Yosh buxoroliklar»
✔
Izoh: Buxorodagi jadidlar «Yosh buxoroliklar» partiyasiga birlashgan, Fayzulla Xo'jayev ularning
yetakchilaridan biri bo'lgan.
11. Navoiyning to'rt devonini o'z ichiga olgan majmua qanday nomlanadi?
A) «Xamsa»
B) «Navodir un-nihoya»
C) «Xazoyin ul-maoniy»
D) «Badoyi' ul-bidoya»
To'g'ri javob: C) «Xazoyin ul-maoniy»
✔
Izoh: «Xazoyin ul-maoniy» («Ma'nolar xazinasi») – Navoiyning to'rt devonidan iborat majmuasi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 5

12. «Shuhrat» gazetasini chiqargan jadid kim?
A) Ishoqxon Ibrat
B) Mahmudxo'ja Behbudiy
C) Abdulla Avloniy
D) Munavvar qori
To'g'ri javob: C) Abdulla Avloniy✔
Izoh: Abdulla Avloniy 1907-yilda Toshkentda «Shuhrat» gazetasini chiqargan.
13. «Jor Alloh» laqabi bilan mashhur bo'lgan xorazmlik tilshunos olim kim?
A) Abu Sahl Masihiy
B) Abu Rayhon Beruniy
C) Najmiddin Kubro
D) Mahmud Zamaxshariy
To'g'ri javob: D) Mahmud Zamaxshariy
✔
Izoh: Mahmud Zamaxshariy Makkada uzoq yashagani uchun «Jor Alloh» – «Allohning qo'shnisi» laqabini
olgan.
14. Zardushtiylik dinining muqaddas kitobi qaysi?
A) Tavrot
B) Bundahishn
C) Rigveda
D) Avesto
To'g'ri javob: D) Avesto
✔
Izoh: Avesto – zardushtiylik dinining muqaddas kitobi, uning paydo bo'lishi Zardusht nomi bilan bog'lanadi.
15. Turkiston jadidlarining yetakchisi, «Padarkush» dramasi muallifi kim?
A) Hamza Hakimzoda Niyoziy
B) Abdulla Avloniy
C) Abdurauf Fitrat
D) Mahmudxo'ja Behbudiy
To'g'ri javob: D) Mahmudxo'ja Behbudiy
✔
Izoh: Mahmudxo'ja Behbudiy «Padarkush» dramasini yozgan, u o'zbek dramaturgiyasining ilk namunasi
hisoblanadi.
16. Bobur Ibrohim Lodiyni qaysi jangda yenggan?
A) Xonva jangida
B) Saripul jangida
C) Panipat jangida
D) G'ijduvon jangida
To'g'ri javob: C) Panipat jangida
✔
Izoh: 1526-yilda Panipat jangida Bobur Dehli sultoni Ibrohim Lodiyni yengib, Boburiylar davlatiga asos solgan.
17. Inkvizitsiya tomonidan o'qish taqiqlangan kitoblar ro'yxati qanday nomlangan?
A) «Qora kitob»
B) «Taqiqlangan kitoblar indeksi»
C) «Kanonik ro'yxat»
D) «Ilohiyot yig'indisi»
To'g'ri javob: B) «Taqiqlangan kitoblar indeksi»
✔
Izoh: 1559-yilda Papa Pavel IV davrida rasmiy «Taqiqlangan kitoblar indeksi» e'lon qilingan va u 1966-yilgacha
mavjud bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 6

18. Bletchli-parkda nemis «Enigma» shifrlash mashinasi kodlarini ochishda katta hissa qo'shgan ingliz
matematigi kim?
A) Klod Shennon
B) Jon fon Neyman
C) Charlz Bebbij
D) Alan Tyuring
To'g'ri javob: D) Alan Tyuring✔
Izoh: Alan Tyuring «Bomba» deshifrlash qurilmasini takomillashtirgan; bu Atlantikadagi suv osti urushida
muhim rol o'ynagan.
19. Somoniylar davlati qulagach, Amudaryo bo'ylab qaysi ikki davlat o'rtasida chegara o'rnatilgan?
A) Qoraxoniylar va Saljuqiylar
B) Saljuqiylar va G'aznaviylar
C) Qoraxoniylar va G'aznaviylar
D) Xorazmshohlar va G'aznaviylar
To'g'ri javob: C) Qoraxoniylar va G'aznaviylar
✔
Izoh: Somoniylardan so'ng Movarounnahr Qoraxoniylarga, Xuroson G'aznaviylarga o'tgan, chegara Amudaryo
bo'lgan.
20. Mil. av. 221-yilda Xitoyni birlashtirib, birinchi markazlashgan imperiyaga asos solgan hukmdor
kim?
A) Liu Bang
B) Chjou Vu-van
C) Qin Shi Huangdi
D) Han U-di
To'g'ri javob: C) Qin Shi Huangdi
✔
Izoh: Qin podsholigi hukmdori Ying Zheng raqib podsholiklarni yengib, o'zini Shi Huangdi, ya'ni birinchi
imperator deb e'lon qilgan.
21. 1882-yilda tuzilgan Uchlar ittifoqi tarkibiga qaysi davlatlar kirgan?
A) Germaniya, Avstriya-Vengriya va Rossiya
B) Germaniya, Italiya va Usmonli imperiyasi
C) Germaniya, Avstriya-Vengriya va Italiya
D) Britaniya, Fransiya va Rossiya
To'g'ri javob: C) Germaniya, Avstriya-Vengriya va Italiya
✔
Izoh: Uchlar ittifoqi Germaniya, Avstriya-Vengriya va Italiya o'rtasida tuzilgan; Britaniya, Fransiya va Rossiya
keyinroq Antantani tuzgan.
22. Yagona Quyosh gardishi xudosi Aton kultini joriy qilib, poytaxtni Axetatonga ko'chirgan fir'avn
kim?
A) Tutanxamon
B) Exnaton (Amenxotep IV)
C) Ramses II
D) Tutmos III
To'g'ri javob: B) Exnaton (Amenxotep IV)
✔
Izoh: Amenxotep IV diniy islohot o'tkazib, o'zini Exnaton deb atagan va yangi poytaxt Axetatonni barpo etgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 7

23. Surxondaryodagi Jarqo'rg'on minorasi qaysi asrda qurilgan?
A) IX asr o'rtasida
B) XII asr boshida
C) X asr boshida
D) XIV asr oxirida
To'g'ri javob: B) XII asr boshida✔
Izoh: Jarqo'rg'on minorasi 1108–1109-yillarda qurilgan.
24. 1945-yil fevral–martidagi qaysi jangdan keyin amerikalik dengiz piyodalarining tog' cho'qqisiga
bayroq o'rnatayotgani tasvirlangan mashhur fotosurat paydo bo'lgan?
A) Okinava jangi
B) Saypan jangi
C) Ivodzima jangi
D) Guadalkanal jangi
To'g'ri javob: C) Ivodzima jangi
✔
Izoh: Ivodzima orolidagi Suribachi tog'iga bayroq o'rnatilishi suratga olingan va u urushning ramziy
suratlaridan biriga aylangan.
25. Mil. av. 202-yilgi Zama jangida Gannibalni yengan Rim sarkardasi kim?
A) Kvint Fabiy Maksim
B) Lutsiy Korneliy Sulla
C) Publiy Korneliy Stsipion
D) Gay Mariy
To'g'ri javob: C) Publiy Korneliy Stsipion
✔
Izoh: Zama jangida Stsipion g'alaba qozonib, Ikkinchi Punik urushini tugatgan va «Afrikalik» laqabini olgan.
26. «Kommunistik partiya manifesti» qaysi yilda nashr etilgan?
A) 1848-yil
B) 1867-yil
C) 1864-yil
D) 1871-yil
To'g'ri javob: A) 1848-yil
✔
Izoh: Marks va Engels yozgan Manifest 1848-yil fevralida Londonda nashr etilgan.
27. Germaniyaning Meksikaga AQShga qarshi ittifoq taklif qilgan maxfiy xabari fosh bo'lishi AQShni
urushga kirishga undagan. Bu xabar qanday nomlanadi?
A) Tsimmerman telegrammasi
B) Balfur deklaratsiyasi
C) Kellogg nota
D) Ems depeshasi
To'g'ri javob: A) Tsimmerman telegrammasi
✔
Izoh: Germaniya tashqi ishlar davlat kotibi Tsimmerman telegrammasi inglizlar tomonidan ochilgan va 1917-
yil boshida e'lon qilingan.
28. Avestoda yaxshilik va ezgulik xudosi qanday nomlanadi?
A) Anaxita
B) Mitra
C) Axura Mazda
D) Axriman
To'g'ri javob: C) Axura Mazda
✔
Izoh: Zardushtiylikda Axura Mazda ezgulik va yorug'lik xudosi, Axriman esa yovuzlik timsoli hisoblanadi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 8

29. Iskandar Makedonskiy O'rta Osiyoga qaysi yili kirib kelgan?
A) Mil. avv. 312-yil
B) Mil. avv. 329-yil
C) Mil. avv. 334-yil
D) Mil. avv. 323-yil
To'g'ri javob: B) Mil. avv. 329-yil✔
Izoh: Iskandar mil. avv. 329-yilda Amudaryodan o'tib Sug'diyonaga kirgan, yurishlar mil. avv. 327-yilgacha
davom etgan.
30. Tinch okeanida tashabbusni AQShga o'tkazgan, 1942-yil iyunidagi dengiz jangi qaysi?
A) Marjon dengizi jangi
B) Leyte jangi
C) Midvey jangi
D) Guadalkanal jangi
To'g'ri javob: C) Midvey jangi
✔
Izoh: Midvey jangida Yaponiya to'rtta zarbdor avianosetsini yo'qotgan va shundan keyin Tinch okeanida
strategik tashabbus AQShga o'tgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 9

2-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Quyidagi mo'g'ullar hukmronligi davriga oid voqealardan qaysi biri eng avval sodir bo'lgan?
A) Mas'udbek pul islohoti
B) Samarqand sarbadorlari qo'zg'oloni
C) Mahmud Torobiy qo'zg'oloni
D) Kebekxon islohoti
To'g'ri javob: C) Mahmud Torobiy qo'zg'oloni✔
Izoh: Mahmud Torobiy qo'zg'oloni 1238-yil, Mas'udbek islohoti 1271-yil, Kebekxon islohoti XIV asr boshi,
sarbadorlar 1365-yil.
2. AQSh atom bombalarini qaysi shaharlarga va qaysi tartibda tashlagan?
A) Avval Xirosima (9-avgust), so'ng Kokura (15-avgust)
B) Avval Nagasaki (6-avgust), so'ng Xirosima (9-avgust)
C) Avval Xirosima (6-avgust), so'ng Nagasaki (9-avgust)
D) Avval Tokio (6-avgust), so'ng Xirosima (9-avgust)
To'g'ri javob: C) Avval Xirosima (6-avgust), so'ng Nagasaki (9-avgust)
✔
Izoh: 1945-yil 6-avgustda Xirosimaga, 9-avgustda Nagasakiga atom bombalari tashlangan.
3. 1961-yilda AQSh qo'llab-quvvatlagan kubalik muhojirlarning Kubaga muvaffaqiyatsiz desant
operatsiyasi qayerda bo'lgan?
A) Meksika ko'rfazida
B) Cho'chqalar ko'rfazida
C) Tonkin ko'rfazida
D) Gvantanamo ko'rfazida
To'g'ri javob: B) Cho'chqalar ko'rfazida
✔
Izoh: 1961-yil aprelida Cho'chqalar ko'rfaziga tushgan desant bir necha kun ichida tor-mor qilingan.
4. Koreya milliy yozuvi (hangil)ni yaratish tashabbuskori bo'lgan Choson sulolasi qiroli kim?
A) Sonjo
B) Te Jo
C) Sejong
D) Kvanggeto
To'g'ri javob: C) Sejong
✔
Izoh: XV asr o'rtalarida qirol Sejong tashabbusi bilan oddiy xalq uchun qulay bo'lgan milliy alifbo yaratilgan.
5. 1980-yillarda markaziy hokimiyat tomonidan O'zbekistonda o'tkazilgan va ko'plab begunoh
odamlar jabrlangan tergov qanday nom bilan mashhur?
A) «Shifokorlar ishi»
B) «Sanoat partiyasi ishi»
C) «Leningrad ishi»
D) «Paxta ishi»
To'g'ri javob: D) «Paxta ishi»
✔
Izoh: «Paxta ishi» (yoki «o'zbeklar ishi») bahonasida 1980-yillarda respublikada ko'plab rahbar va xodimlar
asossiz jazolangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 10

6. Yevro naqd pul ko'rinishida muomalaga qachon kiritilgan?
A) 2002-yil 1-yanvarda
B) 1993-yil 1-noyabrda
C) 1999-yil 1-yanvarda
D) 2004-yil 1-mayda
To'g'ri javob: A) 2002-yil 1-yanvarda✔
Izoh: Yevro 1999-yilda naqdsiz hisob-kitoblarda joriy qilingan, banknot va tangalar esa 2002-yil 1-yanvardan
muomalaga chiqarilgan.
7. 1773-yilda Bostonda amerikaliklar ingliz kemalaridagi choyni dengizga tashlaganlar. Bu norozilik
nimaga qarshi edi?
A) Britaniyaning choy savdosi va soliq siyosatiga
B) Ispaniyaning Florida bo'yidagi blokadasiga
C) Fransiyaning Kanadadagi hukmronligiga
D) Qullar savdosining taqiqlanishiga
To'g'ri javob: A) Britaniyaning choy savdosi va soliq siyosatiga
✔
Izoh: Mustamlakachilar «Vakillarsiz soliq yo'q» shiori ostida Britaniya parlamenti qonunlari va Ost-Indiya
kompaniyasi choy monopoliyasiga qarshi chiqqanlar.
8. Umaviylar sulolasi ag'darilib, Abbosiylar hokimiyatga kelgan yil qaysi?
A) 762-yil
B) 750-yil
C) 751-yil
D) 747-yil
To'g'ri javob: B) 750-yil
✔
Izoh: Abu Muslim qo'zg'oloni natijasida 750-yilda Umaviylar ag'darilib, Abbosiylar xalifaligi o'rnatilgan.
9. Samarqanddagi Bibixonim jome masjidi qaysi yurishdan keyin qurila boshlagan?
A) Xorazmga yurishdan keyin
B) Hindiston yurishidan keyin
C) To'xtamishga qarshi yurishdan keyin
D) Anqara jangidan keyin
To'g'ri javob: B) Hindiston yurishidan keyin
✔
Izoh: Bibixonim masjidi 1399-yilda, Temurning Hindiston yurishidan qaytgach qurila boshlagan.
10. 1365-yildagi «Loy jangi»da kim g'alaba qozongan?
A) Amir Husayn va Amir Temur
B) Samarqand sarbadorlari
C) Mo'g'uliston xoni Ilyosxo'ja
D) Amir Qozog'on
To'g'ri javob: C) Mo'g'uliston xoni Ilyosxo'ja
✔
Izoh: Chinoz yaqinidagi «Loy jangi»da Ilyosxo'ja qo'shini Amir Husayn va Amir Temurni mag'lub etgan.
11. 1368-yilda mo'g'ul Yuan sulolasini ag'darib, Min sulolasiga asos solgan kim?
A) Chju Di
B) Chju Yuanchjan
C) Li Shimin
D) Chjao Kuanyin
To'g'ri javob: B) Chju Yuanchjan
✔
Izoh: Dehqonlar qo'zg'oloni yetakchisi Chju Yuanchjan mo'g'ullarni quvib, Min sulolasining birinchi imperatori
bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 11

12. 1935-yilda Germaniyada yahudiylarni fuqarolik huquqlaridan mahrum qilgan irqiy qonunlar
qanday nomlanadi?
A) Veymar qonunlari
B) Nyurnberg qonunlari
C) Myunxen qonunlari
D) Vannzee qarorlari
To'g'ri javob: B) Nyurnberg qonunlari✔
Izoh: Nyurnberg qonunlari yahudiylarni reyx fuqaroligidan mahrum qilgan va ular bilan nikohni taqiqlagan.
13. 1923-yilda Germaniya reparatsiya to'lovlarini kechiktirgani sababli Fransiya va Belgiya qaysi
hududni okkupatsiya qilgan?
A) Saar viloyatini
B) Reynlandni
C) Rur viloyatini
D) Sileziyani
To'g'ri javob: C) Rur viloyatini
✔
Izoh: Rur okkupatsiyasi Germaniyada «passiv qarshilik» va giperinflyatsiyani kuchaytirgan.
14. Jaloliddin Manguberdi qaysi yili vafot etgan?
A) 1231-yil
B) 1221-yil
C) 1227-yil
D) 1240-yil
To'g'ri javob: A) 1231-yil
✔
Izoh: Jaloliddin Manguberdi mo'g'ullarga qarshi kurashni davom ettirib, 1231-yilda halok bo'lgan.
15. O'zbekiston qaysi xalqaro tashkilotning asoschi davlatlaridan biri hisoblanadi?
A) Arab davlatlari ligasi
B) Shanxay hamkorlik tashkiloti
C) Yevropa Ittifoqi
D) NATO
To'g'ri javob: B) Shanxay hamkorlik tashkiloti
✔
Izoh: O'zbekiston 2001-yilda tuzilgan Shanxay hamkorlik tashkilotining asoschi a'zolaridan biri.
16. Yevropada «Alfraganus» nomi bilan mashhur bo'lgan olim kim?
A) Abu Nasr Forobiy
B) Ibn Sino
C) Ahmad al-Farg'oniy
D) Muhammad al-Xorazmiy
To'g'ri javob: C) Ahmad al-Farg'oniy
✔
Izoh: Ahmad al-Farg'oniy asarlari lotin tiliga tarjima qilingan va u Yevropada Alfraganus nomi bilan tanilgan.
17. Panjikent qadimgi shahri qaysi tarixiy-madaniy viloyat tarkibida bo'lgan?
A) Sug'd
B) Ustrushona
C) Baqtriya
D) Xorazm
To'g'ri javob: A) Sug'd
✔
Izoh: Panjikent Zarafshon vodiysining yuqori qismida joylashgan Sug'd shaharlaridan biri bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 12

18. O'zbek tiliga davlat tili maqomi berilgan sana qaysi?
A) 1991-yil 31-avgust
B) 1989-yil 21-oktabr
C) 1990-yil 20-iyun
D) 1992-yil 8-dekabr
To'g'ri javob: B) 1989-yil 21-oktabr✔
Izoh: 1989-yil 21-oktabrda «Davlat tili haqida»gi qonun qabul qilingan, bu kun Til bayrami sifatida
nishonlanadi.
19. 1959–1983-yillarda O'zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo'mitasi birinchi kotibi bo'lgan rahbar
kim?
A) Inomjon Usmonxo'jayev
B) Usmon Yusupov
C) Sharof Rashidov
D) Rafiq Nishonov
To'g'ri javob: C) Sharof Rashidov
✔
Izoh: Sharof Rashidov 1959-yildan umrining oxirigacha – 1983-yilgacha respublika rahbari bo'lgan.
20. Ilk o'rta asrlarda Choch hukmdorlari qaysi unvon bilan ham atalgan?
A) Tudun
B) Buxorxudot
C) Xorazmshoh
D) Afshin
To'g'ri javob: A) Tudun
✔
Izoh: Turk xoqonligi davrida Chochda xoqon noibi sifatida tudun unvonli hukmdorlar bo'lgan.
21. Buxoro amiri Muzaffar qaysi yillarda hukmronlik qilgan?
A) 1826–1860-yillar
B) 1860–1885-yillar
C) 1885–1910-yillar
D) 1800–1826-yillar
To'g'ri javob: B) 1860–1885-yillar
✔
Izoh: Amir Muzaffar 1860–1885-yillarda hukmronlik qilgan; uning davrida amirlik Rossiyaga qaram bo'lib
qolgan.
22. Xiva xonligida bosh vazir lavozimi qanday nomlangan?
A) Mehtar
B) Qushbegi
C) Mirshab
D) Devonbegi
To'g'ri javob: A) Mehtar
✔
Izoh: Xiva xonligida mehtar bosh vazir hisoblangan; Buxoroda bu vazifani qushbegi bajargan.
23. Niderlandiyaning shimoliy provinsiyalari Ispaniyaga qarshi kurashda birlashgan 1579-yilgi hujjat
qanday nomlanadi?
A) Vestfaliya sulhi
B) Utrext uniyasi
C) Gent pasifikatsiyasi
D) Arras uniyasi
To'g'ri javob: B) Utrext uniyasi
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 13

Izoh: Utrext uniyasi shimoliy provinsiyalarni birlashtirib, Birlashgan provinsiyalar respublikasining asosiga
aylangan; Arras uniyasi esa janubiy katolik provinsiyalarniki.
24. 1789-yil 20-iyunda Uchinchi tabaqa deputatlari konstitutsiya qabul qilinmaguncha tarqalmaslikka
qasamyod qilgan voqea qanday nomlanadi?
A) Marsel qasamyodi
B) To'p o'yini zalidagi qasamyod
C) Varenna qasamyodi
D) Bastiliya qasamyodi
To'g'ri javob: B) To'p o'yini zalidagi qasamyod✔
Izoh: Majlis zali yopib qo'yilgach, deputatlar to'p o'yini (jeu de paume) zalida yig'ilib, konstitutsiya qabul qilish
haqida qasamyod qilganlar.
25. 1187-yilda Hattin jangidan so'ng Quddusni salibchilardan qaytarib olgan hukmdor kim?
A) Nuriddin Zangiy
B) Salohiddin
C) Qilich Arslon I
D) Baybars
To'g'ri javob: B) Salohiddin
✔
Izoh: Misr va Suriya sultoni Salohiddin Hattin yonida salibchilarni yengib, 1187-yilda Quddusni egallagan.
26. Quyidagi voqealarni xronologik tartibda joylashtiring: 1) Karib inqirozi; 2) Koreya urushining
boshlanishi; 3) Berlin devorining qulashi; 4) «Praga bahori».
A) 2, 4, 1, 3
B) 2, 1, 3, 4
C) 1, 2, 4, 3
D) 2, 1, 4, 3
To'g'ri javob: D) 2, 1, 4, 3
✔
Izoh: Koreya urushi 1950, Karib inqirozi 1962, «Praga bahori» 1968, Berlin devorining qulashi 1989-yil.
27. Birinchi jahon urushida jangovar harakatlar qaysi sanada to'xtatilgan?
A) 1919-yil 28-iyun
B) 1918-yil 3-mart
C) 1918-yil 9-noyabr
D) 1918-yil 11-noyabr
To'g'ri javob: D) 1918-yil 11-noyabr
✔
Izoh: 1918-yil 11-noyabrda Kompyen o'rmonidagi vagonda Germaniya bilan yarash bitimi imzolangan.
28. 1873–1876-yillarda Qo'qon xonligida ko'tarilgan qo'zg'olonga kim boshchilik qilgan?
A) Dukchi eshon
B) Po'latxon
C) Abdurahmon oftobachi
D) Xudoyorxon
To'g'ri javob: B) Po'latxon
✔
Izoh: Po'latxon (Mullo Isxoq) boshchiligidagi qo'zg'olon 1873–1876-yillarda Xudoyorxon va chor qo'shinlariga
qarshi qaratilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 14

29. Xitoyda Yuan sulolasiga asos solib, poytaxtni Xonbaliq (hozirgi Pekin)ga ko'chirgan mo'g'ul
hukmdori kim?
A) Hulokuxon
B) Mongkexon
C) Xubilay
D) O'kteyxon
To'g'ri javob: C) Xubilay✔
Izoh: Xubilay 1271-yilda Yuan sulolasini e'lon qilgan; uning saroyida venetsiyalik Marko Polo bo'lgan.
30. Umarxonning rafiqasi, Komila va Nodira taxalluslari bilan ijod qilgan shoira kim?
A) Mohlaroyim
B) Zebunniso
C) Mahzuna
D) Uvaysiy
To'g'ri javob: A) Mohlaroyim
✔
Izoh: Mohlaroyim Nodira va Komila taxalluslari bilan ijod qilgan, 1842-yilda qatl etilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 15

3-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Bobur Farg'ona taxtiga necha yoshida o'tirgan?
A) 10 yoshida
B) 15 yoshida
C) 17 yoshida
D) 12 yoshida
To'g'ri javob: D) 12 yoshida✔
Izoh: 1494-yilda otasi vafotidan so'ng 12 yoshli Bobur Farg'ona hokimi bo'lgan.
2. Uinston Cherchill Britaniya bosh vaziri lavozimiga qachon kirishgan?
A) 1939-yil 3-sentyabrda
B) 1941-yil 7-dekabrda
C) 1940-yil 10-mayda
D) 1940-yil 22-iyunda
To'g'ri javob: C) 1940-yil 10-mayda
✔
Izoh: Nemislarning G'arbdagi hujumi boshlangan kuni Chemberlen iste'foga chiqib, Cherchill bosh vazir
bo'lgan.
3. Buxorodagi Mir Arab madrasasi qaysi sulola davrida qurilgan?
A) Ashtarxoniylar
B) Shayboniylar
C) Mang'itlar
D) Temuriylar
To'g'ri javob: B) Shayboniylar
✔
Izoh: Mir Arab madrasasi 1530-yillarda Shayboniy Ubaydullaxon davrida qurilgan.
4. Orenburg–Toshkent temir yo'li qaysi yili ishga tushirilgan?
A) 1899-yil
B) 1913-yil
C) 1906-yil
D) 1888-yil
To'g'ri javob: C) 1906-yil
✔
Izoh: Orenburg–Toshkent temir yo'li 1906-yilda ishga tushib, Turkistonni Rossiyaning markaziy qismlari bilan
bevosita bog'lagan.
5. Ahamoniylar podshosi Kir II massagetlar bilan jangda qaysi yili halok bo'lgan?
A) Mil. avv. 518-yil
B) Mil. avv. 329-yil
C) Mil. avv. 530-yil
D) Mil. avv. 550-yil
To'g'ri javob: C) Mil. avv. 530-yil
✔
Izoh: Kir II mil. avv. 530-yilda To'maris boshchiligidagi massagetlar bilan jangda halok bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 16

6. Gandimiyon shartnomasi qaysi yili imzolangan?
A) 1868-yil
B) 1881-yil
C) 1873-yil
D) 1876-yil
To'g'ri javob: C) 1873-yil✔
Izoh: Xiva bosib olingach, 1873-yil 12-avgustda Gandimiyon shartnomasi imzolangan.
7. Vabo davrida shahardan chiqib ketgan yoshlar aytib bergan yuz hikoyadan iborat «Dekameron»
asari muallifi kim?
A) Nikkolo Makiavelli
B) Jovanni Bokkachcho
C) Dante Aligyeri
D) Franchesko Petrarka
To'g'ri javob: B) Jovanni Bokkachcho
✔
Izoh: Bokkachchoning «Dekameron»ida 1348-yilgi o'lat paytida Florensiyadan ketgan o'n yosh o'n kun
davomida hikoya so'zlaydi.
8. Sug'diyonada makedoniyaliklarga qarshi kurashga boshchilik qilgan sarkarda kim?
A) Bess
B) Spitamen
C) Shiroq
D) Oksiart
To'g'ri javob: B) Spitamen
✔
Izoh: Spitamen mil. av. 329–328-yillarda Aleksandr qo'shinlariga qarshi qo'zg'olonga rahbarlik qilgan.
9. Fransiya va Rossiya o'rtasidagi harbiy-siyosiy ittifoq qaysi yillarda rasmiylashtirilgan?
A) 1879–1882-yillarda
B) 1891–1893-yillarda
C) 1904–1907-yillarda
D) 1871–1873-yillarda
To'g'ri javob: B) 1891–1893-yillarda
✔
Izoh: 1891-yilgi kelishuv va 1892–1893-yillardagi harbiy konvensiya bilan Fransiya-Rossiya ittifoqi tuzilgan.
10. Chexoslovakiyada 1989-yilda kommunistik rejimni tinch yo'l bilan ag'dargan voqealar qanday
nomlanadi?
A) «Praga bahori»
B) «Qo'shiq inqilobi»
C) «Chinnigul inqilobi»
D) «Baxmal inqilob»
To'g'ri javob: D) «Baxmal inqilob»
✔
Izoh: «Baxmal inqilob» natijasida dissident yozuvchi Vatslav Gavel prezident bo'lgan; «Chinnigul inqilobi»
1974-yilda Portugaliyada bo'lgan.
11. Saljuqiylar va G'aznaviylar o'rtasidagi Dandanakan jangi qaysi yili bo'lgan?
A) 1017-yil
B) 999-yil
C) 1040-yil
D) 1141-yil
To'g'ri javob: C) 1040-yil
✔
Izoh: 1040-yilda Dandanakan jangida Saljuqiylar Mas'ud G'aznaviyni yengib, Xurosonni egallagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 17

12. Dengizchilar uchun qulay bo'lgan, 1569-yilda taqdim etilgan mashhur kartografik proyeksiya
muallifi kim?
A) Martin Valdzemyuller
B) Abraham Ortelius
C) Gerard Merkator
D) Klavdiy Ptolemey
To'g'ri javob: C) Gerard Merkator✔
Izoh: Flamand kartografi Merkatorning proyeksiyasida kurs chiziqlari to'g'ri chiziq ko'rinishida bo'lgani uchun
dengizchilikda keng qo'llangan.
13. Beruniyning qaysi asari Mahmud G'aznaviyning o'g'li sultonga bag'ishlangan va astronomiyaga
oid?
A) «Saydana»
B) «Mineralogiya»
C) «Qonuni Mas'udiy»
D) «Hindiston»
To'g'ri javob: C) «Qonuni Mas'udiy»
✔
Izoh: «Qonuni Mas'udiy» astronomiyaga oid qomusiy asar bo'lib, sulton Mas'ud G'aznaviyga bag'ishlangan.
14. AQSh Kongressi 1941-yil martida qabul qilgan va ittifoqchilarga qurol hamda materiallar yetkazib
berish imkonini bergan qonun qanday nomlanadi?
A) Marshall rejasi
B) Trumen doktrinasi
C) Betaraflik to'g'risidagi qonun
D) Lend-liz to'g'risidagi qonun
To'g'ri javob: D) Lend-liz to'g'risidagi qonun
✔
Izoh: Lend-liz qonuni asosida AQSh Britaniya, SSSR va boshqa ittifoqchilarga qarzga yoki ijaraga harbiy yordam
ko'rsatgan.
15. Buxorodagi Minorai Kalon qaysi hukmdor davrida qurilgan?
A) Abdullaxon II
B) Ismoil Somoniy
C) Arslonxon
D) Ibrohim Tamg'achxon
To'g'ri javob: C) Arslonxon
✔
Izoh: Minorai Kalon 1127-yilda Qoraxoniy Arslonxon buyrug'i bilan barpo etilgan.
16. Afina va Sparta o'rtasidagi Peloponnes urushi tarixini yozgan, o'zi ham strateg bo'lgan tarixchi
kim?
A) Polibiy
B) Gerodot
C) Ksenofont
D) Fukidid
To'g'ri javob: D) Fukidid
✔
Izoh: Fukidid «Peloponnes urushi tarixi» asarini yozgan; Gerodot esa yunon-fors urushlarini tasvirlagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 18

17. 1534-yilgi Supremasiya akti bilan Angliya qiroli cherkovning oliy boshlig'i deb e'lon qilingan. Bu
qirol kim?
A) Genrix VIII
B) Yelizaveta I
C) Eduard VI
D) Genrix VII
To'g'ri javob: A) Genrix VIII✔
Izoh: Papa nikohni bekor qilishga rozi bo'lmagach, Genrix VIII Rimdan ajralib, Anglikan cherkoviga asos solgan.
18. Ismoil Gaspirali chiqargan mashhur gazeta qaysi?
A) «Xurshid»
B) «Oyina»
C) «Tarjimon»
D) «Sadoi Turkiston»
To'g'ri javob: C) «Tarjimon»
✔
Izoh: «Tarjimon» gazetasi 1883-yildan Boqchasaroyda Ismoil Gaspirali tomonidan chiqarilgan.
19. 476-yilda so'nggi G'arbiy Rim imperatori Romul Avgustulni taxtdan tushirgan sarkarda kim?
A) Alarix
B) Genzerix
C) Teodorix
D) Odoakr
To'g'ri javob: D) Odoakr
✔
Izoh: German sarkardasi Odoakr 476-yilda Romul Avgustulni ag'dargan; bu sana G'arbiy Rim imperiyasining
qulashi hisoblanadi.
20. Farg'ona vodiysida tarqalgan va dehqonchilik bilan bog'liq bronza-ilk temir davri madaniyati
qaysi?
A) Hisor madaniyati
B) Zamonbobo madaniyati
C) Chust madaniyati
D) Kaltaminor madaniyati
To'g'ri javob: C) Chust madaniyati
✔
Izoh: Chust madaniyati Farg'ona vodiysida (Namangan viloyatidagi Chust yaqinida) o'rganilgan bronza-ilk
temir davri madaniyatidir.
21. Mil. av. 586-yilda Quddusni vayron qilib, yahudiylarning bir qismini Bobilga ko'chirgan podsho
kim?
A) Sinaxxerib
B) Kir II
C) Nabonid
D) Navuxadnosor II
To'g'ri javob: D) Navuxadnosor II
✔
Izoh: Navuxadnosor II Yahudiya podsholigini tugatgan, bu «Bobil asirligi» deb ataladi; Kir II esa yahudiylarni
qaytishiga ruxsat bergan.
22. 1846–1848-yillardagi Meksika-Amerika urushi natijasida AQShga qaysi hudud o'tgan?
A) Kaliforniya
B) Alyaska
C) Florida
D) Luiziana
To'g'ri javob: A) Kaliforniya
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 19

Izoh: Gvadalupe-Idalgo shartnomasi bilan Meksika Kaliforniya va boshqa janubi-g'arbiy hududlarni AQShga
bergan; Alyaska 1867-yilda Rossiyadan sotib olingan.
23. Navoiyning shoirlar haqidagi tazkirasi qaysi?
A) «Nasoyim ul-muhabbat»
B) «Mahbub ul-qulub»
C) «Majolis un-nafois»
D) «Xazoyin ul-maoniy»
To'g'ri javob: C) «Majolis un-nafois»✔
Izoh: «Majolis un-nafois» – Navoiy zamondoshi va o'tmishdoshi bo'lgan shoirlar haqidagi tazkira.
24. 819-yilda Somoniylardan Farg'onani boshqarish kimga topshirilgan?
A) Yahyo
B) Ahmad
C) Ilyos
D) Nuh
To'g'ri javob: B) Ahmad
✔
Izoh: Asadning o'g'li Ahmad 819-yilda Farg'ona hokimi etib tayinlangan.
25. Bobur qaysi yili va qayerda vafot etgan?
A) 1530-yil, Agrada
B) 1529-yil, Lahorda
C) 1530-yil, Kobulda
D) 1526-yil, Dehlida
To'g'ri javob: A) 1530-yil, Agrada
✔
Izoh: Bobur 1530-yilda Agrada vafot etgan, keyinchalik vasiyatiga ko'ra Kobulga dafn etilgan.
26. Qaysi asar Uilyam Shekspirga tegishli emas?
A) «Qirol Lir»
B) «Romeo va Julyetta»
C) «Faust»
D) «Gamlet»
To'g'ri javob: C) «Faust»
✔
Izoh: «Gamlet», «Qirol Lir», «Romeo va Julyetta» Shekspir pyesalari; «Faust» esa Gyotening asari.
27. Nemislarning Kursk yoyidagi hujum operatsiyasi qanday nomlangan?
A) «Tsitadel»
B) «Blau»
C) «Barbarossa»
D) «Tayfun»
To'g'ri javob: A) «Tsitadel»
✔
Izoh: «Tsitadel» operatsiyasi 1943-yil 5-iyulda boshlangan va muvaffaqiyatsizlikka uchragan; shundan so'ng
tashabbus butunlay Qizil Armiyaga o'tgan.
28. Qadimgi Xorazm va Sug'd yozuvlari qaysi yozuv asosida shakllangan?
A) Mixxat yozuvi
B) Yunon yozuvi
C) Braxmi yozuvi
D) Oromiy yozuvi
To'g'ri javob: D) Oromiy yozuvi
✔
Izoh: Ahamoniylar davrida keng tarqalgan oromiy yozuvi asosida Xorazm, Sug'd va Parfiya yozuvlari
shakllangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 20

29. Napoleonning «Yuz kun» hukmronligi qaysi jangdagi mag'lubiyat bilan tugagan?
A) 1814-yilgi Parij jangi
B) 1812-yilgi Berezina jangi
C) 1813-yilgi Leypsig jangi
D) 1815-yilgi Vaterloo jangi
To'g'ri javob: D) 1815-yilgi Vaterloo jangi✔
Izoh: 1815-yil iyunida Vaterloo yonida Vellington va Blyuxer qo'shinlari Napoleonni yengganlar; u Muqaddas
Yelena oroliga surgun qilingan.
30. «Padarkush» dramasi ilk bor qaysi yili sahnalashtirilgan?
A) 1914-yil
B) 1911-yil
C) 1906-yil
D) 1917-yil
To'g'ri javob: A) 1914-yil
✔
Izoh: «Padarkush» 1911-yilda yozilgan va 1913-yilda nashr etilgan, ilk bor 1914-yilda Samarqand va
Toshkentda sahnalashtirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 21

4-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Temur davlatida qozi, shayxulislom kabi lavozimlar qaysi soha bilan bog'liq edi?
A) Diniy va sud ishlari
B) Pochta aloqasi
C) Harbiy qo'mondonlik
D) Soliq yig'ish
To'g'ri javob: A) Diniy va sud ishlari✔
Izoh: Shayxulislom va qozilar diniy masalalar va shariat sudi ishlarini olib borgan.
2. Amir Temur qaysi turkiy urug'dan chiqqan?
A) Jaloyir
B) Qo'ng'irot
C) Mang'it
D) Barlos
To'g'ri javob: D) Barlos
✔
Izoh: Amir Temur barlos urug'iga mansub bo'lgan.
3. Atmosferada, koinotda va suv ostida yadro sinovlarini taqiqlagan shartnoma qaysi yilda Moskvada
imzolangan?
A) 1972-yil
B) 1957-yil
C) 1963-yil
D) 1968-yil
To'g'ri javob: C) 1963-yil
✔
Izoh: 1963-yilgi Moskva shartnomasini SSSR, AQSh va Britaniya imzolagan; yer osti sinovlari bundan mustasno
bo'lgan.
4. 1799-yilgi 18-bryumer davlat to'ntarishi natijasida Fransiyada qanday boshqaruv o'rnatilgan?
A) Konsullik
B) Direktoriya
C) Konstitutsiyaviy monarxiya
D) Imperiya
To'g'ri javob: A) Konsullik
✔
Izoh: Napoleon Bonapart to'ntarish qilib, uch konsul boshqaruvini o'rnatgan va o'zi birinchi konsul bo'lgan.
5. 532-yilda Konstantinopolda bo'lib, Yustinian I hokimiyatiga xavf solgan qo'zg'olon qanday
nomlanadi?
A) Ikonoborchilar qo'zg'oloni
B) Bagaudlar qo'zg'oloni
C) Jakeriya
D) Nika qo'zg'oloni
To'g'ri javob: D) Nika qo'zg'oloni
✔
Izoh: Nika qo'zg'oloni ippodrom guruhlari tomonidan ko'tarilgan va Velizariy qo'shinlari tomonidan shafqatsiz
bostirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 22

6. Mustye davriga oid Obirahmat g'ori qaysi viloyat hududida joylashgan?
A) Surxondaryo viloyati
B) Jizzax viloyati
C) Samarqand viloyati
D) Toshkent viloyati
To'g'ri javob: D) Toshkent viloyati✔
Izoh: Obirahmat g'ori Toshkent viloyatining Bo'stonliq tumanida, Pskom daryosi havzasida joylashgan o'rta
paleolit yodgorligi.
7. Kubada 1959-yilda Batista rejimini ag'darib, hokimiyatga kelgan inqilobchi kim?
A) Salvador Alende
B) Ernesto Che Gevara
C) Daniel Ortega
D) Fidel Kastro
To'g'ri javob: D) Fidel Kastro
✔
Izoh: 1959-yil yanvarida Fidel Kastro boshchiligidagi isyonchilar Gavanani egallagan; Alende Chili, Ortega
Nikaragua rahbari bo'lgan.
8. O'zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi Konstitutsiyasi qanday yo'l bilan qabul qilingan?
A) Umumxalq referendumi orqali
B) Oliy Majlis qarori bilan
C) Prezident farmoni bilan
D) Konstitutsiyaviy sud qarori bilan
To'g'ri javob: A) Umumxalq referendumi orqali
✔
Izoh: Yangi tahrirdagi Konstitutsiya 2023-yil 30-aprelda o'tkazilgan umumxalq referendumida qabul qilingan.
9. Buxorodagi Labi hovuz ansamblining asosiy binolarini qurdirgan amir kim?
A) Nodir Devonbegi
B) Abdullaxon II
C) Yalangto'shbiy
D) Amir Haydar
To'g'ri javob: A) Nodir Devonbegi
✔
Izoh: Nodir Devonbegi XVII asr birinchi yarmida Labi hovuz atrofida xonaqoh va madrasa qurdirgan.
10. Botuxonning Rusga yurishlaridan so'ng tashkil topgan Oltin O'rdaning poytaxti qaysi shahar
bo'lgan?
A) Kiyev
B) Qoraqorum
C) Xonbaliq
D) Saroy (Saroy-Botu)
To'g'ri javob: D) Saroy (Saroy-Botu)
✔
Izoh: Botuxon Volga quyi oqimida Saroy shahriga asos solgan; Qoraqorum esa Mo'g'ul imperiyasining poytaxti
bo'lgan.
11. 1689-yilda qabul qilinib, Angliyada konstitutsiyaviy monarxiyaning asosini yaratgan hujjat qaysi?
A) Huquqlar to'g'risidagi bill
B) Supremasiya akti
C) Habeas Corpus Act
D) Buyuk erkinliklar xartiyasi
To'g'ri javob: A) Huquqlar to'g'risidagi bill
✔
Izoh: Huquqlar to'g'risidagi bill parlament roziligisiz soliq solish, qonunlarni to'xtatish va tinchlik paytida
qo'shin saqlashni taqiqlagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 23

12. «Uotergeyt» mojarosi natijasida 1974-yilda iste'foga chiqqan AQSh prezidenti kim?
A) Lindon Jonson
B) Jimmi Karter
C) Richard Nikson
D) Jerald Ford
To'g'ri javob: C) Richard Nikson✔
Izoh: Nikson AQSh tarixida iste'foga chiqqan yagona prezident; uning o'rnini vitse-prezident Jerald Ford
egallagan.
13. 1688-yilgi «Shonli inqilob» natijasida Angliya taxtiga kim o'tirgan?
A) Karl II
B) Yakov II
C) Vilgelm III Oranskiy va Meri II
D) Anna Styuart
To'g'ri javob: C) Vilgelm III Oranskiy va Meri II
✔
Izoh: Yakov II taxtdan ag'darilib, parlament taklifi bilan uning qizi Meri va kuyovi Vilgelm Oranskiy birgalikda
hukmdor bo'lgan.
14. Eftaliylar davlatini qaysi kuchlar birgalikda tor-mor etgan?
A) Arablar va turklar
B) Arablar va Sosoniylar
C) Turklar va Sosoniylar
D) Xitoyliklar va Sosoniylar
To'g'ri javob: C) Turklar va Sosoniylar
✔
Izoh: VI asrning 60-yillarida Turk xoqonligi va Sosoniy Eron (Xusrav I Anushirvon) birgalikda Eftaliylarni tor-
mor etgan.
15. Arablarga qarshi kurashgan va Mug' tog'idagi qal'ada qamalib qolgan Panjikent hukmdori kim?
A) G'urak
B) Varxuman
C) Tarxun
D) Devashtich
To'g'ri javob: D) Devashtich
✔
Izoh: Panjikent hukmdori Devashtich arablarga qarshi kurashgan, 722-yilda Mug' qal'asida asir olinib qatl
etilgan.
16. Xorazmda Qo'ng'irotlar sulolasining asoschisi hisoblangan inoq kim?
A) Olloqulixon
B) Eltuzar
C) Sherg'ozixon
D) Muhammad Amin inoq
To'g'ri javob: D) Muhammad Amin inoq
✔
Izoh: Muhammad Amin inoq XVIII asr ikkinchi yarmida amalda hokimiyatni egallab, Qo'ng'irotlar sulolasiga
asos solgan.
17. 1842-yilda Qo'qon xonligiga yurish qilib, Qo'qonni egallagan Buxoro amiri kim?
A) Amir Haydar
B) Shohmurod
C) Amir Nasrulloh
D) Amir Muzaffar
To'g'ri javob: C) Amir Nasrulloh
✔
Izoh: 1842-yilda Amir Nasrulloh Qo'qonni egallab, Muhammad Alixon va shoira Nodirani qatl ettirgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 24

18. Amir Temurning Hindiston yurishi va Dehlining egallanishi qaysi yilga to'g'ri keladi?
A) 1402-yil
B) 1391-yil
C) 1404-yil
D) 1398-yil
To'g'ri javob: D) 1398-yil✔
Izoh: Amir Temur 1398-yilda Hindistonga yurish qilib, Dehlini egallagan.
19. 1645-yilgi Neysbi jangida qirol qo'shinini tor-mor qilgan parlament armiyasi qanday nomlangan?
A) «Milliy gvardiya»
B) «Yangi namunadagi armiya»
C) «Qizil ko'ylaklilar»
D) «Temir legion»
To'g'ri javob: B) «Yangi namunadagi armiya»
✔
Izoh: Kromvel va Ferfaks boshchiligidagi «Yangi namunadagi armiya» Neysbida g'alaba qozonib, birinchi
fuqarolar urushi taqdirini hal qilgan.
20. Ispaniya fuqarolar urushi (1936–1939) natijasida hokimiyatga kim kelgan?
A) Manuel Asanya
B) Fransisko Largo Kabalyero
C) Xose Antonio Primo de Rivera
D) Fransisko Franko
To'g'ri javob: D) Fransisko Franko
✔
Izoh: General Franko boshchiligidagi millatchilar Germaniya va Italiya yordamida respublikachilarni yengib,
diktatura o'rnatgan.
21. 1922-yilda Italiyada fashistlarning hokimiyatga kelishiga olib kelgan voqea qanday nomlanadi?
A) «Pivoxona to'ntarishi»
B) «Rimga yurish»
C) «Qora ko'ylakchilar qo'zg'oloni»
D) «Uzun pichoqlar kechasi»
To'g'ri javob: B) «Rimga yurish»
✔
Izoh: 1922-yil oktabrida fashistlarning «Rimga yurish»idan so'ng qirol Viktor Emmanuel III Mussolinini bosh
vazir etib tayinlagan.
22. 1238-yilda Buxoroda mo'g'ullarga qarshi qo'zg'olon ko'targan kim?
A) Mahmud Torobiy
B) Abu Bakr Kalaviy
C) Temur Malik
D) Mavlonozoda
To'g'ri javob: A) Mahmud Torobiy
✔
Izoh: Hunarmand Mahmud Torobiy 1238-yilda Buxoroda mo'g'ullarga qarshi qo'zg'olon ko'targan.
23. O'zbekiston Davlat bayrog'idagi yulduzlar soni nechta?
A) 14 ta
B) 10 ta
C) 7 ta
D) 12 ta
To'g'ri javob: D) 12 ta
✔
Izoh: Bayroqdagi 12 yulduz yilning 12 oyi va qadimiy osmon burjlariga ishora qiladi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 25

24. Turk xoqonligida «tegin» unvoni kimlarga berilgan?
A) Qo'shin bosh qo'mondoniga
B) Diniy ulamolarga
C) Viloyat soliqchilariga
D) Xoqon avlodidan bo'lgan shahzodalarga
To'g'ri javob: D) Xoqon avlodidan bo'lgan shahzodalarga✔
Izoh: «Tegin» – xoqon xonadoniga mansub shahzodalar unvoni bo'lgan (masalan, Kultegin).
25. Buxorodagi Chor Minor binosi qaysi asrda qurilgan?
A) XVII asr boshida
B) XV asr oxirida
C) XIX asr boshida
D) XVI asr o'rtasida
To'g'ri javob: C) XIX asr boshida
✔
Izoh: Chor Minor 1807-yilda boy savdogar Xalifa Niyozqul tomonidan qurdirilgan.
26. «O'tkan kunlar» romani muallifi kim?
A) Oybek
B) Abdulla Qodiriy
C) Cho'lpon
D) Abdulla Qahhor
To'g'ri javob: B) Abdulla Qodiriy
✔
Izoh: Abdulla Qodiriy «O'tkan kunlar» – o'zbek adabiyotidagi birinchi romanni yozgan.
27. To'rtinchi salib yurishi qatnashchilari 1204-yilda qaysi shaharni egallab talaganlar?
A) Antioxiya
B) Iskandariya
C) Konstantinopol
D) Quddus
To'g'ri javob: C) Konstantinopol
✔
Izoh: Venetsiya ta'sirida yo'nalishi o'zgargan To'rtinchi salib yurishi xristian Konstantinopolni egallab, Lotin
imperiyasini tuzgan.
28. Abbosiylar xalifaligining poytaxti sifatida 762-yilda asos solingan shahar qaysi?
A) Kufa
B) Damashq
C) Qohira
D) Bag'dod
To'g'ri javob: D) Bag'dod
✔
Izoh: Xalifa al-Mansur 762-yilda Dajla bo'yida Bag'dodga asos solgan; Umaviylar poytaxti esa Damashq
bo'lgan.
29. SSSRda birinchi besh yillik reja qaysi yilda boshlangan?
A) 1933-yil
B) 1921-yil
C) 1928-yil
D) 1924-yil
To'g'ri javob: C) 1928-yil
✔
Izoh: Birinchi besh yillik reja 1928-yil oktabridan boshlanib, jadal industrlashtirishni ko'zda tutgan va
muddatidan oldin bajarilgan deb e'lon qilingan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 26

30. 1938-yilda qatag'on qurboni bo'lgan O'zbekiston rahbarlari kimlar?
A) Sobir Rahimov va Akmal Ikromov
B) Sharof Rashidov va Usmon Yusupov
C) Yo'ldosh Oxunboboyev va Usmon Yusupov
D) Fayzulla Xo'jayev va Akmal Ikromov
To'g'ri javob: D) Fayzulla Xo'jayev va Akmal Ikromov✔
Izoh: O'zSSR Xalq Komissarlari Soveti raisi F.Xo'jayev va KP(b) birinchi kotibi A.Ikromov 1938-yilda otib
tashlangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 27

5-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Quyidagi XX asr boshiga oid voqealardan qaysi biri eng keyin sodir bo'lgan?
A) Turkiston muxtoriyatining e'lon qilinishi
B) Jizzax qo'zg'oloni
C) Orenburg–Toshkent temir yo'lining ochilishi
D) «Padarkush»ning ilk sahnalashtirilishi
To'g'ri javob: A) Turkiston muxtoriyatining e'lon qilinishi✔
Izoh: Temir yo'l 1906, «Padarkush» sahnasi 1914, Jizzax qo'zg'oloni 1916, muxtoriyat 1917-yil noyabrida.
2. Alisher Navoiy qaysi yili tug'ilgan?
A) 1449-yil
B) 1441-yil
C) 1453-yil
D) 1437-yil
To'g'ri javob: B) 1441-yil
✔
Izoh: Alisher Navoiy 1441-yil 9-fevralda Hirotda tug'ilgan.
3. Dashti Qipchoqdagi ko'chmanchi o'zbeklar davlatiga asos solgan, Shayboniyxonning bobosi kim?
A) Burunduqxon
B) Abulxayrxon
C) Jonibek
D) Kuchkunchixon
To'g'ri javob: B) Abulxayrxon
✔
Izoh: Abulxayrxon 1428-yildan ko'chmanchi o'zbeklar davlatini boshqargan, Muhammad Shayboniyxon uning
nevarasi.
4. Zardushtiylik ibodatxonasi nima deb atalgan?
A) Otashkada
B) Xonaqoh
C) Ostodon
D) Rabot
To'g'ri javob: A) Otashkada
✔
Izoh: Zardushtiylar muqaddas olov saqlanadigan otashkada (olovxona)larda ibodat qilganlar.
5. Ramses II Kadesh yonida qaysi davlat qo'shiniga qarshi jang qilib, keyinchalik u bilan ma'lum eng
qadimgi tinchlik shartnomalaridan birini tuzgan?
A) Mitanni
B) Ossuriya
C) Xett podsholigi
D) Bobil
To'g'ri javob: C) Xett podsholigi
✔
Izoh: Kadesh jangi Misr va Xett podsholigi o'rtasida bo'lib, keyin Ramses II Xattusili III bilan tinchlik
shartnomasi tuzgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 28

6. 1867-yilda Avstriya imperiyasi qanday davlatga aylantirilgan?
A) Federativ respublika
B) Konstitutsiyaviy podsholiklar ittifoqi
C) Germaniya imperiyasi tarkibidagi qirollik
D) Avstriya-Vengriya dualistik monarxiyasi
To'g'ri javob: D) Avstriya-Vengriya dualistik monarxiyasi✔
Izoh: 1867-yilgi murosaga ko'ra Vengriya keng muxtoriyat olib, Avstriya-Vengriya ikki qismli monarxiyaga
aylangan.
7. 1916-yilgi xalq qo'zg'oloniga asosiy sabab bo'lgan voqea qaysi?
A) Vabo epidemiyasiga qarshi choralar
B) Temir yo'l qurilishi uchun yer olinishi
C) Mahalliy aholini mardikorlikka olish to'g'risidagi farmon
D) Paxtaga yangi soliq joriy etilishi
To'g'ri javob: C) Mahalliy aholini mardikorlikka olish to'g'risidagi farmon
✔
Izoh: 1916-yil 25-iyundagi podsho farmoniga ko'ra mahalliy erkaklar front orti ishlariga (mardikorlikka)
olinishi qo'zg'olonga sabab bo'lgan.
8. Germaniyaning SSSRga hujum rejasi qanday nomlangan?
A) «Tayfun»
B) «Dengiz sheri»
C) «Tsitadel»
D) «Barbarossa»
To'g'ri javob: D) «Barbarossa»
✔
Izoh: «Barbarossa» rejasi 1941-yil 22-iyunda amalga oshirila boshlangan; «Tayfun» Moskvaga hujum,
«Tsitadel» Kursk operatsiyasi nomi.
9. Cherkov va jamiyat illatlarini kulgi ostiga olgan «Ahmoqlik madhiyasi» asarining muallifi kim?
A) Martin Lyuter
B) Tomas Mor
C) Fransua Rable
D) Erazm Rotterdamskiy
To'g'ri javob: D) Erazm Rotterdamskiy
✔
Izoh: Gollandiyalik gumanist Erazm Rotterdamskiy «Ahmoqlik madhiyasi»ni 1509–1511-yillarda yozgan.
10. Turk xoqonligining g'arbiy qismini boshqargan va Eftaliylarga qarshi kurashgan yabg'u kim?
A) Tonyuquq
B) Kultegin
C) Bumin
D) Istami
To'g'ri javob: D) Istami
✔
Izoh: Buminning ukasi Istami (Istemi) yabg'u xoqonlikning g'arbiy qismini boshqargan va Eftaliylarga qarshi
kurashgan.
11. Ingliz kalvinchilarining puritanlar deb atalishiga nima sabab bo'lgan?
A) Papaga to'liq bo'ysunishni yoqlaganlari
B) Anglikan cherkovini katolik qoldiqlaridan «tozalash»ni talab qilganlari
C) Qirolni cherkov boshlig'i deb tan olganlari
D) Faqat lotin tilida ibodat qilishni talab qilganlari
To'g'ri javob: B) Anglikan cherkovini katolik qoldiqlaridan «tozalash»ni talab qilganlari
✔
Izoh: «Puritan» so'zi lotincha «purus» — sof, toza so'zidan; ular cherkovni katolik marosimlaridan tozalashni
talab qilganlar.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 29

12. «Shayboniynoma» dostoni muallifi kim?
A) Muhammad Solih
B) Hofiz Tanish Buxoriy
C) Fazlulloh ibn Ro'zbehon
D) Mirzo Haydar Do'g'lat
To'g'ri javob: A) Muhammad Solih✔
Izoh: Muhammad Solih «Shayboniynoma» dostonida Shayboniyxonning yurishlarini tasvirlagan.
13. Ismoil Somoniy Safforiylar hukmdori Amr ibn Laysni qaysi yili yenggan?
A) 943-yil
B) 900-yil
C) 892-yil
D) 875-yil
To'g'ri javob: B) 900-yil
✔
Izoh: Ismoil Somoniy 900-yilda Balx yaqinida Amr ibn Laysni yengib, Xurosonni ham o'z tasarrufiga kiritgan.
14. Yevropada ko'chma metall harflar bilan kitob bosishni ixtiro qilgan Iogann Gutenberg qaysi
shaharda faoliyat yuritgan?
A) Bazel
B) Antverpen
C) Mayns
D) Venetsiya
To'g'ri javob: C) Mayns
✔
Izoh: Gutenberg XV asr o'rtalarida Mayns shahrida bosmaxona ochib, mashhur «Gutenberg Bibliyasi»ni chop
etgan.
15. Jadidchilik harakatining g'oyaviy asoschilaridan biri, «usuli savtiya» maktablari asoschisi kim?
A) Mahmudxo'ja Behbudiy
B) Abdurauf Fitrat
C) Ismoil Gaspirali
D) Munavvar qori
To'g'ri javob: C) Ismoil Gaspirali
✔
Izoh: Qrimlik Ismoil Gaspirali tovush usulidagi (usuli savtiya) yangi maktablarni yo'lga qo'ygan va jadidchilikka
asos solgan.
16. Buxoro va Xiva shaharlarining 2500 yilligi qaysi yili nishonlangan?
A) 2002-yil
B) 2007-yil
C) 1996-yil
D) 1997-yil
To'g'ri javob: D) 1997-yil
✔
Izoh: Buxoro va Xivaning 2500 yillik yubileyi 1997-yilda keng nishonlangan.
17. An'anaviy sanaga ko'ra Rim shahriga qachon asos solingan?
A) Mil. av. 753-yil
B) Mil. av. 509-yil
C) Mil. av. 776-yil
D) Mil. av. 814-yil
To'g'ri javob: A) Mil. av. 753-yil
✔
Izoh: Rimliklar yillarni «shahar asos solingandan» hisoblaganlar va bu sanani mil. av. 753-yil deb bilganlar.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 30

18. Germaniyaning so'zsiz taslim bo'lish akti yakuniy tarzda qayerda imzolangan?
A) Flensburgda
B) Berlinning Karlxorst mavzesida
C) Reymsda
D) Potsdamda
To'g'ri javob: B) Berlinning Karlxorst mavzesida✔
Izoh: 7-mayda Reymsda dastlabki akt imzolangan, yakuniy akt 8-may kechasi Berlin-Karlxorstda imzolangan;
SSSRda bu 9-may deb qabul qilingan.
19. 1572-yilgi Varfolomey kechasida Parijda kimlar ommaviy qirg'in qilingan?
A) Anabaptistlar
B) Iyezuitlar
C) Lyuteran nemis yollanma askarlari
D) Gugenotlar (fransuz kalvinchilari)
To'g'ri javob: D) Gugenotlar (fransuz kalvinchilari)
✔
Izoh: 1572-yil 24-avgustga o'tar kechasi katoliklar Parijda minglab gugenotlarni o'ldirganlar.
20. Turkiston general-gubernatorligi qaysi yili tashkil etilgan?
A) 1868-yil
B) 1867-yil
C) 1876-yil
D) 1865-yil
To'g'ri javob: B) 1867-yil
✔
Izoh: Turkiston general-gubernatorligi 1867-yilda markazi Toshkent bo'lgan holda tashkil etilgan.
21. «Ravzat us-safo» asari muallifi kim?
A) Mirxond
B) Hofizi Abru
C) Sharafiddin Ali Yazdiy
D) Xondamir
To'g'ri javob: A) Mirxond
✔
Izoh: Mirxond Navoiy homiyligida «Ravzat us-safo» nomli umumiy tarix asarini yozgan; nevarasi Xondamir
«Habib us-siyar» muallifi.
22. Birinchi «afyun» urushi (1840–1842) qaysi shartnoma bilan tugagan va Gonkong kimga o'tgan?
A) Pekin shartnomasi, Fransiyaga
B) Tyanszin shartnomasi, Rossiyaga
C) Nankin shartnomasi, Britaniyaga
D) Simonoseki shartnomasi, Yaponiyaga
To'g'ri javob: C) Nankin shartnomasi, Britaniyaga
✔
Izoh: 1842-yilgi Nankin shartnomasi bilan Xitoy beshta portni ochgan va Gonkong orolini Britaniyaga bergan.
23. Somoniylar sulolasining nomi qanday kelib chiqqan?
A) Xalifa bergan «Somon» unvonidan
B) Buxoro yaqinidagi Somon qal'asi nomidan
C) Somon degan turk qabilasi nomidan
D) Balx yaqinidagi Somon qishlog'i hokimi Somonxudot nomidan
To'g'ri javob: D) Balx yaqinidagi Somon qishlog'i hokimi Somonxudot nomidan
✔
Izoh: Sulola asoschisi hisoblangan Somonxudot Balx yaqinidagi Somon qishlog'idan bo'lgan, sulola nomi
undan olingan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 31

24. Qrim urushida Rossiyaga qarshi qaysi davlatlar ittifoqi kurashgan?
A) Fransiya, Prussiya, Usmonli imperiyasi va Italiya
B) Usmonli imperiyasi, Prussiya, Avstriya va Fransiya
C) Britaniya, Avstriya, Ispaniya va Sardiniya
D) Usmonli imperiyasi, Britaniya, Fransiya va Sardiniya
To'g'ri javob: D) Usmonli imperiyasi, Britaniya, Fransiya va Sardiniya✔
Izoh: Qrim urushida Usmonli imperiyasi tomonida Britaniya, Fransiya va 1855-yildan Sardiniya qirolligi
qatnashgan; Avstriya rasmiy urushga kirmagan.
25. 1899–1902-yillardagi Anglo-bur urushi qayerda bo'lgan?
A) Janubiy Afrikada
B) Avstraliyada
C) Misr va Sudanda
D) Hindistonning shimoli-g'arbida
To'g'ri javob: A) Janubiy Afrikada
✔
Izoh: Britaniya Janubiy Afrikadagi Transvaal va Oranj respublikalariga qarshi urushib, ularni o'z imperiyasiga
qo'shib olgan.
26. 875-yilda xalifadan butun Movarounnahrni boshqarish uchun yorliq olgan Somoniy kim?
A) Ismoil ibn Ahmad
B) Ahmad ibn Asad
C) Nasr ibn Ahmad
D) Nuh ibn Asad
To'g'ri javob: C) Nasr ibn Ahmad
✔
Izoh: Nasr ibn Ahmad 875-yilda xalifadan Movarounnahr noibligiga yorliq olgan, poytaxti Samarqand bo'lgan.
27. 1939-yil 23-avgustda imzolangan Germaniya-SSSR hujum qilmaslik shartnomasi kimlarning nomi
bilan ataladi?
A) Molotov va Ribbentrop
B) Litvinov va Neyrat
C) Stalin va Gitler
D) Chemberlen va Daladye
To'g'ri javob: A) Molotov va Ribbentrop
✔
Izoh: Shartnomani tashqi ishlar vazirlari Molotov va Ribbentrop imzolagan; unga ta'sir doiralarini bo'lish
haqida maxfiy protokol ilova qilingan.
28. Misr iyerogliflarini 1822-yilda birinchi bo'lib o'qishga muvaffaq bo'lgan olim kim?
A) Govard Karter
B) Genri Roulinson
C) Jan-Fransua Shampolon
D) Tomas Yang
To'g'ri javob: C) Jan-Fransua Shampolon
✔
Izoh: Fransuz olimi Shampolon Rozetta toshidagi matnlarni qiyoslab, 1822-yilda iyerogliflarni o'qish kalitini
topgan.
29. Kushon podsholigida rasmiy yozuv sifatida asosan qanday yozuvdan foydalanilgan?
A) Oromiy asosidagi Sug'd yozuvi
B) Yunon alifbosi asosidagi Baqtriya yozuvi
C) Arab alifbosi
D) Runik turk yozuvi
To'g'ri javob: B) Yunon alifbosi asosidagi Baqtriya yozuvi
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 32

Izoh: Kushonlar davrida Baqtriya tili yunon alifbosi asosidagi yozuvda bitilgan, tangalarda ham shu yozuv
uchraydi.
30. Mil. av. 490-yilgi Marafon jangida afinaliklarga kim qo'mondonlik qilgan?
A) Femistokl
B) Aristid
C) Perikl
D) Miltiad
To'g'ri javob: D) Miltiad✔
Izoh: Strateg Miltiad Marafon jangida Doro I yuborgan fors qo'shinini mag'lub etgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 33

6-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Ulug'bek rasadxonasida tuzilgan va mingdan ortiq yulduzni o'z ichiga olgan asar qanday
nomlanadi?
A) «Tib qonunlari»
B) «Al-Qonun al-Mas'udiy»
C) «Ziji jadidi Ko'ragoniy»
D) «Al-jabr val-muqobala»
To'g'ri javob: C) «Ziji jadidi Ko'ragoniy»✔
Izoh: «Ziji jadidi Ko'ragoniy» Samarqand rasadxonasida tuzilgan yulduzlar jadvali; «Al-Qonun al-Mas'udiy»
Beruniyga tegishli.
2. Buyuk Britaniya AQSh mustaqilligini qaysi shartnoma bilan tan olgan?
A) 1783-yilgi Parij tinchlik shartnomasi
B) 1763-yilgi Parij tinchlik shartnomasi
C) 1778-yilgi Fransiya-Amerika ittifoq shartnomasi
D) 1814-yilgi Gent shartnomasi
To'g'ri javob: A) 1783-yilgi Parij tinchlik shartnomasi
✔
Izoh: 1783-yilgi Parij shartnomasi bilan Britaniya AQSh mustaqilligini tan olgan; 1763-yilgi shartnoma esa Yetti
yillik urushni tugatgan.
3. Karl Buyuk 800-yilda Rimda kimning qo'lidan imperatorlik tojini olgan?
A) Papa Urban II
B) Papa Innokentiy III
C) Papa Grigoriy I
D) Papa Leo III
To'g'ri javob: D) Papa Leo III
✔
Izoh: 800-yil Rojdestvo kuni Papa Leo III Karl Buyukka Rimda imperator tojini kiygizgan.
4. Yakobinlar diktaturasiga barham bergan 1794-yil 27-iyuldagi to'ntarish inqilob kalendari bo'yicha
qanday nomlanadi?
A) 18-fryuktidor
B) 13-vandemyer
C) 9-termidor
D) 18-bryumer
To'g'ri javob: C) 9-termidor
✔
Izoh: 9-termidor kuni Robespyer va uning tarafdorlari hibsga olinib, ertasi kuni qatl etilganlar; 18-bryumer esa
Napoleon to'ntarishi.
5. Ogahiy qanday faoliyat bilan ham mashhur bo'lgan?
A) Rasadxona qurish
B) Toshbosma uskunasini ixtiro qilish
C) Xiva qo'shiniga qo'mondonlik qilish
D) Fors tilidagi asarlarni o'zbek tiliga tarjima qilish
To'g'ri javob: D) Fors tilidagi asarlarni o'zbek tiliga tarjima qilish
✔
Izoh: Muhammad Rizo Ogahiy shoir va tarixchi bo'lish bilan birga ko'plab fors tilidagi asarlarni tarjima qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 34

6. Amir Nasrulloh Buxoro amirligini qaysi yillarda boshqargan?
A) 1860–1885-yillar
B) 1800–1826-yillar
C) 1826–1860-yillar
D) 1885–1910-yillar
To'g'ri javob: C) 1826–1860-yillar✔
Izoh: Amir Nasrulloh 1826–1860-yillarda hukmronlik qilgan, u markaziy hokimiyatni mustahkamlagan.
7. Toshkentdagi teleminora qaysi yili qurib bitkazilgan?
A) 1977-yil
B) 1991-yil
C) 1985-yil
D) 1966-yil
To'g'ri javob: C) 1985-yil
✔
Izoh: Toshkent teleminorasi 1985-yilda foydalanishga topshirilgan.
8. Muqanna qo'zg'oloni qaysi yillarda bo'lgan?
A) 720–722-yillar
B) 776–783-yillar
C) 806–810-yillar
D) 747–750-yillar
To'g'ri javob: B) 776–783-yillar
✔
Izoh: Muqanna boshchiligidagi qo'zg'olon 776–783-yillarda Movarounnahrda bo'lgan.
9. Sovet Rossiyasi Birinchi jahon urushidan chiqishini rasmiylashtirgan shartnoma qaysi?
A) 1919-yilgi Versal shartnomasi
B) 1920-yilgi Riga sulhi
C) 1918-yilgi Brest-Litovsk sulhi
D) 1922-yilgi Rapallo shartnomasi
To'g'ri javob: C) 1918-yilgi Brest-Litovsk sulhi
✔
Izoh: 1918-yil 3-martda imzolangan Brest-Litovsk sulhi bo'yicha Rossiya katta g'arbiy hududlardan voz
kechgan.
10. SSSR o'zining birinchi atom bombasini qaysi yilda sinovdan o'tkazgan?
A) 1949-yil
B) 1957-yil
C) 1945-yil
D) 1953-yil
To'g'ri javob: A) 1949-yil
✔
Izoh: 1949-yil avgustida Semipalatinsk poligonida birinchi sovet atom bombasi sinovdan o'tkazilgan va
AQShning atom monopoliyasi tugagan.
11. Versal shartnomasiga ko'ra Reyn daryosi chap qirg'og'i (Reynland) bo'yicha qanday qaror qabul
qilingan?
A) Demilitarizatsiya qilinib, vaqtincha Antanta qo'shinlari tomonidan okkupatsiya qilingan
B) Mustaqil respublika deb e'lon qilingan
C) Millatlar Ligasi mandatiga berilgan
D) Fransiyaga butunlay qo'shib olingan
To'g'ri javob: A) Demilitarizatsiya qilinib, vaqtincha Antanta qo'shinlari tomonidan okkupatsiya
✔
qilingan
Izoh: Reynlandda nemis qo'shinlari va istehkomlari taqiqlangan; Gitler 1936-yilda bu shartni buzib, qo'shin
kiritgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 35

12. 1271-yilda Chig'atoy ulusida pul islohotini o'tkazgan noib kim?
A) Mas'udbek
B) Qozonxon
C) Mahmud Yalavoch
D) Kebekxon
To'g'ri javob: A) Mas'udbek✔
Izoh: Mahmud Yalavochning o'g'li Mas'udbek 1271-yilda yagona sifatli kumush tanga zarb etish orqali pul
islohotini o'tkazgan.
13. Sug'd savdogarlari VI–VIII asrlarda qaysi savdo yo'lida asosiy vositachi bo'lgan?
A) Buyuk ipak yo'lida
B) Choy yo'lida
C) Shoh yo'lida
D) Qahrabo yo'lida
To'g'ri javob: A) Buyuk ipak yo'lida
✔
Izoh: Sug'dlar Xitoydan Vizantiyagacha bo'lgan Buyuk ipak yo'lida yetakchi savdogarlar bo'lgan.
14. 1937-yilda nemis «Kondor» legioni aviatsiyasi tomonidan bombardimon qilinib, Pikassoning
mashhur kartinasiga mavzu bo'lgan bask shahri qaysi?
A) Barselona
B) Gernika
C) Madrid
D) Bilbao
To'g'ri javob: B) Gernika
✔
Izoh: Gernika bombardimoni tinch aholiga qarshi havo hujumlarining ramziga aylangan, Pikasso shu nomli
kartinani yaratgan.
15. «Amiriy» taxallusi bilan she'rlar yozgan Qo'qon xoni kim?
A) Umarxon
B) Xudoyorxon
C) Olimxon
D) Madalixon
To'g'ri javob: A) Umarxon
✔
Izoh: Umarxon (1810–1822) Amiriy taxallusi bilan she'rlar yozgan va shoirlarga homiylik qilgan.
16. Abu Muslim qaysi Abbosiy xalifasi buyrug'i bilan o'ldirilgan?
A) Horun ar-Rashid
B) As-Saffoh
C) Al-Ma'mun
D) Al-Mansur
To'g'ri javob: D) Al-Mansur
✔
Izoh: Abu Muslimning nufuzidan cho'chigan xalifa al-Mansur 755-yilda uni o'ldirtirgan.
17. Qo'qon hukmdorlari mansub bo'lgan o'zbek urug'i qaysi?
A) Ming
B) Qo'ng'irot
C) Mang'it
D) Barlos
To'g'ri javob: A) Ming
✔
Izoh: Qo'qon xonlari Ming urug'idan bo'lgan; Buxoroda mang'itlar, Xivada qo'ng'irotlar hukmron edi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 36

18. Yuz yillik urush qaysi davlatlar o'rtasida bo'lgan?
A) Angliya va Shotlandiya
B) Fransiya va Ispaniya
C) Angliya va Fransiya
D) Fransiya va Muqaddas Rim imperiyasi
To'g'ri javob: C) Angliya va Fransiya✔
Izoh: Yuz yillik urush 1337–1453-yillarda Angliya va Fransiya o'rtasida Fransiya taxti va yerlari uchun bo'lgan.
19. Ikkinchi jahon urushida general darajasiga yetgan birinchi o'zbek kim?
A) Usmon Yusupov
B) Shoahmad Shomahmudov
C) Sobir Rahimov
D) Akmal Ikromov
To'g'ri javob: C) Sobir Rahimov
✔
Izoh: Sobir Rahimov general-mayor unvonini olgan birinchi o'zbek harbiysi bo'lib, 1945-yilda Dansig (Gdansk)
yaqinida halok bo'lgan.
20. Isroil davlati qachon e'lon qilingan?
A) 1947-yil 29-noyabrda
B) 1956-yil 29-oktabrda
C) 1948-yil 14-mayda
D) 1967-yil 5-iyunda
To'g'ri javob: C) 1948-yil 14-mayda
✔
Izoh: Isroil 1948-yil 14-mayda e'lon qilingan; 1947-yil 29-noyabrda BMT Bosh Assambleyasi Falastinni bo'lish
haqida rezolyutsiya qabul qilgan.
21. 1925-yilgi Lokarno kelishuvlarining asosiy mazmuni nima edi?
A) Germaniyaning g'arbiy chegaralari kafolatlangan
B) Sovet Ittifoqi xalqaro miqyosda tan olingan
C) Avstriya Germaniyaga qo'shilgan
D) Germaniya reparatsiyalari to'liq bekor qilingan
To'g'ri javob: A) Germaniyaning g'arbiy chegaralari kafolatlangan
✔
Izoh: Lokarnoda Germaniya, Fransiya va Belgiya chegaralari daxlsizligi kafolatlangan, so'ng Germaniya 1926-
yilda Millatlar Ligasiga qabul qilingan.
22. Amir Temurga nisbatan tanqidiy ruhda yozilgan «Ajoyib al-maqdur fi navoibi Temur» asari muallifi
kim?
A) Hofizi Abru
B) Sharafiddin Ali Yazdiy
C) Ibn Arabshoh
D) Nizomiddin Shomiy
To'g'ri javob: C) Ibn Arabshoh
✔
Izoh: Ibn Arabshoh Damashqdan Samarqandga olib kelingan va keyinchalik Temurga qarshi ruhda tarixiy asar
yozgan.
23. Salibchilar Quddusni birinchi marta qaysi yilda egallaganlar?
A) 1204-yil
B) 1095-yil
C) 1187-yil
D) 1099-yil
To'g'ri javob: D) 1099-yil
✔
Izoh: Birinchi salib yurishi qatnashchilari 1099-yilda Quddusni egallab, Quddus qirolligini tuzganlar.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 37

24. 1967-yilgi «Olti kunlik urush» natijasida Isroil qaysi hududlarni egallagan?
A) Janubiy Livan va Iordaniyaning sharqiy qismini
B) Faqat Sinay yarim orolini
C) Suvaysh kanali va Misrning Nil deltasini
D) Sinay, G'azo sektori, G'arbiy sohil va Golan tepaliklari
To'g'ri javob: D) Sinay, G'azo sektori, G'arbiy sohil va Golan tepaliklari✔
Izoh: 1967-yil iyunida Isroil Misr, Iordaniya va Suriya ustidan g'alaba qozonib, Sinay, G'azo, G'arbiy sohil
(Sharqiy Quddus bilan) va Golanni egallagan.
25. Jeyms Uattning sanoat inqilobidagi asosiy xizmati nima?
A) «Jenni» yigiruv mashinasini yaratgan
B) Mexanik to'quv dastgohini ixtiro qilgan
C) Bug' mashinasini takomillashtirib, uni universal dvigatelga aylantirgan
D) Birinchi paravozni yaratgan
To'g'ri javob: C) Bug' mashinasini takomillashtirib, uni universal dvigatelga aylantirgan
✔
Izoh: Uatt alohida kondensator va aylanma harakatni joriy qilib, Nyukomen mashinasini ancha tejamli va turli
sohalarda qo'llanadigan qilgan.
26. O'zbekiston SSR tashkil etilganda uning poytaxti qaysi shahar bo'lgan?
A) Samarqand
B) Toshkent
C) Buxoro
D) Qo'qon
To'g'ri javob: A) Samarqand
✔
Izoh: 1925–1930-yillarda O'zbekiston SSR poytaxti Samarqand bo'lgan, 1930-yilda poytaxt Toshkentga
ko'chirilgan.
27. Chingizxon tomonidan joriy etilgan qonunlar majmui qanday nomlangan?
A) Shariat
B) Yasa
C) Yorliq
D) Tuzuk
To'g'ri javob: B) Yasa
✔
Izoh: «Yasa» – Chingizxon joriy etgan va mo'g'ullar davlatida amal qilgan qonunlar to'plami.
28. 1792-yil 10-avgustda Parijda qanday voqea sodir bo'lgan?
A) Lyudovik XVI qatl etilgan
B) Bastiliya qamoqxonasi egallangan
C) Robespyer hibsga olingan
D) Tyuilri saroyi egallanib, qirol hokimiyati ag'darilgan
To'g'ri javob: D) Tyuilri saroyi egallanib, qirol hokimiyati ag'darilgan
✔
Izoh: 10-avgust qo'zg'olonida xalq Tyuilri saroyini egallagan, qirol hibsga olingan va monarxiya amalda
ag'darilgan.
29. Amir Temur qaysi yili Balxdagi qurultoyda oliy hukmdor deb e'lon qilingan?
A) 1365-yil
B) 1370-yil
C) 1380-yil
D) 1360-yil
To'g'ri javob: B) 1370-yil
✔
Izoh: 1370-yilda Balxda o'tgan qurultoyda Amir Temur Movarounnahrning oliy hukmdori deb e'lon qilingan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 38

30. 1938-yilda qatag'on qilingan adiblar qatoriga kim kirmaydi?
A) Abdulla Qodiriy
B) Hamza Hakimzoda Niyoziy
C) Abdurauf Fitrat
D) Cho'lpon
To'g'ri javob: B) Hamza Hakimzoda Niyoziy✔
Izoh: Qodiriy, Cho'lpon va Fitrat 1938-yilda otib tashlangan; Hamza esa 1929-yilda Shohimardonda o'ldirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 39

7-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Xiva xonligi Rossiyaga qaram bo'lib qolgan shartnoma qanday nomlanadi?
A) Axal shartnomasi
B) Gandimiyon shartnomasi
C) Turkmanchoy shartnomasi
D) Zirabuloq shartnomasi
To'g'ri javob: B) Gandimiyon shartnomasi✔
Izoh: 1873-yil avgustida imzolangan Gandimiyon shartnomasiga ko'ra Xiva xonligi Rossiya protektoratiga
aylangan.
2. Fransiyada 1894-yilda josuslikda nohaq ayblangan zobit ishi jamiyatni ikkiga bo'lib yuborgan. Bu
zobit kim?
A) Jorj Bulanje
B) Patris Mak-Magon
C) Ferdinand Fosh
D) Alfred Dreyfus
To'g'ri javob: D) Alfred Dreyfus
✔
Izoh: Yahudiy kelib chiqishli kapitan Dreyfus ishi bo'yicha Emil Zolya «Men ayblayman» maqolasini yozgan;
Dreyfus 1906-yilda oqlangan.
3. Saljuqiylar davlatining mashhur vaziri va «Siyosatnoma» asari muallifi kim?
A) Nizomiy Aruziy
B) Abu Sa'd Sam'oniy
C) Nizomulmulk
D) Rashididdin
To'g'ri javob: C) Nizomulmulk
✔
Izoh: Nizomulmulk Alp Arslon va Malikshoh davrida vazir bo'lgan, «Siyosatnoma» asarini yozgan va Nizomiya
madrasalarini tashkil etgan.
4. Ulug'bek vafotidan keyin Istanbulga ketib, u yerda ilm tarqatgan astronom kim?
A) G'iyosiddin Koshiy
B) Ali Qushchi
C) Mirxond
D) Qozizoda Rumiy
To'g'ri javob: B) Ali Qushchi
✔
Izoh: Ali Qushchi Ulug'bekning shogirdi bo'lib, keyinchalik Istanbulda faoliyat ko'rsatgan.
5. 1815-yilda tuzilgan Muqaddas ittifoqqa dastlab qaysi davlatlar asos solgan?
A) Angliya, Fransiya va Rossiya
B) Rossiya, Avstriya va Prussiya
C) Rossiya, Angliya va Prussiya
D) Avstriya, Prussiya va Fransiya
To'g'ri javob: B) Rossiya, Avstriya va Prussiya
✔
Izoh: Muqaddas ittifoqni Aleksandr I tashabbusi bilan Rossiya, Avstriya va Prussiya monarxlari tuzgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 40

6. 1939–1940-yillardagi SSSR-Finlyandiya urushida Fin mudofaa istehkomlari tizimi qanday
nomlangan?
A) Molotov chizig'i
B) Zigfrid chizig'i
C) Mannergeym chizig'i
D) Mojino chizig'i
To'g'ri javob: C) Mannergeym chizig'i✔
Izoh: Karel bo'ynidagi Mannergeym chizig'i Finlyandiya marshali Mannergeym nomi bilan atalgan; Mojino
Fransiyaning, Zigfrid Germaniyaning istehkomi.
7. 995-yilda Gurganj amiri Ma'mun ibn Muhammad Katni egallab, qaysi sulola hukmronligini
tugatgan?
A) Somoniylar
B) Anushteginiylar
C) Afrig'iylar
D) Tohiriylar
To'g'ri javob: C) Afrig'iylar
✔
Izoh: 995-yilda Ma'mun ibn Muhammad Katni egallab, Afrig'iylarni ag'dargan va Xorazmni birlashtirgan.
8. Polsha Armiya Krayova kuchlari nemislarga qarshi 1944-yil avgustida qaysi shaharda qo'zg'olon
ko'targan?
A) Varshava
B) Gdansk
C) Lodz
D) Krakov
To'g'ri javob: A) Varshava
✔
Izoh: Varshava qo'zg'oloni 1944-yil 1-avgustda boshlanib, 63 kun davom etgan va nemislar tomonidan
shafqatsiz bostirilgan.
9. 1488-yilda Afrikaning janubiy uchidagi Yaxshi Umid burnini aylanib o'tgan portugal dengizchisi kim?
A) Diogu Kan
B) Pedru Kabral
C) Bartolomeu Dias
D) Vasko da Gama
To'g'ri javob: C) Bartolomeu Dias
✔
Izoh: Bartolomeu Dias Afrikaning janubiy uchini aylanib o'tib, Hind okeaniga yo'l borligini isbotlagan.
10. Amudaryo quyi oqimida tarqalgan neolit davri madaniyati qanday nomlanadi?
A) Kaltaminor madaniyati
B) Qovunchi madaniyati
C) Sopolli madaniyati
D) Chust madaniyati
To'g'ri javob: A) Kaltaminor madaniyati
✔
Izoh: Kaltaminor madaniyati neolit davriga oid bo'lib, Xorazm va Amudaryoning quyi oqimi hududlarida
tarqalgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 41

11. Ninevada o'n minglab sopol lavhalardan iborat mashhur kutubxonani to'plagan Ossuriya podshosi
kim?
A) Ashshurbanipal
B) Sinaxxerib
C) Sargon II
D) Tiglatpalasar III
To'g'ri javob: A) Ashshurbanipal✔
Izoh: Ashshurbanipal kutubxonasi Ninevada topilgan bo'lib, unda «Gilgamish dostoni» lavhalari ham
saqlangan.
12. 1823-yilda e'lon qilingan va Yevropa davlatlarining Amerika qit'asi ishlariga aralashmasligini talab
qilgan doktrina kimning nomi bilan ataladi?
A) Endryu Jekson
B) Teodor Ruzvelt
C) Tomas Jefferson
D) Jeyms Monro
To'g'ri javob: D) Jeyms Monro
✔
Izoh: AQSh prezidenti Jeyms Monro o'z murojaatida «Amerika amerikaliklar uchun» tamoyilini ilgari surgan.
13. 1941-yil aprelida SSSR qaysi davlat bilan betaraflik paktini imzolagan?
A) Turkiya
B) Yaponiya
C) Finlyandiya
D) Italiya
To'g'ri javob: B) Yaponiya
✔
Izoh: Sovet-Yapon betaraflik pakti 1941-yil 13-aprelda imzolangan; SSSR 1945-yil aprelida uni uzaytirmasligini
ma'lum qilgan.
14. Mahmudxo'ja Behbudiy chiqargan «Oyina» jurnali qaysi shaharda nashr etilgan?
A) Qo'qonda
B) Buxoroda
C) Samarqandda
D) Toshkentda
To'g'ri javob: C) Samarqandda
✔
Izoh: «Oyina» jurnali 1913–1915-yillarda Samarqandda Behbudiy tomonidan nashr etilgan.
15. Vatikan saroyidagi «Afina maktabi» freskasining muallifi kim?
A) Leonardo da Vinchi
B) Jotto di Bondone
C) Rafael Santi
D) Mikelanjelo Buonarroti
To'g'ri javob: C) Rafael Santi
✔
Izoh: Rafael Papa Yuliy II topshirig'i bilan Vatikan xonalarini bezagan; «Afina maktabi»da antik faylasuflar
tasvirlangan.
16. Qaysi juftlikda muallif va uning asari to'g'ri berilgan?
A) Aristotel — «Iliada»
B) Platon — «Davlat»
C) Gerodot — «Peloponnes urushi tarixi»
D) Gomer — «Tarix»
To'g'ri javob: B) Platon — «Davlat»
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 42

Izoh: «Davlat» Platonning dialogi; «Iliada» Gomerga, «Peloponnes urushi tarixi» Fukididga, «Tarix» Gerodotga
tegishli.
17. Hindistondagi Toj Mahal maqbarasini qurdirgan Boburiy hukmdor kim?
A) Akbar
B) Avrangzeb
C) Humoyun
D) Shoh Jahon
To'g'ri javob: D) Shoh Jahon✔
Izoh: Shoh Jahon rafiqasi Mumtoz Mahal xotirasiga Agrada Toj Mahalni qurdirgan.
18. Qoraxoniylardan birinchi bo'lib islomni qabul qilgan hukmdor kim?
A) Ibrohim Tamg'achxon
B) Arslonxon
C) Satuq Bug'raxon
D) Nasr Ilak
To'g'ri javob: C) Satuq Bug'raxon
✔
Izoh: Abdulkarim Satuq Bug'raxon X asrda islomni qabul qilgan birinchi Qoraxoniy hukmdor.
19. 1942-yil oktabr–noyabrida El-Alameyn yonida Rommel qo'shinlarini yengan Britaniya qo'mondoni
kim?
A) Archibald Ueyvell
B) Garold Aleksander
C) Bernard Montgomeri
D) Klod Okinlek
To'g'ri javob: C) Bernard Montgomeri
✔
Izoh: Montgomeri boshchiligidagi 8-armiya El-Alameyndagi ikkinchi jangda Rommelning Afrika korpusini
mag'lub etgan.
20. Qaysi tarixchi «Tarix otasi» deb atalgan va massagetlar haqida ma'lumot qoldirgan?
A) Gerodot
B) Polien
C) Strabon
D) Arrian
To'g'ri javob: A) Gerodot
✔
Izoh: Yunon tarixchisi Gerodot «Tarix» asarida massagetlar va To'maris haqida batafsil yozgan.
21. Mashhur dostonning qahramoni Gilgamish qaysi shumer shahrining podshosi bo'lgan?
A) Nippur
B) Lagash
C) Ur
D) Uruk
To'g'ri javob: D) Uruk
✔
Izoh: Gilgamish Uruk shahrining afsonaviy podshosi bo'lib, «Gilgamish dostoni» dunyoning eng qadimgi
adabiy asarlaridan biri.
22. Turkiston general-gubernatori Kaufman qaysi yillarda bu lavozimda bo'lgan?
A) 1882–1898-yillar
B) 1865–1876-yillar
C) 1867–1882-yillar
D) 1876–1898-yillar
To'g'ri javob: C) 1867–1882-yillar
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 43

Izoh: Kaufman 1867-yildan 1882-yilda vafot etguniga qadar Turkiston general-gubernatori bo'lgan.
23. Xiva xonligida Qo'ng'irotlar sulolasidan birinchi bo'lib xon unvonini olgan kim?
A) Olloqulixon
B) Muhammad Aminbiy
C) Muhammad Rahimxon I
D) Eltuzarxon
To'g'ri javob: D) Eltuzarxon✔
Izoh: Muhammad Amin inoqning nevarasi Eltuzar 1804-yilda xon unvonini olgan.
24. Buxoro viloyatining Qorako'l tumanida o'rganilgan bronza davri madaniyati qanday ataladi?
A) Kaltaminor madaniyati
B) Chust madaniyati
C) Zamonbobo madaniyati
D) Qovunchi madaniyati
To'g'ri javob: C) Zamonbobo madaniyati
✔
Izoh: Zamonbobo madaniyati Zarafshonning quyi oqimi, Qorako'l atroflarida tarqalgan bronza davri
madaniyatidir.
25. Fransiyada 1830-yilgi Iyul inqilobi natijasida taxtga kim o'tirgan?
A) Lui Napoleon Bonapart
B) Karl X
C) Lyudovik XVIII
D) Lui Filipp Orleanskiy
To'g'ri javob: D) Lui Filipp Orleanskiy
✔
Izoh: Iyul inqilobi Karl X ni ag'darib, «qirol-burjua» Lui Filipp hokimiyatini o'rnatgan.
26. Rossiya istilosi natijasida qaysi xonlik butunlay tugatilib, imperiya tarkibiga qo'shib olingan?
A) Afg'oniston amirligi
B) Buxoro amirligi
C) Xiva xonligi
D) Qo'qon xonligi
To'g'ri javob: D) Qo'qon xonligi
✔
Izoh: Qo'qon xonligi 1876-yilda tugatilgan; Buxoro va Xiva esa protektorat sifatida ichki boshqaruvni saqlagan.
27. Temuriylar davrining turkiy shoirlaridan qaysi biri Navoiydan oldin yashab, uning tahsiniga
sazovor bo'lgan?
A) Mashrab
B) Bobur
C) Lutfiy
D) Muhammad Solih
To'g'ri javob: C) Lutfiy
✔
Izoh: Mavlono Lutfiy Navoiyning yoshligida uning iste'dodini e'tirof etgan keksa shoir bo'lgan.
28. 1513-yilda Panama bo'yni orqali o'tib, Tinch okeaniga chiqqan birinchi yevropalik kim?
A) Fernan Magellan
B) Ernan Kortes
C) Vasko Nunyes de Balboa
D) Fransisko Pisarro
To'g'ri javob: C) Vasko Nunyes de Balboa
✔
Izoh: Balboa 1513-yilda Panama bo'ynini kesib o'tib, okeanni ko'rgan va uni «Janubiy dengiz» deb atagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 44

29. 1577–1580-yillarda dunyo bo'ylab suzib chiqqan ikkinchi ekspeditsiya kimga tegishli?
A) Tomas Kavendish
B) Frensis Dreyk
C) Valter Reli
D) Jon Xokins
To'g'ri javob: B) Frensis Dreyk✔
Izoh: Ingliz dengizchisi Frensis Dreyk «Golden Xind» kemasida dunyo bo'ylab suzib, Yelizaveta I dan ritsarlik
unvonini olgan.
30. Mil. av. 480-yilgi Salamin dengiz jangidagi yunonlar g'alabasi bilan bog'liq afinalik strateg kim?
A) Miltiad
B) Leonid
C) Kimon
D) Femistokl
To'g'ri javob: D) Femistokl
✔
Izoh: Femistokl Afina flotini kuchaytirgan va forslarni Salamin bo'g'ozida jangga tortib, g'alaba qozonishga
erishgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 45

8-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. 1444-yilgi Varna jangida Usmonli qo'shini kim boshchiligida salibchilarni yenggan?
A) Boyazid I
B) Mehmed II
C) Orxon
D) Murod II
To'g'ri javob: D) Murod II✔
Izoh: Varna jangida Murod II Polsha va Vengriya qiroli Vladislav III boshchiligidagi salibchilarni yengan, qirol
jangda halok bo'lgan.
2. Qutayba ibn Muslim qaysi yili va qayerda halok bo'lgan?
A) 715-yil, Farg'onada
B) 722-yil, Mug' qal'asida
C) 712-yil, Samarqandda
D) 751-yil, Talasda
To'g'ri javob: A) 715-yil, Farg'onada
✔
Izoh: Qutayba ibn Muslim 715-yilda Farg'onada qo'shinidagi isyon natijasida o'ldirilgan.
3. Buxoro amirlarining shahar tashqarisidagi «Sitorai Mohi Xosa» saroyi qaysi davrda qurib
bitkazilgan?
A) XVIII asr boshida
B) XVII asr o'rtasida
C) XX asr boshida
D) XVI asr oxirida
To'g'ri javob: C) XX asr boshida
✔
Izoh: Sitorai Mohi Xosaning asosiy binolari amir Olimxon davrida, XX asr boshida qurilgan.
4. Chexoslovakiyaning birinchi prezidenti kim bo'lgan?
A) Klement Gotvald
B) Tomash Masarik
C) Edvard Benesh
D) Yuzef Pilsudskiy
To'g'ri javob: B) Tomash Masarik
✔
Izoh: Tomash Masarik 1918-yildan 1935-yilgacha Chexoslovakiya prezidenti bo'lgan; uning vorisi Edvard
Benesh edi.
5. O'zbekistonda «Qatag'on qurbonlarini yod etish kuni» qaysi sanada nishonlanadi?
A) 21-oktabr
B) 1-sentabr
C) 31-avgust
D) 9-may
To'g'ri javob: C) 31-avgust
✔
Izoh: 31-avgust – qatag'on qurbonlarini yod etish kuni sifatida belgilangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 46

6. Xivada Islomxo'ja minorasi, kasalxona va pochta qurdirgan vazir kim?
A) Islomxo'ja
B) Muhammad Murod devonbegi
C) Yalangto'shbiy
D) Nodir Devonbegi
To'g'ri javob: A) Islomxo'ja✔
Izoh: Asfandiyorxon vaziri Islomxo'ja XX asr boshida minora, madrasa, kasalxona va pochta qurdirgan.
7. Niderlandiya inqilobi davrida ozodlik kurashiga rahbarlik qilgan, «Sukutchi» laqabli shahzoda kim?
A) Vilgelm III Oranskiy
B) Vilgelm I Oranskiy
C) Alba gersogi
D) Egmont grafi
To'g'ri javob: B) Vilgelm I Oranskiy
✔
Izoh: Vilgelm I Oranskiy Ispaniyaga qarshi kurashning yetakchisi bo'lgan va 1584-yilda Delftda o'ldirilgan; Alba
gersogi esa ispan noibi edi.
8. Vizantiyada «Fuqarolik huquqi majmuasi» tuzilishi va Ayasofiya soborining qurilishi qaysi
imperator nomi bilan bog'liq?
A) Irakliy
B) Lev III
C) Konstantin I
D) Yustinian I
To'g'ri javob: D) Yustinian I
✔
Izoh: VI asrda Yustinian I Rim huquqini kodifikatsiya qildirgan va Konstantinopolda Ayasofiya soborini
qurdirgan.
9. Gonkong qaysi yilda Britaniyadan Xitoy suverenitetiga qaytarilgan?
A) 1999-yil
B) 1990-yil
C) 1997-yil
D) 1984-yil
To'g'ri javob: C) 1997-yil
✔
Izoh: 1984-yilgi Britaniya-Xitoy deklaratsiyasiga muvofiq Gonkong 1997-yil 1-iyulda Xitoyga qaytarilgan;
Makao 1999-yilda Portugaliyadan qaytgan.
10. Yevropa Ittifoqini tashkil etgan shartnoma qaysi?
A) Shengen kelishuvi (1985)
B) Lissabon shartnomasi (2007)
C) Rim shartnomalari (1957)
D) Maastrixt shartnomasi (1992)
To'g'ri javob: D) Maastrixt shartnomasi (1992)
✔
Izoh: 1992-yilda imzolanib, 1993-yilda kuchga kirgan Maastrixt shartnomasi Yevropa Ittifoqini tashkil etgan.
11. Eron va Ozarbayjon hududida Elxoniylar (Hulokuiylar) davlatiga kim asos solgan?
A) Chig'atoy
B) Qubiloy
C) Botu
D) Hulogu
To'g'ri javob: D) Hulogu
✔
Izoh: Chingizxonning nevarasi Hulogu XIII asr o'rtalarida Eronda Elxoniylar davlatiga asos solgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 47

12. 1776-yilda nashr etilgan va iqtisodiy liberalizm asosiga aylangan «Xalqlar boyligining tabiati va
sabablari haqida tadqiqot» asarining muallifi kim?
A) Tomas Maltus
B) Adam Smit
C) Jon Styuart Mill
D) Devid Rikardo
To'g'ri javob: B) Adam Smit✔
Izoh: Shotlandiyalik Adam Smit bu asarida bozorning «ko'rinmas qo'li», erkin savdo va mehnat taqsimoti
g'oyalarini asoslagan.
13. O'zbekiston Respublikasining Davlat bayrog'i qaysi yili qabul qilingan?
A) 1991-yil
B) 1993-yil
C) 1990-yil
D) 1992-yil
To'g'ri javob: A) 1991-yil
✔
Izoh: Davlat bayrog'i to'g'risidagi qonun 1991-yil 18-noyabrda qabul qilingan.
14. 1962-yil oktabridagi Karib (Kuba raketa) inqirozining bevosita sababi nima edi?
A) AQShning Kubaga qarshi iqtisodiy blokadani bekor qilishi
B) SSSRning Kubaga yadroviy raketalar joylashtirishi
C) Kubaning Gvantanamo bazasini egallashi
D) AQShning Kubaga qo'shin tushirishi
To'g'ri javob: B) SSSRning Kubaga yadroviy raketalar joylashtirishi
✔
Izoh: Kubada sovet raketalari aniqlangach, AQSh dengiz «karantini» e'lon qilgan; SSSR raketalarni olib
chiqqan, AQSh esa Kubaga hujum qilmaslikka va Turkiyadagi raketalarini olib chiqishga rozi bo'lgan.
15. 1966-yilgi zilziladan keyin Toshkentni tiklash qanday amalga oshirilgan?
A) Ittifoqdagi ko'plab respublikalar quruvchilari ishtirokida
B) Toshkent aholisini boshqa shaharlarga ko'chirish orqali
C) Faqat xorijiy kompaniyalar kuchi bilan
D) Poytaxtni Samarqandga qaytarish orqali
To'g'ri javob: A) Ittifoqdagi ko'plab respublikalar quruvchilari ishtirokida
✔
Izoh: Zilziladan keyin Toshkentni qayta qurishda sobiq Ittifoqning turli respublikalaridan kelgan quruvchilar
qatnashgan.
16. Xitoyda 1911-yilgi Sinxay inqilobi qanday natijaga olib kelgan?
A) Sin (Manjur) sulolasi ag'darilib, respublika e'lon qilingan
B) Kommunistlar hokimiyatga kelgan
C) Yaponiya Xitoyni bosib olgan
D) Gomindan va kommunistlar ittifoqi tuzilgan
To'g'ri javob: A) Sin (Manjur) sulolasi ag'darilib, respublika e'lon qilingan
✔
Izoh: Sinxay inqilobi natijasida 1912-yilda Xitoy respublikasi e'lon qilingan va so'nggi imperator Puyi taxtdan
voz kechgan.
17. O'zbekiston qaysi yildan buyon 9-mayni «Xotira va qadrlash kuni» sifatida nishonlaydi?
A) 2005-yil
B) 1995-yil
C) 1999-yil
D) 1991-yil
To'g'ri javob: C) 1999-yil
✔
Izoh: 1999-yildan boshlab 9-may O'zbekistonda «Xotira va qadrlash kuni» deb nishonlanadi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 48

18. Polshada 1980-yilda tuzilgan mustaqil «Birdamlik» kasaba uyushmasining yetakchisi kim?
A) Tadeush Mazovetskiy
B) Vatslav Gavel
C) Voytsex Yaruzelskiy
D) Lex Valensa
To'g'ri javob: D) Lex Valensa✔
Izoh: Gdansk kemasozlik zavodi elektrigi Lex Valensa «Birdamlik» harakatini boshqargan va 1990-yilda Polsha
prezidenti bo'lgan.
19. Hijriy yil hisobi qaysi voqeadan boshlanadi?
A) Muhammad payg'ambarning Makkadan Madinaga hijratidan (622-yil)
B) Makkaning musulmonlar tomonidan fathidan (630-yil)
C) Birinchi xalifa saylanishidan (632-yil)
D) Muhammad payg'ambarning tug'ilgan yilidan
To'g'ri javob: A) Muhammad payg'ambarning Makkadan Madinaga hijratidan (622-yil)
✔
Izoh: Xalifa Umar davrida yil hisobi 622-yilgi hijratdan boshlanadigan qilib belgilangan.
20. Buxoroda Mang'itlar sulolasiga kim asos solgan?
A) Muhammadamin inoq
B) Amir Haydar
C) Shohmurod
D) Muhammad Rahim
To'g'ri javob: D) Muhammad Rahim
✔
Izoh: Muhammad Rahim 1756-yilda xon unvonini olib, Buxoroda Mang'itlar sulolasiga asos solgan.
21. Arablarga qarshi kurashda mashhur bo'lgan Turgash xoqoni kim?
A) Bumin
B) Istami
C) Sulu
D) Bilga
To'g'ri javob: C) Sulu
✔
Izoh: Turgash xoqoni Sulu VIII asrning 20–30-yillarida arablarga qarshi kurashib, ularga jiddiy zarbalar bergan.
22. Pireney yarim orolidagi oxirgi musulmon davlati — Granada amirligi qaysi yilda qulagan?
A) 1517-yil
B) 1453-yil
C) 1236-yil
D) 1492-yil
To'g'ri javob: D) 1492-yil
✔
Izoh: 1492-yil yanvarida Ferdinand va Izabella Granadani egallab, Rekonkistani yakunlaganlar.
23. Amerika mustaqillik urushi arafasida Britaniya parlamenti 1765-yilda qabul qilgan va gazeta,
hujjatlarga soliq solgan qonun qanday nomlanadi?
A) Sharob to'g'risidagi akt
B) Gerb yig'imi to'g'risidagi akt (Stamp Act)
C) Choy to'g'risidagi akt
D) Navigatsiya akti
To'g'ri javob: B) Gerb yig'imi to'g'risidagi akt (Stamp Act)
✔
Izoh: Stamp Act mustamlakalarda bosma materiallarga soliq solgan va «Vakillarsiz soliq yo'q» shiori ostida
keskin noroziliklarga sabab bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 49

24. O'zbekiston Fanlar akademiyasi qaysi yili tashkil etilgan?
A) 1956-yil
B) 1943-yil
C) 1937-yil
D) 1924-yil
To'g'ri javob: B) 1943-yil✔
Izoh: O'zbekiston Fanlar akademiyasi 1943-yilda, urush yillarida tashkil etilgan.
25. Birinchi jahon urushida Markaziy davlatlar blokiga qaysi davlatlar kirgan?
A) Germaniya, Avstriya-Vengriya, Italiya, Ruminiya
B) Germaniya, Usmonli imperiyasi, Yaponiya, Bolgariya
C) Germaniya, Avstriya-Vengriya, Usmonli imperiyasi, Bolgariya
D) Germaniya, Avstriya-Vengriya, Ispaniya, Gretsiya
To'g'ri javob: C) Germaniya, Avstriya-Vengriya, Usmonli imperiyasi, Bolgariya
✔
Izoh: Italiya 1915-yilda Antanta tomonida urushga kirgan; Markaziy davlatlarga Germaniya, Avstriya-Vengriya,
Usmonli imperiyasi va Bolgariya kirgan.
26. 1404-yilda Samarqandda Amir Temur saroyida bo'lgan Kastiliya elchisi kim?
A) Rui Gonsales de Klavixo
B) Marko Polo
C) Ibn Battuta
D) Jovanni Plano Karpini
To'g'ri javob: A) Rui Gonsales de Klavixo
✔
Izoh: Kastiliya qiroli Genrix III elchisi Klavixo 1404-yilda Samarqandga kelib, kundalik yozib qoldirgan.
27. Arab istilosi davrida Buxoroni boshqargan ayol hukmdor qanday nom bilan mashhur?
A) To'maris
B) Xutak xotun
C) Saroymulkxonim
D) Turkon xotun
To'g'ri javob: B) Xutak xotun
✔
Izoh: Narshaxiy ma'lumotiga ko'ra arablar yurishi paytida Buxoroni Xutak xotun boshqargan.
28. 1921-yilda Sovet Rossiyasida «harbiy kommunizm» o'rniga qanday siyosat joriy etilgan?
A) Yalpi kollektivlashtirish
B) «Buyuk burilish» siyosati
C) Birinchi besh yillik reja
D) Yangi iqtisodiy siyosat (NEP)
To'g'ri javob: D) Yangi iqtisodiy siyosat (NEP)
✔
Izoh: NEP doirasida oziq-ovqat razvyorstkasi oziq-ovqat solig'i bilan almashtirilgan, xususiy savdo va kichik
ishlab chiqarishga ruxsat berilgan.
29. Amir Temur qo'shinida 10 ming kishilik eng yirik harbiy bo'linma qanday atalgan?
A) Tuman
B) Hazora
C) Ming
D) Qo'shun
To'g'ri javob: A) Tuman
✔
Izoh: Temur qo'shini o'nlik, yuzlik, minglik va tuman (10 ming) kabi bo'linmalarga ajratilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 50

30. Fransiyaning 1791-yilgi konstitutsiyasi qanday boshqaruv shaklini o'rnatgan?
A) Konstitutsiyaviy monarxiyani
B) Direktoriya boshqaruvini
C) Respublikani
D) Mutlaq monarxiyani
To'g'ri javob: A) Konstitutsiyaviy monarxiyani✔
Izoh: 1791-yilgi konstitutsiyaga ko'ra qirol saqlab qolingan, lekin qonun chiqaruvchi hokimiyat Qonunchilik
majlisiga berilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 51

9-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Turkistonning birinchi general-gubernatori kim bo'lgan?
A) M.G.Chernyayev
B) K.P.fon Kaufman
C) A.N.Kuropatkin
D) M.D.Skobelev
To'g'ri javob: B) K.P.fon Kaufman✔
Izoh: Konstantin Petrovich fon Kaufman 1867–1882-yillarda Turkiston general-gubernatori bo'lgan.
2. 1945-yil 25-aprelda sovet va amerika qo'shinlari qaysi daryo bo'yida uchrashgan?
A) Elba
B) Oder
C) Dunay
D) Reyn
To'g'ri javob: A) Elba
✔
Izoh: Torgau shahri yaqinida Elba daryosida sovet va amerika qo'shinlari uchrashib, Germaniya ikki qismga
bo'lingan.
3. 1944-yil dekabrida Germaniyaning G'arbiy frontdagi so'nggi yirik qarshi hujumi qayerda bo'lgan?
A) Normandiyada
B) Gollandiyada
C) Elzasda
D) Ardennda
To'g'ri javob: D) Ardennda
✔
Izoh: Ardenn operatsiyasi 1944-yil 16-dekabrda boshlangan; dastlabki muvaffaqiyatdan so'ng nemislar orqaga
surilgan.
4. Somoniylar davlati qaysi yili Qoraxoniylar tomonidan Buxoroning egallanishi bilan amalda
tugagan?
A) 1040-yil
B) 1005-yil
C) 961-yil
D) 999-yil
To'g'ri javob: D) 999-yil
✔
Izoh: 999-yilda Qoraxoniylar Buxoroni egallagan; Ismoil Muntasirning kurashi 1005-yilgacha davom etgan
bo'lsa-da, davlat amalda tugagan.
5. Qoraxoniylar hukmdorlari quyidagi unvonlardan qaysi birini ishlatmagan?
A) Buxorxudot
B) Bug'raxon
C) Arslonxon
D) Ilak
To'g'ri javob: A) Buxorxudot
✔
Izoh: Arslonxon, bug'raxon, ilak – Qoraxoniylar unvonlari; buxorxudot esa ilk o'rta asr Buxoro hukmdorlari
unvoni.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 52

6. Italiyani birlashtirishda «Mingtalik» ekspeditsiyasi bilan Sitsiliya va Neapolni ozod qilgan inqilobchi
kim?
A) Juzeppe Garibaldi
B) Juzeppe Matsini
C) Kamillo Kavur
D) Viktor Emmanuel II
To'g'ri javob: A) Juzeppe Garibaldi✔
Izoh: 1860-yilda Garibaldi «qizil ko'ylaklilar» bilan Sitsiliyaga tushib, Ikki Sitsiliya qirolligini ag'dargan.
7. Quyidagi voqealarni xronologik tartibda joylashtiring: 1) Perl-Xarbor hujumi; 2) Kursk jangi; 3)
Dyunkerk evakuatsiyasi; 4) Normandiya desanti.
A) 3, 2, 1, 4
B) 3, 1, 4, 2
C) 3, 1, 2, 4
D) 1, 3, 2, 4
To'g'ri javob: C) 3, 1, 2, 4
✔
Izoh: Dyunkerk 1940, Perl-Xarbor 1941-yil dekabr, Kursk 1943-yil yoz, Normandiya 1944-yil iyun.
8. Shimoliy Uyg'onishning nemis rassomi va grafigi, mashhur gravyuralar muallifi kim?
A) Piter Breygel Katta
B) Iyeronim Bosx
C) Yan van Eyk
D) Albrext Dyurer
To'g'ri javob: D) Albrext Dyurer
✔
Izoh: Albrext Dyurer Nyurnberglik rassom bo'lib, «Melanxoliya» kabi gravyuralari bilan mashhur; van Eyk,
Bosx va Breygel Niderlandiya ustalari.
9. Qaysi juftlikda kashfiyotchi va uning kashfiyoti to'g'ri ko'rsatilgan?
A) Jak Kartye — Tinch okeani
B) Vasko da Gama — Braziliya sohillari
C) Bartolomeu Dias — Yaxshi Umid burni
D) Balboa — Sent-Lorens daryosi
To'g'ri javob: C) Bartolomeu Dias — Yaxshi Umid burni
✔
Izoh: Dias 1488-yilda Yaxshi Umid burnini aylangan; Braziliya Kabral, Sent-Lorens Kartye, Tinch okeani Balboa
nomi bilan bog'liq.
10. Mil. av. 60-yilda tuzilgan Birinchi triumviratga kim kirmagan?
A) Mark Lisiniy Krass
B) Mark Antoniy
C) Gney Pompey
D) Gay Yuliy Tsezar
To'g'ri javob: B) Mark Antoniy
✔
Izoh: Birinchi triumviratga Tsezar, Pompey va Krass kirgan; Mark Antoniy Oktavian va Lepid bilan Ikkinchi
triumviratni tuzgan.
11. Hindistondagi Maurya imperiyasining asoschisi kim?
A) Ashoka
B) Chandragupta I
C) Kanishka
D) Chandragupta Maurya
To'g'ri javob: D) Chandragupta Maurya
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 53

Izoh: Chandragupta Maurya mil. av. IV asr oxirida Nanda sulolasini ag'darib, Maurya imperiyasiga asos solgan;
Chandragupta I esa Gupta sulolasidan.
12. 1914-yilda Toshkentda Ubaydulla Asadullaxo'jayev muharrirligida chiqqan gazeta qaysi?
A) «Sadoi Turkiston»
B) «Sadoi Farg'ona»
C) «Shuhrat»
D) «Taraqqiy»
To'g'ri javob: A) «Sadoi Turkiston»✔
Izoh: «Sadoi Turkiston» gazetasi 1914–1915-yillarda Toshkentda nashr etilgan.
13. Toshkentda «Turon» teatr truppasini tashkil etgan jadid kim?
A) Ishoqxon Ibrat
B) Mahmudxo'ja Behbudiy
C) Hamza Hakimzoda Niyoziy
D) Abdulla Avloniy
To'g'ri javob: D) Abdulla Avloniy
✔
Izoh: Abdulla Avloniy 1913–1914-yillarda «Turon» teatr truppasini tuzgan va unga rahbarlik qilgan.
14. AQShdagi fuqarolar urushi qaysi yillarda bo'lgan?
A) 1898–1899-yillar
B) 1846–1848-yillar
C) 1861–1865-yillar
D) 1812–1815-yillar
To'g'ri javob: C) 1861–1865-yillar
✔
Izoh: Fuqarolar urushi 1861-yil aprelida Samter qal'asiga hujum bilan boshlanib, 1865-yilda Janub taslim
bo'lishi bilan tugagan.
15. Potsdam konferensiyasi davomida Britaniya delegatsiyasi rahbari nima sababdan almashgan?
A) Qirol Georg VI delegatsiyaga o'zi rahbarlik qilishni istagan
B) Cherchill og'ir kasal bo'lib qolgan
C) Saylovda leyboristlar g'alaba qozonib, Klement Ettli bosh vazir bo'lgan
D) Cherchill Yalta qarorlariga norozilik bildirib, ketib qolgan
To'g'ri javob: C) Saylovda leyboristlar g'alaba qozonib, Klement Ettli bosh vazir bo'lgan
✔
Izoh: 1945-yil iyulidagi parlament saylovida leyboristlar g'alaba qozongan va Cherchill o'rnini Ettli egallagan.
16. «Tarix otasi» Gerodot asarining asosiy mavzusi nima?
A) Aleksandrning Sharqqa yurishi
B) Punik urushlari
C) Yunon-fors urushlari
D) Peloponnes urushi
To'g'ri javob: C) Yunon-fors urushlari
✔
Izoh: Gerodotning «Tarix» asari yunonlar va forslar o'rtasidagi urushlar va ularning sabablarini bayon qiladi.
17. Navoiyning ustozi va do'sti bo'lgan fors-tojik shoiri kim?
A) Abdurahmon Jomiy
B) Lutfiy
C) Rudakiy
D) Hofiz Sheroziy
To'g'ri javob: A) Abdurahmon Jomiy
✔
Izoh: Abdurahmon Jomiy Navoiyning ustozi va yaqin do'sti bo'lgan; «Bahoriston» asari muallifi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 54

18. 1870-yilgi Sedan jangi natijasi nima bo'lgan?
A) Italiya Rimni egallab, birlashuvni yakunlagan
B) Avstriya Germaniya ittifoqidan chiqarilgan
C) Napoleon III asir olinib, Fransiyada imperiya ag'darilgan
D) Prussiya qo'shini Parijni egallab, Kommunani bostirgan
To'g'ri javob: C) Napoleon III asir olinib, Fransiyada imperiya ag'darilgan✔
Izoh: Sedanda Napoleon III asir tushgach, 4-sentyabrda Parijda Ikkinchi imperiya ag'darilib, respublika e'lon
qilingan.
19. Teshiktosh g'oridagi neandertal bola skeletini topgan arxeolog kim?
A) A.A.Asqarov
B) V.L.Vyatkin
C) S.P.Tolstov
D) A.P.Okladnikov
To'g'ri javob: D) A.P.Okladnikov
✔
Izoh: Teshiktosh topilmasi 1938-yilda A.P.Okladnikov boshchiligidagi ekspeditsiya tomonidan qo'lga kiritilgan.
20. Usmonli imperiyasining birinchi konstitutsiyasi qaysi yilda qabul qilingan?
A) 1856-yil
B) 1876-yil
C) 1908-yil
D) 1839-yil
To'g'ri javob: B) 1876-yil
✔
Izoh: 1876-yilda Abdulhamid II davrida Midhat posho tashabbusi bilan konstitutsiya e'lon qilingan, lekin 1878-
yilda parlament tarqatilgan.
21. Afinada qarzlarni bekor qilib, qarz uchun qullikka sotishni taqiqlagan islohotchi kim?
A) Solon
B) Efialt
C) Drakon
D) Klisfen
To'g'ri javob: A) Solon
✔
Izoh: Mil. av. 594-yilda arxont Solon «yukni silkitib tashlash» islohoti bilan qarz qulligini bekor qilgan.
22. Taqdiri azal (predestinatsiya) ta'limotini rivojlantirgan va Jenevani Reformatsiya markaziga
aylantirgan islohotchi kim?
A) Jan Kalvin
B) Jon Noks
C) Martin Lyuter
D) Ulrix Svingli
To'g'ri javob: A) Jan Kalvin
✔
Izoh: Kalvin ta'limotiga ko'ra insonning najoti oldindan belgilangan; Jeneva «protestant Rimi» deb atalgan.
23. Bobur Kobulni qaysi yili egallagan?
A) 1501-yil
B) 1504-yil
C) 1526-yil
D) 1511-yil
To'g'ri javob: B) 1504-yil
✔
Izoh: Bobur 1504-yilda Kobulni egallab, u yerni o'z hokimiyati markaziga aylantirgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 55

24. Iskandar vafotidan so'ng O'rta Osiyoning janubiy hududlari qaysi davlat tarkibiga o'tgan?
A) Parfiya podsholigi
B) Kushon podsholigi
C) Qang' davlati
D) Salavkiylar davlati
To'g'ri javob: D) Salavkiylar davlati✔
Izoh: Iskandar vafotidan so'ng uning sarkardasi Salavk asos solgan Salavkiylar davlati O'rta Osiyo janubini ham
egallagan.
25. Ibn Sino qaysi qishloqda tug'ilgan?
A) Forob
B) Kat
C) Afshona
D) Xartang
To'g'ri javob: C) Afshona
✔
Izoh: Abu Ali ibn Sino 980-yilda Buxoro yaqinidagi Afshona qishlog'ida tug'ilgan.
26. Behistun (Bisutun) qoyasidagi uch tilli yozuv qaysi hukmdor faoliyatini bayon qiladi?
A) Doro I
B) Kambiz II
C) Kir II
D) Kserks I
To'g'ri javob: A) Doro I
✔
Izoh: Behistun yozuvi Doro I ning hokimiyatni egallashi va qo'zg'olonlarni bostirishi haqida qadimgi fors, elam
va akkad tillarida bitilgan.
27. Xan imperiyasining Davanga qarshi yurishi qaysi asrda bo'lgan?
A) Milodiy III asr o'rtasida
B) Mil. avv. IV asr oxirida
C) Milodiy I asr boshida
D) Mil. avv. II asr oxirida
To'g'ri javob: D) Mil. avv. II asr oxirida
✔
Izoh: Xan sulolasi qo'shinlari Davanning zotdor otlarini qo'lga kiritish uchun mil. avv. 104–101-yillarda yurish
qilgan.
28. Shohrux davrida Temuriylar davlatining poytaxti qaysi shahar bo'lgan?
A) Buxoro
B) Hirot
C) Samarqand
D) Mashhad
To'g'ri javob: B) Hirot
✔
Izoh: Shohrux (1409–1447) davlatni Hirotdan boshqargan, Samarqandda esa o'g'li Ulug'bek hukmronlik
qilgan.
29. 1521-yilda Lyuter o'z qarashlaridan voz kechishni rad etgan Vorms reyxstagini qaysi imperator
chaqirgan?
A) Ferdinand I
B) Karl V
C) Rudolf II
D) Maksimilian I
To'g'ri javob: B) Karl V
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 56

Izoh: Karl V Vorms reyxstagida Lyuterni qonundan tashqari deb e'lon qilgan; Saksoniya kurfyursti Fridrix uni
Vartburg qal'asida yashirgan.
30. Quyidagi yodgorliklardan qaysi biri bronza davriga oid?
A) Sopollitepa
B) Obirahmat
C) Teshiktosh
D) Selung'ur
To'g'ri javob: A) Sopollitepa✔
Izoh: Sopollitepa (Surxondaryo) bronza davri dehqonlar manzilgohi; qolganlari tosh asri (paleolit)
yodgorliklari.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 57

10-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. 1921–1922-yillardagi Vashington konferensiyasida asosan qaysi masalalar hal qilingan?
A) Millatlar Ligasi nizomini qabul qilish
B) Germaniya reparatsiyalarining miqdori
C) Dengiz qurollanishini cheklash va Tinch okeanidagi vaziyat
D) Bolqon davlatlarining chegaralari
To'g'ri javob: C) Dengiz qurollanishini cheklash va Tinch okeanidagi vaziyat✔
Izoh: Vashington konferensiyasida yirik davlatlarning harbiy-dengiz flotlari nisbati belgilangan va Xitoy hamda
Tinch okeani masalalari ko'rilgan.
2. Uchlar ittifoqi a'zosi bo'lgan Italiya 1915-yilda qanday yo'l tutgan?
A) Markaziy davlatlar tomonida urushga kirgan
B) Germaniya bilan alohida sulh tuzgan
C) Antanta tomonida urushga kirgan
D) Urush oxirigacha betaraf qolgan
To'g'ri javob: C) Antanta tomonida urushga kirgan
✔
Izoh: Italiya 1915-yilgi London maxfiy shartnomasidan so'ng Antanta tomoniga o'tib, Avstriya-Vengriyaga
urush e'lon qilgan.
3. Turkiston shahridagi Ahmad Yassaviy maqbarasi kimning buyrug'i bilan qurilgan?
A) Mirzo Ulug'bek
B) Shayboniyxon
C) Abdullaxon II
D) Amir Temur
To'g'ri javob: D) Amir Temur
✔
Izoh: Ahmad Yassaviy maqbarasi XIV asr oxirida Amir Temur buyrug'i bilan barpo etilgan.
4. Papalarning 1309–1377-yillarda Rim o'rniga qaysi shaharda yashashi «papalar asirligi» deb ataladi?
A) Lion
B) Avinyon
C) Ravenna
D) Parij
To'g'ri javob: B) Avinyon
✔
Izoh: Fransiya qiroli ta'sirida papalar qariyb 70 yil Avinyonda yashaganlar; bu «Avinyon asirligi» deb ataladi.
5. 2001-yil 11-sentyabrdagi terroristik hujumlardan so'ng AQSh boshchiligidagi koalitsiya qaysi
mamlakatda harbiy operatsiya boshlagan?
A) Afg'oniston
B) Suriya
C) Liviya
D) Iroq
To'g'ri javob: A) Afg'oniston
✔
Izoh: 2001-yil oktabrida AQSh va ittifoqchilar «al-Qoida»ga boshpana bergan Tolibon rejimiga qarshi
Afg'onistonda operatsiya boshlagan; Iroq urushi 2003-yilda boshlangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 58

6. Robespyer boshchiligidagi yakobinlar diktaturasi davrida haqiqiy hokimiyat qaysi organ qo'lida
jamlangan?
A) Direktoriya
B) Ta'sis majlisi
C) Qadimgilar kengashi
D) Jamoat xavfsizligi qo'mitasi
To'g'ri javob: D) Jamoat xavfsizligi qo'mitasi✔
Izoh: 1793–1794-yillarda Jamoat xavfsizligi qo'mitasi favqulodda hokimiyatga ega bo'lib, terror siyosatini olib
borgan.
7. Buxoro Xalq Sovet Respublikasi hukumati (Xalq Nozirlar Sho'rosi) raisi kim bo'lgan?
A) Fayzulla Xo'jayev
B) Usmonxo'ja Po'latxo'jayev
C) Akmal Ikromov
D) Abdulla Rahimboyev
To'g'ri javob: A) Fayzulla Xo'jayev
✔
Izoh: Fayzulla Xo'jayev 1920–1924-yillarda BXSR Xalq Nozirlar Sho'rosi raisi bo'lgan.
8. Buxoro amirligida harbiy islohot o'tkazib, doimiy qo'shin tuzgan, «sarbozlar» qo'shinini tashkil
etgan amir kim?
A) Shohmurod
B) Amir Nasrulloh
C) Abdulahadxon
D) Said Olimxon
To'g'ri javob: B) Amir Nasrulloh
✔
Izoh: Amir Nasrulloh muntazam piyoda sarbozlar va to'pchilar qo'shinini tuzgan.
9. 1526-yilgi Panipat jangida Bobur kimni yengib, Hindistonda yangi sulolaga asos solgan?
A) Ibrohim Lodiy
B) Sher Shoh Suriy
C) Hemu
D) Rana Sanga
To'g'ri javob: A) Ibrohim Lodiy
✔
Izoh: Bobur Panipatda Dehli sultoni Ibrohim Lodiyni yengib, Boburiylar sulolasiga asos solgan; Rana Sanga esa
1527-yilda Xanuada yengilgan.
10. Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (NATO) qachon tuzilgan?
A) 1947-yil martida
B) 1945-yil oktabrida
C) 1949-yil aprelida
D) 1955-yil mayida
To'g'ri javob: C) 1949-yil aprelida
✔
Izoh: NATO 1949-yil 4-aprelda Vashingtonda 12 davlat tomonidan tuzilgan; Varshava shartnomasi tashkiloti
esa 1955-yilda tuzilgan.
11. «Boshqaruv haqida ikki risola» asarida hokimiyat xalq roziligiga asoslanishi kerakligini asoslagan
ingliz faylasufi kim?
A) Frensis Bekon
B) Devid Yum
C) Tomas Gobbs
D) Jon Lokk
To'g'ri javob: D) Jon Lokk
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 59

Izoh: Jon Lokk insonning tabiiy huquqlari — hayot, erkinlik va mulk g'oyasini ilgari surgan; bu g'oyalar Amerika
inqilobiga ta'sir qilgan.
12. Katta Farg'ona kanali qaysi yili qurilgan?
A) 1934-yil
B) 1941-yil
C) 1939-yil
D) 1946-yil
To'g'ri javob: C) 1939-yil✔
Izoh: Katta Farg'ona kanali 1939-yilda xalq hasharlari yo'li bilan qisqa muddatda qurilgan.
13. Stalinning «shaxsga sig'inishi» qaysi s'yezdda va kim tomonidan qoralangan?
A) KPSS XX s'yezdida, Nikita Xrushchyov tomonidan
B) KPSS XXII s'yezdida, Leonid Brejnev tomonidan
C) KPSS XIX s'yezdida, Georgiy Malenkov tomonidan
D) KPSS XX s'yezdida, Vyacheslav Molotov tomonidan
To'g'ri javob: A) KPSS XX s'yezdida, Nikita Xrushchyov tomonidan
✔
Izoh: 1956-yil fevralida XX s'yezdning yopiq majlisida Xrushchyov Stalin qatag'onlarini fosh qilgan ma'ruza
qilgan.
14. Arab xalifaligida yerdan olinadigan asosiy soliq qanday atalgan?
A) Boj
B) Xiroj
C) Zakot
D) Jizya
To'g'ri javob: B) Xiroj
✔
Izoh: Xiroj – hosil yoki yer maydoniga qarab olinadigan yer solig'i.
15. Kiyev Rusida xristianlik qaysi knyaz davrida rasman qabul qilingan?
A) Vladimir Svyatoslavich
B) Yaroslav Donishmand
C) Svyatoslav Igorevich
D) Oleg
To'g'ri javob: A) Vladimir Svyatoslavich
✔
Izoh: Knyaz Vladimir 988-yilda Vizantiyadan pravoslav xristianligini qabul qilib, Kiyev aholisini cho'qintirgan.
16. Gansa ittifoqi nima edi?
A) Italiya shahar-respublikalari harbiy ittifoqi
B) Shimoliy Yevropa savdo shaharlari ittifoqi
C) Skandinaviya qirolliklarining uniyasi
D) Ispaniya ritsarlik ordeni
To'g'ri javob: B) Shimoliy Yevropa savdo shaharlari ittifoqi
✔
Izoh: Gansa — Lyubek boshchiligidagi asosan Shimoliy Germaniya shaharlarining Boltiq va Shimoliy
dengizlardagi savdo ittifoqi.
17. Kalom ilmida moturidiya ta'limotiga asos solgan olim kim?
A) Abu Mansur al-Moturidiy
B) Burhoniddin al-Marg'inoniy
C) Abu Hafs Kabir
D) Hakim at-Termiziy
To'g'ri javob: A) Abu Mansur al-Moturidiy
✔
Izoh: Samarqandlik Abu Mansur al-Moturidiy (X asr boshi) moturidiya aqidaviy maktabiga asos solgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 60

18. So'fi Olloyorning mashhur asari qaysi?
A) «Shajarai turk»
B) «Sabot ul-ojizin»
C) «Zarbulmasal»
D) «Devoni hikmat»
To'g'ri javob: B) «Sabot ul-ojizin»✔
Izoh: So'fi Olloyor XVII–XVIII asrlarda yashagan, «Sabot ul-ojizin» asari diniy-axloqiy darslik sifatida keng
tarqalgan.
19. Arab xalifaligida musulmon bo'lmagan aholidan olinadigan jon solig'i qanday nomlangan?
A) Xiroj
B) Ushr
C) Jizya
D) Zakot
To'g'ri javob: C) Jizya
✔
Izoh: Jizya – g'ayridinlardan olinadigan jon solig'i; xiroj esa yer solig'i bo'lgan.
20. Angliyada Stuartlar sulolasi restavratsiyasi natijasida qaysi yilda kim taxtga o'tirgan?
A) 1688-yil, Karl II
B) 1660-yil, Karl II
C) 1653-yil, Yakov I
D) 1660-yil, Yakov II
To'g'ri javob: B) 1660-yil, Karl II
✔
Izoh: Kromvel vafotidan keyin 1660-yilda Karl I ning o'g'li Karl II taxtga qaytarilgan.
21. O'zbekiston Birlashgan Millatlar Tashkilotiga qaysi yili a'zo bo'lgan?
A) 1991-yil
B) 1992-yil
C) 1995-yil
D) 1993-yil
To'g'ri javob: B) 1992-yil
✔
Izoh: O'zbekiston 1992-yil 2-martda BMTga a'zo bo'lgan.
22. Meksikada 1810-yilgi «Dolores chaqirig'i» bilan mustaqillik kurashini boshlagan ruhoniy kim?
A) Benito Xuares
B) Migel Idalgo
C) Xose Morelos
D) Agustin de Iturbide
To'g'ri javob: B) Migel Idalgo
✔
Izoh: Migel Idalgo 1810-yil 16-sentyabrda Dolores qishlog'ida xalqni qo'zg'olonga chaqirgan; bu kun
Meksikaning mustaqillik kuni hisoblanadi.
23. SSSRning tarqalishi va MDH tashkil etilishi to'g'risidagi kelishuv 1991-yil 8-dekabrda qaysi
davlatlar rahbarlari tomonidan imzolangan?
A) Rossiya, Qozog'iston va Belarus
B) Rossiya, Belarus va O'zbekiston
C) Rossiya, Ukraina va Qozog'iston
D) Rossiya, Ukraina va Belarus
To'g'ri javob: D) Rossiya, Ukraina va Belarus
✔
Izoh: Belovej kelishuvini Yeltsin, Kravchuk va Shushkevich imzolagan; 21-dekabrda Olma-Otada boshqa
respublikalar ham MDHga qo'shilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 61

24. Chingizxon qo'shinlari Xorazmshohlar davlatiga qaysi yili bostirib kirgan?
A) 1206-yil
B) 1219-yil
C) 1218-yil
D) 1221-yil
To'g'ri javob: B) 1219-yil✔
Izoh: 1219-yilning kuzida mo'g'ul qo'shinlari O'trorni qamal qilish bilan Xorazmshohlar davlatiga bostirib
kirgan.
25. «Firdavs ul-iqbol» tarixiy asarini boshlagan va Ogahiy tomonidan davom ettirilgan muallif kim?
A) Bayoniy
B) Muhammad Yusuf Munshiy
C) Shermuhammad Munis
D) Abulg'ozixon
To'g'ri javob: C) Shermuhammad Munis
✔
Izoh: Munis «Firdavs ul-iqbol»ni yozishni boshlagan, uning jiyani Ogahiy asarni yakunlagan.
26. Hadis ilmining mashhur «Sunan» to'plamlaridan biri muallifi Abu Iso at-Termiziy qaysi asrda
yashagan?
A) XI asrda
B) VII asrda
C) XII asrda
D) IX asrda
To'g'ri javob: D) IX asrda
✔
Izoh: Abu Iso Muhammad at-Termiziy 824–892-yillarda yashagan muhaddis.
27. 1938-yil martida Germaniya qaysi davlatni o'ziga qo'shib olgan?
A) Polsha
B) Litva
C) Avstriya
D) Chexoslovakiya
To'g'ri javob: C) Avstriya
✔
Izoh: 1938-yil martidagi Anshlyus natijasida Avstriya Germaniya tarkibiga qo'shilgan.
28. Birinchi jahon urushidan keyin Usmonli imperiyasi bilan tuzilib, keyinchalik Turkiya milliy kurashi
natijasida bekor qilingan shartnoma qaysi?
A) Triyanon shartnomasi (1920)
B) Sen-Jermen shartnomasi (1919)
C) Sevr shartnomasi (1920)
D) Neyi shartnomasi (1919)
To'g'ri javob: C) Sevr shartnomasi (1920)
✔
Izoh: Sevr shartnomasi o'rniga 1923-yilgi Lozanna shartnomasi tuzilgan; Triyanon Vengriya, Neyi Bolgariya,
Sen-Jermen Avstriya bilan tuzilgan.
29. Karl Buyuk saroyidagi madaniy yuksalish va maktablar tashkil etish ishlarida faol qatnashgan ingliz
olimi kim?
A) Alkuin
B) Bede Muhtaram
C) Abelyar
D) Rojer Bekon
To'g'ri javob: A) Alkuin
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 62

Izoh: Alkuin Karl Buyuk saroyidagi maktabga rahbarlik qilgan; bu davr «Karoling uyg'onishi» deb ataladi.
30. Toshkentdagi Amir Temur haykali qaysi yili o'rnatilgan?
A) 1996-yil
B) 1991-yil
C) 2001-yil
D) 1993-yil
To'g'ri javob: D) 1993-yil✔
Izoh: Toshkent markazidagi Amir Temur haykali 1993-yilda o'rnatilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 63

11-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Qadimgi Sug'diyona asosan qaysi hududlarni o'z ichiga olgan?
A) Murg'ob vohasini
B) Amudaryo quyi oqimini
C) Zarafshon va Qashqadaryo vohalarini
D) Surxon va Vaxsh vodiylarini
To'g'ri javob: C) Zarafshon va Qashqadaryo vohalarini✔
Izoh: Sug'diyona Zarafshon va Qashqadaryo vohalarida joylashgan; markazi Marokanda bo'lgan.
2. 2002-yilda 2700 yillik yubileyini nishonlagan shahar qaysi?
A) Shahrisabz
B) Qarshi
C) Termiz
D) Marg'ilon
To'g'ri javob: A) Shahrisabz
✔
Izoh: 2002-yilda Shahrisabzning 2700 yilligi va Termizning 2500 yilligi nishonlangan; Qarshining 2700 yilligi
2006-yilda bo'lgan.
3. 1494-yilgi Tordesilyas shartnomasi nimani belgilagan?
A) Ispaniyaning Granadani egallashini
B) Portugaliyaning Hindistonga savdo monopoliyasini Venetsiya bilan bo'lishini
C) Ispaniya va Portugaliya o'rtasida yangi yerlar bo'linishini
D) Angliya va Ispaniya o'rtasidagi savdo tartibini
To'g'ri javob: C) Ispaniya va Portugaliya o'rtasida yangi yerlar bo'linishini
✔
Izoh: Tordesilyas shartnomasi Atlantika okeanida chiziq o'tkazib, undan g'arbdagi yerlarni Ispaniyaga,
sharqdagilarni Portugaliyaga bergan.
4. 1942-yil fevralida Yaponiya qo'shinlari egallagan va Britaniya uchun og'ir mag'lubiyat bo'lgan
strategik baza qaysi?
A) Rangun
B) Manila
C) Singapur
D) Gonkong
To'g'ri javob: C) Singapur
✔
Izoh: 1942-yil 15-fevralda Singapurdagi ingliz garnizoni taslim bo'lgan; Gonkong esa 1941-yil dekabrida
egallangan.
5. Qoraxitoylar hukmdorlari qanday unvonga ega bo'lgan?
A) Gurxon
B) Sulton
C) Xoqon
D) Yabg'u
To'g'ri javob: A) Gurxon
✔
Izoh: Qoraxitoylar davlatining asoschisi Yelyuy Dashi va uning vorislari «gurxon» unvonida bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 64

6. Mil. av. 612-yilda Ossuriya poytaxti Ninevani qaysi ittifoqchilar qulatgan?
A) Bobil va Midiya
B) Midiya va Fors
C) Xett va Urartu
D) Misr va Bobil
To'g'ri javob: A) Bobil va Midiya✔
Izoh: Bobil podshosi Nabopalasar va Midiya hukmdori Kiaksar ittifoqi mil. av. 612-yilda Ninevani egallagan.
7. Olamning cheksizligi va son-sanoqsiz olamlar haqidagi g'oyalari uchun 1600-yilda Rimda yondirilgan
mutafakkir kim?
A) Mikel Servet
B) Galileo Galiley
C) Jordano Bruno
D) Tommazo Kampanella
To'g'ri javob: C) Jordano Bruno
✔
Izoh: Jordano Bruno inkvizitsiya tomonidan bid'atchi deb topilib, 1600-yilda Rimdagi Gullar maydonida
yondirilgan.
8. Ko'pincha «gumanizm otasi» deb ataladigan, Laura sharafiga sonetlar yozgan italyan shoiri kim?
A) Mikelanjelo Buonarroti
B) Franchesko Petrarka
C) Dante Aligyeri
D) Torkvato Tasso
To'g'ri javob: B) Franchesko Petrarka
✔
Izoh: Petrarka antik mualliflarni o'rganishni targ'ib qilgan va gumanistik harakatning asoschilaridan biri
hisoblanadi.
9. Qirolicha Viktoriya qaysi yilda «Hindiston imperatritsasi» unvonini olgan?
A) 1858-yil
B) 1877-yil
C) 1901-yil
D) 1885-yil
To'g'ri javob: B) 1877-yil
✔
Izoh: Dizraeli hukumati tashabbusi bilan 1876-yilgi qonun asosida Viktoriya 1877-yil 1-yanvardan Hindiston
imperatritsasi deb e'lon qilingan.
10. Mil. avv. II asrda Xitoydan «G'arbiy o'lka»ga elchi bo'lib kelgan va Buyuk ipak yo'li shakllanishiga
turtki bergan shaxs kim?
A) Chjan Szyan
B) Li Guanli
C) Syuan Szan
D) Fa Syan
To'g'ri javob: A) Chjan Szyan
✔
Izoh: Xan imperatori U-di elchisi Chjan Szyan mil. avv. II asrda Davan, Qang' va Baqtriyagacha borib, bu yerlar
haqida ma'lumot qoldirgan.
11. Doro III ni o'ldirib, o'zini «Artakserks» deb e'lon qilgan Baqtriya satrapi kim?
A) Oksiart
B) Bess
C) Diodot
D) Spitamen
To'g'ri javob: B) Bess
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 65

Izoh: Baqtriya satrapi Bess Doro III ni o'ldirib taxtga da'vo qilgan, keyin Iskandar uni qo'lga olib qatl ettirgan.
12. Husayn Boyqaro qaysi yillarda Hirotda hukmronlik qilgan?
A) 1469–1506-yillar
B) 1451–1469-yillar
C) 1409–1447-yillar
D) 1447–1469-yillar
To'g'ri javob: A) 1469–1506-yillar✔
Izoh: Husayn Boyqaro 1469–1506-yillarda Xuroson hukmdori bo'lgan, poytaxti Hirot edi.
13. 451-yilgi Katalaun maydonlaridagi jangda Rim sarkardasi Aetsiy kimga qarshi kurashgan?
A) Genzerix boshchiligidagi vandallarga
B) Attila boshchiligidagi gunnlarga
C) Odoakr boshchiligidagi gerullarga
D) Alarix boshchiligidagi vestgotlarga
To'g'ri javob: B) Attila boshchiligidagi gunnlarga
✔
Izoh: Aetsiy Rim va vestgotlar ittifoqiga boshchilik qilib, Galliyada Attila qo'shinining oldini to'sgan.
14. 1940-yil 18-iyunda London radiosi orqali fransuzlarni kurashni davom ettirishga chaqirgan general
kim?
A) Sharl de Goll
B) Jan Lattr de Tasinyi
C) Maksim Veygan
D) Filipp Peten
To'g'ri javob: A) Sharl de Goll
✔
Izoh: De Gollning 18-iyun murojaati «Ozod Fransiya» harakatining boshlanishi hisoblanadi.
15. Mirzo Ulug'bek qaysi shaharda tug'ilgan?
A) Shahrisabzda
B) Hirotda
C) Samarqandda
D) Sultoniyada
To'g'ri javob: D) Sultoniyada
✔
Izoh: Ulug'bek 1394-yilda Temurning yurishi paytida Eronning Sultoniya shahrida tug'ilgan.
16. Shimoliy Afrikadagi nemis qo'shinlari qo'mondoni, «Cho'l tulkisi» laqabli general kim?
A) Valter Model
B) Xaynts Guderian
C) Gerd fon Rundshtedt
D) Ervin Rommel
To'g'ri javob: D) Ervin Rommel
✔
Izoh: Rommel Afrika korpusiga qo'mondonlik qilib, mohirona manyovrlari uchun «Cho'l tulkisi» laqabini
olgan.
17. 1870-yilda chor qo'shinlari tomonidan egallangan, Buxoro amirligidan mustaqil bo'lishga intilgan
beklik qaysi?
A) Termiz bekligi
B) Hisor bekligi
C) Qarshi bekligi
D) Shahrisabz bekligi
To'g'ri javob: D) Shahrisabz bekligi
✔
Izoh: Shahrisabz bekligi 1870-yilda chor qo'shinlari tomonidan egallanib, keyin Buxoro amiriga topshirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 66

18. Yugoslaviyada nemis okkupantlariga qarshi partizanlar harakatiga kim rahbarlik qilgan?
A) Iosip Broz Tito
B) Ante Pavelich
C) Georgiy Dimitrov
D) Draja Mixaylovich
To'g'ri javob: A) Iosip Broz Tito✔
Izoh: Tito boshchiligidagi kommunist partizanlar Yugoslaviyani asosan o'z kuchlari bilan ozod qilgan; Pavelich
esa Xorvatiya qo'g'irchoq rejimi rahbari edi.
19. «Lug'ati sitta alsina» (olti tilli lug'at) muallifi bo'lgan namanganlik ma'rifatparvar kim?
A) Munavvar qori
B) Abdulla Avloniy
C) Ishoqxon Ibrat
D) Saidrasul Aziziy
To'g'ri javob: C) Ishoqxon Ibrat
✔
Izoh: To'raqo'rg'onlik Ishoqxon Ibrat olti tilli lug'at va «Tarixi Farg'ona» asarlarini yozgan.
20. Somoniylar saroyida ijod qilgan va fors-tojik she'riyatining asoschisi deb tan olingan shoir kim?
A) Rudakiy
B) Sa'diy
C) Umar Xayyom
D) Firdavsiy
To'g'ri javob: A) Rudakiy
✔
Izoh: Abu Abdulloh Rudakiy Nasr II saroyida ijod qilgan, u fors-tojik she'riyatining asoschisi hisoblanadi.
21. Kolumbning 1492-yildagi birinchi ekspeditsiyasi qaysi davlat homiyligida bo'lgan?
A) Angliya
B) Genuya respublikasi
C) Kastiliya va Aragon (Ispaniya)
D) Portugaliya
To'g'ri javob: C) Kastiliya va Aragon (Ispaniya)
✔
Izoh: Genuyalik Kolumbning ekspeditsiyasini Ispaniya qirollari Ferdinand va Izabella moliyalashtirgan.
22. Napoleon birinchi marta taxtdan voz kechgandan so'ng (1814) qaysi orolga surgun qilingan?
A) Elba
B) Muqaddas Yelena
C) Korsika
D) Sardiniya
To'g'ri javob: A) Elba
✔
Izoh: 1814-yilda Napoleon O'rta yer dengizidagi Elba oroliga yuborilgan; 1815-yildan keyin esa Atlantikadagi
Muqaddas Yelenaga surgun qilingan.
23. Ismoil Somoniy davrida Somoniylar davlatining poytaxti qaysi shahar bo'lgan?
A) Nishopur
B) Buxoro
C) Samarqand
D) Marv
To'g'ri javob: B) Buxoro
✔
Izoh: Ismoil Somoniy davlat poytaxtini Buxoroga ko'chirgan va u Somoniylar davlatining markazi bo'lib qolgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 67

24. Turkiston general-gubernatorligida mahalliy aholining quyi boshqaruv birligi qanday nomlangan?
A) Volost
B) Uyezd
C) Gubernatorlik
D) Viloyat
To'g'ri javob: A) Volost✔
Izoh: Viloyatlar uyezdlarga, uyezdlar volostlarga, volostlar ovul va qishloq jamoalariga bo'lingan.
25. Rossiyada krepostnoylik huquqi qaysi yilda bekor qilingan?
A) 1881-yil
B) 1861-yil
C) 1825-yil
D) 1855-yil
To'g'ri javob: B) 1861-yil
✔
Izoh: Aleksandr II 1861-yil 19-fevralda (eski uslub) dehqonlarni krepostnoylikdan ozod qilish haqidagi
manifestni imzolagan.
26. Beruniyning «Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar» asari qaysi sohaga bag'ishlangan?
A) Ilmi nujum jadvallariga
B) Turli xalqlarning taqvimlari, bayramlari va tarixiga
C) Hind falsafasi va diniga
D) Faqat tibbiyot va dorishunoslikka
To'g'ri javob: B) Turli xalqlarning taqvimlari, bayramlari va tarixiga
✔
Izoh: Bu asarda turli xalqlarning yil hisoblari, taqvimlari, bayram va urf-odatlari tarixi bayon etilgan.
27. Xususiy mulk bo'lmagan ideal jamiyatni tasvirlagan «Utopiya» asari muallifi kim?
A) Frensis Bekon
B) Tomas Mor
C) Tommazo Kampanella
D) Erazm Rotterdamskiy
To'g'ri javob: B) Tomas Mor
✔
Izoh: Ingliz gumanisti Tomas Mor «Utopiya»ni 1516-yilda yozgan; Kampanella «Quyosh shahri»ni, Bekon
«Yangi Atlantida»ni yaratgan.
28. Mil. av. 539-yilda Bobilni egallab, uni Ahamoniylar davlatiga qo'shib olgan hukmdor kim?
A) Kserks I
B) Kir II
C) Kambiz II
D) Doro I
To'g'ri javob: B) Kir II
✔
Izoh: Kir II mil. av. 539-yilda Bobilni egallagan va asirlikdagi yahudiylarga vatanlariga qaytishga ruxsat bergan.
29. Shayboniylar davlatining poytaxti qaysi yili Buxoroga ko'chirilgan va keyingi davrlarda ham
shunday qolgan?
A) 1598-yil
B) 1512-yil
C) 1557-yil
D) 1500-yil
To'g'ri javob: C) 1557-yil
✔
Izoh: 1557-yilda Abdullaxon II Buxoroni egallab, uni davlat poytaxtiga aylantirgan; shundan keyin u xonlik
poytaxti bo'lib qolgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 68

30. 1830-yilgi qo'zg'olon natijasida qaysi davlat Niderlandiya qirolligidan ajralib, mustaqil bo'lgan?
A) Lyuksemburg
B) Belgiya
C) Daniya
D) Shveytsariya
To'g'ri javob: B) Belgiya✔
Izoh: 1830-yilgi Bryussel qo'zg'olonidan keyin Belgiya mustaqilligini e'lon qilgan, 1831-yilda uning qiroli
Leopold I bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 69

12-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Quyidagi janglarning qaysi biri eng keyin bo'lgan?
A) Qunduzcha jangi
B) Anqara jangi
C) Dehli ostonasidagi jang
D) Terek daryosi bo'yidagi jang
To'g'ri javob: B) Anqara jangi✔
Izoh: Qunduzcha 1391, Terek 1395, Dehli 1398, Anqara jangi esa 1402-yilda bo'lgan.
2. Mang'itlar sulolasidan bo'lgan Buxoroning so'nggi amiri kim?
A) Said Olimxon
B) Abdulahadxon
C) Amir Haydar
D) Amir Muzaffar
To'g'ri javob: A) Said Olimxon
✔
Izoh: Said Olimxon 1910–1920-yillarda amir bo'lgan, 1920-yilda ag'darilib, Afg'onistonga qochgan.
3. «Oq kiyimlilar» harakati deb atalgan qo'zg'olonga kim boshchilik qilgan?
A) Rofe' ibn Lays
B) Muqanna
C) Mahmud Torobiy
D) Abu Muslim
To'g'ri javob: B) Muqanna
✔
Izoh: Hoshim ibn Hakim (Muqanna) boshchiligidagi qo'zg'olon qatnashchilari oq kiyim kiygani uchun «oq
kiyimlilar» deb atalgan.
4. 1071-yilgi Malazgirt jangida Saljuqiy sultoni Alp Arslon kimni asir olgan?
A) Salibchilar qiroli Bolduinni
B) G'aznaviy sultoni Mas'udni
C) Vizantiya imperatori Roman IV Diogenni
D) Abbosiy xalifa al-Qoimni
To'g'ri javob: C) Vizantiya imperatori Roman IV Diogenni
✔
Izoh: Malazgirt jangidagi g'alaba Saljuqiylarning Kichik Osiyoga keng kirib borishiga yo'l ochgan.
5. Quyidagi voqealarni xronologik tartibda to'g'ri joylashtiring: 1) Gastings jangi; 2) Verden
shartnomasi; 3) Buyuk erkinliklar xartiyasi; 4) Birinchi salib yurishi.
A) 4, 2, 1, 3
B) 2, 1, 4, 3
C) 2, 4, 1, 3
D) 1, 2, 4, 3
To'g'ri javob: B) 2, 1, 4, 3
✔
Izoh: Verden 843, Gastings 1066, Birinchi salib yurishi 1096–1099, Buyuk erkinliklar xartiyasi 1215-yil.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 70

6. Amir Temur dafn etilgan maqbara qaysi?
A) Go'ri Amir
B) Dorus-saodat
C) Shohizinda
D) Oqsaroy
To'g'ri javob: A) Go'ri Amir✔
Izoh: Amir Temur Samarqanddagi Go'ri Amir maqbarasida dafn etilgan.
7. Ilk o'rta asrlarda katta yer egasi bo'lgan zodagonlar qanday nomlangan?
A) Dehqonlar
B) Kashovarzlar
C) Kadivarlar
D) Chokarlar
To'g'ri javob: A) Dehqonlar
✔
Izoh: Ilk o'rta asrlarda «dehqon» so'zi yer-mulk egasi bo'lgan zodagonni anglatgan.
8. Amir Temur tavalludining 660 yilligi qaysi yili YUNESKO doirasida nishonlangan?
A) 2006-yil
B) 1993-yil
C) 1996-yil
D) 2000-yil
To'g'ri javob: C) 1996-yil
✔
Izoh: Amir Temur tavalludining 660 yilligi 1996-yilda nishonlangan, shu yili Toshkentda Temuriylar tarixi
davlat muzeyi ochilgan.
9. O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi musiqasi muallifi kim?
A) Doni Zokirov
B) To'xtasin Jalilov
C) Mutal Burhonov
D) Mutavaqqil Burhonov
To'g'ri javob: C) Mutal Burhonov
✔
Izoh: Davlat madhiyasi musiqasini Mutal Burhonov bastalagan.
10. 1963-yil 22-noyabrda Dallasda o'ldirilgan AQSh prezidenti kim?
A) Robert Kennedi
B) Jon Kennedi
C) Lindon Jonson
D) Duayt Eyzenxauer
To'g'ri javob: B) Jon Kennedi
✔
Izoh: Prezident Jon Kennedi Texas shtatining Dallas shahrida suiqasd qurboni bo'lgan.
11. Bag'doddagi «Bayt ul-hikma»da faoliyat ko'rsatgan va algebra faniga asos solgan olim kim?
A) Abu Nasr Forobiy
B) Ahmad al-Farg'oniy
C) Abu Rayhon Beruniy
D) Muhammad Muso al-Xorazmiy
To'g'ri javob: D) Muhammad Muso al-Xorazmiy
✔
Izoh: Al-Xorazmiyning «Al-jabr val-muqobala» asari algebra fanining asosi bo'lgan, «algoritm» atamasi uning
nomidan kelib chiqqan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 71

12. Parijda Bastiliya qamoqxonasi qaysi sanada egallangan?
A) 1792-yil 10-avgust
B) 1789-yil 5-may
C) 1789-yil 26-avgust
D) 1789-yil 14-iyul
To'g'ri javob: D) 1789-yil 14-iyul✔
Izoh: Bastiliyaning egallanishi Buyuk fransuz inqilobining ramzi bo'lib, bu kun Fransiyaning milliy bayrami
hisoblanadi.
13. 1960-yil qanday nom bilan tarixga kirgan?
A) «Afrika yili»
B) «Ozodlik yili»
C) «Osiyo yili»
D) «Yevropa yili»
To'g'ri javob: A) «Afrika yili»
✔
Izoh: 1960-yilda Afrikadagi 17 ta davlat mustaqillikka erishgani uchun bu yil «Afrika yili» deb atalgan.
14. «Muntaxab at-tavorix» tarixiy asari muallifi kim?
A) Munis
B) Muhammad Hakimxon To'ra
C) Abulg'ozixon
D) Mirzo Olim Mushrif
To'g'ri javob: B) Muhammad Hakimxon To'ra
✔
Izoh: Qo'qonlik Muhammad Hakimxon To'ra XIX asrda «Muntaxab at-tavorix» asarini yozgan.
15. Millatlar Ligasi haqida qaysi fikr to'g'ri?
A) Liga shtab-kvartirasi Nyu-Yorkda joylashgan
B) AQSh, garchi uni tuzish g'oyasi amerikalik prezidentga tegishli bo'lsa ham, Ligaga a'zo bo'lmagan
C) Sovet Ittifoqi Ligaga 1920-yilda asos solganlar qatorida kirgan
D) Germaniya Ligaga a'zo bo'lmagan
To'g'ri javob: B) AQSh, garchi uni tuzish g'oyasi amerikalik prezidentga tegishli bo'lsa ham, Ligaga
✔
a'zo bo'lmagan
Izoh: AQSh Senati Versal shartnomasini ratifikatsiya qilmagan; Liga Jenevada joylashgan, Germaniya 1926-
yilda, SSSR 1934-yilda a'zo bo'lgan.
16. Sovet qo'shinlari Afg'onistonda qaysi yillarda bo'lgan?
A) 1979–1989-yillarda
B) 1980–1991-yillarda
C) 1978–1988-yillarda
D) 1973–1983-yillarda
To'g'ri javob: A) 1979–1989-yillarda
✔
Izoh: Sovet qo'shinlari 1979-yil dekabrida Afg'onistonga kiritilgan va 1989-yil 15-fevralda olib chiqilgan.
17. XIX asr boshida Angliyada mashinalarni sindirish orqali norozilik bildirgan ishchilar harakati
qanday nomlangan?
A) Chartizm
B) Luddizm
C) Trade-yunionizm
D) Lollardlar harakati
To'g'ri javob: B) Luddizm
✔
Izoh: Ludditlar mashinalar ishsizlik va ish haqining pasayishiga sabab bo'lmoqda deb hisoblab, ularni
buzganlar.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 72

18. Amir Temur xotirasiga bag'ishlangan Temuriylar tarixi davlat muzeyi qaysi shaharda joylashgan?
A) Samarqandda
B) Shahrisabzda
C) Buxoroda
D) Toshkentda
To'g'ri javob: D) Toshkentda✔
Izoh: Temuriylar tarixi davlat muzeyi 1996-yilda Toshkentda ochilgan.
19. 1679-yilda Angliya parlamenti qabul qilgan va asossiz hibsga olishdan himoya qiluvchi qonun
qanday nomlanadi?
A) Navigatsiya akti
B) Taxtga vorislik akti
C) Huquqlar to'g'risidagi bill
D) Habeas Corpus Act
To'g'ri javob: D) Habeas Corpus Act
✔
Izoh: Habeas Corpus Act hibsga olinganni sudga keltirish va qamoq qonuniyligini tekshirishni talab qilgan.
20. Vengriya bilan tuzilib, uning hududini keskin qisqartirgan 1920-yilgi tinchlik shartnomasi qaysi?
A) Sen-Jermen shartnomasi
B) Triyanon shartnomasi
C) Neyi shartnomasi
D) Lozanna shartnomasi
To'g'ri javob: B) Triyanon shartnomasi
✔
Izoh: Triyanon shartnomasi bilan Vengriya avvalgi hududining katta qismini Ruminiya, Chexoslovakiya va
Yugoslaviyaga bergan.
21. Fransiya Konventida Yakobinlarning asosiy raqibi bo'lgan mo'tadil respublikachilar guruhi qanday
nomlangan?
A) Termidorchilar
B) Kordelyerlar
C) Feyanlar
D) Jirondachilar
To'g'ri javob: D) Jirondachilar
✔
Izoh: Jirondachilar nomi Jironda departamentidan kelgan; ular 1793-yil yozida yakobinlar tomonidan
Konventdan quvilgan.
22. Lyudovik XVI qaysi yilda qatl etilgan?
A) 1792-yil
B) 1794-yil
C) 1793-yil
D) 1791-yil
To'g'ri javob: C) 1793-yil
✔
Izoh: Konvent qarori bilan Lyudovik XVI 1793-yil 21-yanvarda gilyotinada qatl etilgan.
23. 1916-yilda Sharqiy frontda Avstriya-Vengriya qo'shinlariga katta zarba bergan rus generali kim?
A) Nikolay Yudenich
B) Aleksey Brusilov
C) Lavr Kornilov
D) Aleksandr Samsonov
To'g'ri javob: B) Aleksey Brusilov
✔
Izoh: 1916-yil yozidagi Brusilov yorib o'tishi Avstriya-Vengriya armiyasini og'ir ahvolga solgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 73

24. Qo'qon hukmdorlaridan birinchi bo'lib «xon» unvonini olgan kim?
A) Norbo'tabiy
B) Shohruhbiy
C) Umarxon
D) Olimxon
To'g'ri javob: D) Olimxon✔
Izoh: Olimxon (1798–1810) birinchi bo'lib xon unvonini olgan va Toshkentni Qo'qonga qo'shib olgan.
25. Qadimgi turk bitiglarida «el» va «budun» so'zlari qanday ma'noni bildiradi?
A) Qo'shin va xoqon
B) Shahar va qishloq
C) Soliq va o'lpon
D) Davlat va xalq
To'g'ri javob: D) Davlat va xalq
✔
Izoh: Turk runik bitiglarida «el» – davlat, «budun» – xalq ma'nosida qo'llanilgan.
26. 1221-yilda Jaloliddin Manguberdi bilan Chingizxon o'rtasidagi jang qayerda bo'lgan?
A) Parvon yaqinida
B) Sind (Hind) daryosi bo'yida
C) Urganch ostonasida
D) Amudaryo bo'yida
To'g'ri javob: B) Sind (Hind) daryosi bo'yida
✔
Izoh: 1221-yilda Sind daryosi bo'yidagi jangda Jaloliddin yengilib, daryoni oti bilan suzib o'tgan.
27. Xitoyda 1966–1976-yillarda Mao Szedun tashabbusi bilan o'tkazilgan siyosiy kampaniya qanday
nomlanadi?
A) «Yuz gul» kampaniyasi
B) «Buyuk sakrash»
C) «Madaniy inqilob»
D) «Uzoq yurish»
To'g'ri javob: C) «Madaniy inqilob»
✔
Izoh: «Madaniy inqilob» davrida xunveybinlar partiya va ziyolilarni ta'qib qilgan; «Buyuk sakrash» esa 1958-
yilda boshlangan.
28. 1054-yilda qanday voqea sodir bo'lgan?
A) Muqaddas Rim imperiyasi tashkil topgan
B) Gastings jangi bo'lgan
C) Birinchi salib yurishi e'lon qilingan
D) Xristian cherkovi katolik va pravoslav cherkovlariga bo'lingan
To'g'ri javob: D) Xristian cherkovi katolik va pravoslav cherkovlariga bo'lingan
✔
Izoh: 1054-yilda Rim papasi va Konstantinopol patriarxi o'zaro la'natlashgan; bu Buyuk sxizma deb ataladi.
29. Tanklar jang maydonida birinchi marta qaysi jangda qo'llanilgan?
A) Marna jangida (1914)
B) Somma jangida (1916)
C) Verden jangida (1916)
D) Ipr jangida (1915)
To'g'ri javob: B) Somma jangida (1916)
✔
Izoh: 1916-yil sentyabrida Somma jangida inglizlar birinchi marta Mark I tanklarini qo'llagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 74

30. Xorazm Xalq Sovet Respublikasi qaysi yili e'lon qilingan?
A) 1921-yil
B) 1924-yil
C) 1920-yil
D) 1918-yil
To'g'ri javob: C) 1920-yil✔
Izoh: 1920-yil fevralida Xiva xonligi ag'darilgach, aprel oyida Xorazm Xalq Sovet Respublikasi e'lon qilingan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 75

13-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. «Eneolit» atamasi qaysi davrni bildiradi?
A) Temir davrini
B) Mis-tosh davrini
C) Yangi tosh davrini
D) O'rta tosh davrini
To'g'ri javob: B) Mis-tosh davrini✔
Izoh: Eneolit – mis-tosh davri: odamlar tosh qurollar bilan birga misdan yasalgan buyumlardan ham foydalana
boshlagan.
2. «Jadid» so'zi qanday ma'noni anglatadi?
A) Islohot
B) Yangi
C) Ozodlik
D) Ma'rifat
To'g'ri javob: B) Yangi
✔
Izoh: Jadid arabcha «yangi» degan ma'noni beradi; jadidlar «usuli jadid» – yangi usul maktablari tarafdorlari
bo'lgan.
3. Iskandar Sirdaryo bo'yida asos solgan «Aleksandriya Esxata» o'rnida hozir qaysi shahar joylashgan?
A) Termiz
B) Samarqand
C) O'ratepa
D) Xo'jand
To'g'ri javob: D) Xo'jand
✔
Izoh: «Eng chekkadagi Iskandariya» (Aleksandriya Esxata) Sirdaryo bo'yida, hozirgi Xo'jand o'rnida bunyod
etilgan.
4. Anushteginiylar sulolasidan Saljuqiylarga qaramlikdan qutulish uchun kurash boshlagan
Xorazmshoh kim?
A) Il-Arslon
B) Otsiz
C) Takash
D) Alouddin Muhammad
To'g'ri javob: B) Otsiz
✔
Izoh: Xorazmshoh Otsiz (1127–1156) Sulton Sanjarga qarshi bir necha bor isyon ko'tarib, mustaqillik uchun
kurashgan.
5. Abdullaxon II davrida o'tkazilgan islohotlar qatoriga nima kiradi?
A) Yasa qonunlarini qayta joriy etish
B) Lotin yozuviga o'tish
C) Pul islohoti va karvonsaroylar qurilishi
D) Poytaxtni Samarqandga ko'chirish
To'g'ri javob: C) Pul islohoti va karvonsaroylar qurilishi
✔
Izoh: Abdullaxon II pul islohoti o'tkazgan, ko'plab karvonsaroylar, sardobalar va ko'priklar qurdirgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 76

6. «Al-Hidoya» fiqhiy asari muallifi kim?
A) Imom al-Buxoriy
B) Burhoniddin al-Marg'inoniy
C) Hakim at-Termiziy
D) Abu Mansur al-Moturidiy
To'g'ri javob: B) Burhoniddin al-Marg'inoniy✔
Izoh: Marg'ilonlik Burhoniddin al-Marg'inoniy (XII asr) «Al-Hidoya» asarini yozgan, u hanafiy fiqhining asosiy
manbalaridan.
7. Narshaxiy «Buxoro tarixi»ni qaysi sulola hukmdoriga taqdim etgan?
A) G'aznaviylar
B) Tohiriylar
C) Qoraxoniylar
D) Somoniylar
To'g'ri javob: D) Somoniylar
✔
Izoh: Narshaxiy asarini Somoniy amir Nuh ibn Nasrga taqdim etgan.
8. 1853–1854-yillarda harbiy kemalar bilan kelib, Yaponiyani tashqi savdo uchun «ochishga» majbur
qilgan amerikalik kim?
A) General Duglas Makartur
B) Kommodor Metyu Perri
C) Admiral Uilyam Xolsi
D) Admiral Jorj Devi
To'g'ri javob: B) Kommodor Metyu Perri
✔
Izoh: Perri 1854-yilda Kanagava shartnomasini tuzib, Yaponiyaning ikki asrlik o'zini yopish siyosatiga barham
bergan.
9. Jadid matbuotining ilk namunalaridan biri bo'lgan «Taraqqiy» gazetasi qaysi yili chiqqan?
A) 1883-yil
B) 1917-yil
C) 1913-yil
D) 1906-yil
To'g'ri javob: D) 1906-yil
✔
Izoh: «Taraqqiy» gazetasi 1906-yilda Toshkentda chiqqan va tez orada yopib qo'yilgan.
10. Shohruxning rafiqasi, Hirot va Mashhadda masjid qurdirgan malika kim?
A) Saroymulkxonim
B) Qutlug' Nigorxonim
C) Xonzodabegim
D) Gavharshodbegim
To'g'ri javob: D) Gavharshodbegim
✔
Izoh: Gavharshodbegim Hirot va Mashhadda mashhur masjid va madrasalar qurdirgan.
11. Mussolinining taqdiri qanday yakunlangan?
A) Ispaniyaga qochib, u yerda vafot etgan
B) 1945-yil aprelida italyan partizanlari tomonidan qatl etilgan
C) Nyurnberg tribunali hukmi bilan qatl etilgan
D) Ittifoqchilar asirligida qamoqda vafot etgan
To'g'ri javob: B) 1945-yil aprelida italyan partizanlari tomonidan qatl etilgan
✔
Izoh: Mussolini Shveytsariyaga qochishga urinayotganda partizanlar tomonidan ushlanib, 1945-yil 28-aprelda
otib tashlangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 77

12. Fransiya qiroli xizmatida bo'lib, Kanadadagi Sent-Lorens daryosini tadqiq qilgan dengizchi kim?
A) Jak Kartye
B) Samuel de Shamplen
C) Jon Kabot
D) Jovanni da Verrasano
To'g'ri javob: A) Jak Kartye✔
Izoh: Jak Kartye 1534–1542-yillarda uch ekspeditsiya bilan Sent-Lorens daryosi bo'ylab borgan va
Fransiyaning Kanadaga da'volariga asos solgan.
13. Stalingrad jangida qamal qilingan nemis 6-armiyasi qo'mondoni kim edi va u qachon taslim
bo'lgan?
A) Erix fon Manshteyn, 1943-yil yanvarida
B) Fyodor fon Bok, 1942-yil dekabrida
C) Ervin Rommel, 1942-yil noyabrida
D) Fridrix Paulyus, 1943-yil fevral boshida
To'g'ri javob: D) Fridrix Paulyus, 1943-yil fevral boshida
✔
Izoh: Paulyus armiyasi «Uran» operatsiyasi natijasida qamalga olingan va 1943-yil 2-fevralgacha taslim
bo'lgan.
14. Asosiy nemis harbiy jinoyatchilari ustidan Xalqaro harbiy tribunal qayerda o'tkazilgan?
A) Berlinda
B) Myunxenda
C) Nyurnbergda
D) Gaagada
To'g'ri javob: C) Nyurnbergda
✔
Izoh: Nyurnberg jarayoni 1945-yil noyabridan 1946-yil oktabrigacha davom etgan; Tokioda esa yapon harbiy
jinoyatchilari sud qilingan.
15. Qashqadaryo vohasida joylashgan ilk temir davriga oid qadimgi shahar xarobasi qaysi?
A) Ko'ktepa
B) Kuchuktepa
C) Uzunqir
D) Sopollitepa
To'g'ri javob: C) Uzunqir
✔
Izoh: Uzunqir – Qashqadaryo vohasidagi, Kitob-Shahrisabz hududidagi ilk temir davri shahar yodgorligi.
16. Kubraviya tariqatiga asos solgan va 1221-yilda Urganch mudofaasida halok bo'lgan shayx kim?
A) Abdulxoliq G'ijduvoniy
B) Ahmad Yassaviy
C) Bahouddin Naqshband
D) Najmiddin Kubro
To'g'ri javob: D) Najmiddin Kubro
✔
Izoh: Najmiddin Kubro 1221-yilda mo'g'ullarga qarshi Urganch mudofaasida qatnashib halok bo'lgan.
17. Toshkent qaysi yilda Rossiya imperiyasi qo'shinlari tomonidan egallangan?
A) 1876-yil
B) 1868-yil
C) 1865-yil
D) 1873-yil
To'g'ri javob: C) 1865-yil
✔
Izoh: 1865-yilda general Chernyayev Toshkentni egallagan; 1867-yilda Turkiston general-gubernatorligi
tuzilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 78

18. Nemis qo'shinlarining Moskvaga hujumi (1941-yil kuzi) qanday kod nomi bilan atalgan?
A) «Tayfun»
B) «Barbarossa»
C) «Bagration»
D) «Blau»
To'g'ri javob: A) «Tayfun»✔
Izoh: «Tayfun» operatsiyasi 1941-yil sentyabr oxiri – oktabrda boshlangan; dekabrda Qizil Armiya Moskva
yonida qarshi hujumga o'tgan.
19. 410-yilda Rim shahrini egallab talagan vestgotlar yo'lboshchisi kim?
A) Attila
B) Alarix
C) Odoakr
D) Genzerix
To'g'ri javob: B) Alarix
✔
Izoh: Alarix boshchiligidagi vestgotlar 410-yilda Rimni egallagan; vandallar Genzerix boshchiligida esa 455-
yilda talaganlar.
20. Kamoliddin Binoiy qaysi davrda yashagan?
A) Qoraxoniylar davrida
B) Somoniylar davrida
C) Temuriylar va Shayboniylar davrida
D) Mang'itlar davrida
To'g'ri javob: C) Temuriylar va Shayboniylar davrida
✔
Izoh: Kamoliddin Binoiy XV asr oxiri – XVI asr boshida yashab, Shayboniyxon haqida «Shayboniynoma» nasriy
asarini yozgan.
21. Turkiston o'lkasini boshqarish to'g'risidagi Nizom qaysi yili qabul qilingan?
A) 1867-yil
B) 1876-yil
C) 1898-yil
D) 1886-yil
To'g'ri javob: D) 1886-yil
✔
Izoh: 1886-yilda «Turkiston o'lkasini boshqarish to'g'risida Nizom» qabul qilinib, boshqaruv tartibi
belgilangan.
22. Tosh asrining to'g'ri ketma-ketligi qaysi javobda berilgan?
A) Neolit – mezolit – paleolit
B) Mezolit – paleolit – neolit
C) Paleolit – mezolit – neolit
D) Paleolit – neolit – mezolit
To'g'ri javob: C) Paleolit – mezolit – neolit
✔
Izoh: Tosh asri qadimgi (paleolit), o'rta (mezolit) va yangi (neolit) tosh davrlariga bo'linadi.
23. Rim imperiyasining G'arbiy va Sharqiy qismlarga yakuniy bo'linishi qaysi imperator vafotidan
keyin sodir bo'lgan?
A) Diokletian
B) Feodosiy I
C) Yustinian I
D) Konstantin I
To'g'ri javob: B) Feodosiy I
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 79

Izoh: 395-yilda Feodosiy I vafot etgach, imperiya o'g'illari Arkadiy (Sharq) va Gonoriy (G'arb) o'rtasida
bo'lingan.
24. Shayboniyxon Hirotni qaysi yili egallab, Temuriylar hukmronligiga chek qo'ygan?
A) 1510-yil
B) 1507-yil
C) 1500-yil
D) 1506-yil
To'g'ri javob: B) 1507-yil✔
Izoh: Husayn Boyqaro vafotidan bir yil o'tib, 1507-yilda Shayboniyxon Hirotni egallagan.
25. Martin Lyuter o'zining 95 tezisini qaysi yilda e'lon qilgan?
A) 1555-yil
B) 1521-yil
C) 1517-yil
D) 1529-yil
To'g'ri javob: C) 1517-yil
✔
Izoh: 1517-yilda Lyuter Vittenbergda indulgensiyalar savdosiga qarshi 95 tezisni e'lon qilgan; bu
Reformatsiyaning boshlanishi hisoblanadi.
26. 1878-yilgi Berlin kongressi natijasida qaysi davlatlarning to'liq mustaqilligi xalqaro miqyosda tan
olingan?
A) Ruminiya, Bolgariya va Yunoniston
B) Ruminiya, Serbiya va Chernogoriya
C) Yunoniston, Belgiya va Albaniya
D) Bolgariya, Bosniya va Serbiya
To'g'ri javob: B) Ruminiya, Serbiya va Chernogoriya
✔
Izoh: Berlin kongressi San-Stefano sulhini qayta ko'rib chiqqan; Bolgariya esa faqat avtonom knyazlik
maqomini olgan.
27. Quyidagi janglardan qaysi biri eng oldin sodir bo'lgan?
A) Gavgamela jangi
B) Kanna jangi
C) Aksiy jangi
D) Marafon jangi
To'g'ri javob: D) Marafon jangi
✔
Izoh: Marafon mil. av. 490, Gavgamela 331, Kanna 216, Aksiy 31-yilda bo'lgan; demak Marafon eng qadimgisi.
28. Florensiya sobori (Santa-Mariya del Fyore) ulkan gumbazini loyihalagan va qurgan me'mor kim?
A) Donato Bramante
B) Leon Battista Alberti
C) Filippo Brunelleski
D) Donatello
To'g'ri javob: C) Filippo Brunelleski
✔
Izoh: Brunelleski XV asrda sobor gumbazini maxsus qolipsiz qurish usulini ishlab chiqqan.
29. Napoleonning 1812-yilgi Rossiyaga yurishidagi eng yirik jang qaysi?
A) Iyena jangi
B) Austerlis jangi
C) Leypsig jangi
D) Borodino jangi
To'g'ri javob: D) Borodino jangi
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 80

Izoh: 1812-yil 7-sentyabrdagi (yangi uslub) Borodino jangidan so'ng rus qo'shini chekinib, Napoleon Moskvani
egallagan.
30. 1807-yilda Napoleon va Aleksandr I o'rtasida tuzilgan sulh qanday nomlanadi?
A) Amyen sulhi
B) Shyonbrunn sulhi
C) Pressburg sulhi
D) Tilzit sulhi
To'g'ri javob: D) Tilzit sulhi✔
Izoh: Tilzit sulhiga ko'ra Rossiya Kontinental blokadaga qo'shilgan, Prussiya yerlarining bir qismidan Varshava
gersogligi tuzilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 81

14-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. «O'n to'rt band» tinchlik dasturini ilgari surgan AQSh prezidenti kim?
A) Vudro Vilson
B) Kalvin Kulij
C) Teodor Ruzvelt
D) Uorren Garding
To'g'ri javob: A) Vudro Vilson✔
Izoh: Vilson 1918-yil yanvarida o'z dasturida xalqlarning o'z taqdirini o'zi belgilashi va Millatlar Ligasini tuzish
g'oyasini ilgari surgan.
2. Buxorodagi Bolo hovuz masjidi qaysi asrda qurilgan?
A) XIV asr oxirida
B) XVIII asr boshida
C) XX asr boshida
D) XVI asr boshida
To'g'ri javob: B) XVIII asr boshida
✔
Izoh: Bolo hovuz masjidi 1712-yilda amir saroyi ro'parasida qurilgan.
3. 1947-yilda e'lon qilingan va Gretsiya hamda Turkiyaga kommunizmga qarshi yordam berishni
ko'zda tutgan siyosat qanday nomlanadi?
A) Monro doktrinasi
B) Marshall rejasi
C) Eyzenxauer doktrinasi
D) Trumen doktrinasi
To'g'ri javob: D) Trumen doktrinasi
✔
Izoh: Trumen doktrinasi kommunizmni «jilovlash» siyosatining boshlanishi bo'lib, Gretsiya va Turkiyaga
iqtisodiy-harbiy yordam ajratilgan.
4. Hamza Hakimzoda Niyoziy qayerda halok bo'lgan?
A) Shohimardonda
B) Qo'qonda
C) Toshkentda
D) Samarqandda
To'g'ri javob: A) Shohimardonda
✔
Izoh: Hamza 1929-yilda Shohimardonda diniy mutaassiblar tomonidan o'ldirilgan.
5. Amerika mustaqillik urushining birinchi qurolli to'qnashuvlari qayerda bo'lgan?
A) Banker-Xill va Trentonda
B) Leksington va Konkordda
C) Filadelfiya va Nyu-Yorkda
D) Saratoga va Yorktaunda
To'g'ri javob: B) Leksington va Konkordda
✔
Izoh: 1775-yil 19-aprelda Massachusetsdagi Leksington va Konkord yonida mustamlaka militsiyasi ingliz
askarlari bilan to'qnashgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 82

6. Temuchin qaysi yili qurultoyda Chingizxon deb e'lon qilingan?
A) 1206-yil
B) 1219-yil
C) 1227-yil
D) 1196-yil
To'g'ri javob: A) 1206-yil✔
Izoh: 1206-yilda Onon daryosi bo'yidagi qurultoyda Temuchin Chingizxon deb e'lon qilingan.
7. Ilk o'rta asr shaharlarida hukmdor qasri joylashgan qal'a qismi qanday nomlangan?
A) Guzar
B) Ark
C) Shahriston
D) Rabod
To'g'ri javob: B) Ark
✔
Izoh: Ilk o'rta asr shahri ark (qal'a), shahriston (ichki shahar) va rabod (tashqi shahar)dan iborat bo'lgan.
8. Niderlandiya inqilobi qatnashchilari qanday nom bilan atalgan?
A) Gugenotlar
B) Gyozlar
C) Levellerlar
D) Kavalerlar
To'g'ri javob: B) Gyozlar
✔
Izoh: Ispan zodagonlari ularni nafrat bilan «gyozlar» (gadoylar) deb ataganlar, bu nom keyin faxrli nomga
aylangan.
9. Buyuk depressiyaga qarshi kurash uchun «Yangi kurs» siyosatini olib borgan AQSh prezidenti kim?
A) Vudro Vilson
B) Garri Trumen
C) Franklin Ruzvelt
D) Gerbert Guver
To'g'ri javob: C) Franklin Ruzvelt
✔
Izoh: F. Ruzvelt 1933-yildan davlatning iqtisodiyotga faol aralashuvi, jamoat ishlari va ijtimoiy sug'urtani joriy
qilgan.
10. Kebekxon qaysi shahar yaqinida saroy (qarshi) qurdirgan va bu shahar nomi shundan kelib
chiqqan?
A) Nasaf – Qarshi
B) Kesh – Shahrisabz
C) Termiz
D) Samarqand
To'g'ri javob: A) Nasaf – Qarshi
✔
Izoh: Kebekxon Nasaf yaqinida saroy qurdirgan, mo'g'ulcha «qarshi» (saroy) so'zidan shahar nomi Qarshi
bo'lib qolgan.
11. Anqara jangida asir olingan Usmonli sultoni kim?
A) Usmon I
B) Boyazid I Yildirim
C) Murod I
D) Mehmed II
To'g'ri javob: B) Boyazid I Yildirim
✔
Izoh: 1402-yilgi Anqara jangida Boyazid I Yildirim Amir Temurga asir tushgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 83

12. Xivadagi tugallanmay qolgan Kalta minor qaysi xon buyrug'i bilan qurila boshlagan?
A) Olloqulixon
B) Muhammad Rahimxon II
C) Muhammad Aminxon
D) Abulg'ozixon
To'g'ri javob: C) Muhammad Aminxon✔
Izoh: Kalta minor XIX asr o'rtasida Muhammad Aminxon buyrug'i bilan qurila boshlagan, xonning vafoti tufayli
tugallanmagan.
13. «Inson va fuqaro huquqlari deklaratsiyasi» Fransiyada qachon qabul qilingan?
A) 1793-yil 24-iyun
B) 1789-yil 26-avgust
C) 1791-yil 3-sentyabr
D) 1789-yil 14-iyul
To'g'ri javob: B) 1789-yil 26-avgust
✔
Izoh: Ta'sis majlisi 1789-yil 26-avgustda deklaratsiyani qabul qilib, insonlarning erkin va huquqda teng
tug'ilishini e'lon qilgan.
14. Turkiyada xalifalik qaysi yilda bekor qilingan?
A) 1922-yil
B) 1928-yil
C) 1923-yil
D) 1924-yil
To'g'ri javob: D) 1924-yil
✔
Izoh: Sultonlik 1922-yilda, xalifalik esa 1924-yil martida Turkiya Buyuk Millat Majlisi qarori bilan bekor
qilingan.
15. 1915-yilda nemis suv osti kemasi tomonidan cho'ktirilib, ko'plab amerikaliklar halok bo'lgan ingliz
yo'lovchi layneri qaysi?
A) «Luzitaniya»
B) «Titanik»
C) «Mavritaniya»
D) «Britanik»
To'g'ri javob: A) «Luzitaniya»
✔
Izoh: «Luzitaniya» 1915-yil mayida Irlandiya qirg'oqlari yaqinida cho'ktirilgan; «Titanik» esa 1912-yilda
aysbergga urilgan.
16. 1948–1949-yillardagi Berlin blokadasi davrida G'arb davlatlari G'arbiy Berlinni qanday
ta'minlagan?
A) Elba daryosi bo'ylab barjalarda
B) «Havo ko'prigi» orqali samolyotlarda
C) Sovet zonasidan o'tuvchi qurolli karvonlarda
D) Yer osti tunnellari orqali
To'g'ri javob: B) «Havo ko'prigi» orqali samolyotlarda
✔
Izoh: G'arb samolyotlari qariyb bir yil davomida G'arbiy Berlinga oziq-ovqat va ko'mir tashigan; 1949-yil
mayida SSSR blokadani olib tashlagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 84

17. Toshkent shahridagi «Shahidlar xotirasi» yodgorlik majmuasi kimlarga bag'ishlangan?
A) Afg'on urushi qatnashchilariga
B) 1966-yilgi zilzila qurbonlariga
C) Ikkinchi jahon urushi qahramonlariga
D) Qatag'on qurbonlariga
To'g'ri javob: D) Qatag'on qurbonlariga✔
Izoh: «Shahidlar xotirasi» majmuasi va muzeyi sovet davridagi qatag'on qurbonlari xotirasiga bag'ishlangan.
18. Temuchin qaysi yilda qurultoyda Chingizxon deb e'lon qilingan?
A) 1227-yil
B) 1189-yil
C) 1206-yil
D) 1219-yil
To'g'ri javob: C) 1206-yil
✔
Izoh: 1206-yilda Onon daryosi bo'yidagi qurultoyda Temuchin barcha mo'g'ullarning xoni — Chingizxon deb
e'lon qilingan.
19. Uinston Cherchill «temir parda» iborasini ishlatgan mashhur nutqini qayerda so'zlagan?
A) Londondagi parlamentda (1945)
B) AQShning Fulton shahrida (1946)
C) Parij tinchlik konferensiyasida (1946)
D) Potsdam konferensiyasida (1945)
To'g'ri javob: B) AQShning Fulton shahrida (1946)
✔
Izoh: 1946-yil 5-martda Missuri shtatining Fulton shahrida Cherchill Yevropani «temir parda» ikkiga bo'lganini
aytgan.
20. Movarounnahrni arablar tomonidan asosan zabt etilishi qaysi sarkarda nomi bilan bog'liq?
A) Abu Muslim
B) Ubaydulloh ibn Ziyod
C) Tohir ibn Husayn
D) Qutayba ibn Muslim
To'g'ri javob: D) Qutayba ibn Muslim
✔
Izoh: Qutayba ibn Muslim 705–715-yillarda Movarounnahrning asosiy hududlarini istilo qilgan.
21. 1380-yilgi Kulikovo jangida rus knyazliklari qo'shiniga kim boshchilik qilgan?
A) Aleksandr Nevskiy
B) Dmitriy Donskoy
C) Ivan III
D) Ivan Kalita
To'g'ri javob: B) Dmitriy Donskoy
✔
Izoh: Moskva knyazi Dmitriy Ivanovich Kulikovo maydonida Mamay qo'shinini yengib, «Donskoy» laqabini
olgan.
22. Urushdan keyin G'arbiy Yevropa iqtisodiyotini tiklash uchun AQSh yordam dasturi kimning nomi
bilan ataladi?
A) Jorj Kennan
B) Garri Trumen
C) Din Acheson
D) Jorj Marshall
To'g'ri javob: D) Jorj Marshall
✔
Izoh: Davlat kotibi Jorj Marshall 1947-yilda dasturni taklif qilgan; SSSR va uning ta'siridagi davlatlar unda
qatnashishdan bosh tortgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 85

23. Amir Temurning rafiqasi, Bibixonim nomi bilan mashhur bo'lgan malika kim?
A) Turkon xotun
B) Gavharshodbegim
C) Saroymulkxonim
D) Tuman og'a
To'g'ri javob: C) Saroymulkxonim✔
Izoh: Qozonxonning qizi Saroymulkxonim Bibixonim nomi bilan ham mashhur.
24. Quyidagilardan qaysi biri Toshkentning tarixiy dahalaridan biri emas?
A) Beshyog'och
B) Registon
C) Ko'kcha
D) Sebzor
To'g'ri javob: B) Registon
✔
Izoh: Toshkent dahalari: Ko'kcha, Sebzor, Shayxontohur, Beshyog'och; Registon – Samarqand maydoni.
25. O'zbekiston Respublikasining birinchi Prezidenti kim?
A) Shavkat Mirziyoyev
B) Rafiq Nishonov
C) Shukrullo Mirsaidov
D) Islom Karimov
To'g'ri javob: D) Islom Karimov
✔
Izoh: Islom Karimov 1990-yilda Prezident etib saylangan va 1991-yil 29-dekabrda umumxalq saylovida qayta
saylangan.
26. Bag'doddagi «Bayt ul-hikma» ilmiy markazi qaysi xalifa davrida eng yuqori darajada rivojlangan?
A) Horun ar-Rashid
B) al-Ma'mun
C) al-Mansur
D) al-Mutavakkil
To'g'ri javob: B) al-Ma'mun
✔
Izoh: al-Ma'mun davrida «Bayt ul-hikma»da tarjima va ilmiy tadqiqotlar keng yo'lga qo'yilgan, u yerda al-
Xorazmiy ham faoliyat yuritgan.
27. Buxoro amirligida eng yuqori ma'muriy lavozim – bosh vazir qanday nomlangan?
A) Devonbegi
B) Raisi
C) Qushbegi
D) Mirshab
To'g'ri javob: C) Qushbegi
✔
Izoh: Buxoro amirligida qushbegi bosh vazir vazifasini bajargan.
28. 568-yilda Vizantiyaga yuborilgan turk-sug'd elchiligiga kim boshchilik qilgan?
A) Devashtich
B) Maniax
C) Varxuman
D) Tonyuquq
To'g'ri javob: B) Maniax
✔
Izoh: Sug'dlik Maniax 568-yilda Istami yabg'u nomidan Vizantiya imperatori huzuriga elchi bo'lib borgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 86

29. Quyidagi ilk o'rta asrlarga oid voqealardan qaysi biri eng keyin sodir bo'lgan?
A) Talas jangi
B) Qutayba ibn Muslimning halok bo'lishi
C) Devashtichning qatl etilishi
D) Kultegin bitigtoshining o'rnatilishi
To'g'ri javob: A) Talas jangi✔
Izoh: Qutayba 715-yil, Devashtich 722-yil, Kultegin bitigi 732-yil, Talas jangi esa 751-yilga to'g'ri keladi.
30. Birinchi jahon urushida zaharli gaz (xlor) birinchi bo'lib keng miqyosda qayerda qo'llanilgan?
A) 1914-yilda Marna yonida
B) 1916-yilda Verden yonida
C) 1917-yilda Kambre yonida
D) 1915-yilda Ipr yonida
To'g'ri javob: D) 1915-yilda Ipr yonida
✔
Izoh: 1915-yil aprelida nemislar Belgiyadagi Ipr yonida xlor gazidan foydalanganlar; keyinroq bu yerda iprit
(xantal gazi) ham qo'llangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 87

15-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Mahmudxo'ja Behbudiy qaysi yili va qayerda qatl etilgan?
A) 1920-yil, Buxoroda
B) 1938-yil, Toshkentda
C) 1919-yil, Qarshida
D) 1917-yil, Samarqandda
To'g'ri javob: C) 1919-yil, Qarshida✔
Izoh: Behbudiy 1919-yilda Qarshi bekining buyrug'i bilan qatl etilgan.
2. 1598-yilda gugenotlarga din erkinligini bergan Nant ediktini kim e'lon qilgan?
A) Lyudovik XIII
B) Genrix IV
C) Karl IX
D) Fransisk I
To'g'ri javob: B) Genrix IV
✔
Izoh: O'zi ham avval gugenot bo'lgan Genrix IV Nant edikti bilan Fransiyadagi diniy urushlarga barham bergan.
3. Samarqand rus qo'shinlari tomonidan qaysi yili bosib olingan?
A) 1867-yil
B) 1873-yil
C) 1868-yil
D) 1865-yil
To'g'ri javob: C) 1868-yil
✔
Izoh: 1868-yil may oyida Kaufman qo'shinlari Samarqandni egallagan.
4. Quyidagilardan qaysi biri Bobur qalamiga mansub emas?
A) «Aruz risolasi»
B) «Boburnoma»
C) «Muhokamat ul-lug'atayn»
D) «Mubayyin»
To'g'ri javob: C) «Muhokamat ul-lug'atayn»
✔
Izoh: «Muhokamat ul-lug'atayn» – Navoiy asari; qolganlari Boburga tegishli.
5. 1943-yil yanvarida bo'lib o'tgan Kasablanka konferensiyasining muhim qarori nima edi?
A) Fashistik blok davlatlaridan so'zsiz taslim bo'lishni talab qilish
B) Lend-liz dasturini SSSRga ham tatbiq etish
C) BMTni tuzish
D) Germaniyani to'rt okkupatsiya zonasiga bo'lish
To'g'ri javob: A) Fashistik blok davlatlaridan so'zsiz taslim bo'lishni talab qilish
✔
Izoh: Ruzvelt va Cherchill Kasablankada Germaniya, Italiya va Yaponiyadan faqat so'zsiz taslim bo'lishni talab
qilishga kelishganlar.
6. Mahmud G'aznaviy Xorazmni qaysi yili bosib olgan?
A) 995-yil
B) 1040-yil
C) 1017-yil
D) 999-yil
To'g'ri javob: C) 1017-yil
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 88

Izoh: Mahmud G'aznaviy 1017-yilda Xorazmni egallab, Ma'muniylar davlatini tugatgan va Beruniyni G'aznaga
olib ketgan.
7. SSSR Yaponiyaga qachon urush e'lon qilgan?
A) 1945-yil 2-sentyabrda
B) 1945-yil 9-mayda
C) 1941-yil 8-dekabrda
D) 1945-yil 8-avgustda
To'g'ri javob: D) 1945-yil 8-avgustda✔
Izoh: SSSR 1945-yil 8-avgustda urush e'lon qilib, 9-avgustdan Manchjuriyada hujumni boshlagan.
8. Mil. av. 31-yilgi Aksiy jangida Oktavian kimlarni mag'lub etgan?
A) Pompey va Krassni
B) Mark Antoniy va Kleopatrani
C) Lepid va Sekst Pompeyni
D) Brut va Kassiyni
To'g'ri javob: B) Mark Antoniy va Kleopatrani
✔
Izoh: Aksiy dengiz jangidagi g'alaba Oktavianni Rimning yakka hukmdoriga aylantirgan; Brut va Kassiy esa
Filippida yengilgan.
9. Iskandar Makedonskiy yurishlari natijasida qulagan davlat qaysi?
A) Ahamoniylar davlati
B) Yunon-Baqtriya podsholigi
C) Salavkiylar davlati
D) Parfiya podsholigi
To'g'ri javob: A) Ahamoniylar davlati
✔
Izoh: Iskandar mil. avv. 330-yillarda Ahamoniylar davlatini tor-mor etgan, Doro III o'z satrapi tomonidan
o'ldirilgan.
10. Ikkinchi jahon urushi qaysi voqea bilan boshlangan?
A) 1941-yil 22-iyunda Germaniyaning SSSRga hujumi
B) 1938-yil sentyabrida Myunxen kelishuvi
C) 1939-yil 1-sentyabrda Germaniyaning Polshaga hujumi
D) 1939-yil 3-sentyabrda Britaniyaning Germaniyaga urush e'lon qilishi
To'g'ri javob: C) 1939-yil 1-sentyabrda Germaniyaning Polshaga hujumi
✔
Izoh: 1939-yil 1-sentyabrda Germaniya Polshaga bostirib kirgan; 3-sentyabrda Britaniya va Fransiya
Germaniyaga urush e'lon qilgan.
11. «Mehmonnomai Buxoro» asari muallifi kim?
A) Muhammad Solih
B) Kamoliddin Binoiy
C) Fazlulloh ibn Ro'zbehon
D) Mirzo Haydar
To'g'ri javob: C) Fazlulloh ibn Ro'zbehon
✔
Izoh: Fazlulloh ibn Ro'zbehon Shayboniyxon yurishlari haqida «Mehmonnomai Buxoro»ni yozgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 89

12. 1943-yil iyulida ittifoqchilar qayerga desant tushirganlar va bu qanday siyosiy oqibatga olib
kelgan?
A) Sitsiliyaga; Mussolini hokimiyatdan ag'darilgan
B) Gretsiyaga; Bolgariya urushdan chiqqan
C) Normandiyaga; Vishi rejimi qulagan
D) Norvegiyaga; Kvisling hukumati tarqatilgan
To'g'ri javob: A) Sitsiliyaga; Mussolini hokimiyatdan ag'darilgan✔
Izoh: Sitsiliya desantidan keyin 1943-yil 25-iyulda Mussolini hokimiyatdan chetlatilgan, sentyabrda Italiya
taslim bo'lgan.
13. Xitoy manbalarida «samoviy otlar» (arg'umoqlar) bilan mashhur bo'lgan davlat qaysi?
A) Xorazm
B) Kushon
C) Davan (Farg'ona)
D) Qang'
To'g'ri javob: C) Davan (Farg'ona)
✔
Izoh: Xitoy manbalaridagi Davan – qadimgi Farg'ona davlati – zotdor «samoviy otlar»i bilan mashhur bo'lgan.
14. Xitoyda 1850–1864-yillarda bo'lgan va Xun Syuitsyuan boshchilik qilgan yirik qo'zg'olon qanday
nomlanadi?
A) Sinxay inqilobi
B) Taypinlar qo'zg'oloni
C) Qizil sallalilar qo'zg'oloni
D) Ixetuanlar qo'zg'oloni
To'g'ri javob: B) Taypinlar qo'zg'oloni
✔
Izoh: Taypinlar «Samoviy farovonlik davlati»ni tuzib, Nankinni poytaxt qilgan; qo'zg'olon 1864-yilda
bostirilgan.
15. «Ilohiy komediya» poemasining muallifi kim?
A) Jovanni Bokkachcho
B) Dante Aligyeri
C) Franchesko Petrarka
D) Lodoviko Ariosto
To'g'ri javob: B) Dante Aligyeri
✔
Izoh: «Ilohiy komediya» XIV asr boshida Dante tomonidan italyan tilida yozilgan; u Do'zax, A'rof va Jannat
qismlaridan iborat.
16. «Tarixi Rashidiy» asari muallifi kim?
A) Mirxond
B) Hofiz Tanish Buxoriy
C) Mirzo Haydar Do'g'lat
D) Muhammad Solih
To'g'ri javob: C) Mirzo Haydar Do'g'lat
✔
Izoh: Boburning xolavachchasi Mirzo Haydar Do'g'lat Mo'g'uliston va Sharqiy Turkiston tarixiga oid «Tarixi
Rashidiy»ni yozgan.
17. Konfederativ Amerika Shtatlarining prezidenti kim bo'lgan?
A) Endryu Jonson
B) Uliss Grant
C) Jefferson Devis
D) Robert Li
To'g'ri javob: C) Jefferson Devis
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 90

Izoh: Janubiy shtatlar tuzgan Konfederatsiyani Jefferson Devis boshqargan; Grant Shimol generali, Jonson
Linkolndan keyingi prezident bo'lgan.
18. Qadimgi Baqtriyaning poytaxti qaysi shahar bo'lgan?
A) Baqtra (Balx)
B) Marokanda
C) Kat
D) Marv
To'g'ri javob: A) Baqtra (Balx)✔
Izoh: Baqtriyaning bosh shahri Baqtra bo'lib, keyinchalik Balx nomi bilan mashhur bo'lgan.
19. Qoraxoniylar davlati XI asr o'rtalarida qanday qismlarga bo'lingan?
A) Uch mustaqil xonlikka
B) Shimoliy va Janubiy xoqonliklarga
C) Movarounnahr va Xuroson qismlariga
D) Sharqiy va G'arbiy xoqonliklarga
To'g'ri javob: D) Sharqiy va G'arbiy xoqonliklarga
✔
Izoh: XI asrning 40-yillarida Qoraxoniylar Sharqiy (markazi Bolasog'un, Qashg'ar) va G'arbiy (markazi
Samarqand) xoqonliklarga bo'lingan.
20. Muhammad Shayboniyxon Samarqandni ilk bor qaysi yili egallagan?
A) 1510-yil
B) 1500-yil
C) 1507-yil
D) 1497-yil
To'g'ri javob: B) 1500-yil
✔
Izoh: Shayboniyxon 1500-yilda Samarqandni egallagan; Bobur uni qisqa vaqtga qaytarib olgan bo'lsa-da,
1501-yilda yengilgan.
21. «Uch imperator jangi» deb ataladigan 1805-yilgi jang qaysi?
A) Austerlis jangi
B) Leypsig jangi
C) Vagram jangi
D) Borodino jangi
To'g'ri javob: A) Austerlis jangi
✔
Izoh: Austerlis yonida Napoleon Rossiya imperatori Aleksandr I va Avstriya imperatori Frans II ning ittifoqdosh
qo'shinlarini yenggan.
22. Mil. av. 216-yildagi Kanna jangida Rim qo'shini kimdan mag'lub bo'lgan?
A) Pirr
B) Gannibal
C) Gasdrubal
D) Gamilkar Barka
To'g'ri javob: B) Gannibal
✔
Izoh: Ikkinchi Punik urushida Gannibal Kanna yonida qamal usuli bilan ancha katta Rim qo'shinini tor-mor
qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 91

23. «Turkiy guliston yoxud axloq» asari muallifi kim?
A) Munavvar qori
B) Abdurauf Fitrat
C) Abdulla Avloniy
D) Mahmudxo'ja Behbudiy
To'g'ri javob: C) Abdulla Avloniy✔
Izoh: Abdulla Avloniy «Turkiy guliston yoxud axloq» darsligida tarbiya va axloq masalalarini yoritgan.
24. Hukmdor maqsadga erishish uchun har qanday vositani qo'llashi mumkinligi g'oyasi bilan
mashhur «Hukmdor» (Il Principe) asari muallifi kim?
A) Jan Boden
B) Erazm Rotterdamskiy
C) Tomas Mor
D) Nikkolo Makiavelli
To'g'ri javob: D) Nikkolo Makiavelli
✔
Izoh: Florensiyalik Makiavelli «Hukmdor» asarida kuchli markazlashgan davlat va hukmdorning siyosiy
amaliyoti haqida yozgan.
25. Toshkent shahrining 2200 yilligi qaysi yili nishonlangan?
A) 2009-yil
B) 1997-yil
C) 2007-yil
D) 2002-yil
To'g'ri javob: A) 2009-yil
✔
Izoh: Toshkentning 2200 yillik yubileyi 2009-yilda nishonlangan.
26. Parfenonni bezash ishlariga rahbarlik qilgan va Afina Parfenos haykalini yaratgan haykaltarosh
kim?
A) Fidiy
B) Praksitel
C) Miron
D) Poliklet
To'g'ri javob: A) Fidiy
✔
Izoh: Perikl davrida Fidiy Akropol qurilishlariga rahbarlik qilgan; Parfenon me'morlari Iktin va Kallikrat bo'lgan.
27. Beruniy umrining oxirida qaysi shaharda vafot etgan?
A) Buxoroda
B) G'aznada
C) Gurganjda
D) Katda
To'g'ri javob: B) G'aznada
✔
Izoh: Beruniy 1017-yildan keyin G'aznaga olib ketilgan va 1048-yilda o'sha yerda vafot etgan.
28. Fransiya Germaniya bilan yarash bitimini 1940-yil 22-iyunda qayerda imzolagan?
A) Kompyen o'rmonida, 1918-yilgi vagonda
B) Vishi shahrida
C) Versal saroyida
D) Parijdagi Elisey saroyida
To'g'ri javob: A) Kompyen o'rmonida, 1918-yilgi vagonda
✔
Izoh: Gitler Fransiyani 1918-yilda Germaniya yarash bitimini imzolagan Kompyendagi o'sha vagonda
imzolashga majbur qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 92

29. 1194-yilda Saljuqiy sulton To'g'rul III ni yengib, Iroq-Ajamni egallagan Xorazmshoh kim?
A) Takash
B) Jaloliddin Manguberdi
C) Otsiz
D) Alouddin Muhammad
To'g'ri javob: A) Takash✔
Izoh: Takash 1194-yilda Ray yaqinida so'nggi Saljuqiy sulton To'g'rul III ni yengib, Saljuqiylar hukmronligiga
chek qo'ygan.
30. O'zbekiston SSR Oliy Kengashi Mustaqillik deklaratsiyasini qachon qabul qilgan?
A) 1991-yil 29-dekabr
B) 1990-yil 24-mart
C) 1991-yil 31-avgust
D) 1990-yil 20-iyun
To'g'ri javob: D) 1990-yil 20-iyun
✔
Izoh: 1990-yil 20-iyunda O'zbekiston SSRning Mustaqillik deklaratsiyasi qabul qilingan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 93

16-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Jo'ji ulusi keyinchalik qanday nom bilan mashhur bo'lgan?
A) Elxoniylar davlati
B) Oltin O'rda
C) Chig'atoy ulusi
D) Mo'g'uliston
To'g'ri javob: B) Oltin O'rda✔
Izoh: Jo'ji ulusi (Dashti Qipchoq, Volga bo'yi) keyinchalik Oltin O'rda deb atalgan.
2. Jahon savdo tashkiloti qaysi yilda GATT o'rnida tashkil etilgan?
A) 1985-yil
B) 1947-yil
C) 1995-yil
D) 2001-yil
To'g'ri javob: C) 1995-yil
✔
Izoh: JST 1995-yil 1-yanvarda tuzilgan va 1947-yilgi Tariflar va savdo bo'yicha bosh kelishuv (GATT) o'rnini
egallagan.
3. AQSh Konstitutsiyasi qaysi yilda va qayerda ishlab chiqilgan?
A) 1787-yil, Filadelfiya
B) 1783-yil, Parij
C) 1789-yil, Nyu-York
D) 1776-yil, Boston
To'g'ri javob: A) 1787-yil, Filadelfiya
✔
Izoh: Konstitutsiyaviy konvent 1787-yilda Filadelfiyada Konstitutsiyani ishlab chiqqan, u 1788-yilda kuchga
kirgan.
4. 1480-yilgi «Ugra daryosidagi turish» qanday ahamiyatga ega bo'lgan?
A) Rusning O'rdaga qaramligi amalda tugagan
B) Rusda xristianlik rasman qabul qilingan
C) Rus knyazliklari Livon ordeni hujumini qaytargan
D) Moskva knyazligi Novgorodni bo'ysundirgan
To'g'ri javob: A) Rusning O'rdaga qaramligi amalda tugagan
✔
Izoh: Ivan III va xon Ahmad qo'shinlari Ugra bo'yida jangsiz turib qolgan, so'ng xon chekingan; bu O'rda
hukmronligining tugashi sanaladi.
5. Quyidagi XVIII–XIX asrlarga oid voqealardan qaysi biri eng avval sodir bo'lgan?
A) Amir Nasrullohning Qo'qonni egallashi
B) Nodirshohning Buxoroni bo'ysundirishi
C) Eltuzarning xon unvonini olishi
D) Olimxonning Toshkentni egallashi
To'g'ri javob: B) Nodirshohning Buxoroni bo'ysundirishi
✔
Izoh: Nodirshoh 1740-yil, Eltuzar 1804-yil, Toshkentning Qo'qonga qo'shilishi 1809-yil atrofi, Qo'qonning
egallanishi 1842-yil.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 94

6. 1242-yildagi Chud ko'li muzi ustidagi jangda Aleksandr Nevskiy kimni yenggan?
A) Livon ordeni ritsarlarini
B) Shvetsiya qo'shinini
C) Mo'g'ul qo'shinini
D) Litva knyazligi qo'shinini
To'g'ri javob: A) Livon ordeni ritsarlarini✔
Izoh: Aleksandr Nevskiy 1240-yilda shvedlarni Neva bo'yida, 1242-yilda esa Livon ordeni ritsarlarini muz
ustidagi jangda yenggan.
7. Qo'qondagi Xudoyorxon saroyi (O'rda) qaysi asrda qurilgan?
A) XX asrda
B) XVII asrda
C) XVIII asrda
D) XIX asrda
To'g'ri javob: D) XIX asrda
✔
Izoh: Xudoyorxon saroyi XIX asrning 70-yillari boshida qurilgan.
8. 484-yilda Sosoniy shohi Perozni jangda yengib, halok etgan davlat qaysi?
A) Kidariylar davlati
B) Kushon podsholigi
C) Turk xoqonligi
D) Eftaliylar davlati
To'g'ri javob: D) Eftaliylar davlati
✔
Izoh: Eftaliylar 484-yilda Sosoniy shohi Peroz qo'shinini tor-mor etgan, Peroz jangda halok bo'lgan.
9. Qaysi juftlikda davlat rahbari va u boshqargan davlat to'g'ri ko'rsatilgan?
A) Javoharlal Neru — Pokiston
B) Gamal Abdel Nosir — Misr
C) Iosip Broz Tito — Albaniya
D) Sukarno — Filippin
To'g'ri javob: B) Gamal Abdel Nosir — Misr
✔
Izoh: Nosir Misr prezidenti, Tito Yugoslaviya, Neru Hindiston, Sukarno Indoneziya rahbari bo'lgan.
10. Chernobil AESidagi halokat qachon sodir bo'lgan?
A) 1991-yil 19-avgustda
B) 1986-yil 26-aprelda
C) 1989-yil 9-noyabrda
D) 1979-yil 28-martda
To'g'ri javob: B) 1986-yil 26-aprelda
✔
Izoh: 1986-yil 26-aprelda Chernobil AESining 4-energobloki portlagan; 1979-yildagi avariya esa AQShdagi Tri-
Mayl-Aylend stansiyasida bo'lgan.
11. BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy a'zolari qaysi davlatlar?
A) AQSh, Rossiya, Xitoy, Germaniya va Yaponiya
B) AQSh, Rossiya, Buyuk Britaniya, Fransiya va Hindiston
C) AQSh, Rossiya, Xitoy, Buyuk Britaniya va Fransiya
D) AQSh, Xitoy, Buyuk Britaniya, Germaniya va Fransiya
To'g'ri javob: C) AQSh, Rossiya, Xitoy, Buyuk Britaniya va Fransiya
✔
Izoh: Xavfsizlik Kengashining veto huquqiga ega beshta doimiy a'zosi bor: AQSh, Rossiya (SSSR o'rnida), Xitoy,
Buyuk Britaniya va Fransiya.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 95

12. Zardushtiylik dinining muqaddas kitobi qanday ataladi?
A) Avesto
B) Tripitaka
C) Tanax
D) Rigveda
To'g'ri javob: A) Avesto✔
Izoh: Avesto zardushtiylarning muqaddas kitobi; Rigveda vedalar dinining, Tripitaka buddizmning kitobidir.
13. 1938-yil sentyabridagi Myunxen kelishuviga ko'ra Chexoslovakiyaning qaysi hududi Germaniyaga
berilgan?
A) Zakarpatye
B) Bogemiya va Moraviya
C) Slovakiya
D) Sudet viloyati
To'g'ri javob: D) Sudet viloyati
✔
Izoh: Gitler, Mussolini, Chemberlen va Daladye imzolagan kelishuv bilan Sudet viloyati Germaniyaga o'tgan;
Chexoslovakiya vakillari muzokaralarga chaqirilmagan.
14. Vetnam urushi qaysi voqea bilan yakunlangan?
A) 1975-yil aprelida Saygonning Shimoliy Vetnam qo'shinlari tomonidan egallanishi
B) 1964-yilda Tonkin ko'rfazidagi voqea bilan
C) 1973-yilda Parij kelishuvi bilan Vetnamning birlashishi
D) 1968-yilda Tet hujumi natijasida
To'g'ri javob: A) 1975-yil aprelida Saygonning Shimoliy Vetnam qo'shinlari tomonidan egallanishi
✔
Izoh: 1973-yilgi Parij kelishuvidan so'ng AQSh qo'shinlari chiqib ketgan; 1975-yil 30-aprelda Saygon
egallangan, 1976-yilda Vetnam birlashgan.
15. Qo'qon xonligi qaysi yili tugatilib, uning o'rnida Farg'ona viloyati tashkil etilgan?
A) 1865-yil
B) 1873-yil
C) 1868-yil
D) 1876-yil
To'g'ri javob: D) 1876-yil
✔
Izoh: 1876-yil fevralda Qo'qon xonligi tugatilib, Turkiston general-gubernatorligi tarkibida Farg'ona viloyati
tashkil etilgan.
16. 747-yilda Xurosonda Abbosiylar foydasiga qo'zg'olon ko'targan kim?
A) Muqanna
B) Rofe' ibn Lays
C) Abu Muslim
D) Tohir ibn Husayn
To'g'ri javob: C) Abu Muslim
✔
Izoh: Abu Muslim 747-yilda Marv yaqinida qo'zg'olon boshlagan, natijada 750-yilda Umaviylar ag'darilgan.
17. AQSh Mustaqillik deklaratsiyasi matnining asosiy muallifi kim?
A) Aleksandr Gamilton
B) Tomas Jefferson
C) Benjamin Franklin
D) Jorj Vashington
To'g'ri javob: B) Tomas Jefferson
✔
Izoh: Deklaratsiya loyihasini besh kishilik qo'mita nomidan asosan Tomas Jefferson yozgan; Franklin va Jon
Adams uni tahrir qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 96

18. O'rxun-Enasoy yodgorliklari qanday yozuvda bitilgan?
A) Uyg'ur yozuvida
B) Turk runik yozuvida
C) Sug'd yozuvida
D) Arab yozuvida
To'g'ri javob: B) Turk runik yozuvida✔
Izoh: O'rxun-Enasoy bitiktoshlari qadimgi turk runik yozuvida yozilgan.
19. Katta Farg'ona kanali taxminan qancha muddatda qurib bitkazilgan?
A) 45 kunda
B) 2 yilda
C) 6 oyda
D) 15 kunda
To'g'ri javob: A) 45 kunda
✔
Izoh: 1939-yilda Katta Farg'ona kanali hashar yo'li bilan 45 kunda qurilgan.
20. «Uch xalq tamoyili» — millatchilik, demokratiya va xalq farovonligi g'oyalarini ilgari surgan
xitoylik inqilobchi kim?
A) Sun Yatsen
B) Mao Szedun
C) Yuan Shikay
D) Chan Kayshi
To'g'ri javob: A) Sun Yatsen
✔
Izoh: Sun Yatsen Gomindan partiyasi asoschisi bo'lib, «Uch xalq tamoyili»ni uning dasturiga aylantirgan.
21. Shahrisabzdagi Amir Temur qurdirgan muhtasham saroy qanday nomlangan?
A) Oqsaroy
B) Bo'stonsaroy
C) Ko'ksaroy
D) Dilkusho
To'g'ri javob: A) Oqsaroy
✔
Izoh: Oqsaroy Amir Temur buyrug'i bilan Shahrisabzda qurilgan, uning ulkan peshtoqi qoldiqlari saqlanib
qolgan.
22. Yaponiyada birinchi syogunat — Kamakura syogunatiga kim asos solgan?
A) Oda Nobunaga
B) Asikaga Takauji
C) Tokugava Iyeyasu
D) Minamoto Yoritomo
To'g'ri javob: D) Minamoto Yoritomo
✔
Izoh: Minamoto Yoritomo 1192-yilda syogun unvonini olib, Kamakura syogunatiga asos solgan; Tokugava
syogunati esa 1603-yilda tuzilgan.
23. 1781-yilda Yorktaun yonida taslim bo'lgan ingliz generali kim?
A) Charlz Kornuollis
B) Uilyam Xou
C) Tomas Geydj
D) Jon Burgoyn
To'g'ri javob: A) Charlz Kornuollis
✔
Izoh: Yorktaunda Vashington va fransuz kuchlari Kornuollis armiyasini qamal qilib taslim qildirgan; bu
urushdagi hal qiluvchi g'alaba edi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 97

24. Ilk o'rta asr shaharlarida hunarmandlar va savdogarlar yashagan tashqi qism qanday atalgan?
A) Ark
B) Shahriston
C) Rabod
D) Qo'rg'on
To'g'ri javob: C) Rabod✔
Izoh: Rabod – shahristondan tashqarida o'sib chiqqan, hunarmandlar va savdogarlar yashagan qism.
25. 1218-yilda mo'g'ul savdo karvonini qirdirib, urushga bahona bo'lgan O'tror hokimi kim?
A) Usmonxon
B) Temur Malik
C) Turkon xotun
D) Inolchiq (Qoyirxon)
To'g'ri javob: D) Inolchiq (Qoyirxon)
✔
Izoh: O'tror hokimi Inolchiq (Qoyirxon) mo'g'ul karvonini josuslikda ayblab qirdirgan, bu Chingizxon yurishiga
bahona bo'lgan.
26. Birinchi jahon urushi boshlanishida Avstriya-Vengriya birinchi bo'lib qaysi davlatga urush e'lon
qilgan?
A) Fransiya
B) Rossiya
C) Serbiya
D) Chernogoriya
To'g'ri javob: C) Serbiya
✔
Izoh: Avstriya-Vengriya 1914-yil 28-iyulda Serbiyaga urush e'lon qilgan; shundan so'ng ittifoqlar zanjiri ishga
tushgan.
27. Amir Temur hayotligida, uning topshirig'i bilan «Zafarnoma» yozgan tarixchi kim?
A) Abdurazzoq Samarqandiy
B) Nizomiddin Shomiy
C) Ibn Arabshoh
D) Sharafiddin Ali Yazdiy
To'g'ri javob: B) Nizomiddin Shomiy
✔
Izoh: Nizomiddin Shomiy «Zafarnoma»ni Temur topshirig'i bilan 1404-yilda yozib tugatgan; Yazdiyning asari
keyinroq, Shohrux davrida yozilgan.
28. O'zbekiston Fanlar akademiyasining birinchi prezidenti kim bo'lgan?
A) Ibrohim Mo'minov
B) Habib Abdullayev
C) Hamid Sulaymonov
D) T.N.Qori-Niyoziy
To'g'ri javob: D) T.N.Qori-Niyoziy
✔
Izoh: Matematik va astronom Toshmuhammad Qori-Niyoziy Fanlar akademiyasining birinchi prezidenti
bo'lgan.
29. Xorazmdagi xonlik poytaxtining Urganchdan Xivaga ko'chirilishiga asosiy sabab nima bo'lgan?
A) Amudaryo o'zanining o'zgarib, Urganchning suvsiz qolishi
B) Rossiya qo'shinlarining hujumi
C) Urganchning zilziladan vayron bo'lishi
D) Buxoro amirining talabi
To'g'ri javob: A) Amudaryo o'zanining o'zgarib, Urganchning suvsiz qolishi
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 98

Izoh: XVI asrda Amudaryo o'zani o'zgarib, Urganch atrofi suvsiz qolgan, shu sababli poytaxt Xivaga
ko'chirilgan.
30. Ikkinchi jahon urushi davrida 14 nafar yetim bolani farzandlikka olgan toshkentlik oila boshlig'i
kim?
A) Shoahmad Shomahmudov
B) Usmon Yusupov
C) Sobir Rahimov
D) Yo'ldosh Oxunboboyev
To'g'ri javob: A) Shoahmad Shomahmudov✔
Izoh: Temirchi Shoahmad Shomahmudov va uning rafiqasi Bahri opa urush yillarida 14 nafar turli millatga
mansub yetim bolani asrab olgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 99

17-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Kushon podsholigining eng qudratli davri va buddizmning keng tarqalishi qaysi hukmdor nomi bilan
bog'liq?
A) Evtidem
B) Diodot
C) Kanishka
D) Kujula Kadfiz
To'g'ri javob: C) Kanishka✔
Izoh: Kanishka davrida Kushon podsholigi eng qudratli davriga erishgan va buddizm keng tarqalgan.
2. Turkiston general-gubernatorligining ma'muriy markazi qaysi shahar bo'lgan?
A) Qo'qon
B) Verniy
C) Toshkent
D) Samarqand
To'g'ri javob: C) Toshkent
✔
Izoh: Toshkent 1867-yildan general-gubernatorlikning markazi bo'lgan.
3. Quyidagi XVI asr boshiga oid voqealardan qaysi biri eng avval sodir bo'lgan?
A) Panipat jangi
B) Shayboniyxonning halok bo'lishi
C) G'ijduvon jangi
D) Shayboniyxonning Hirotni egallashi
To'g'ri javob: D) Shayboniyxonning Hirotni egallashi
✔
Izoh: Hirot 1507-yil, Shayboniyxon halokati 1510-yil, G'ijduvon 1512-yil, Panipat 1526-yil.
4. Zardushtiylikda marhum suyaklari solinadigan sopol idish qanday nomlangan?
A) Ostodon
B) Dahma
C) Xum
D) Otashkada
To'g'ri javob: A) Ostodon
✔
Izoh: Zardushtiylik odatiga ko'ra suyaklar go'shtdan tozalangach ostodon deb ataluvchi maxsus sopol idishga
solingan.
5. Iskandar Makedonskiy uylangan Roksana qaysi o'lka zodagonining qizi bo'lgan?
A) Sug'd zodagoni Oksiartning
B) Xorazm shohi Farasmanning
C) Massaget malikasi To'marisning
D) Baqtriya satrapi Bessning
To'g'ri javob: A) Sug'd zodagoni Oksiartning
✔
Izoh: Roksana Sug'd zodagoni Oksiartning qizi bo'lgan; Iskandar unga mahalliy zodagonlarni o'ziga og'dirish
maqsadida uylangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 100

6. 843-yilgi Verden shartnomasining natijasi nima bo'lgan?
A) Karl Buyuk imperiyasi uch nevarasi o'rtasida bo'lingan
B) Normandiya gersogligi vikinglarga berilgan
C) Papa viloyati rasman vujudga kelgan
D) Muqaddas Rim imperiyasi tashkil topgan
To'g'ri javob: A) Karl Buyuk imperiyasi uch nevarasi o'rtasida bo'lingan✔
Izoh: Verden shartnomasiga ko'ra imperiya Lotar, Lyudovik Nemis va Karl Taqir o'rtasida bo'lingan; bu
Fransiya va Germaniya shakllanishiga asos bo'lgan.
7. Yaponiyada imperator hokimiyatini tiklab, keng islohotlarni boshlagan 1868-yilgi voqea qanday
nomlanadi?
A) Kamakura inqilobi
B) Taysho islohoti
C) Meydzi restavratsiyasi
D) Tokugava restavratsiyasi
To'g'ri javob: C) Meydzi restavratsiyasi
✔
Izoh: 1868-yilda Tokugava syogunati ag'darilib, imperator Mutsuxito (Meydzi) hokimiyati tiklangan va
modernizatsiya boshlangan.
8. Yunon alifbosi bevosita qaysi xalqning alifbo yozuvi asosida shakllangan?
A) Misrliklar
B) Shumerlar
C) Xettlar
D) Finikiyaliklar
To'g'ri javob: D) Finikiyaliklar
✔
Izoh: Yunonlar finikiyaliklarning undosh harflardan iborat alifbosini olib, unga unli tovush belgilarini
qo'shganlar.
9. Fermopil darasini himoya qilib halok bo'lgan spartalik shoh kim?
A) Pavsaniy
B) Leonid
C) Likurg
D) Agesilay
To'g'ri javob: B) Leonid
✔
Izoh: Mil. av. 480-yilda shoh Leonid 300 spartalik va ittifoqchilar bilan Fermopilda Kserks qo'shinini
to'xtatishga uringan.
10. 1865-yilda Toshkent mudofaasiga boshchilik qilib halok bo'lgan Qo'qon sarkardasi kim?
A) Po'latxon
B) Aliqul amirlashkar
C) Yoqubbek
D) Abdurahmon oftobachi
To'g'ri javob: B) Aliqul amirlashkar
✔
Izoh: Aliqul amirlashkar 1865-yil may oyida Toshkent yaqinidagi jangda halok bo'lgan.
11. Kaufman tashabbusi bilan Turkiston o'lkasi haqidagi materiallar jamlangan ko'p jildli to'plam
qanday nomlangan?
A) «Turkiston to'plami»
B) «Turkiston viloyatining gazeti»
C) «Turkiston xronikasi»
D) «Turkiston ensiklopediyasi»
To'g'ri javob: A) «Turkiston to'plami»
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 101

Izoh: Kaufman topshirig'i bilan bibliograf V.I.Mejov Turkiston haqidagi materiallardan iborat ko'p jildli
«Turkiston to'plami»ni tuzgan.
12. An'anaga ko'ra Afinada ostrakizm (sopol parchasi bilan ovoz berib surgun qilish)ni joriy qilgan
islohotchi kim?
A) Drakon
B) Klisfen
C) Solon
D) Perikl
To'g'ri javob: B) Klisfen✔
Izoh: Mil. av. VI asr oxiridagi Klisfen islohotlari demokratiya asosini yaratgan; ostrakizm ham an'anaga ko'ra
unga nisbat beriladi.
13. Shayboniylar sulolasining oxirgi hukmdori kim?
A) Abdullaxon II
B) Kuchkunchixon
C) Abdulmo'minxon
D) Boqi Muhammad
To'g'ri javob: C) Abdulmo'minxon
✔
Izoh: Abdullaxon II ning o'g'li Abdulmo'minxon 1598-yilda o'ldirilgach, Shayboniylar sulolasi tugagan.
14. Quyidagi XI–XII asrlarga oid voqealardan qaysi biri eng keyin sodir bo'lgan?
A) Qatvon jangi
B) Takashning To'g'rul III ni yengishi
C) «Qutadg'u bilig»ning yozilishi
D) Minorai Kalonning qurilishi
To'g'ri javob: B) Takashning To'g'rul III ni yengishi
✔
Izoh: «Qutadg'u bilig» 1069–1070, Minorai Kalon 1127, Qatvon jangi 1141, Takashning g'alabasi 1194-yilda.
15. Ibtidoiy ovchilik manzaralari tasvirlangan Zarautsoy qoyatosh suratlari qayerda joylashgan?
A) Navoiy viloyati
B) Surxondaryo viloyati
C) Xorazm viloyati
D) Farg'ona viloyati
To'g'ri javob: B) Surxondaryo viloyati
✔
Izoh: Zarautsoy (Zarautkamar) qoyatosh suratlari Surxondaryoning Sherobod tumanida, Ko'hitang tog'larida
joylashgan.
16. Kursk jangi (1943-yil yozi) davomidagi mashhur yirik tank to'qnashuvi qaysi qishloq yonida
bo'lgan?
A) Belgorod
B) Oboyan
C) Poniri
D) Proxorovka
To'g'ri javob: D) Proxorovka
✔
Izoh: 1943-yil 12-iyulda Proxorovka yonida tarixdagi eng yirik tank janglaridan biri bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 102

17. Samarqanddagi Usmonxon qo'zg'olonini bostirgan Xorazmshoh kim?
A) Alouddin Muhammad
B) Il-Arslon
C) Takash
D) Otsiz
To'g'ri javob: A) Alouddin Muhammad✔
Izoh: Qoraxoniy Usmonxon 1212-yilda Xorazmshohlarga qarshi qo'zg'olon ko'targan, Alouddin Muhammad
uni bostirib, Usmonxonni qatl ettirgan.
18. Qrim urushi (1853–1856) qaysi shartnoma bilan yakunlangan?
A) San-Stefano sulhi
B) Parij sulhi
C) Adrianopol sulhi
D) Berlin shartnomasi
To'g'ri javob: B) Parij sulhi
✔
Izoh: 1856-yilgi Parij sulhi Qora dengizni neytral deb e'lon qilib, Rossiyaga u yerda harbiy flot saqlashni
taqiqlagan.
19. 1898-yilgi Andijon qo'zg'olonidan keyin chor ma'muriyati qanday chora ko'rgan?
A) Paxta ekishni taqiqlagan
B) Qo'zg'olonchilarni qattiq jazolab, mahalliy aholi huquqlarini yanada cheklagan
C) Mahalliy aholiga Davlat Dumasiga saylov huquqini bergan
D) Qo'qon xonligini qayta tiklagan
To'g'ri javob: B) Qo'zg'olonchilarni qattiq jazolab, mahalliy aholi huquqlarini yanada cheklagan
✔
Izoh: Qo'zg'olondan keyin uning rahbarlari qatl etilgan, mustamlaka nazorati kuchaytirilgan.
20. Mirzo Ulug'bek qaysi yillarda Movarounnahrni boshqargan?
A) 1420–1449-yillar
B) 1409–1449-yillar
C) 1394–1449-yillar
D) 1405–1447-yillar
To'g'ri javob: B) 1409–1449-yillar
✔
Izoh: Ulug'bek 1409-yildan Samarqand hokimi bo'lgan, 1449-yilda o'ldirilgan.
21. Potsdam konferensiyasida (1945-yil iyul–avgust) AQSh delegatsiyasiga kim rahbarlik qilgan?
A) Franklin Ruzvelt
B) Jorj Marshall
C) Duayt Eyzenxauer
D) Garri Trumen
To'g'ri javob: D) Garri Trumen
✔
Izoh: Ruzvelt 1945-yil aprelida vafot etgan; Potsdamda AQShni yangi prezident Garri Trumen vakillik qilgan.
22. Qadimgi Samarqand qanday nom bilan atalgan?
A) Baqtra
B) Kiropol
C) Marokanda
D) Nautaka
To'g'ri javob: C) Marokanda
✔
Izoh: Yunon manbalarida Samarqand Marokanda deb atalgan; uning qadimgi o'rni – Afrosiyob shaharchasi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 103

23. Boburning onasi kim edi?
A) Gulbadanbegim
B) Xonzodabegim
C) Qutlug' Nigorxonim
D) Gavharshodbegim
To'g'ri javob: C) Qutlug' Nigorxonim✔
Izoh: Boburning onasi Mo'g'uliston xoni Yunusxonning qizi Qutlug' Nigorxonim bo'lgan.
24. Angliyada XIX asr o'rtalarida «Xalq xartiyasi» asosida umumiy erkaklar saylov huquqini talab
qilgan harakat qanday nomlanadi?
A) Trade-yunionlar kongressi
B) Chartizm
C) Fabian jamiyati
D) Luddizm
To'g'ri javob: B) Chartizm
✔
Izoh: Chartistlar 1830–1840-yillarda parlamentga millionlab imzolar bilan petitsiyalar topshirgan.
25. Gitler qachon o'z joniga qasd qilgan?
A) 1945-yil 30-aprelda
B) 1945-yil 2-mayda
C) 1945-yil 25-aprelda
D) 1945-yil 8-mayda
To'g'ri javob: A) 1945-yil 30-aprelda
✔
Izoh: Gitler 1945-yil 30-aprelda Berlindagi bunkerida o'z joniga qasd qilgan; 2-mayda Berlin garnizoni taslim
bo'lgan.
26. Somoniylar davlatida pochta va axborot (josuslik) xizmatini boshqargan devon qaysi?
A) Muhtasib devoni
B) Mustavfiy devoni
C) Sohibi barid devoni
D) Mushrif devoni
To'g'ri javob: C) Sohibi barid devoni
✔
Izoh: Sohibi barid devoni pochta aloqasi va mamlakat ichidagi voqealar haqida markazga xabar berish bilan
shug'ullangan.
27. «Veneraning tug'ilishi» kartinasi muallifi kim?
A) Rafael Santi
B) Sandro Botichelli
C) Jorjone
D) Titsian
To'g'ri javob: B) Sandro Botichelli
✔
Izoh: Botichelli Medichilar davrasidagi Florensiya rassomi bo'lib, «Veneraning tug'ilishi» va «Bahor» asarlarini
yaratgan.
28. Florensiya Uyg'onish madaniyatiga homiylik qilgan, «Muhtasham» laqabli hukmdor kim?
A) Chezare Bordjia
B) Lorenso Medichi
C) Lodoviko Sforsa
D) Kozimo Medichi
To'g'ri javob: B) Lorenso Medichi
✔
Izoh: Lorenso Medichi XV asr oxirida Florensiyani boshqargan, Botichelli va yosh Mikelanjelo kabi
san'atkorlarga homiylik qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 104

29. Syurixda Reformatsiyaga boshchilik qilgan islohotchi kim?
A) Filipp Melanxton
B) Ulrix Svingli
C) Jan Kalvin
D) Tomas Myunster
To'g'ri javob: B) Ulrix Svingli✔
Izoh: Ulrix Svingli 1520-yillarda Syurixda cherkov islohotini o'tkazgan va 1531-yilda Kappel jangida halok
bo'lgan.
30. Somoniylar davri me'morchiligining nodir namunasi bo'lgan Ismoil Somoniy maqbarasi qaysi
shaharda?
A) Buxoro
B) Kesh
C) Samarqand
D) Termiz
To'g'ri javob: A) Buxoro
✔
Izoh: Ismoil Somoniy maqbarasi X asr boshida Buxoroda pishiq g'ishtdan qurilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 105

18-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Kultegin bitigtoshi qaysi yili o'rnatilgan?
A) 552-yil
B) 732-yil
C) 712-yil
D) 751-yil
To'g'ri javob: B) 732-yil✔
Izoh: Kultegin xotirasiga bag'ishlangan bitigtosh 732-yilda o'rnatilgan, matnini Yo'llug' tegin bitgan.
2. Xonliklar davrida masjid, madrasa yoki xayriya maqsadlari uchun ajratilgan yer-mulk qanday
atalgan?
A) Iqto
B) Vaqf
C) Mulki sultoniy
D) Mulki xolis
To'g'ri javob: B) Vaqf
✔
Izoh: Vaqf yerlari daromadi diniy muassasalar va xayriya ishlariga sarflangan.
3. Fransuz inqilobi davrida «Ozodlik, tenglik, birodarlik» shiori bilan birga qabul qilingan yangi
kalendarda yillar hisobi nimadan boshlangan?
A) Respublika e'lon qilingan kundan (1792-yil 22-sentyabr)
B) Bastiliya olingan kundan (1789-yil 14-iyul)
C) Napoleon imperator bo'lgan kundan (1804-yil)
D) Qirol qatl etilgan kundan (1793-yil 21-yanvar)
To'g'ri javob: A) Respublika e'lon qilingan kundan (1792-yil 22-sentyabr)
✔
Izoh: Respublika kalendari 1793-yilda joriy etilgan va yil hisobini respublikaning birinchi kunidan — 1792-yil
22-sentyabrdan boshlagan.
4. 1936-yilda Germaniya va Yaponiya o'rtasida imzolangan, keyinchalik Italiya qo'shilgan shartnoma
qanday nomlanadi?
A) Po'lat pakti
B) Uchlar pakti
C) Antikomintern pakti
D) Rapallo shartnomasi
To'g'ri javob: C) Antikomintern pakti
✔
Izoh: Antikomintern pakti 1936-yil noyabrida tuzilgan, Italiya 1937-yilda qo'shilgan; Uchlar pakti esa 1940-
yilda imzolangan.
5. Samarqand Registonidagi madrasalardan qaysi biri Temuriylar davrida qurilgan?
A) Ko'kaldosh madrasasi
B) Ulug'bek madrasasi
C) Tillakori madrasasi
D) Sherdor madrasasi
To'g'ri javob: B) Ulug'bek madrasasi
✔
Izoh: Ulug'bek madrasasi XV asr boshida qurilgan; Sherdor va Tillakori XVII asrda Yalangto'shbiy tomonidan
qurdirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 106

6. Mixail Gorbachyov qaysi yilda KPSS Markaziy Qo'mitasi Bosh kotibi bo'lgan?
A) 1989-yil
B) 1982-yil
C) 1987-yil
D) 1985-yil
To'g'ri javob: D) 1985-yil✔
Izoh: Gorbachyov 1985-yil martida Bosh kotib bo'lib, «qayta qurish» va «oshkoralik» siyosatini boshlagan.
7. Geliosentrik tizim bayon qilingan «Osmon sferalarining aylanishi haqida» asari qaysi yilda nashr
etilgan?
A) 1492-yil
B) 1609-yil
C) 1517-yil
D) 1543-yil
To'g'ri javob: D) 1543-yil
✔
Izoh: Nikolay Kopernikning bu asari 1543-yilda, uning vafoti yilida Nyurnbergda chop etilgan.
8. «Jenni» deb nomlangan, bir vaqtda bir necha ip yigiradigan mashinani ixtiro qilgan kim?
A) Richard Arkrayt
B) Jon Key
C) Edmund Kartrayt
D) Jeyms Xargrivs
To'g'ri javob: D) Jeyms Xargrivs
✔
Izoh: Xargrivs 1760-yillarda «Jenni»ni yaratgan; Key — uchar moki, Arkrayt — suv kuchi bilan ishlaydigan
yigiruv mashinasi, Kartrayt — mexanik to'quv dastgohi.
9. 1429-yilda Orlean qamalini bekor qilishga erishgan fransuz qahramoni kim?
A) Janna d'Ark
B) Bertran Dyugesklen
C) Etyen Marsel
D) Jak Kyor
To'g'ri javob: A) Janna d'Ark
✔
Izoh: Janna d'Ark 1429-yilda Orleanni ozod qilgan va Karl VII ning Reymsda toj kiyishiga yo'l ochgan.
10. Ashtarxoniy Imomqulixon qaysi asrda hukmronlik qilgan?
A) XVIII asrda
B) XIX asrda
C) XVI asrda
D) XVII asrda
To'g'ri javob: D) XVII asrda
✔
Izoh: Imomqulixon 1611–1642-yillarda Buxoro xonligini boshqargan.
11. Xurosonda 821-yildan hukmronlik qilgan sulola qaysi?
A) Somoniylar
B) Safforiylar
C) G'aznaviylar
D) Tohiriylar
To'g'ri javob: D) Tohiriylar
✔
Izoh: Tohir ibn Husayn 821-yilda Xuroson noibi etib tayinlangan va Tohiriylar sulolasiga asos solgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 107

12. 1933-yilda Mug' tog'idagi qal'adan topilgan hujjatlar asosan qaysi tilda yozilgan?
A) Sug'd tilida
B) Baqtriya tilida
C) Turk tilida
D) Arab tilida
To'g'ri javob: A) Sug'd tilida✔
Izoh: Mug' tog'i hujjatlari asosan sug'd tilida yozilgan bo'lib, Devashtich davri voqealarini yoritadi.
13. Qo'qon xonligi qaysi asrda tashkil topgan?
A) XIX asr boshida
B) XVIII asr boshida
C) XVII asr o'rtasida
D) XVI asr boshida
To'g'ri javob: B) XVIII asr boshida
✔
Izoh: Qo'qon xonligi 1709–1710-yillarda Shohruhbiy tomonidan tashkil etilgan.
14. «Mening vassalimning vassali mening vassalim emas» degan qoida qaysi mamlakat feodal tuzumi
uchun xos bo'lgan?
A) Vizantiya
B) Angliya (1066-yildan keyin)
C) Kiyev Rusi
D) Fransiya
To'g'ri javob: D) Fransiya
✔
Izoh: Fransiyada vassal faqat bevosita senyoriga xizmat qilgan; Angliyada esa Vilgelm barcha feodallardan
qirolga bevosita qasamyod qildirgan.
15. 1938-yil noyabridagi Germaniyada yahudiylarga qarshi ommaviy pogromlar qanday nomlanadi?
A) «Anshlyus»
B) «Uzun pichoqlar kechasi»
C) «Pivoxona to'ntarishi»
D) «Kristall kecha»
To'g'ri javob: D) «Kristall kecha»
✔
Izoh: «Kristall kecha»da sinagogalar yoqilgan, yahudiylarning do'konlari talangan va o'n minglab kishilar
hibsga olingan.
16. Angliya qiroli Karl I qaysi yilda qatl etilgan?
A) 1653-yil
B) 1649-yil
C) 1642-yil
D) 1660-yil
To'g'ri javob: B) 1649-yil
✔
Izoh: 1649-yil 30-yanvarda Karl I Londonda qatl etilgan, shundan so'ng Angliya respublika deb e'lon qilingan.
17. Varshava shartnomasi tashkiloti qaysi yilda tuzilgan va qachon tarqatib yuborilgan?
A) 1955-yilda tuzilgan, 1989-yilda tarqatilgan
B) 1949-yilda tuzilgan, 1989-yilda tarqatilgan
C) 1947-yilda tuzilgan, 1991-yilda tarqatilgan
D) 1955-yilda tuzilgan, 1991-yilda tarqatilgan
To'g'ri javob: D) 1955-yilda tuzilgan, 1991-yilda tarqatilgan
✔
Izoh: Varshava shartnomasi 1955-yil mayida GFRning NATOga qabul qilinishiga javoban tuzilgan va 1991-yil
iyulida rasman tarqatilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 108

18. Amir Temurning otasi kim bo'lgan?
A) Amir Qozog'on
B) Amir Husayn
C) Amir Tarag'ay
D) Hoji Barlos
To'g'ri javob: C) Amir Tarag'ay✔
Izoh: Amir Temurning otasi barlos urug'idan bo'lgan Amir Tarag'ay edi.
19. O'zbekistonda Prezident lavozimi qaysi yili joriy etilgan?
A) 1991-yil
B) 1990-yil
C) 1989-yil
D) 1992-yil
To'g'ri javob: B) 1990-yil
✔
Izoh: 1990-yil 24-martda O'zbekiston SSR Oliy Kengashi sessiyasida Prezident lavozimi joriy etilgan.
20. Samarqand sarbadorlari rahbarlaridan biri bo'lgan madrasa talabasi kim?
A) Amir Husayn
B) Temur Malik
C) Mavlonozoda
D) Mahmud Torobiy
To'g'ri javob: C) Mavlonozoda
✔
Izoh: Sarbadorlarga madrasa talabasi Mavlonozoda, paxta titish ustasi Abu Bakr Kalaviy va Xurdaki Buxoriy
boshchilik qilgan.
21. Amir Temur qaysi yili tug'ilgan?
A) 1336-yil
B) 1347-yil
C) 1340-yil
D) 1328-yil
To'g'ri javob: A) 1336-yil
✔
Izoh: Amir Temur 1336-yil 9-aprelda Kesh yaqinidagi Xo'ja Ilg'or qishlog'ida tug'ilgan.
22. Istiqlolchilik harakatining Farg'ona vodiysidagi yirik rahbarlaridan biri kim?
A) Madaminbek
B) Sobir Rahimov
C) Akmal Ikromov
D) Fayzulla Xo'jayev
To'g'ri javob: A) Madaminbek
✔
Izoh: Madaminbek (Muhammad Aminbek) Farg'ona vodiysidagi istiqlolchilar qo'shiniga boshchilik qilgan.
23. 1914-yil 28-iyunda Sarayevoda Avstriya-Vengriya taxt vorisi Frans Ferdinandni o'ldirgan shaxs
kim?
A) Leon Trotskiy
B) Dragutin Dimitriyevich
C) Gavrilo Prinsip
D) Nedelko Chabrinovich
To'g'ri javob: C) Gavrilo Prinsip
✔
Izoh: Bosniyalik serb talaba Gavrilo Prinsip Frans Ferdinand va uning rafiqasini o'ldirgan; bu Birinchi jahon
urushining bevosita bahonasi bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 109

24. 766-yildan Yettisuvni egallab, Turgashlar o'rnini olgan turkiy qabilalar ittifoqi qaysi?
A) Qipchoqlar
B) Eftaliylar
C) Qarluqlar
D) O'g'uzlar
To'g'ri javob: C) Qarluqlar✔
Izoh: Qarluqlar 766-yilda Suyobni egallab, Yettisuvda hukmronlik o'rnatgan.
25. Amir Temurning «besh yillik» yurishi qaysi yillarni o'z ichiga oladi?
A) 1386–1388-yillar
B) 1392–1396-yillar
C) 1370–1375-yillar
D) 1399–1404-yillar
To'g'ri javob: B) 1392–1396-yillar
✔
Izoh: Temur «uch yillik» (1386–1388), «besh yillik» (1392–1396) va «yetti yillik» (1399–1404) yurishlarni
amalga oshirgan.
26. Ilk o'rta asrlarda zodagonlar qasrlarini qo'riqlagan yollanma jangchilar qanday atalgan?
A) Dehqonlar
B) Chokarlar
C) Kadivarlar
D) Mavlolar
To'g'ri javob: B) Chokarlar
✔
Izoh: Chokarlar – hukmdorlar va zodagonlar xizmatidagi qo'riqchi askarlar.
27. Quyidagi mustaqillik yillariga oid voqealardan qaysi biri eng keyin sodir bo'lgan?
A) Davlat gerbining qabul qilinishi
B) Mustaqillik referendumi
C) Davlat bayrog'ining qabul qilinishi
D) Birinchi Konstitutsiyaning qabul qilinishi
To'g'ri javob: D) Birinchi Konstitutsiyaning qabul qilinishi
✔
Izoh: Bayroq 1991-yil 18-noyabr, referendum 1991-yil 29-dekabr, gerb 1992-yil 2-iyul, Konstitutsiya 1992-yil
8-dekabrda qabul qilingan.
28. 911-yilda frank qiroli vikinglar yo'lboshchisi Rollonga qaysi yerni berib, keyinchalik u gersoglikka
aylangan?
A) Burgundiya
B) Akvitaniya
C) Bretan
D) Normandiya
To'g'ri javob: D) Normandiya
✔
Izoh: Karl Sodda Rollonga Sena quyi oqimidagi yerlarni bergan; bu yerlar keyin Normandiya gersogligi bo'lgan.
29. 1963-yilda Vashingtonda «Mening orzuim bor» nutqini so'zlagan fuqarolik huquqlari harakati
yetakchisi kim?
A) Jesse Jekson
B) Malkolm X
C) Roza Parks
D) Martin Lyuter King
To'g'ri javob: D) Martin Lyuter King
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 110

Izoh: Martin Lyuter King 1963-yil avgustidagi Vashingtonga yurishda irqiy tenglik haqidagi mashhur nutqini
so'zlagan.
30. 1931-yilda qo'lga olingan istiqlolchilik harakatining so'nggi yirik qo'rboshilaridan biri kim?
A) Madaminbek
B) Shermuhammadbek
C) Ergash
D) Ibrohimbek
To'g'ri javob: D) Ibrohimbek✔
Izoh: Ibrohimbek Sharqiy Buxoroda kurash olib borgan, 1931-yilda qo'lga olingan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 111

19-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Kalinga urushidagi qirg'indan so'ng buddizmni qabul qilib, uni keng targ'ib qilgan Maurya hukmdori
kim?
A) Bindusara
B) Chandragupta
C) Ashoka
D) Kanishka
To'g'ri javob: C) Ashoka✔
Izoh: Ashoka Kalinga urushidan keyin zo'ravonlikdan voz kechib, buddizmni qo'llab-quvvatlagan va
farmonlarini toshlarga o'ydirgan.
2. 1918-yil aprelida Toshkentda e'lon qilingan sovet avtonomiyasi qanday nomlangan?
A) O'zbekiston SSR
B) Turkiston muxtoriyati
C) Turkiston ASSR
D) Buxoro XSR
To'g'ri javob: C) Turkiston ASSR
✔
Izoh: 1918-yil 30-aprelda RSFSR tarkibida Turkiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi e'lon qilingan.
3. Jadidlar o'z oldiga qo'ygan asosiy vazifalardan biri qaysi?
A) Qishloq xo'jaligini davlatlashtirish
B) Xonlik tuzumini to'liq tiklash
C) Yangi usul maktablari orqali ma'rifat tarqatish
D) Arab yozuvini butunlay taqiqlash
To'g'ri javob: C) Yangi usul maktablari orqali ma'rifat tarqatish
✔
Izoh: Jadidlar yangi usul maktablari, matbuot va teatr orqali xalqni ma'rifatli qilishga intilgan.
4. Navoiy davlat ishlaridagi faoliyati davomida qanday lavozimda ham ishlagan?
A) Vazir (amir)
B) Qozikalon
C) Qushbegi
D) Shayxulislom
To'g'ri javob: A) Vazir (amir)
✔
Izoh: Navoiy Husayn Boyqaro saroyida muhrdor va vazir (amir) lavozimlarida faoliyat ko'rsatgan.
5. Bismarkning 1870-yillarda katolik cherkovi ta'siriga qarshi olib borgan siyosati qanday nomlanadi?
A) Drang nach Osten
B) Weltpolitik («jahon siyosati»)
C) Kulturkampf («madaniyat uchun kurash»)
D) Realpolitik
To'g'ri javob: C) Kulturkampf («madaniyat uchun kurash»)
✔
Izoh: Kulturkampf davrida cherkov maktablar ustidan nazoratdan mahrum qilingan, fuqarolik nikohi majburiy
qilingan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 112

6. Lyuterning Reformatsiya uchun muhim ahamiyatga ega bo'lgan ishlaridan biri nima edi?
A) Bibliyani nemis tiliga tarjima qilishi
B) Jenevada respublika boshqaruvini o'rnatishi
C) Angliyada Anglikan cherkoviga asos solishi
D) Iyezuitlar ordenini tuzishi
To'g'ri javob: A) Bibliyani nemis tiliga tarjima qilishi✔
Izoh: Lyuter Vartburg qal'asida Yangi Ahdni nemis tiliga tarjima qilgan; bu nemis adabiy tilining shakllanishiga
ham ta'sir ko'rsatgan.
7. Magellan ekspeditsiyasining bitta kemasi Ispaniyaga qaytib, birinchi dunyo bo'ylab suzishni
yakunlagan. Bu kema va unga boshchilik qilgan dengizchi kim?
A) «Santa-Mariya», Xristofor Kolumb
B) «Golden Xind», Frensis Dreyk
C) «Trinidad», Fernan Magellan
D) «Viktoriya», Xuan Sebastyan Elkano
To'g'ri javob: D) «Viktoriya», Xuan Sebastyan Elkano
✔
Izoh: Magellan 1521-yilda Filippindagi Maktan orolida halok bo'lgan; «Viktoriya» kemasi Elkano boshchiligida
1522-yilda qaytgan.
8. Inklar ma'lumotlarni yozib qoldirish uchun qanday vositadan foydalanganlar?
A) Tugunli iplar (kipu)
B) Papirus o'ramlari
C) Mixxat yozuvli sopol lavhalar
D) Daraxt po'stlog'idan qilingan kitoblar (kodekslar)
To'g'ri javob: A) Tugunli iplar (kipu)
✔
Izoh: Inklarda yozuv bo'lmagan; hisob-kitob va ma'lumotlar rangli iplarga tugun solish orqali saqlangan.
9. 1914-yilda Qo'qonda chiqa boshlagan jadid gazetasi qaysi?
A) «Sadoi Turkiston»
B) «Oyina»
C) «Sadoi Farg'ona»
D) «Xurshid»
To'g'ri javob: C) «Sadoi Farg'ona»
✔
Izoh: «Sadoi Farg'ona» gazetasi 1914-yilda Qo'qonda Obidjon Mahmudov tomonidan chiqarilgan.
10. Beruniy Ma'mun akademiyasida birga ishlagan, tibbiyot olimi va Ibn Sinoning hamkasbi kim?
A) Abu Sahl Masihiy
B) Ahmad al-Farg'oniy
C) Mahmud Koshg'ariy
D) Abu Nasr Forobiy
To'g'ri javob: A) Abu Sahl Masihiy
✔
Izoh: Abu Sahl Masihiy Gurganjdagi Ma'mun akademiyasida Beruniy va Ibn Sino bilan birga faoliyat
ko'rsatgan.
11. Ikkinchi jahon urushi natijasida SSSR tarkibiga Yaponiyadan qaysi hududlar o'tgan?
A) Tayvan va Janubiy Saxalin
B) Janubiy Saxalin va Kuril orollari
C) Koreya va Manchjuriya
D) Xokkaydo va Kuril orollari
To'g'ri javob: B) Janubiy Saxalin va Kuril orollari
✔
Izoh: Yalta kelishuvlariga muvofiq 1945-yilda Janubiy Saxalin va Kuril orollari SSSRga o'tgan; Tayvan Xitoyga
qaytarilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 113

12. 1898-yilgi Ispan-Amerika urushi natijasida AQSh qaysi hududlarni qo'lga kiritgan?
A) Alyaska, Gavayi va Samoa
B) Kaliforniya, Texas va Nyu-Meksiko
C) Florida, Kuba va Panama
D) Filippin, Puerto-Riko va Guam
To'g'ri javob: D) Filippin, Puerto-Riko va Guam✔
Izoh: Parij shartnomasi bilan Ispaniya Filippin, Puerto-Riko va Guamni AQShga bergan, Kuba esa rasman
mustaqil bo'lgan.
13. 1937-yildan qadimgi Xorazm yodgorliklarini o'rgangan arxeologik ekspeditsiyaga kim rahbarlik
qilgan?
A) M.E.Masson
B) S.P.Tolstov
C) G.A.Pugachenkova
D) A.P.Okladnikov
To'g'ri javob: B) S.P.Tolstov
✔
Izoh: Xorazm arxeologik-etnografik ekspeditsiyasiga S.P.Tolstov rahbarlik qilgan va Tuproqqal'a kabi
yodgorliklarni o'rgangan.
14. Lotin yozuviga asoslangan o'zbek alifbosini joriy etish to'g'risidagi qonun qaysi yili qabul qilingan?
A) 1991-yil
B) 1989-yil
C) 1993-yil
D) 1995-yil
To'g'ri javob: C) 1993-yil
✔
Izoh: 1993-yil 2-sentabrda lotin yozuviga asoslangan o'zbek alifbosini joriy etish haqidagi qonun qabul
qilingan.
15. «Devonu lug'otit turk» asari muallifi kim?
A) Yusuf Xos Hojib
B) Ahmad Yassaviy
C) Ahmad Yugnakiy
D) Mahmud Koshg'ariy
To'g'ri javob: D) Mahmud Koshg'ariy
✔
Izoh: Mahmud Koshg'ariy «Devonu lug'otit turk»ni XI asrning 70-yillarida Bag'dodda yozgan.
16. Bobur 1501-yilda Shayboniyxondan qaysi jangda mag'lub bo'lgan?
A) G'ijduvon jangida
B) Saripul jangida
C) Panipat jangida
D) Xonva jangida
To'g'ri javob: B) Saripul jangida
✔
Izoh: 1501-yilda Zarafshon bo'yidagi Saripul jangida Bobur Shayboniyxondan yengilgan.
17. 1906-yilda Munavvar qori tomonidan chiqarilgan gazeta qaysi?
A) «Shuhrat»
B) «Xurshid»
C) «Taraqqiy»
D) «Oyina»
To'g'ri javob: B) «Xurshid»
✔
Izoh: «Xurshid» gazetasi 1906-yilda Munavvar qori Abdurashidxonov muharrirligida Toshkentda chiqqan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 114

18. Massagetlar malikasi To'maris qaysi Ahamoniy podshosiga qarshi kurashgan?
A) Doro III
B) Kserks
C) Kir II
D) Doro I
To'g'ri javob: C) Kir II✔
Izoh: Gerodot ma'lumotiga ko'ra Kir II mil. avv. 530-yilda massagetlar bilan jangda halok bo'lgan.
19. 1795–1799-yillarda Fransiyada ijroiya hokimiyati qaysi organ qo'lida bo'lgan?
A) Milliy konvent
B) Konsullik
C) Direktoriya
D) Jamoat xavfsizligi qo'mitasi
To'g'ri javob: C) Direktoriya
✔
Izoh: 1795-yilgi konstitutsiyaga ko'ra ijroiya hokimiyati besh direktordan iborat Direktoriyaga berilgan.
20. Quyidagi qadimgi davr voqealaridan qaysi biri eng avval sodir bo'lgan?
A) Kir II ning massagetlar bilan jangi
B) Kushon podsholigining tashkil topishi
C) Yunon-Baqtriya podsholigining tashkil topishi
D) Iskandarning Sug'diyonaga kirishi
To'g'ri javob: A) Kir II ning massagetlar bilan jangi
✔
Izoh: Kir II mil. avv. 530-yilda halok bo'lgan; Iskandar yurishi mil. avv. 329-yil, Yunon-Baqtriya III asr, Kushonlar
milodiy I asr.
21. Kushon podsholigida buddizmni qo'llab-quvvatlagani bilan mashhur bo'lgan hukmdor kim?
A) Kanishka
B) Vima Kadfiz
C) Kudzula Kadfiz
D) Ashoka
To'g'ri javob: A) Kanishka
✔
Izoh: Kanishka davrida Kushon davlati yuksalgan va buddizm Markaziy Osiyo orqali Sharqqa tarqalgan.
22. Charlz Darvinning tabiiy tanlanish nazariyasi bayon etilgan «Turlarning kelib chiqishi» asari qaysi
yilda nashr etilgan?
A) 1831-yil
B) 1859-yil
C) 1848-yil
D) 1871-yil
To'g'ri javob: B) 1859-yil
✔
Izoh: Darvin bu asarni 1859-yilda nashr ettirgan; 1831-yilda esa u «Bigl» kemasida sayohatga chiqqan.
23. Buxoro va Samarqand oralig'idagi Raboti Malik karvonsaroyi qaysi sulola davrida qurilgan?
A) Somoniylar
B) Shayboniylar
C) Temuriylar
D) Qoraxoniylar
To'g'ri javob: D) Qoraxoniylar
✔
Izoh: Raboti Malik XI asrda Qoraxoniylar hukmdori Shams ul-Mulk davrida barpo etilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 115

24. Daosizm ta'limotining asoschisi hisoblanib, «Dao de jing» asari unga nisbat beriladigan mutafakkir
kim?
A) Men-tszi
B) Lao-tszi
C) Konfutsiy
D) Mo-tszi
To'g'ri javob: B) Lao-tszi✔
Izoh: An'anaga ko'ra «Dao de jing» Lao-tszi tomonidan yozilgan va daosizmning asosiy matni hisoblanadi.
25. Muhammad Shayboniyxon qaysi hukmdor bilan jangda halok bo'lgan?
A) Husayn Boyqaro
B) Shoh Ismoil Safaviy
C) Bobur
D) Sulton Salim I
To'g'ri javob: B) Shoh Ismoil Safaviy
✔
Izoh: 1510-yilda Marv yaqinidagi jangda Shayboniyxon Safaviy Shoh Ismoil qo'shinidan yengilib halok bo'lgan.
26. Bobur Samarqandni necha marta egallagan?
A) Uch marta
B) Bir marta
C) To'rt marta
D) Ikki marta
To'g'ri javob: A) Uch marta
✔
Izoh: Bobur Samarqandni 1497, 1500 va 1511-yillarda egallagan.
27. Fransiyaning janubida Germaniyaga hamkorlik qilgan Vishi rejimini kim boshqargan?
A) General Sharl de Goll
B) Pol Reyno
C) Marshal Filipp Peten
D) Eduard Daladye
To'g'ri javob: C) Marshal Filipp Peten
✔
Izoh: Marshal Peten 1940-yil iyulidan Vishi rejimiga rahbarlik qilgan; de Goll Londondan «Ozod Fransiya»
harakatini boshqargan.
28. Hammurapi qonunlari majmuasi qaysi davlat hukmdori tomonidan e'lon qilingan?
A) Xett podsholigi
B) Ossuriya davlati
C) Qadimgi Bobil podsholigi
D) Akkad davlati
To'g'ri javob: C) Qadimgi Bobil podsholigi
✔
Izoh: Hammurapi mil. av. XVIII asrda Bobil podshosi bo'lgan va qonunlarini bazalt ustunga o'yib yozdirgan.
29. Yaponiya Perl-Xarbordagi AQSh harbiy-dengiz bazasiga qachon hujum qilgan?
A) 1940-yil 27-sentyabrda
B) 1941-yil 22-iyunda
C) 1942-yil 4-iyunda
D) 1941-yil 7-dekabrda
To'g'ri javob: D) 1941-yil 7-dekabrda
✔
Izoh: Gavayi orollaridagi Perl-Xarborga hujumdan so'ng AQSh Yaponiyaga urush e'lon qilgan; 11-dekabrda
Germaniya va Italiya AQShga urush e'lon qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 116

30. Somoniylar hokimiyati uchun 1005-yilgacha kurash olib borgan oxirgi Somoniy shahzoda kim?
A) Nuh ibn Mansur
B) Ismoil Muntasir
C) Abdulmalik II
D) Nasr ibn Ahmad
To'g'ri javob: B) Ismoil Muntasir✔
Izoh: Ismoil Muntasir 999–1005-yillarda Somoniylar davlatini tiklashga uringan, ammo muvaffaqiyatsiz
bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 117

20-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Argentina, Chili va Peruni ozod qilishda yetakchi rol o'ynagan, And tog'lari orqali qo'shin o'tkazgan
general kim?
A) Antonio Xose de Sukre
B) Fransisko de Miranda
C) Simon Bolivar
D) Xose de San-Martin
To'g'ri javob: D) Xose de San-Martin✔
Izoh: San-Martin 1817-yilda And tog'larini oshib, Chili, so'ng Peruni ozod qilishda qatnashgan.
2. 1979-yilda Eronda shoh rejimi ag'darilishiga rahbarlik qilgan diniy arbob kim?
A) Oyatulloh Xomeyni
B) Akbar Hoshimiy Rafsanjoniy
C) Muhammad Mosaddiq
D) Ali Xomanaiy
To'g'ri javob: A) Oyatulloh Xomeyni
✔
Izoh: 1979-yilgi islom inqilobi natijasida Muhammad Rizo Pahlaviy ag'darilgan va Oyatulloh Xomeyni Eronning
oliy rahbari bo'lgan.
3. Afina demokratiyasining eng gullagan davri qaysi strateg nomi bilan bog'lanadi?
A) Perikl
B) Klisfen
C) Solon
D) Pisistrat
To'g'ri javob: A) Perikl
✔
Izoh: Mil. av. V asr o'rtalarida Perikl davrida Afina demokratiyasi va madaniyati yuksalgan, Parfenon qurilgan.
4. Amir Temurning ittifoqchisi, keyinchalik raqibiga aylangan va 1370-yilda o'ldirilgan amir kim?
A) Hoji Barlos
B) Amir Husayn
C) Amir Qozog'on
D) Ilyosxo'ja
To'g'ri javob: B) Amir Husayn
✔
Izoh: Amir Husayn bilan Temur avval ittifoqchi bo'lgan, keyin raqiblashgan; 1370-yilda Balx egallangach,
Husayn o'ldirilgan.
5. Amir Temur o'z davlatining poytaxti qilib qaysi shaharni tanlagan?
A) Samarqand
B) Hirot
C) Kesh
D) Buxoro
To'g'ri javob: A) Samarqand
✔
Izoh: 1370-yildan Samarqand Amir Temur davlatining poytaxti bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 118

6. Buxorxudotlar saroyi va devoriy suratlari topilgan yodgorlik qaysi?
A) Varaxsha
B) Panjikent
C) Afrosiyob
D) Bolaliktepa
To'g'ri javob: A) Varaxsha✔
Izoh: Varaxsha (Buxoro yaqinida) buxorxudotlar qarorgohi bo'lgan, undan devoriy suratlar va o'yma ganch
bezaklar topilgan.
7. Amir Temurning Turkiya sultoni Boyazid I bilan Anqara jangi qaysi yili bo'lgan?
A) 1404-yil
B) 1402-yil
C) 1395-yil
D) 1399-yil
To'g'ri javob: B) 1402-yil
✔
Izoh: 1402-yil 28-iyulda Anqara jangida Temur Boyazid I Yildirimni yengib, asir olgan.
8. Turk xoqonlari mansub bo'lgan hukmron urug' qanday nomlangan?
A) Ashina
B) Barlos
C) Chigil
D) Yag'mo
To'g'ri javob: A) Ashina
✔
Izoh: Turk xoqonligi hukmdorlari Ashina urug'idan chiqqan.
9. Buxoro xonligi qaysi hukmdor davridan boshlab amirlik deb atala boshlagan?
A) Shohmurod
B) Muhammad Rahim
C) Abulfayzxon
D) Amir Nasrulloh
To'g'ri javob: A) Shohmurod
✔
Izoh: Shohmurod (1785–1800) xon unvonini emas, amir unvonini qo'llay boshlagan, shundan davlat amirlik
deb atalgan.
10. Xitoyda Bi Shen nomi bilan bog'liq XI asrdagi ixtiro qaysi?
A) Ko'chma harflar bilan kitob bosish
B) Qog'oz tayyorlash
C) Porox
D) Magnit kompas
To'g'ri javob: A) Ko'chma harflar bilan kitob bosish
✔
Izoh: Song davrida Bi Shen sopoldan ko'chma harflar yasab, kitob bosish usulini ixtiro qilgan; qog'oz esa ancha
oldin, Han davrida paydo bo'lgan.
11. Germaniyaning Fransiyani Belgiya orqali tezkor tor-mor qilib, so'ng Rossiyaga qarshi kuchlarni
o'tkazishni ko'zda tutgan urush rejasi qanday nomlangan?
A) Ost rejasi
B) Barbarossa rejasi
C) Shliffen rejasi
D) Dauess rejasi
To'g'ri javob: C) Shliffen rejasi
✔
Izoh: Shliffen rejasi ikki frontda urushdan qochish uchun avval Fransiyani 6 haftada yengishni nazarda tutgan;
Belgiyaga bostirib kirish Britaniyani urushga tortgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 119

12. Imom al-Buxoriy maqbarasi qayerda joylashgan?
A) Samarqand yaqinidagi Xartangda
B) Buxorodagi Kalon majmuasida
C) Bag'dodda
D) Termiz yaqinida
To'g'ri javob: A) Samarqand yaqinidagi Xartangda✔
Izoh: Imom al-Buxoriy 870-yilda Samarqand yaqinidagi Xartang qishlog'ida vafot etgan va o'sha yerda dafn
etilgan.
13. Quyidagi sanalardan qaysi biri Konstitutsiya kuni sifatida nishonlanadi?
A) 1-sentabr
B) 18-noyabr
C) 8-dekabr
D) 21-oktabr
To'g'ri javob: C) 8-dekabr
✔
Izoh: 1992-yil 8-dekabrda Konstitutsiya qabul qilingani sababli 8-dekabr Konstitutsiya kuni hisoblanadi.
14. AQSh Birinchi jahon urushiga qaysi yilda kirgan?
A) 1918-yil
B) 1914-yil
C) 1915-yil
D) 1917-yil
To'g'ri javob: D) 1917-yil
✔
Izoh: AQSh 1917-yil aprelida cheklanmagan suv osti urushi va Tsimmerman telegrammasidan keyin
Germaniyaga urush e'lon qilgan.
15. Milliy valyuta – so'm qaysi yili muomalaga to'liq kiritilgan?
A) 1993-yil
B) 1996-yil
C) 1991-yil
D) 1994-yil
To'g'ri javob: D) 1994-yil
✔
Izoh: 1993-yil noyabrida so'm-kupon, 1994-yil 1-iyulda esa milliy valyuta – so'm muomalaga kiritilgan.
16. Amir Temur bilan Damashq yaqinida uchrashgan arab tarixchisi va faylasufi kim?
A) Ibn Arabshoh
B) Ibn Sino
C) Ibn Xaldun
D) Ibn Battuta
To'g'ri javob: C) Ibn Xaldun
✔
Izoh: Ibn Xaldun 1401-yilda Damashq yaqinida Amir Temur bilan uchrashib suhbatlashgan.
17. 1453-yilda Konstantinopolni egallab, Vizantiya imperiyasiga barham bergan Usmonli sultoni kim?
A) Boyazid I
B) Mehmed II Fotih
C) Salim I
D) Murod II
To'g'ri javob: B) Mehmed II Fotih
✔
Izoh: Mehmed II 1453-yil 29-mayda Konstantinopolni egallagan va shaharni Usmonli poytaxtiga aylantirgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 120

18. Angliya burjua inqilobining boshlanishi odatda qaysi voqea bilan bog'lanadi?
A) 1660-yilda Stuartlar restavratsiyasi
B) 1649-yilda Karl I qatl etilishi
C) 1640-yilda Uzoq parlament chaqirilishi
D) 1688-yilda Vilgelm Oranskiyning Angliyaga kelishi
To'g'ri javob: C) 1640-yilda Uzoq parlament chaqirilishi✔
Izoh: 1640-yil noyabrida chaqirilgan Uzoq parlament qirol siyosatiga qarshi chiqqan; bu inqilob boshlanishi
hisoblanadi.
19. Xonliklar davrida qozilar orasidagi eng oliy sud lavozimi qanday nomlangan?
A) Qozikalon
B) Rais
C) Shayxulislom
D) A'lam
To'g'ri javob: A) Qozikalon
✔
Izoh: Qozikalon – bosh qozi bo'lib, sud ishlarining oliy instansiyasi hisoblangan.
20. «Xalqlar jangi» deb atalgan, 1813-yilda Napoleon mag'lubiyatga uchragan jang qaysi?
A) Leypsig jangi
B) Borodino jangi
C) Drezden jangi
D) Vaterloo jangi
To'g'ri javob: A) Leypsig jangi
✔
Izoh: 1813-yil oktabrida Leypsig yonida Rossiya, Prussiya, Avstriya va Shvetsiya qo'shinlari Napoleonni
yengganlar.
21. Italiya 1935–1936-yillarda qaysi Afrika davlatini bosib olgan?
A) Efiopiya
B) Liviya
C) Somali
D) Eritreya
To'g'ri javob: A) Efiopiya
✔
Izoh: Mussolini 1935-yilda Efiopiyaga hujum qilgan; Millatlar Ligasining sanksiyalari bu bosqinni to'xtata
olmagan.
22. 1956-yilda sovet qo'shinlari tomonidan bostirilgan xalq qo'zg'oloni qaysi mamlakatda bo'lgan?
A) Chexoslovakiya
B) Polsha
C) Vengriya
D) GDR
To'g'ri javob: C) Vengriya
✔
Izoh: 1956-yil oktabr–noyabrida Budapeshtdagi qo'zg'olon sovet qo'shinlari tomonidan bostirilgan;
Chexoslovakiyadagi «Praga bahori» 1968-yilda bo'lgan.
23. 1740-yilda Buxoro va Xiva xonliklarini bosib olgan Eron hukmdori kim?
A) Shoh Ismoil
B) Karimxon Zand
C) Nodirshoh
D) Shoh Abbos I
To'g'ri javob: C) Nodirshoh
✔
Izoh: Eron shohi Nodirshoh 1740-yilda Buxoro va Xiva xonliklarini bo'ysundirgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 121

24. Amir Temur 1402-yildagi Anqara jangida kimni yenggan?
A) Dehli sultoni Mahmudshoh
B) Usmonli sultoni Boyazid I
C) Misr sultoni Barquq
D) Oltin O'rda xoni To'xtamish
To'g'ri javob: B) Usmonli sultoni Boyazid I✔
Izoh: Anqara jangida Amir Temur Boyazid I Yildirimni asir olgan; bu Usmonli davlatida vaqtinchalik inqirozga
sabab bo'lgan.
25. O'zbek tili qaysi yili kirill alifbosiga o'tkazilgan?
A) 1937-yil
B) 1929-yil
C) 1945-yil
D) 1940-yil
To'g'ri javob: D) 1940-yil
✔
Izoh: 1940-yilda o'zbek yozuvi lotin alifbosidan kirill alifbosiga o'tkazilgan.
26. Xiva xonligiga asos solgan Arabshohiylar sulolasining birinchi xoni kim?
A) Eltuzarxon
B) Elbarsxon
C) Arab Muhammadxon
D) Abulg'ozixon
To'g'ri javob: B) Elbarsxon
✔
Izoh: 1511-yilda Elbarsxon Xorazmda Arabshohiylar sulolasi hukmronligini boshlagan.
27. Gaitida qullar qo'zg'oloniga boshchilik qilgan va keyinchalik Fransiyada qamoqda vafot etgan
rahbar kim?
A) Simon Bolivar
B) Jan-Jak Dessalin
C) Tussen-Luvertyur
D) Migel Idalgo
To'g'ri javob: C) Tussen-Luvertyur
✔
Izoh: Tussen-Luvertyur 1802-yilda hiyla bilan asir olinib, Fransiyaga yuborilgan va 1803-yilda vafot etgan; Gaiti
mustaqilligini 1804-yilda Dessalin e'lon qilgan.
28. Mustaqil O'zbekistonda yangi parlament – Oliy Majlisning birinchi sessiyasi qaysi yili bo'lib o'tgan?
A) 1995-yil
B) 2005-yil
C) 1992-yil
D) 1991-yil
To'g'ri javob: A) 1995-yil
✔
Izoh: 1994-yil dekabrida saylangan Oliy Majlisning birinchi sessiyasi 1995-yil fevralida bo'lib o'tgan.
29. Fransiyada General shtatlar birinchi marta qaysi qirol davrida (1302-yil) chaqirilgan?
A) Lyudovik IX Avliyo
B) Filipp IV Go'zal
C) Filipp II Avgust
D) Karl V Donishmand
To'g'ri javob: B) Filipp IV Go'zal
✔
Izoh: Filipp IV Papa Bonifatsiy VIII bilan kurashda yordam olish uchun 1302-yilda uch tabaqa vakillarini
chaqirgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 122

30. 1987-yilda Reygan va Gorbachyov imzolagan va bir butun turdagi yadro raketalarini yo'q qilishni
nazarda tutgan shartnoma qaysi?
A) Yadro sinovlarini qisman taqiqlash to'g'risidagi shartnoma
B) Yadro qurolini tarqatmaslik to'g'risidagi shartnoma
C) O'rta va yaqin masofali raketalar to'g'risidagi shartnoma
D) Strategik qurollarni cheklash shartnomasi (SALT-1)
To'g'ri javob: C) O'rta va yaqin masofali raketalar to'g'risidagi shartnoma✔
Izoh: 1987-yilgi shartnoma 500–5500 km masofali quruqlikdagi raketalarni butunlay yo'q qilishni nazarda
tutgan; SALT-1 esa 1972-yilda imzolangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 123

21-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Doro I qo'shinini cho'lga boshlab borib halok qilgan sak cho'poni kim?
A) Oksiart
B) Shiroq
C) Spitamen
D) Bess
To'g'ri javob: B) Shiroq✔
Izoh: Polien rivoyatiga ko'ra sak cho'poni Shiroq Doro I qo'shinini suvsiz cho'lga boshlab borib, vatanini
qutqargan.
2. 1941-yil sentyabridagi qaysi jangda Qizil Armiya eng og'ir qamalga tushgan mag'lubiyatlardan birini
boshidan kechirgan?
A) Moskva yonidagi jangda
B) Kursk yonidagi jangda
C) Kiyev atrofidagi jangda
D) Stalingrad yonidagi jangda
To'g'ri javob: C) Kiyev atrofidagi jangda
✔
Izoh: 1941-yil sentyabrida Kiyev atrofida Janubi-g'arbiy frontning katta qismi qamalga tushgan va yuz minglab
askar asir olingan.
3. Yunon-Baqtriya podsholigiga asos solgan, avval Salavkiylarning Baqtriyadagi satrapi bo'lgan
hukmdor kim?
A) Yevkratid I
B) Diodot I
C) Yevtidem I
D) Demetriy I
To'g'ri javob: B) Diodot I
✔
Izoh: Mil. av. III asr o'rtalarida satrap Diodot Salavkiylardan ajralib, Yunon-Baqtriya podsholigiga asos solgan.
4. «Ustodi avval» alifbe darsligi muallifi kim?
A) Munavvar qori
B) Abdulla Avloniy
C) Saidrasul Aziziy
D) Ishoqxon Ibrat
To'g'ri javob: C) Saidrasul Aziziy
✔
Izoh: Saidrasul Aziziy 1902-yilda «Ustodi avval» darsligini yaratgan.
5. Iyezuitlar ordeni asoschisi kim?
A) Ignatiy Loyola
B) Dominik Guzman
C) Fransisk Assizlik
D) Fransisk Ksaveriy
To'g'ri javob: A) Ignatiy Loyola
✔
Izoh: Ignatiy Loyola tuzgan Iso jamiyati 1540-yilda Papa tomonidan tasdiqlangan va Kontrreformatsiyaning
asosiy kuchiga aylangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 124

6. Imperiyani to'rt hukmdor boshqaradigan tetrarxiya tizimini joriy qilgan Rim imperatori kim?
A) Diokletian
B) Avrelian
C) Septimiy Sever
D) Konstantin I
To'g'ri javob: A) Diokletian✔
Izoh: III asr oxirida Diokletian imperiyani ikki avgust va ikki sezar o'rtasida taqsimlab, tetrarxiyani joriy qilgan.
7. Venetsiya rassomlik maktabining eng yirik vakillaridan biri kim?
A) Jotto
B) Fra Anjeliko
C) Mazachcho
D) Titsian
To'g'ri javob: D) Titsian
✔
Izoh: Titsian XVI asrda Venetsiyada ijod qilgan; Mazachcho, Fra Anjeliko va Jotto esa Florensiya bilan bog'liq
ustalar.
8. Gerodot ma'lumotiga ko'ra massagetlar malikasi To'maris qaysi fors shohiga qarshi kurashgan?
A) Doro I
B) Kserks I
C) Kambiz II
D) Kir II
To'g'ri javob: D) Kir II
✔
Izoh: Gerodot hikoya qilishicha, Kir II mil. av. 530-yilda massagetlarga qarshi yurishda To'maris qo'shinidan
mag'lub bo'lib halok bo'lgan.
9. Qaysi juftlikda operatsiya nomi va uning mazmuni to'g'ri ko'rsatilgan?
A) «Overlord» — Normandiyaga desant
B) «Barbarossa» — Britaniyaga desant
C) «Uran» — Belorussiyani ozod qilish
D) «Tsitadel» — Moskvaga hujum
To'g'ri javob: A) «Overlord» — Normandiyaga desant
✔
Izoh: «Overlord» Normandiya desanti; «Barbarossa» SSSRga hujum, «Uran» Stalingrad yonidagi qarshi
hujum, «Tsitadel» Kursk yoyiga hujum.
10. Yosh Ibn Sino qaysi hukmdorni davolab, saroy kutubxonasidan foydalanish huquqini olgan?
A) Mahmud G'aznaviy
B) Somoniy Nuh ibn Mansur
C) Ismoil Somoniy
D) Xorazmshoh Ma'mun II
To'g'ri javob: B) Somoniy Nuh ibn Mansur
✔
Izoh: Ibn Sino Somoniy amir Nuh ibn Mansurni davolagani uchun Buxorodagi boy saroy kutubxonasidan
foydalanishga ruxsat olgan.
11. «Ma'mun akademiyasi» qaysi shaharda faoliyat ko'rsatgan?
A) Buxoroda
B) Gurganj (Urganch)da
C) Samarqandda
D) Bag'dodda
To'g'ri javob: B) Gurganj (Urganch)da
✔
Izoh: Xorazmshoh Ma'mun II saroyida Gurganjda olimlar jamlangan ilmiy markaz «Ma'mun akademiyasi»
nomi bilan mashhur.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 125

12. 1141-yilgi Qatvon jangida Sulton Sanjarni kim yenggan?
A) Qoraxitoylar
B) Xorazmshohlar
C) G'aznaviylar
D) O'g'uzlar
To'g'ri javob: A) Qoraxitoylar✔
Izoh: 1141-yilda Samarqand yaqinidagi Qatvon dashtida Qoraxitoylar Sulton Sanjar qo'shinini tor-mor etgan.
13. «Abulfayzxon» tarixiy dramasi muallifi kim?
A) Cho'lpon
B) Abdulla Qodiriy
C) Abdurauf Fitrat
D) Mahmudxo'ja Behbudiy
To'g'ri javob: C) Abdurauf Fitrat
✔
Izoh: Fitrat Ashtarxoniylarning so'nggi hukmdorlaridan biri haqida «Abulfayzxon» dramasini yozgan.
14. «Matla'i sa'dayn va majma'i bahrayn» asari muallifi kim?
A) Mirxond
B) Xondamir
C) Abdurazzoq Samarqandiy
D) Hofizi Abru
To'g'ri javob: C) Abdurazzoq Samarqandiy
✔
Izoh: Abdurazzoq Samarqandiy XV asrda Temuriylar tarixiga oid «Matla'i sa'dayn» asarini yozgan.
15. Chjan Syanning G'arbiy o'lkalarga elchiligi qaysi Xitoy imperatori topshirig'i bilan amalga
oshirilgan?
A) Han sulolasidan U-di
B) Han sulolasidan Liu Bang
C) Tan sulolasidan Tay-szun
D) Qin Shi Huangdi
To'g'ri javob: A) Han sulolasidan U-di
✔
Izoh: Han U-di Chjan Syanni hunlarga qarshi ittifoqchi izlash uchun G'arbga yuborgan; bu Buyuk ipak yo'lining
shakllanishiga turtki bergan.
16. 1524–1525-yillardagi Germaniyadagi Buyuk dehqonlar urushining radikal rahbarlaridan biri kim?
A) Frans fon Zikingen
B) Filipp Melanxton
C) Ulrix fon Gutten
D) Tomas Myunster
To'g'ri javob: D) Tomas Myunster
✔
Izoh: Tomas Myunster Tyuringiyada qo'zg'olonchilarga boshchilik qilgan va 1525-yilda Frankenxauzen yonida
yengilib, qatl etilgan.
17. Quyidagi voqealardan qaysi biri eng keyin sodir bo'lgan?
A) Augsburg diniy sulhi
B) Nant edikti e'lon qilinishi
C) Lyuterning 95 tezisi
D) Varfolomey kechasi
To'g'ri javob: B) Nant edikti e'lon qilinishi
✔
Izoh: 95 tezis 1517, Augsburg sulhi 1555, Varfolomey kechasi 1572, Nant edikti 1598-yilda; demak eng
keyingisi Nant edikti.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 126

18. BMT Nizomi qayerda imzolangan va BMT qachon rasman tashkil topgan?
A) Nyu-Yorkda imzolangan, 1945-yil 26-iyunda tashkil topgan
B) Jenevada imzolangan, 1946-yil 10-yanvarda tashkil topgan
C) San-Fransiskoda imzolangan, 1945-yil 24-oktabrda tashkil topgan
D) Yaltada imzolangan, 1945-yil 11-fevralda tashkil topgan
To'g'ri javob: C) San-Fransiskoda imzolangan, 1945-yil 24-oktabrda tashkil topgan✔
Izoh: Nizom 1945-yil 26-iyunda San-Fransiskoda imzolangan va 24-oktabrda kuchga kirgan; bu sana BMT kuni
sifatida nishonlanadi.
19. 1500-yilda Braziliya sohillariga yetib borib, bu yerlarni Portugaliya mulki deb e'lon qilgan dengizchi
kim?
A) Pedru Alvares Kabral
B) Vasko da Gama
C) Bartolomeu Dias
D) Amerigo Vespuchchi
To'g'ri javob: A) Pedru Alvares Kabral
✔
Izoh: Kabral Hindistonga yo'l olgan flotiliya bilan g'arbga burilib, 1500-yilda Braziliya qirg'oqlariga chiqqan.
20. Yunon-Baqtriya podsholaridan qaysi biri Hindistonga yurish qilib, uning shimoliy hududlarini
egallagan?
A) Salavk
B) Antiox
C) Demetriy
D) Diodot
To'g'ri javob: C) Demetriy
✔
Izoh: Evtidemning o'g'li Demetriy Hindistonning shimoli-g'arbiy hududlariga yurish qilib, ularni egallagan.
21. 1917-yil martida Toshkentda tuzilgan musulmon jamiyati qaysi?
A) «Yosh buxoroliklar»
B) «Sho'roi Islomiya»
C) «Ittihodi taraqqiy»
D) «Turon»
To'g'ri javob: B) «Sho'roi Islomiya»
✔
Izoh: «Sho'roi Islomiya» tashkiloti 1917-yil martida Toshkentda jadidlar tomonidan tuzilgan.
22. Rossiyada 1917-yil Fevral inqilobi natijasi nima bo'lgan?
A) Rossiya Germaniya bilan sulh tuzgan
B) Nikolay II taxtdan voz kechib, Muvaqqat hukumat tuzilgan
C) Bolsheviklar hokimiyatni egallagan
D) Ta'sis majlisi tarqatib yuborilgan
To'g'ri javob: B) Nikolay II taxtdan voz kechib, Muvaqqat hukumat tuzilgan
✔
Izoh: Fevral inqilobida monarxiya ag'darilgan; bolsheviklar esa Oktabrda hokimiyatni olib, 1918-yil boshida
Ta'sis majlisini tarqatgan.
23. Toshkent vohasining qadimgi nomi qaysi?
A) Chag'oniyon
B) Ustrushona
C) Choch
D) Iloq
To'g'ri javob: C) Choch
✔
Izoh: Toshkent vohasi qadimda va ilk o'rta asrlarda Choch (Shosh) deb atalgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 127

24. Navoiyning «Xamsa»si tarkibiga kirmaydigan doston qaysi?
A) «Saddi Iskandariy»
B) «Sab'ai sayyor»
C) «Hayrat ul-abror»
D) «Lison ut-tayr»
To'g'ri javob: D) «Lison ut-tayr»✔
Izoh: «Xamsa» besh dostondan iborat; «Lison ut-tayr» esa Navoiyning alohida yozilgan dostoni.
25. Birinchi Internatsional (Xalqaro ishchilar uyushmasi) qaysi yilda va qayerda tashkil etilgan?
A) 1871-yil, Parij
B) 1864-yil, London
C) 1848-yil, Bryussel
D) 1889-yil, Parij
To'g'ri javob: B) 1864-yil, London
✔
Izoh: Birinchi Internatsional 1864-yilda Londonda tuzilgan; Ikkinchi Internatsional esa 1889-yilda Parijda
tashkil etilgan.
26. Abdullaxon II davri voqealarini yoritgan «Abdullanoma» («Sharafnomai shohiy») muallifi kim?
A) Muhammad Solih
B) Muhammad Yusuf Munshiy
C) Mirxond
D) Hofiz Tanish Buxoriy
To'g'ri javob: D) Hofiz Tanish Buxoriy
✔
Izoh: Hofiz Tanish Buxoriy Abdullaxon II hayoti va faoliyatini «Abdullanoma»da yoritgan.
27. Ulug'bekka nisbat berilgan tarixiy asar qaysi?
A) «Matla'i sa'dayn»
B) «Zafarnoma»
C) «To'rt ulus tarixi»
D) «Habib us-siyar»
To'g'ri javob: C) «To'rt ulus tarixi»
✔
Izoh: «To'rt ulus tarixi» Chingizxon avlodlari uluslari tarixiga bag'ishlangan bo'lib, Ulug'bekka nisbat beriladi.
28. Kimyoviy elementlarning davriy qonunini 1869-yilda kashf etgan olim kim?
A) Maykl Faradey
B) Lui Paster
C) Dmitriy Mendeleyev
D) Antuan Lavuazye
To'g'ri javob: C) Dmitriy Mendeleyev
✔
Izoh: Mendeleyev elementlarni atom massasi bo'yicha joylashtirib, davriy qonunni ochgan va hali noma'lum
elementlarni oldindan aytgan.
29. Turkiston general-gubernatorligi tarkibiga quyidagi qaysi hudud kirmagan?
A) Sirdaryo viloyati
B) Buxoro amirligi
C) Farg'ona viloyati
D) Samarqand viloyati
To'g'ri javob: B) Buxoro amirligi
✔
Izoh: Buxoro amirligi va Xiva xonligi Rossiya protektorati bo'lib, general-gubernatorlik tarkibiga kirmagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 128

30. AQSh fuqarolar urushining burilish nuqtalaridan biri bo'lgan 1863-yilgi jang qaysi?
A) Yorktaun jangi
B) Gettisberg jangi
C) Saratoga jangi
D) Bull-Ran jangi
To'g'ri javob: B) Gettisberg jangi✔
Izoh: 1863-yil iyulida Gettisbergda general Li armiyasining Shimolga hujumi qaytarilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 129

22-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Berlin devori qachon qurila boshlagan va qachon qulagan?
A) 1961-yil avgustida qurilgan, 1989-yil 9-noyabrda qulagan
B) 1949-yil mayida qurilgan, 1990-yil 3-oktabrda qulagan
C) 1953-yil iyunida qurilgan, 1989-yil 9-noyabrda qulagan
D) 1961-yil avgustida qurilgan, 1991-yil 25-dekabrda qulagan
To'g'ri javob: A) 1961-yil avgustida qurilgan, 1989-yil 9-noyabrda qulagan✔
Izoh: Devor 1961-yil 13-avgustda qurila boshlagan va 1989-yil 9-noyabrda chegara ochilgan; Germaniya 1990-
yil 3-oktabrda birlashgan.
2. 751-yildagi Talas (Atlax) jangi kimlar o'rtasida bo'lgan?
A) Mo'g'ullar va Xorazmshohlar
B) Turk xoqonligi va Sosoniylar
C) Arab xalifaligi va Tan imperiyasi qo'shinlari
D) Saljuqiylar va G'aznaviylar
To'g'ri javob: C) Arab xalifaligi va Tan imperiyasi qo'shinlari
✔
Izoh: Talas jangida Abbosiylar qo'shini Tan Xitoyi qo'shinini yengib, Markaziy Osiyoda Xitoy ta'sirini cheklagan.
3. Arablar va Xitoy (Tan imperiyasi) qo'shinlari o'rtasidagi Talas jangi qaysi yili bo'lgan?
A) 776-yil
B) 751-yil
C) 747-yil
D) 712-yil
To'g'ri javob: B) 751-yil
✔
Izoh: 751-yilda Talas daryosi bo'yida arablar Tan imperiyasi qo'shinlarini yengib, Xitoyning g'arbga siljishini
to'xtatgan.
4. Quyidagi voqealardan qaysi biri eng oldin sodir bo'lgan?
A) Bastiliyaning olinishi
B) AQSh Mustaqillik deklaratsiyasi
C) «Shonli inqilob»
D) Gaiti mustaqilligi e'lon qilinishi
To'g'ri javob: C) «Shonli inqilob»
✔
Izoh: «Shonli inqilob» 1688, Deklaratsiya 1776, Bastiliya 1789, Gaiti mustaqilligi 1804-yilga to'g'ri keladi.
5. 1924-yilda Germaniyaning reparatsiya to'lovlarini tartibga solish uchun qabul qilingan reja kimning
nomi bilan ataladi?
A) Jorj Marshall
B) Charlz Dauess
C) Alfred fon Shliffen
D) Ouen Yang
To'g'ri javob: B) Charlz Dauess
✔
Izoh: Dauess rejasi reparatsiya to'lovlarini Germaniya iqtisodiy imkoniyatiga moslab, unga Amerika
kreditlarini jalb qilgan; 1929-yilda Yang rejasi qabul qilingan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 130

6. 1260-yilda Ayn Jolut jangida mo'g'ullar ustidan g'alaba qozongan qo'shin qaysi davlatga tegishli
edi?
A) Misr mamluklari sultonligi
B) Usmonlilar davlati
C) Ayyubiylar Suriyasi
D) Saljuqiylar davlati
To'g'ri javob: A) Misr mamluklari sultonligi✔
Izoh: Ayn Jolut jangida Qutuz va Baybars boshchiligidagi Misr mamluklari mo'g'ullarning g'arbga yurishini
to'xtatgan.
7. Amir Temur qaysi yili vafot etgan?
A) 1405-yil
B) 1409-yil
C) 1404-yil
D) 1402-yil
To'g'ri javob: A) 1405-yil
✔
Izoh: Amir Temur 1405-yil 18-fevralda O'trorda vafot etgan.
8. Fransiya inqilobi davrida yaratilib, keyinchalik milliy madhiyaga aylangan «Marselyeza» qo'shig'i
muallifi kim?
A) Kamil Demulen
B) Jan-Pol Marat
C) Ruje de Lil
D) Jorj Danton
To'g'ri javob: C) Ruje de Lil
✔
Izoh: Muhandis-kapitan Ruje de Lil 1792-yilda Strasburgda Reyn armiyasi uchun qo'shiq yozgan; uni Marsel
ko'ngillilari Parijga olib kelgan.
9. Ilk o'rta asrlarda Xorazmni boshqargan, Beruniy ma'lumotiga ko'ra Kat shahrini poytaxt qilgan
sulola qaysi?
A) Afrig'iylar
B) Ma'muniylar
C) Tohiriylar
D) Anushteginiylar
To'g'ri javob: A) Afrig'iylar
✔
Izoh: Beruniy yozishicha, Afrig'iylar sulolasi Xorazmni boshqargan, ularning poytaxti Kat shahri bo'lgan.
10. Abulfayzxon qaysi sulolaning so'nggi hukmdorlaridan biri bo'lgan?
A) Arabshohiylar
B) Shayboniylar
C) Mang'itlar
D) Ashtarxoniylar
To'g'ri javob: D) Ashtarxoniylar
✔
Izoh: Abulfayzxon (1711–1747) Ashtarxoniylarning oxirgi hukmdorlaridan biri; Fitrat unga bag'ishlab drama
yozgan.
11. 1995-yilda Bosniya va Gertsegovinadagi urushni to'xtatgan kelishuvlar qayerda tayyorlangan?
A) Deytonda (AQSh)
B) Jenevada (Shveytsariya)
C) Rambuyeda (Fransiya)
D) Oslo shahrida (Norvegiya)
To'g'ri javob: A) Deytonda (AQSh)
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 131

Izoh: Deyton kelishuvlari AQShning Ogayo shtatida tayyorlanib, 1995-yil dekabrida Parijda rasman
imzolangan.
12. Xivaning Ichan qal'a majmuasi qaysi yili YUNESKO Butunjahon merosi ro'yxatiga kiritilgan?
A) 1990-yil
B) 1993-yil
C) 2001-yil
D) 2000-yil
To'g'ri javob: A) 1990-yil✔
Izoh: Ichan qal'a 1990-yilda O'zbekistondagi birinchi Butunjahon merosi obyekti sifatida ro'yxatga olingan.
13. Yevropa iqtisodiy hamjamiyatini tashkil etgan shartnomalar qaysi yilda va qayerda imzolangan?
A) 1992-yil, Maastrixtda
B) 1951-yil, Parijda
C) 1949-yil, Londonda
D) 1957-yil, Rimda
To'g'ri javob: D) 1957-yil, Rimda
✔
Izoh: 1957-yilgi Rim shartnomalari YeIH va Yevroatomni tuzgan; 1951-yilgi Parij shartnomasi ko'mir va po'lat
birlashmasini, 1992-yilgi Maastrixt esa YeIni tuzgan.
14. O'zbek tilida arab yozuvidan lotin yozuviga birinchi marta qaysi yili o'tilgan?
A) 1929-yil
B) 1993-yil
C) 1940-yil
D) 1924-yil
To'g'ri javob: A) 1929-yil
✔
Izoh: 1929-yilda arab yozuvidan lotin yozuviga, 1940-yilda esa kirill yozuviga o'tilgan.
15. «Verden go'sht maydalagichi» nomini olgan va 1916-yilning ko'p qismini qamrab olgan jang qaysi
frontlarda bo'lgan?
A) Sharqiy frontda, Germaniya va Rossiya o'rtasida
B) G'arbiy frontda, Germaniya va Fransiya o'rtasida
C) Italiya frontida, Avstriya va Italiya o'rtasida
D) Bolqon frontida, Bolgariya va Serbiya o'rtasida
To'g'ri javob: B) G'arbiy frontda, Germaniya va Fransiya o'rtasida
✔
Izoh: Verden jangi 1916-yil fevral–dekabrda bo'lib, ikki tomondan ham yuz minglab askarlar halok bo'lgan.
16. 1915-yilda Antanta Dardanell bo'g'ozini egallab, Istanbulga yo'l ochishga urinib
muvaffaqiyatsizlikka uchragan operatsiya qanday nomlanadi?
A) Kut operatsiyasi
B) Gallipoli operatsiyasi
C) Salonika operatsiyasi
D) Brusilov yorib o'tishi
To'g'ri javob: B) Gallipoli operatsiyasi
✔
Izoh: Gallipoli yarim orolidagi desant 1915–1916-yillarda turk qo'shinlari qarshiligi tufayli muvaffaqiyatsiz
tugagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 132

17. Birinchi salib yurishiga chaqiriq 1095-yilda qayerda e'lon qilingan?
A) Konstans soborida Papa Martin V tomonidan
B) Klermon soborida Papa Urban II tomonidan
C) Venetsiyada doj Enriko Dandolo tomonidan
D) Lateran soborida Papa Innokentiy III tomonidan
To'g'ri javob: B) Klermon soborida Papa Urban II tomonidan✔
Izoh: 1095-yilda Papa Urban II Fransiyadagi Klermon soborida «Muqaddas qabr»ni ozod qilishga chaqirgan.
18. Go'ri Amir maqbarasi dastlab kim uchun qurila boshlagan?
A) Nabirasi Muhammad Sulton uchun
B) Otasi Amir Tarag'ay uchun
C) Ustozi Mir Sayyid Baraka uchun
D) O'g'li Jahongir uchun
To'g'ri javob: A) Nabirasi Muhammad Sulton uchun
✔
Izoh: Go'ri Amir 1403-yilda vafot etgan nabirasi Muhammad Sulton xotirasiga qurila boshlagan, keyin Temur
ham shu yerga dafn etilgan.
19. Registondagi Tillakori madrasasi-masjidi qaysi asrda qurilgan?
A) XVI asrda
B) XIX asrda
C) XVII asrda
D) XV asrda
To'g'ri javob: C) XVII asrda
✔
Izoh: Tillakori madrasasi 1646–1660-yillarda Yalangto'shbiy tomonidan qurdirilgan.
20. Niderlandiyaning Ispaniyadan mustaqilligi xalqaro miqyosda qaysi shartnoma bilan rasman tan
olingan?
A) 1713-yilgi Utrext sulhi
B) 1609-yilgi o'n ikki yillik yarash
C) 1579-yilgi Utrext uniyasi
D) 1648-yilgi Vestfaliya sulhi
To'g'ri javob: D) 1648-yilgi Vestfaliya sulhi
✔
Izoh: 1609-yilda faqat vaqtinchalik yarash tuzilgan; Ispaniya Birlashgan provinsiyalar mustaqilligini 1648-yilgi
Myunster (Vestfaliya) sulhida tan olgan.
21. O'zbekiston Respublikasining Davlat gerbi qachon qabul qilingan?
A) 1992-yil 8-dekabr
B) 1991-yil 18-noyabr
C) 1992-yil 10-dekabr
D) 1992-yil 2-iyul
To'g'ri javob: D) 1992-yil 2-iyul
✔
Izoh: Davlat gerbi to'g'risidagi qonun 1992-yil 2-iyulda qabul qilingan.
22. Ilk o'rta asrlarda Sug'd (Samarqand) hukmdorlari qanday unvonga ega bo'lgan?
A) Xorazmshoh
B) Afshin
C) Buxorxudot
D) Ixshid
To'g'ri javob: D) Ixshid
✔
Izoh: Samarqand va Farg'ona hukmdorlari ixshid, Buxoro hukmdorlari buxorxudot, Ustrushona hukmdorlari
afshin deb atalgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 133

23. 1792-yil sentyabrida fransuz inqilobiy qo'shini Prussiya qo'shinlarini to'xtatgan jang qaysi?
A) Vaterloo jangi
B) Iyena jangi
C) Valmi jangi
D) Austerlis jangi
To'g'ri javob: C) Valmi jangi✔
Izoh: Valmi jangi interventlar hujumini to'xtatgan; uning ertasiga Fransiyada respublika e'lon qilingan.
24. Amir Temurning qaysi o'g'li uning vafotidan so'ng Hirotda hukmronlik qilib, davlatni uzoq yillar
boshqargan?
A) Umarshayx
B) Jahongir
C) Mironshoh
D) Shohrux
To'g'ri javob: D) Shohrux
✔
Izoh: Shohrux 1409–1447-yillarda Hirotdan turib Temuriylar davlatini boshqargan.
25. Ikkinchi jahon urushi yillarida O'zbekistonga nima ko'chirib keltirilgan?
A) Butun Qora dengiz floti
B) Qizil Armiya bosh shtabi
C) Front hududlaridagi yuzlab sanoat korxonalari va yuz minglab kishilar
D) Ittifoq poytaxti va hukumati
To'g'ri javob: C) Front hududlaridagi yuzlab sanoat korxonalari va yuz minglab kishilar
✔
Izoh: Urush yillarida O'zbekistonga ko'plab zavod-fabrikalar va evakuatsiya qilingan yuz minglab aholi,
jumladan bolalar joylashtirilgan.
26. «Shajarai turk» va «Shajarai tarokima» asarlari muallifi bo'lgan Xiva xoni kim?
A) Anushaxon
B) Muhammad Rahimxon Feruz
C) Eltuzarxon
D) Abulg'ozi Bahodirxon
To'g'ri javob: D) Abulg'ozi Bahodirxon
✔
Izoh: Abulg'ozixon (1643–1663) «Shajarai turk» va «Shajarai tarokima» tarixiy asarlarini yozgan.
27. 1265-yilda Angliyada shaharlar vakillari ham qatnashgan parlament chaqirilishi kimning nomi
bilan bog'liq?
A) Tomas Beket
B) Vilgelm Bosqinchi
C) Simon de Monfor
D) Ioann Yersiz
To'g'ri javob: C) Simon de Monfor
✔
Izoh: Baronlar yetakchisi Simon de Monfor 1265-yilda ritsarlar va shahar vakillarini ham chaqirgan; bu ingliz
parlamentining boshlanishi sanaladi.
28. 1945-yil fevralidagi Yalta (Qrim) konferensiyasida qaysi qaror qabul qilingan?
A) Yaponiyaga atom bombasi qo'llanilishi
B) Germaniyaning sharqiy chegarasini Odra–Nisa bo'ylab yakuniy belgilash
C) SSSR Germaniya taslim bo'lgandan 2–3 oy keyin Yaponiyaga qarshi urushga kirishi
D) Fransiyada 1944-yil may oyida ikkinchi front ochilishi
To'g'ri javob: C) SSSR Germaniya taslim bo'lgandan 2–3 oy keyin Yaponiyaga qarshi urushga kirishi
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 134

Izoh: Yaltada Germaniyani okkupatsiya zonalariga bo'lish, BMTni tuzish va SSSRning Yaponiyaga qarshi
urushga kirishi kelishilgan.
29. O'zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi matni muallifi kim?
A) Erkin Vohidov
B) Muhammad Yusuf
C) G'afur G'ulom
D) Abdulla Oripov
To'g'ri javob: D) Abdulla Oripov✔
Izoh: Madhiya so'zlari Abdulla Oripov, musiqasi Mutal Burhonov qalamiga mansub.
30. AQSh Mustaqillik deklaratsiyasi qaysi sanada qabul qilingan?
A) 1781-yil 19-oktabr
B) 1787-yil 17-sentyabr
C) 1776-yil 4-iyul
D) 1775-yil 19-aprel
To'g'ri javob: C) 1776-yil 4-iyul
✔
Izoh: Ikkinchi Kontinental kongress 1776-yil 4-iyulda Mustaqillik deklaratsiyasini qabul qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 135

23-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Abdurauf Fitratning Istanbulda nashr etilgan, madrasa ta'limini isloh qilish g'oyasiga bag'ishlangan
asari qaysi?
A) «Padarkush»
B) «Kecha va kunduz»
C) «Munozara»
D) «Abulfayzxon»
To'g'ri javob: C) «Munozara»✔
Izoh: Fitratning «Munozara» asari 1909-yilda Istanbulda nashr etilgan, unda yangi usul ta'limi targ'ib qilingan.
2. Milodiy III asrda Xorazm podsholarining qarorgohi bo'lgan saroy-qal'a qaysi?
A) Ayozqal'a
B) Qo'yqirilganqal'a
C) Tuproqqal'a
D) Jonbosqal'a
To'g'ri javob: C) Tuproqqal'a
✔
Izoh: Tuproqqal'a (Qoraqalpog'iston) milodiy III asrda Xorazm podsholarining qarorgohi bo'lgan, undan
devoriy suratlar va hujjatlar topilgan.
3. Minorai Kalon qaysi yili qurib bitkazilgan?
A) 1196-yil
B) 1127-yil
C) 1417-yil
D) 1108-yil
To'g'ri javob: B) 1127-yil
✔
Izoh: Buxorodagi Minorai Kalon 1127-yilda Arslonxon tomonidan qurdirilgan.
4. Yunon-Baqtriya podsholigiga kim asos solgan?
A) Antiox
B) Evtidem
C) Salavk
D) Diodot
To'g'ri javob: D) Diodot
✔
Izoh: Baqtriya satrapi Diodot mil. avv. III asr o'rtalarida Salavkiylardan ajralib, Yunon-Baqtriya podsholigiga
asos solgan.
5. Germaniyani «temir va qon» bilan birlashtirish siyosati bilan mashhur Prussiya davlat arbobi kim?
A) Klemens fon Metternix
B) Gelmut fon Moltke
C) Otto fon Bismark
D) Vilgelm I
To'g'ri javob: C) Otto fon Bismark
✔
Izoh: Bismark 1862-yildagi nutqida masalalarni nutqlar bilan emas, «temir va qon» bilan hal qilish kerakligini
aytgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 136

6. 1944-yil iyulida Bretton-Vuds konferensiyasida qaysi xalqaro tashkilotlarni tuzishga qaror qilingan?
A) NATO va Yevropa Kengashi
B) Jahon savdo tashkiloti va OPEK
C) BMT va YUNESKO
D) Xalqaro valyuta fondi va Jahon banki
To'g'ri javob: D) Xalqaro valyuta fondi va Jahon banki✔
Izoh: Bretton-Vudsda urushdan keyingi valyuta tizimi asoslari ishlab chiqilib, XVF va Xalqaro tiklanish va
taraqqiyot banki tuzilgan.
7. Turkiston muxtoriyati hukumatining birinchi rahbari kim bo'lgan?
A) Munavvar qori
B) Muhammadjon Tinishboyev
C) Fayzulla Xo'jayev
D) Mustafo Cho'qay
To'g'ri javob: B) Muhammadjon Tinishboyev
✔
Izoh: Muxtoriyat hukumatini dastlab Muhammadjon Tinishboyev, keyin Mustafo Cho'qay boshqargan.
8. Turkiston muxtoriyati qaysi yili tugatilgan?
A) 1924-yil
B) 1918-yil
C) 1920-yil
D) 1917-yil
To'g'ri javob: B) 1918-yil
✔
Izoh: Turkiston muxtoriyati 1918-yil fevralida bolsheviklar tomonidan qurol kuchi bilan tugatilgan.
9. Somoniylar davlati boshqaruvida moliya ishlariga mas'ul mahkama boshlig'i qanday nomlangan?
A) Muhtasib
B) Mustavfiy
C) Sohibi barid
D) Sohibi shurat
To'g'ri javob: B) Mustavfiy
✔
Izoh: Mustavfiy devoni davlat moliyasi va soliq tushumlarini boshqargan.
10. Konfutsiy fikrlari jamlangan asar qanday nomlanadi?
A) «Shi szi» («Tarixiy yozuvlar»)
B) «Urush san'ati»
C) «Lun yu» («Suhbatlar va mulohazalar»)
D) «Dao de jing»
To'g'ri javob: C) «Lun yu» («Suhbatlar va mulohazalar»)
✔
Izoh: «Lun yu» Konfutsiyning shogirdlari yozib qoldirgan hikmatlari; «Dao de jing» Lao-tszi, «Shi szi» Sima
Syanga tegishli.
11. Kalvinizm tarafdorlari Angliyada qanday nom bilan atalgan?
A) Gyozlar
B) Puritanlar
C) Gugenotlar
D) Presviterianlar
To'g'ri javob: B) Puritanlar
✔
Izoh: Angliyada kalvinchilar puritanlar, Fransiyada gugenotlar, Shotlandiyada presviterianlar deb atalgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 137

12. Makedoniyalik Aleksandr Doro III qo'shinini hal qiluvchi tarzda yengib, Ahamoniylar davlatini
qulatgan jang qaysi?
A) Gavgamela jangi (mil. av. 331)
B) Granik jangi (mil. av. 334)
C) Xeroneya jangi (mil. av. 338)
D) Gidasp jangi (mil. av. 326)
To'g'ri javob: A) Gavgamela jangi (mil. av. 331)✔
Izoh: Gavgamela jangidan keyin Doro III qochib ketgan va Aleksandr Bobil, Suza, Persepolni egallagan;
Xeroneyada esa Filipp II yunonlarni yenggan.
13. 1827-yilgi Navarin dengiz jangida Angliya, Fransiya va Rossiya floti qaysi davlat flotini yenggan?
A) Ispaniya floti
B) Usmonli-Misr floti
C) Gollandiya floti
D) Avstriya floti
To'g'ri javob: B) Usmonli-Misr floti
✔
Izoh: Navarin jangi Usmonli imperiyasini zaiflashtirib, Yunonistonning mustaqillikka erishishiga yo'l ochgan.
14. Toshkentni bosib olgan rus qo'shinlariga kim qo'mondonlik qilgan?
A) K.P.Kaufman
B) M.G.Chernyayev
C) V.A.Perovskiy
D) M.D.Skobelev
To'g'ri javob: B) M.G.Chernyayev
✔
Izoh: General Chernyayev 1865-yilda Toshkentni egallagan, keyin uning o'rniga boshqa generallar
tayinlangan.
15. Rim imperiyasi qaysi imperator davrida eng katta hududga erishgan?
A) Trayan
B) Adrian
C) Mark Avreliy
D) Avgust
To'g'ri javob: A) Trayan
✔
Izoh: Trayan Dakiya va Mesopotamiyani bosib olgach, 117-yilga kelib imperiya eng katta hududga yetgan;
Adrian keyin ba'zi yerlardan voz kechgan.
16. Katolik cherkovining Kontrreformatsiya dasturini ishlab chiqqan sobor qaysi?
A) Nikeya sobori (325)
B) Konstans sobori (1414–1418)
C) Trident sobori (1545–1563)
D) Lateran sobori (1215)
To'g'ri javob: C) Trident sobori (1545–1563)
✔
Izoh: Trident sobori katolik ta'limotini tasdiqlagan, ruhoniylar tayyorlash uchun seminariyalar ochishni
belgilagan va protestantlikni qoralagan.
17. Yangi qit'a kimning nomi bilan «Amerika» deb atala boshlagan?
A) Vasko Nunyes de Balboa
B) Jon Kabot
C) Xristofor Kolumb
D) Amerigo Vespuchchi
To'g'ri javob: D) Amerigo Vespuchchi
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 138

Izoh: Vespuchchi ochilgan yerlar yangi qit'a ekanligini ta'kidlagan; 1507-yilda Valdzemyuller xaritasida bu
yerlar «America» deb yozilgan.
18. Uchinchi Punik urushi natijasida Karfagen qaysi yilda vayron qilingan?
A) Mil. av. 202-yil
B) Mil. av. 241-yil
C) Mil. av. 264-yil
D) Mil. av. 146-yil
To'g'ri javob: D) Mil. av. 146-yil✔
Izoh: Uchinchi Punik urushi mil. av. 149–146-yillarda bo'lib, Karfagen yer bilan yakson qilingan; o'sha yili
Korinf ham vayron etilgan.
19. Amerika qit'asida qullikni eng oxirgi bo'lib, 1888-yilda bekor qilgan mamlakat qaysi?
A) Meksika
B) Braziliya
C) AQSh
D) Kuba
To'g'ri javob: B) Braziliya
✔
Izoh: Braziliyada 1888-yil 13-maydagi «Oltin qonun» bilan qullik bekor qilingan; AQShda bu 1865-yilda XIII
tuzatish bilan amalga oshgan.
20. Napoleon 1806-yilda Berlin dekreti bilan e'lon qilgan Kontinental blokada qaysi davlatga qarshi
qaratilgan edi?
A) Rossiya
B) Buyuk Britaniya
C) Avstriya
D) Prussiya
To'g'ri javob: B) Buyuk Britaniya
✔
Izoh: Kontinental blokada Yevropa portlarini Britaniya savdosi uchun yopib, uni iqtisodiy jihatdan bo'g'ishni
ko'zlagan.
21. «Xamsa»ning birinchi dostoni qaysi?
A) «Layli va Majnun»
B) «Saddi Iskandariy»
C) «Hayrat ul-abror»
D) «Farhod va Shirin»
To'g'ri javob: C) «Hayrat ul-abror»
✔
Izoh: «Xamsa» «Hayrat ul-abror», «Farhod va Shirin», «Layli va Majnun», «Sab'ai sayyor», «Saddi Iskandariy»
tartibida joylashgan.
22. Inklar imperiyasining poytaxti qaysi shahar edi?
A) Kusko
B) Lima
C) Chichen-Itsa
D) Tenochtitlan
To'g'ri javob: A) Kusko
✔
Izoh: Kusko inklar poytaxti bo'lgan; Tenochtitlan asteklar poytaxti, Lima ispanlar asos solgan shahar, Chichen-
Itsa mayya markazi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 139

23. Iskandar Makedonskiy qaysi yili va qayerda vafot etgan?
A) Mil. avv. 323-yil, Pellada
B) Mil. avv. 330-yil, Baqtrada
C) Mil. avv. 323-yil, Bobilda
D) Mil. avv. 327-yil, Marokandada
To'g'ri javob: C) Mil. avv. 323-yil, Bobilda✔
Izoh: Iskandar Makedonskiy Hindiston yurishidan qaytgach, mil. avv. 323-yilda Bobilda vafot etgan.
24. Yapon «kamikadze» uchuvchilari birinchi marta muntazam ravishda qaysi jangda qo'llanilgan?
A) 1942-yildagi Midvey jangida
B) 1944-yildagi Leyte ko'rfazidagi jangda
C) 1942-yildagi Marjon dengizi jangida
D) 1941-yildagi Perl-Xarbor hujumida
To'g'ri javob: B) 1944-yildagi Leyte ko'rfazidagi jangda
✔
Izoh: Kamikadze hujumlari 1944-yil oktabrida Filippindagi Leyte ko'rfazi jangida tizimli ravishda qo'llanila
boshlagan.
25. Germaniya imperiyasi 1871-yil 18-yanvarda qayerda e'lon qilingan?
A) Potsdamdagi Sansusi saroyida
B) Berlindagi qirollik saroyida
C) Versal saroyining Ko'zgular zalida
D) Frankfurtdagi Pavel cherkovida
To'g'ri javob: C) Versal saroyining Ko'zgular zalida
✔
Izoh: Germaniya imperiyasi mag'lub Fransiyaning Versal saroyida e'lon qilinib, Prussiya qiroli Vilgelm I
imperator bo'lgan.
26. Qoraxoniylar davrida xizmati evaziga harbiylarga yer-mulk berish tizimi qanday atalgan?
A) Suyurg'ol
B) Iqto
C) Mulki xolis
D) Vaqf
To'g'ri javob: B) Iqto
✔
Izoh: Iqto – davlat xizmati evaziga beriladigan yer-mulk bo'lib, Qoraxoniylar davrida keng tarqalgan.
27. Navoiyning «Mahbub ul-qulub» asari qaysi janrga mansub?
A) Lug'at
B) Ijtimoiy-axloqiy nasriy asar
C) Tarixiy doston
D) Lirik devon
To'g'ri javob: B) Ijtimoiy-axloqiy nasriy asar
✔
Izoh: «Mahbub ul-qulub» (1500) jamiyatdagi turli toifalar va axloqiy masalalarga bag'ishlangan nasriy asar.
28. 1940-yil may–iyunida ingliz-fransuz qo'shinlarini qamaldan dengiz orqali evakuatsiya qilish qaysi
port orqali amalga oshirilgan?
A) Dyunkerk
B) Kale
C) Gavr
D) Brest
To'g'ri javob: A) Dyunkerk
✔
Izoh: «Dinamo» operatsiyasi davomida Dyunkerkdan 300 mingdan ortiq askar Britaniyaga olib chiqilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 140

29. 1956-yilgi Suvaysh inqirozining sababi nima edi?
A) Misr prezidenti Nosirning Suvaysh kanalini milliylashtirishi
B) SSSRning Misrga raketalar joylashtirishi
C) Britaniyaning Misrni rasman koloniya deb e'lon qilishi
D) Isroilning Sinay yarim orolini egallashi va kanalni yopishi
To'g'ri javob: A) Misr prezidenti Nosirning Suvaysh kanalini milliylashtirishi✔
Izoh: Nosir 1956-yil iyulida kanalni milliylashtirgan; bunga javoban Britaniya, Fransiya va Isroil Misrga hujum
qilgan, lekin AQSh va SSSR bosimi bilan chekingan.
30. G'ijduvon jangida yengilgan Safaviylar qo'shiniga kim qo'mondonlik qilgan?
A) Shoh Abbos
B) Shoh Ismoil
C) Najmi Soniy
D) Bobur
To'g'ri javob: C) Najmi Soniy
✔
Izoh: 1512-yilda G'ijduvon yonida Najmi Soniy boshchiligidagi qo'shin tor-mor etilgan, Najmi Soniy halok
bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 141

24-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. 1939-yil sentyabridan 1940-yil mayigacha G'arbiy frontda yirik jangovar harakatlar deyarli
bo'lmagan davr qanday nomlangan?
A) «G'alati urush»
B) «Qishki urush»
C) «Chaqmoq urush»
D) «Sovuq urush»
To'g'ri javob: A) «G'alati urush»✔
Izoh: Britaniya va Fransiya urush e'lon qilgan bo'lsa-da, G'arbda faol harakatlar bo'lmagan; bu davr «g'alati
urush» deb atalgan.
2. Xitoy Xalq Respublikasi qachon e'lon qilingan?
A) 1950-yil 25-iyunda
B) 1946-yil 10-oktabrda
C) 1945-yil 2-sentyabrda
D) 1949-yil 1-oktabrda
To'g'ri javob: D) 1949-yil 1-oktabrda
✔
Izoh: Fuqarolar urushida g'alaba qozongan Mao Szedun 1949-yil 1-oktabrda Pekinda XXRni e'lon qilgan;
Gomindan Tayvanga chekingan.
3. «Kecha va kunduz» romani muallifi kim?
A) Oybek
B) Cho'lpon
C) Abdulla Qodiriy
D) Fitrat
To'g'ri javob: B) Cho'lpon
✔
Izoh: Abdulhamid Cho'lpon «Kecha va kunduz» romanini 1930-yillarda yozgan.
4. 1410-yilgi Grunvald jangida Polsha-Litva ittifoqi qaysi kuchni tor-mor qilgan?
A) Usmonli qo'shinini
B) Tevton ordenini
C) Oltin O'rdani
D) Muqaddas Rim imperiyasini
To'g'ri javob: B) Tevton ordenini
✔
Izoh: Grunvald jangida Polsha qiroli Vladislav II Yagaylo va Litva knyazi Vitovt Tevton ordeni qo'shinini
yenggan.
5. Turk xoqonligiga asos solgan hukmdor kim?
A) Bumin
B) Muqan
C) Sulu
D) Istami
To'g'ri javob: A) Bumin
✔
Izoh: Ashina urug'idan bo'lgan Bumin 552-yilda jujanlarni yengib, xoqon unvonini olgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 142

6. Qo'qon xonligiga kim asos solgan?
A) Shohruhbiy
B) Umarxon
C) Olimxon
D) Norbo'tabiy
To'g'ri javob: A) Shohruhbiy✔
Izoh: Ming urug'idan bo'lgan Shohruhbiy XVIII asr boshida Farg'ona vodiysida Qo'qon xonligiga asos solgan.
7. 1938-yilda neandertal bola skeleti topilgan Teshiktosh g'ori qaysi hududda joylashgan?
A) Toshkent (Bo'stonliq)
B) Surxondaryo (Boysun tog'lari)
C) Navoiy (Nurota tog'lari)
D) Qashqadaryo (Kitob)
To'g'ri javob: B) Surxondaryo (Boysun tog'lari)
✔
Izoh: Teshiktosh g'ori Surxondaryoning Boysun tog'larida joylashgan; 1938-yilda A.P.Okladnikov u yerda
neandertal bola skeletini topgan.
8. Xonliklar davrida tunda shahar tartibini qo'riqlagan mansabdor qanday atalgan?
A) Rais
B) Qushbegi
C) Mehtar
D) Mirshab
To'g'ri javob: D) Mirshab
✔
Izoh: Mirshab – tungi qo'riqchi xizmati boshlig'i, shahar tinchligini saqlagan.
9. Xonliklarda davlatga tegishli bo'lgan yerlar qanday nomlangan?
A) Suyurg'ol yerlari
B) Vaqf yerlari
C) Mulki sultoniy (amlok)
D) Mulki xolis
To'g'ri javob: C) Mulki sultoniy (amlok)
✔
Izoh: Mulki sultoniy (amlok) yerlari davlatga tegishli bo'lib, ularda ishlovchilar xiroj to'lagan.
10. Turkiya respublikasi qaysi yilda e'lon qilingan va uning birinchi prezidenti kim bo'lgan?
A) 1923-yil, Mustafo Kamol
B) 1923-yil, Ismet Inyonyu
C) 1924-yil, Ismet Inyonyu
D) 1920-yil, Mustafo Kamol
To'g'ri javob: A) 1923-yil, Mustafo Kamol
✔
Izoh: 1923-yil 29-oktabrda Turkiya respublika deb e'lon qilingan va Mustafo Kamol prezident etib saylangan.
11. 1258-yilda Bag'dodni egallab, Abbosiylar xalifaligiga barham bergan mo'g'ul hukmdori kim?
A) Xubilay
B) Mongkexon
C) Hulokuxon
D) Botuxon
To'g'ri javob: C) Hulokuxon
✔
Izoh: Mongkexonning ukasi Hulokuxon 1258-yilda Bag'dodni egallagan va so'nggi Abbosiy xalifa al-Musta'sim
qatl etilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 143

12. Birinchi jahon urushidan keyin tiklangan Polsha davlatining asosiy rahbarlaridan biri kim?
A) Aleksandr Karageorgiyevich
B) Yuzef Pilsudskiy
C) Miklosh Xorti
D) Tomash Masarik
To'g'ri javob: B) Yuzef Pilsudskiy✔
Izoh: Pilsudskiy 1918-yilda Polsha davlati boshlig'i bo'lgan; Masarik Chexoslovakiya, Xorti Vengriya rahbari
edi.
13. Ma'rifatchilik davrida ko'p jildli «Ensiklopediya»ni nashr etishga rahbarlik qilgan fransuz
mutafakkiri kim?
A) Jan-Jak Russo
B) Volter
C) Sharl Monteskye
D) Deni Didro
To'g'ri javob: D) Deni Didro
✔
Izoh: «Ensiklopediya» Didro va d'Alamber tahririda chiqqan; Volter, Monteskye, Russo ham unga maqolalar
yozgan.
14. Amir Temurning harbiy-siyosiy qarashlari aks etgan asar qaysi?
A) «Boburnoma»
B) «Shajarai turk»
C) «Temur tuzuklari»
D) «Zafarnoma»
To'g'ri javob: C) «Temur tuzuklari»
✔
Izoh: «Temur tuzuklari»da davlatni boshqarish va qo'shin tuzish qoidalari bayon etilgan.
15. Amir Temur «Ko'ragon» unvonini qanday olgan?
A) Chingiziy malikaga uylangani uchun
B) Xalifadan yorliq olgani uchun
C) Oltin O'rda xonini yenggani uchun
D) Hindistonni zabt etgani uchun
To'g'ri javob: A) Chingiziy malikaga uylangani uchun
✔
Izoh: «Ko'ragon» – «xon kuyovi» degani; Temur Chingiziy Qozonxonning qizi Saroymulkxonimga uylangan.
16. Toshkent metropoliteni qaysi yili foydalanishga topshirilgan?
A) 1984-yil
B) 1977-yil
C) 1991-yil
D) 1966-yil
To'g'ri javob: B) 1977-yil
✔
Izoh: Toshkent metrosi 1977-yil noyabrida ishga tushirilgan, u O'rta Osiyodagi birinchi metropoliten bo'lgan.
17. Xotin-qizlarni paranjidan ozod qilishga qaratilgan «Hujum» kampaniyasi qaysi yili boshlangan?
A) 1937-yil
B) 1924-yil
C) 1930-yil
D) 1927-yil
To'g'ri javob: D) 1927-yil
✔
Izoh: «Hujum» harakati 1927-yil 8-martda boshlangan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 144

18. Angliya inqilobi davrida qirol tarafdorlari va parlament tarafdorlari qanday laqablar bilan atalgan?
A) Yakobinlar va jirondachilar
B) Gyozlar va gugenotlar
C) Torilar va vigilar
D) Kavalerlar va «dumaloqboshlar»
To'g'ri javob: D) Kavalerlar va «dumaloqboshlar»✔
Izoh: Qirol tarafdorlarini kavalerlar, qisqa soch qo'ygan puritan parlament tarafdorlarini esa
«dumaloqboshlar» deb ataganlar.
19. «Ilohiyot yig'indisi» (Summa Theologiae) asarida Aristotel falsafasini xristian ta'limoti bilan
uyg'unlashtirgan sxolast kim?
A) Anselm Kenterberiyskiy
B) Per Abelyar
C) Foma Akvinskiy
D) Avgustin Avreliy
To'g'ri javob: C) Foma Akvinskiy
✔
Izoh: XIII asrda Foma Akvinskiy sxolastikaning cho'qqisi hisoblangan «Ilohiyot yig'indisi»ni yozgan.
20. Turk xoqonligi Sharqiy va G'arbiy qismlarga qaysi yili bo'lingan?
A) 603-yil
B) 588-yil
C) 630-yil
D) 552-yil
To'g'ri javob: A) 603-yil
✔
Izoh: Ichki nizolar natijasida Turk xoqonligi 603-yilda Sharqiy va G'arbiy xoqonliklarga ajralgan.
21. Irlandiyada Britaniyaga qarshi 1916-yilda Dublinda ko'tarilgan qo'zg'olon qanday nomlanadi?
A) Fenianlar qo'zg'oloni
B) Pasxa qo'zg'oloni
C) Gomrul qo'zg'oloni
D) Qonli yakshanba
To'g'ri javob: B) Pasxa qo'zg'oloni
✔
Izoh: 1916-yil aprelida Pasxa haftasida Dublinda Irlandiya respublikasi e'lon qilingan, qo'zg'olon bir haftada
bostirilgan.
22. Qaysi juftlikda mutafakkir va uning g'oyasi to'g'ri berilgan?
A) Adam Smit — xalq suvereniteti
B) Monteskye — hokimiyatlar bo'linishi
C) Russo — «ko'rinmas qo'l» nazariyasi
D) Lokk — taqdiri azal ta'limoti
To'g'ri javob: B) Monteskye — hokimiyatlar bo'linishi
✔
Izoh: Hokimiyatlar bo'linishi Monteskyega, «ko'rinmas qo'l» Adam Smitga, xalq suvereniteti Russoga, taqdiri
azal Kalvinga tegishli.
23. Amir Temurning qaysi o'g'li o'zidan oldin, 1376-yilda vafot etgan?
A) Jahongir
B) Umarshayx
C) Shohrux
D) Mironshoh
To'g'ri javob: A) Jahongir
✔
Izoh: Temurning to'ng'ich o'g'li Jahongir 1376-yilda yosh vafot etgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 145

24. Ikkinchi jahon urushidan keyin AQSh va SSSR o'rtasidagi qurollanish poygasi bilan bog'liq qaysi
da'vo to'g'ri?
A) SSSR 1945-yilda atom bombasini qo'llagan
B) SSSR atom bombasini AQShdan oldin sinovdan o'tkazgan
C) AQSh birinchi sun'iy yo'ldoshni 1957-yilda uchirgan
D) AQSh birinchi vodorod bombasini 1952-yilda, SSSR 1953-yilda sinovdan o'tkazgan
To'g'ri javob: D) AQSh birinchi vodorod bombasini 1952-yilda, SSSR 1953-yilda sinovdan o'tkazgan✔
Izoh: AQSh 1952-yil noyabrida termoyadro qurilmasini, SSSR 1953-yil avgustida vodorod bombasini sinagan;
atom bombasini AQSh 1945-yilda, SSSR 1949-yilda yaratgan.
25. Xitoyda 1978-yildan boshlangan «islohotlar va ochiqlik» siyosati kimning nomi bilan bog'liq?
A) Mao Szedun
B) Lyu Shaotsi
C) Chjou Enlay
D) Den Syaopin
To'g'ri javob: D) Den Syaopin
✔
Izoh: Den Syaopin rahbarligida Xitoyda bozor islohotlari va erkin iqtisodiy zonalar joriy etilgan.
26. Fransiyada 1936-yilda saylovda g'alaba qozonib, hukumat tuzgan chap kuchlar koalitsiyasi va
uning rahbari kim?
A) Xalq fronti, Leon Blyum
B) Ozod Fransiya, Sharl de Goll
C) Milliy blok, Raymon Puankare
D) Chap blok, Eduard Errio
To'g'ri javob: A) Xalq fronti, Leon Blyum
✔
Izoh: Leon Blyum boshchiligidagi Xalq fronti hukumati 40 soatlik ish haftasi va pullik ta'tilni joriy qilgan.
27. O'zbekiston Davlat bayrog'idagi ko'k rang nimani anglatadi?
A) Tinchlik va poklikni
B) Mangu osmon va obihayotni
C) Tabiatni va mo'l hosilni
D) Hayot kuchini
To'g'ri javob: B) Mangu osmon va obihayotni
✔
Izoh: Ko'k rang – mangu osmon va obihayot ramzi, oq – tinchlik va poklik, yashil – tabiat va hosildorlik ramzi.
28. XIV asr o'rtalarida (1347–1351) Yevropa aholisining katta qismini qirib yuborgan ofat qanday
nomlanadi?
A) Buyuk ochlik
B) Kichik muzlik davri
C) Qora o'lim (o'lat epidemiyasi)
D) Chechak epidemiyasi
To'g'ri javob: C) Qora o'lim (o'lat epidemiyasi)
✔
Izoh: O'lat epidemiyasi 1347-yildan Yevropaga tarqalib, turli hisoblarga ko'ra aholining uchdan bir qismidan
ko'prog'ini nobud qilgan.
29. Muqanna qo'zg'olonining so'nggi tayanch maskani bo'lgan qal'a qayerda joylashgan?
A) Farg'onada
B) Xorazmda
C) Choch vohasida
D) Kesh viloyatida
To'g'ri javob: D) Kesh viloyatida
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 146

Izoh: Muqanna oxirgi marta Kesh (Shahrisabz) atrofidagi Som qal'asida himoyalangan va 783-yilda halok
bo'lgan.
30. AQSh Konstitutsiyasiga kiritilgan dastlabki o'nta tuzatish qanday nomlanadi?
A) Konfederatsiya moddalari
B) Federalist maqolalar
C) Huquqlar to'g'risidagi bill
D) Shimoli-g'arbiy farmon
To'g'ri javob: C) Huquqlar to'g'risidagi bill✔
Izoh: 1791-yilda kuchga kirgan dastlabki o'n tuzatish so'z, din erkinligi va boshqa fuqarolik huquqlarini
kafolatlagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 147

25-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. 1555-yilgi Augsburg diniy sulhining asosiy tamoyili qanday ifodalanadi?
A) «Bir qirol, bir qonun, bir e'tiqod»
B) «Papa — xatosiz hakam»
C) «Imon orqaligina najot topiladi»
D) «Kimning hududi bo'lsa, o'shaning dini»
To'g'ri javob: D) «Kimning hududi bo'lsa, o'shaning dini»✔
Izoh: Augsburg sulhiga ko'ra nemis knyazlari o'z yerlari uchun katolik yoki lyuteran dinini tanlash huquqini
olgan.
2. Iskandar Makedonskiy qo'shiniga qarshi Sug'diyonadagi xalq kurashiga kim boshchilik qilgan?
A) Bess
B) Diodot
C) Spitamen
D) Shiroq
To'g'ri javob: C) Spitamen
✔
Izoh: Spitamen mil. avv. 329–328-yillarda Iskandar qo'shinlariga qarshi kurashga boshchilik qilgan
sug'diyonalik sarkarda.
3. Fransiyada 1848-yilgi inqilobdan keyin prezident etib saylangan va 1852-yilda imperator bo'lgan
shaxs kim?
A) Adolf Tyer
B) Lui Napoleon Bonapart
C) Alfons de Lamartin
D) Lui Filipp
To'g'ri javob: B) Lui Napoleon Bonapart
✔
Izoh: Lui Napoleon 1848-yil dekabrida prezident bo'lgan, 1851-yilda to'ntarish qilib, 1852-yilda Napoleon III
nomi bilan imperator bo'lgan.
4. 1892-yilda Toshkentda bo'lib o'tgan xalq qo'zg'oloni qanday nom bilan mashhur?
A) «Oq kiyimlilar qo'zg'oloni»
B) «Dukchi eshon qo'zg'oloni»
C) «Mardikorlar qo'zg'oloni»
D) «Vabo qo'zg'oloni»
To'g'ri javob: D) «Vabo qo'zg'oloni»
✔
Izoh: 1892-yilda vabo epidemiyasi bahonasidagi zo'ravon choralarga qarshi Toshkentda «vabo qo'zg'oloni»
bo'lgan.
5. 1527-yilgi Xonva jangida Bobur kimni yenggan?
A) Dehli sultoni Ibrohim Lodiyni
B) Muhammad Shayboniyxonni
C) Rajput hukmdori Rana Sangoni
D) Shoh Ismoil Safaviyni
To'g'ri javob: C) Rajput hukmdori Rana Sangoni
✔
Izoh: Xonva (Kanva) jangida Bobur rajputlar ittifoqi boshlig'i Rana Sangoni yenggan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 148

6. Yaponiyaning taslim bo'lish akti qachon va qayerda imzolangan?
A) 1945-yil 15-avgustda Tokiodagi imperator saroyida
B) 1945-yil 8-mayda Berlinda
C) 1945-yil 2-sentyabrda «Missuri» linkorida
D) 1945-yil 9-avgustda Nagasakida
To'g'ri javob: C) 1945-yil 2-sentyabrda «Missuri» linkorida✔
Izoh: 15-avgustda imperator Xirotoxito taslim bo'lishni e'lon qilgan, rasmiy akt esa 2-sentyabrda Tokio
ko'rfazidagi «Missuri» linkorida imzolangan.
7. Xiva xonligining Rossiya bilan Gandimiyon shartnomasini imzolagan xoni kim?
A) Olloqulixon
B) Asfandiyorxon
C) Muhammad Rahimxon II
D) Said Abdullaxon
To'g'ri javob: C) Muhammad Rahimxon II
✔
Izoh: Gandimiyon shartnomasini Xiva xoni Muhammad Rahimxon II (Feruz) imzolagan.
8. Vasko da Gama Yevropadan dengiz orqali Hindistonga birinchi bo'lib yetib kelganida qaysi shaharga
borgan?
A) Goa
B) Kalkutta
C) Bombey
D) Kalikut
To'g'ri javob: D) Kalikut
✔
Izoh: Vasko da Gama 1498-yilda Hindistonning Malabar sohilidagi Kalikut shahriga yetib kelgan; Kalkutta esa
Bengaliyada joylashgan.
9. «Avesto» kitobi yaratilganining 2700 yilligi qaysi yili keng nishonlangan?
A) 2001-yil
B) 2009-yil
C) 2007-yil
D) 1997-yil
To'g'ri javob: A) 2001-yil
✔
Izoh: YUNESKO qarori bilan «Avesto»ning 2700 yilligi 2001-yilda nishonlangan.
10. Alouddin Muhammad Xorazmshohning onasi, saroyda katta nufuzga ega bo'lgan malika kim?
A) Saroymulkxonim
B) Xutak xotun
C) Gavharshodbegim
D) Turkon xotun
To'g'ri javob: D) Turkon xotun
✔
Izoh: Turkon xotun qipchoq urug'idan bo'lib, o'g'li Alouddin Muhammad davrida davlat ishlariga kuchli ta'sir
ko'rsatgan.
11. Spartak boshchiligidagi qullar qo'zg'olonini asosan qaysi Rim sarkardasi bostirgan?
A) Lutsiy Korneliy Sulla
B) Gay Yuliy Tsezar
C) Mark Lisiniy Krass
D) Gay Mariy
To'g'ri javob: C) Mark Lisiniy Krass
✔
Izoh: Mil. av. 71-yilda Krass Spartak qo'shinini hal qiluvchi jangda yengib, qo'zg'olonni bostirgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 149

12. G'arbiy Qoraxoniylar xoqonligining markazi qaysi shahar bo'lgan?
A) Qashg'ar
B) Bolasog'un
C) O'zgan
D) Samarqand
To'g'ri javob: D) Samarqand✔
Izoh: G'arbiy Qoraxoniylar xoqonligining poytaxti Samarqand bo'lgan.
13. Ulug'bekning qaysi madrasasi eng keyin qurilgan?
A) Shohizindadagi madrasa
B) G'ijduvon madrasasi
C) Samarqand madrasasi
D) Buxoro madrasasi
To'g'ri javob: B) G'ijduvon madrasasi
✔
Izoh: Buxoro madrasasi 1417-yil, Samarqanddagisi 1417–1420-yillar, G'ijduvondagisi 1433-yilda qurilgan.
14. Surxondaryodagi qaysi ilk o'rta asr yodgorligida ziyofat manzarasi tasvirlangan devoriy surat
topilgan?
A) Ayritom
B) Varaxsha
C) Xolchayon
D) Bolaliktepa
To'g'ri javob: D) Bolaliktepa
✔
Izoh: Bolaliktepa (V–VI asrlar) qasridan ziyofat manzarasi tasvirlangan devoriy suratlar topilgan.
15. Angliya qiroli Genrix VII xizmatida 1497-yilda Shimoliy Amerika sohillariga yetib borgan dengizchi
kim?
A) Valter Reli
B) Jon Kabot
C) Frensis Dreyk
D) Genri Gudzon
To'g'ri javob: B) Jon Kabot
✔
Izoh: Venetsiyalik Jovanni Kabotto (Jon Kabot) 1497-yilda Nyufaundlend hududiga yetib borgan.
16. Qo'shilmaslik harakatining birinchi sammiti 1961-yilda qayerda bo'lib o'tgan?
A) Qohirada
B) Belgradda
C) Bandungda
D) Dehlida
To'g'ri javob: B) Belgradda
✔
Izoh: 1961-yilgi Belgrad sammiti Tito, Nosir, Neru, Sukarno va Nkrumalar tashabbusi bilan o'tkazilgan; 1955-
yilgi Bandung konferensiyasi unga zamin yaratgan.
17. Ozodlik e'lon qilinishi (Emansipatsiya proklamatsiyasi) qaysi AQSh prezidenti tomonidan va
qachon kuchga kiritilgan?
A) Avraam Linkoln, 1865-yil
B) Avraam Linkoln, 1863-yil
C) Endryu Jonson, 1865-yil
D) Uliss Grant, 1869-yil
To'g'ri javob: B) Avraam Linkoln, 1863-yil
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 150

Izoh: Linkoln 1863-yil 1-yanvarda isyonchi shtatlardagi qullarni ozod deb e'lon qilgan; 1865-yilgi XIII tuzatish
qullikni butunlay bekor qilgan.
18. Makedoniyalik Aleksandr Hindistonda podsho Por qo'shinini qaysi jangda yenggan?
A) Iss jangi
B) Gidasp jangi
C) Gavgamela jangi
D) Granik jangi
To'g'ri javob: B) Gidasp jangi✔
Izoh: Mil. av. 326-yilda Gidasp daryosi bo'yida Aleksandr filli qo'shinga ega Porni mag'lub etgan.
19. Mirzo Ulug'bekning asl ismi nima bo'lgan?
A) Muhammad Sulton
B) Muhammad Juki
C) Abdulatif
D) Muhammad Tarag'ay
To'g'ri javob: D) Muhammad Tarag'ay
✔
Izoh: Ulug'bek 1394-yilda Sultoniyada tug'ilgan, asl ismi Muhammad Tarag'ay bo'lgan.
20. Asteklar davlatini bosib olgan ispan konkistadori kim?
A) Fransisko Pisarro
B) Fransisko de Orelyana
C) Ernan Kortes
D) Diego de Almagro
To'g'ri javob: C) Ernan Kortes
✔
Izoh: Kortes 1519–1521-yillarda Tenochtitlanni egallab, Asteklar davlatini bo'ysundirgan; Pisarro esa inklarni
bosib olgan.
21. Ishoqxon Ibratning Farg'ona vodiysi tarixiga bag'ishlangan asari qaysi?
A) «Muntaxab at-tavorix»
B) «Shajarai turk»
C) «Tarixi Farg'ona»
D) «Tarixi Rashidiy»
To'g'ri javob: C) «Tarixi Farg'ona»
✔
Izoh: Ishoqxon Ibrat «Tarixi Farg'ona» asarini yozgan va To'raqo'rg'onda bosmaxona ochgan.
22. Gizadagi eng katta piramida qaysi fir'avnga atab qurilgan?
A) Xafra (Xefren)
B) Xufu (Xeops)
C) Menkaura (Mikerin)
D) Joser
To'g'ri javob: B) Xufu (Xeops)
✔
Izoh: Gizadagi Buyuk piramida IV sulola fir'avni Xufu uchun qurilgan; Xafra va Menkaura piramidalari undan
kichikroq.
23. Quyidagi voqealarni xronologik tartibda joylashtiring: 1) Germaniya imperiyasining e'lon qilinishi;
2) Qrim urushining tugashi; 3) Vena kongressi; 4) AQShda fuqarolar urushining boshlanishi.
A) 3, 2, 4, 1
B) 3, 2, 1, 4
C) 3, 4, 2, 1
D) 2, 3, 4, 1
To'g'ri javob: A) 3, 2, 4, 1
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 151

Izoh: Vena kongressi 1814–1815, Qrim urushining tugashi 1856, AQSh fuqarolar urushi 1861, Germaniya
imperiyasi 1871-yil.
24. 1944-yil avgust–oktabrida BMT tuzilmasining loyihasi ishlab chiqilgan konferensiya qaysi?
A) Kasablanka konferensiyasi
B) Kvebek konferensiyasi
C) Bretton-Vuds konferensiyasi
D) Dumbarton-Oks konferensiyasi
To'g'ri javob: D) Dumbarton-Oks konferensiyasi✔
Izoh: Vashington yaqinidagi Dumbarton-Oksda AQSh, Britaniya, SSSR va Xitoy vakillari BMT va uning Xavfsizlik
Kengashi loyihasini tayyorlagan.
25. 1940-yil aprelida Germaniya qaysi davlatlarni bosib olishni boshlagan?
A) Belgiya va Niderlandiya
B) Daniya va Norvegiya
C) Yugoslaviya va Gretsiya
D) Polsha va Litva
To'g'ri javob: B) Daniya va Norvegiya
✔
Izoh: 1940-yil 9-aprelda nemislar Daniya va Norvegiyaga hujum qilgan; G'arbiy Yevropadagi hujum esa 10-
mayda boshlangan.
26. Normandiyaga ittifoqchilar desanti qaysi sanada boshlangan?
A) 1943-yil 10-iyul
B) 1944-yil 22-iyun
C) 1944-yil 6-iyun
D) 1944-yil 25-avgust
To'g'ri javob: C) 1944-yil 6-iyun
✔
Izoh: «Overlord» operatsiyasi 1944-yil 6-iyunda («D-kun») boshlangan va G'arbiy Yevropada ikkinchi front
ochilgan.
27. Rozetta toshidagi bir xil mazmundagi matn qaysi uch yozuvda bitilgan?
A) Iyeroglif, demotik va yunon yozuvida
B) Iyeratik, demotik va lotin yozuvida
C) Iyeroglif, mixxat va yunon yozuvida
D) Mixxat, oromiy va yunon yozuvida
To'g'ri javob: A) Iyeroglif, demotik va yunon yozuvida
✔
Izoh: Rozetta toshida Ptolemey V farmoni Misr iyerogliflari, demotik yozuv va qadimgi yunon tilida berilgan.
28. «Hibat ul-haqoyiq» asari muallifi kim?
A) Ahmad Yassaviy
B) Ahmad Yugnakiy
C) Mahmud Zamaxshariy
D) Yusuf Xos Hojib
To'g'ri javob: B) Ahmad Yugnakiy
✔
Izoh: «Hibat ul-haqoyiq» («Haqiqatlar tuhfasi») – Ahmad Yugnakiy qalamiga mansub pand-nasihat asari.
29. Termiz yaqinidagi qaysi yodgorlikdan musiqachilar tasvirlangan mashhur tosh friz topilgan?
A) Ayritom
B) Xolchayon
C) Varaxsha
D) Tuproqqal'a
To'g'ri javob: A) Ayritom
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 152

Izoh: Ayritomdan Kushon davriga oid, musiqa asboblarini chalayotgan odamlar tasvirlangan tosh friz topilgan.
30. Konfederatsiya armiyasining bosh qo'mondoni general Robert Li 1865-yilda qayerda taslim
bo'lgan?
A) Atlantada
B) Richmondda
C) Gettisbergda
D) Appomattoksda
To'g'ri javob: D) Appomattoksda✔
Izoh: 1865-yil aprelida Li Virginiyadagi Appomattoks sud binosida general Grantga taslim bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 153

26-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Angliya inqilobi davrida barcha erkaklar uchun teng siyosiy huquqlarni talab qilgan, Jon Lilbern
boshchiligidagi oqim qanday nomlangan?
A) Diggerlar (qazuvchilar)
B) Independentlar
C) Levellerlar (tenglashtiruvchilar)
D) Presviterianlar
To'g'ri javob: C) Levellerlar (tenglashtiruvchilar)✔
Izoh: Levellerlar umumiy erkaklar saylov huquqi va respublika uchun kurashgan; Uinstenli boshchiligidagi
diggerlar esa yerni umumiy qilishni talab qilgan.
2. Mustaqillik masalasi bo'yicha umumxalq referendumi qaysi sanada o'tkazilgan?
A) 1991-yil 29-dekabr
B) 1992-yil 8-dekabr
C) 1991-yil 31-avgust
D) 1991-yil 18-noyabr
To'g'ri javob: A) 1991-yil 29-dekabr
✔
Izoh: 1991-yil 29-dekabrda referendum va Prezident saylovi bir kunda o'tkazilgan.
3. Feruz taxallusi bilan she'rlar yozgan Xiva xoni kim?
A) Abulg'ozixon
B) Asfandiyorxon
C) Muhammad Rahimxon II
D) Muhammad Rahimxon I
To'g'ri javob: C) Muhammad Rahimxon II
✔
Izoh: Muhammad Rahimxon II (1864–1910) Feruz taxallusi bilan she'rlar yozgan, adabiyot va san'at homiysi
bo'lgan.
4. Kambodjadagi Angkor-Vat ibodatxona majmuasi qaysi davlat davrida qurilgan?
A) Champa podsholigi
B) Majapaxit imperiyasi
C) Kxmer imperiyasi
D) Shrivijaya davlati
To'g'ri javob: C) Kxmer imperiyasi
✔
Izoh: Angkor-Vat XII asrda Kxmer imperiyasi poytaxti Angkorda Suryavarman II davrida qurilgan.
5. 1839–1840-yillarda Xivaga qishki yurish qilib muvaffaqiyatsizlikka uchragan rus generali kim?
A) M.G.Chernyayev
B) A.Bekovich-Cherkasskiy
C) V.A.Perovskiy
D) K.P.Kaufman
To'g'ri javob: C) V.A.Perovskiy
✔
Izoh: Orenburg general-gubernatori Perovskiyning qishki yurishi sovuq va ochlik tufayli muvaffaqiyatsiz
tugagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 154

6. G'arbiy Turk xoqonligining asosiy qarorgohlaridan biri bo'lgan shahar qaysi?
A) Panjikent
B) Suyob
C) Kat
D) Bolasog'un
To'g'ri javob: B) Suyob✔
Izoh: G'arbiy Turk xoqonlarining qarorgohi Yettisuvdagi Chu vodiysida joylashgan Suyob shahri bo'lgan.
7. 1914-yil sentyabridagi qaysi jang Germaniyaning Fransiyani tezda yengish rejasini barbod qilgan?
A) Ipr jangi
B) Marna jangi
C) Somma jangi
D) Verden jangi
To'g'ri javob: B) Marna jangi
✔
Izoh: Birinchi Marna jangida fransuz va ingliz qo'shinlari nemislarning Parijga yurishini to'xtatgan; shundan
so'ng pozitsion urush boshlangan.
8. Quyidagi voqealarni xronologik tartibda joylashtiring: 1) Anshlyus; 2) Gitlerning kansler bo'lishi; 3)
«Rimga yurish»; 4) Reynlandga nemis qo'shinlari kiritilishi.
A) 3, 4, 2, 1
B) 2, 3, 4, 1
C) 3, 2, 1, 4
D) 3, 2, 4, 1
To'g'ri javob: D) 3, 2, 4, 1
✔
Izoh: «Rimga yurish» 1922, Gitler kansler 1933, Reynland remilitarizatsiyasi 1936, Anshlyus 1938-yil.
9. 1215-yilda Angliyada Buyuk erkinliklar xartiyasini imzolashga majbur bo'lgan qirol kim?
A) Ioann Yersiz
B) Genrix II
C) Richard Sherdil
D) Eduard I
To'g'ri javob: A) Ioann Yersiz
✔
Izoh: Baronlar bosimi ostida Ioann Yersiz 1215-yilda qirol hokimiyatini cheklovchi Buyuk erkinliklar xartiyasini
imzolagan.
10. Amir Temur tug'ilgan qishloq qanday nomlanadi?
A) Xo'ja Ilg'or
B) Afshona
C) Xartang
D) Ko'k Gumbaz
To'g'ri javob: A) Xo'ja Ilg'or
✔
Izoh: Amir Temur Kesh (Shahrisabz) yaqinidagi Xo'ja Ilg'or qishlog'ida tug'ilgan.
11. Turk xoqonligi qaysi yili tashkil topgan?
A) 565-yil
B) 552-yil
C) 630-yil
D) 603-yil
To'g'ri javob: B) 552-yil
✔
Izoh: Turk xoqonligi 552-yilda Bumin xoqon tomonidan jujanlar (avarlar) ustidan g'alabadan so'ng tashkil
topgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 155

12. Qaysi juftlikda tinchlik shartnomasi va u tuzilgan mag'lub davlat to'g'ri ko'rsatilgan?
A) Neyi shartnomasi — Bolgariya
B) Sevr shartnomasi — Germaniya
C) Triyanon shartnomasi — Avstriya
D) Sen-Jermen shartnomasi — Vengriya
To'g'ri javob: A) Neyi shartnomasi — Bolgariya✔
Izoh: Neyi Bolgariya, Sen-Jermen Avstriya, Triyanon Vengriya, Sevr Usmonli imperiyasi bilan tuzilgan;
Germaniya bilan Versal shartnomasi imzolangan.
13. Oliver Kromvel qaysi yildan boshlab lord-protektor sifatida Angliyani boshqargan?
A) 1649-yil
B) 1658-yil
C) 1645-yil
D) 1653-yil
To'g'ri javob: D) 1653-yil
✔
Izoh: Kromvel 1653-yilda «Boshqaruv qurolinomasi» asosida lord-protektor bo'lgan va 1658-yildagi
vafotigacha hukmronlik qilgan.
14. Xalifa al-Ma'mun xalifalikka kelgunga qadar qaysi shaharda turgan?
A) Nishopurda
B) Buxoroda
C) Samarqandda
D) Marvda
To'g'ri javob: D) Marvda
✔
Izoh: Al-Ma'mun 813–818-yillarda Xurosonning markazi Marvda turgan, keyin Bag'dodga ko'chgan.
15. «Qutadg'u bilig» dostoni qaysi hukmdorga bag'ishlangan?
A) Tavg'ach Bug'raxonga
B) Nasr Ilakka
C) Arslonxonga
D) Satuq Bug'raxonga
To'g'ri javob: A) Tavg'ach Bug'raxonga
✔
Izoh: Yusuf Xos Hojib 1069–1070-yillarda yozgan «Qutadg'u bilig»ni Qashg'ar hukmdori Tavg'ach Bug'raxonga
taqdim etgan.
16. Xiva xonligida Munis tomonidan yozilgan husnixat haqidagi risola qaysi?
A) «Zarbulmasal»
B) «Muntaxab at-tavorix»
C) «Shajarai turk»
D) «Savodi ta'lim»
To'g'ri javob: D) «Savodi ta'lim»
✔
Izoh: Shermuhammad Munis «Savodi ta'lim» she'riy risolasida husnixat qoidalarini bayon etgan.
17. Konstitutsiyani qo'llab-quvvatlash uchun yozilgan «Federalist» maqolalari mualliflari kimlar?
A) Tomas Jefferson, Jon Adams va Benjamin Franklin
B) Jeyms Monro, Jon Marshall va Samuel Adams
C) Aleksandr Gamilton, Jeyms Medison va Jon Jey
D) Jorj Vashington, Tomas Peyn va Patrik Genri
To'g'ri javob: C) Aleksandr Gamilton, Jeyms Medison va Jon Jey
✔
Izoh: 1787–1788-yillarda Gamilton, Medison va Jey «Publiy» taxallusi bilan 85 ta maqola yozib,
Konstitutsiyani ratifikatsiya qilishga chaqirgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 156

18. Amir Temurning «Kuch – adolatdadir» shiori qaysi so'zlar bilan uzukda bitilgan deyiladi?
A) «Zafar – sabrda»
B) «Adl – mulk asosi»
C) «Rosti – rusti»
D) «Ilm – nur»
To'g'ri javob: C) «Rosti – rusti»✔
Izoh: Klavixo va boshqa manbalarga ko'ra Temur muhrida «Rosti – rusti» («Kuch – adolatdadir») so'zlari
bitilgan.
19. 1991-yilgi «Cho'ldagi bo'ron» operatsiyasining maqsadi nima edi?
A) Iroq bosib olgan Kuvaytni ozod qilish
B) Eronning yadro dasturini to'xtatish
C) Afg'onistondagi Tolibon rejimini ag'darish
D) Livandan Isroil qo'shinlarini chiqarish
To'g'ri javob: A) Iroq bosib olgan Kuvaytni ozod qilish
✔
Izoh: Iroq 1990-yil avgustida Kuvaytni bosib olgan; 1991-yil boshida AQSh boshchiligidagi koalitsiya Kuvaytni
ozod qilgan.
20. 1360-yilda Movarounnahrga bostirib kirgan Mo'g'uliston xoni kim?
A) Tug'luq Temur
B) To'xtamish
C) Ilyosxo'ja
D) Kebekxon
To'g'ri javob: A) Tug'luq Temur
✔
Izoh: Mo'g'uliston xoni Tug'luq Temur 1360-yilda Movarounnahrga yurish qilgan, keyin o'g'li Ilyosxo'jani noib
qilib qoldirgan.
21. 1389-yilgi Kosovo jangida Usmonli qo'shiniga qaysi sulton boshchilik qilgan va jang paytida halok
bo'lgan?
A) Murod I
B) Orxon
C) Boyazid I
D) Mehmed I
To'g'ri javob: A) Murod I
✔
Izoh: Kosovo maydonidagi jangda Murod I serblarni yenggan, lekin o'zi o'ldirilgan; taxtga Boyazid I o'tirgan.
22. «Haumavarga» saklar nomi nima bilan bog'liq?
A) O'tkir uchli qalpoq bilan
B) Otlarni qurbon qilish bilan
C) Hauma ichimligini tayyorlash bilan
D) Dengiz ortida yashash bilan
To'g'ri javob: C) Hauma ichimligini tayyorlash bilan
✔
Izoh: Haumavarga – muqaddas hauma ichimligini tayyorlovchi saklar ma'nosini beradi.
23. 2004-yilda Yevropa Ittifoqiga bir vaqtda nechta davlat qabul qilingan?
A) 5 ta
B) 10 ta
C) 3 ta
D) 12 ta
To'g'ri javob: B) 10 ta
✔
Izoh: 2004-yil 1-mayda YeIga Polsha, Chexiya, Vengriya, Boltiqbo'yi davlatlari va boshqalar — jami 10 ta
davlat qo'shilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 157

24. Sovet davrida qishloq xo'jaligini jamoalashtirish (kollektivlashtirish) qaysi yillarda keng avj olgan?
A) 1941–1945-yillarda
B) 1956–1960-yillarda
C) 1917–1918-yillarda
D) 1929–1930-yillarda
To'g'ri javob: D) 1929–1930-yillarda✔
Izoh: Yoppasiga kollektivlashtirish 1929–1930-yillardan boshlab avj oldirilgan va quloqlashtirish bilan birga
kechgan.
25. O'zbekiston Respublikasi BMTga qachon a'zo bo'lgan?
A) 1991-yil 21-dekabrda
B) 1992-yil 2-martda
C) 1992-yil 8-dekabrda
D) 1991-yil 31-avgustda
To'g'ri javob: B) 1992-yil 2-martda
✔
Izoh: O'zbekiston 1992-yil 2-martda BMTga qabul qilingan; 1992-yil 8-dekabrda Konstitutsiya qabul qilingan.
26. Yadro qurolini tarqatmaslik to'g'risidagi shartnoma qaysi yilda imzolash uchun ochilgan?
A) 1963-yil
B) 1987-yil
C) 1972-yil
D) 1968-yil
To'g'ri javob: D) 1968-yil
✔
Izoh: Shartnoma 1968-yilda imzolash uchun ochilgan va 1970-yilda kuchga kirgan.
27. Uot Tayler boshchiligidagi 1381-yilgi dehqonlar qo'zg'oloni qaysi mamlakatda bo'lgan?
A) Chexiya
B) Angliya
C) Fransiya
D) Germaniya
To'g'ri javob: B) Angliya
✔
Izoh: Uot Tayler qo'zg'oloni Angliyada yangi jon solig'iga qarshi ko'tarilgan; Fransiyadagi 1358-yilgi qo'zg'olon
esa Jakeriya deb ataladi.
28. 1651-yilgi Navigatsiya akti asosan qaysi davlatning savdo manfaatlariga zarba bergan?
A) Fransiya
B) Portugaliya
C) Ispaniya
D) Gollandiya (Birlashgan provinsiyalar)
To'g'ri javob: D) Gollandiya (Birlashgan provinsiyalar)
✔
Izoh: Akt Angliyaga tovarlarni faqat ingliz kemalarida yoki ishlab chiqaruvchi mamlakat kemalarida olib
kelishga ruxsat bergan va bu Gollandiya vositachiligiga qarshi edi.
29. Mahatma Gandi 1930-yilda Britaniya monopoliyasiga qarshi qanday norozilik aksiyasini
o'tkazgan?
A) Temir yo'l ish tashlashi
B) Tuz yurishi
C) Choy boykoti
D) Paxta yurishi
To'g'ri javob: B) Tuz yurishi
✔
Izoh: Gandi 1930-yilda Dandi qirg'og'igacha yurib borib, mustaqil ravishda tuz olgan va bu fuqarolik itoatsizligi
kampaniyasini boshlab bergan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 158

30. Orol dengizining qurishiga asosiy sabab nima bo'lgan?
A) Dengizning Kaspiyga qo'shilib ketishi
B) Amudaryo va Sirdaryo suvining sug'orishga haddan tashqari olinishi
C) Kuchli zilzilalar natijasida dengiz tubining o'zgarishi
D) Daryolar o'zanining Hind okeaniga burilishi
To'g'ri javob: B) Amudaryo va Sirdaryo suvining sug'orishga haddan tashqari olinishi✔
Izoh: Paxta yakkahokimligi tufayli Amudaryo va Sirdaryo suvi sug'orishga haddan ziyod olinib, Orolga suv
deyarli yetib bormay qolgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 159

27-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Termizdagi Fayoztepa va Qoratepa yodgorliklari qaysi din bilan bog'liq?
A) Zardushtiylik
B) Moniylik
C) Buddizm
D) Nasroniylik
To'g'ri javob: C) Buddizm✔
Izoh: Fayoztepa va Qoratepa – Kushon davriga oid buddaviy ibodatxona-monastir majmualari.
2. Kushon podsholigiga kim asos solgan?
A) Vima Kadfiz
B) Kujula Kadfiz
C) Kanishka
D) Huvishka
To'g'ri javob: B) Kujula Kadfiz
✔
Izoh: Kushon podsholigining asoschisi Kujula Kadfiz bo'lib, u yuechji qabilalarini birlashtirgan.
3. 1814–1815-yillardagi Vena kongressida yetakchi rol o'ynagan Avstriya diplomati kim?
A) Klemens fon Metternix
B) Sharl Talleyran
C) Kamillo Kavur
D) Otto fon Bismark
To'g'ri javob: A) Klemens fon Metternix
✔
Izoh: Metternix Vena kongressiga raislik qilgan va undan keyin ham Yevropada konservativ tartibni himoya
qilgan.
4. 1929-yilgacha O'zbekiston SSR tarkibida avtonom respublika sifatida bo'lgan respublika qaysi?
A) Tojikiston ASSR
B) Qirg'iziston ASSR
C) Qoraqalpog'iston ASSR
D) Turkmaniston ASSR
To'g'ri javob: A) Tojikiston ASSR
✔
Izoh: Tojikiston ASSR 1929-yilda O'zbekiston SSR tarkibidan chiqib, ittifoqdosh respublikaga aylantirilgan.
5. Minglab petroglif (qoyatosh rasmlari) bilan mashhur Sarmishsoy qaysi viloyatda?
A) Qashqadaryo viloyati
B) Namangan viloyati
C) Surxondaryo viloyati
D) Navoiy viloyati
To'g'ri javob: D) Navoiy viloyati
✔
Izoh: Sarmishsoy Navoiy viloyatidagi Qoratog' etaklarida joylashgan bo'lib, turli davrlarga oid petroglif
suratlari bilan mashhur.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 160

6. Napoleon davrida 1804-yilda qabul qilinib, ko'plab mamlakatlar huquqiga ta'sir ko'rsatgan
qonunlar majmuasi qanday nomlanadi?
A) Fuqarolik kodeksi (Napoleon kodeksi)
B) Inson va fuqaro huquqlari deklaratsiyasi
C) Kontinental blokada dekreti
D) Huquqlar to'g'risidagi bill
To'g'ri javob: A) Fuqarolik kodeksi (Napoleon kodeksi)✔
Izoh: 1804-yilgi Fuqarolik kodeksi qonun oldida tenglik, xususiy mulk daxlsizligi va fuqarolik nikohini
mustahkamlagan.
7. Mahmudxo'ja Behbudiy 1913-yilda Samarqandda chiqargan gazeta qaysi?
A) «Xurshid»
B) «Samarqand»
C) «Turon»
D) «Oyina»
To'g'ri javob: B) «Samarqand»
✔
Izoh: Behbudiy 1913-yilda «Samarqand» gazetasini, shu yildan «Oyina» jurnalini chiqarishni boshlagan.
8. Husayn Boyqaro she'rlarini qaysi taxallus bilan yozgan?
A) Amiriy
B) Foniy
C) Feruz
D) Husayniy
To'g'ri javob: D) Husayniy
✔
Izoh: Husayn Boyqaro turkiy devon tuzgan shoir bo'lib, Husayniy taxallusi bilan ijod qilgan.
9. Normandiya desantida ittifoqchi kuchlarning oliy qo'mondoni kim bo'lgan?
A) Duglas Makartur
B) Bernard Montgomeri
C) Duayt Eyzenxauer
D) Jorj Patton
To'g'ri javob: C) Duayt Eyzenxauer
✔
Izoh: Eyzenxauer Yevropadagi ittifoqchi ekspeditsion kuchlar oliy qo'mondoni bo'lgan; Montgomeri desant
quruqlik kuchlariga dastlab qo'mondonlik qilgan.
10. 1884–1885-yillardagi Berlin konferensiyasi qaysi masalaga bag'ishlangan edi?
A) Usmonli imperiyasi qarzlarini tartibga solishga
B) Bolqon yarim orolidagi chegaralarga
C) Xitoyda «ochiq eshiklar» siyosatiga
D) Afrikani Yevropa davlatlari o'rtasida bo'lish qoidalariga
To'g'ri javob: D) Afrikani Yevropa davlatlari o'rtasida bo'lish qoidalariga
✔
Izoh: Bismark chaqirgan konferensiyada Afrikadagi hududlarni egallash qoidalari belgilangan va Kongo erkin
davlati tan olingan.
11. Lyuter 1517-yilda qaysi cherkov amaliyotini birinchi navbatda tanqid qilgan?
A) Indulgensiyalar (gunohlardan forig' qilish yorliqlari) savdosini
B) Bibliyaning nemis tiliga tarjima qilinishini
C) Ruhoniylarning uylanishini
D) Cherkov ushrini bekor qilinishini
To'g'ri javob: A) Indulgensiyalar (gunohlardan forig' qilish yorliqlari) savdosini
✔
Izoh: Lyuterning 95 tezisi asosan Iogann Tetsel kabi voizlar olib borgan indulgensiyalar savdosiga qarshi
qaratilgan edi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 161

12. Sirdaryoning o'rta oqimida, Toshkent vohasi atroflarida mil. avv. III asrdan tarkib topgan davlat
qaysi?
A) Davan davlati
B) Parfiya podsholigi
C) Qang' davlati
D) Kushon podsholigi
To'g'ri javob: C) Qang' davlati✔
Izoh: Qang' (Kangyuy) davlati Sirdaryoning o'rta oqimida tarkib topgan; u bilan Qovunchi madaniyati
bog'lanadi.
13. Moyli bo'yoq texnikasini takomillashtirgani bilan mashhur bo'lgan, «Gent qurbongohi» muallifi
bo'lgan Niderlandiya rassomi kim?
A) Albrext Dyurer
B) Lukas Kranax Katta
C) Yan van Eyk
D) Gans Golbeyn Kichik
To'g'ri javob: C) Yan van Eyk
✔
Izoh: Yan van Eyk (akasi Xubert bilan) «Gent qurbongohi»ni yaratgan va moyli bo'yoq texnikasini yangi
bosqichga olib chiqqan.
14. Amir Temur qaysi yurish paytida vafot etgan?
A) Anqara jangidan so'ng, Kichik Osiyoda
B) Xitoyga yurish paytida, O'trorda
C) Hindiston yurishidan qaytishda, Termizda
D) Oltin O'rdaga yurishda, Terek bo'yida
To'g'ri javob: B) Xitoyga yurish paytida, O'trorda
✔
Izoh: Amir Temur 1405-yil fevralida Xitoyga yurish boshlaganida O'trorda vafot etgan.
15. Mirzo Ulug'bek kimning buyrug'i bilan o'ldirilgan?
A) Abu Said Mirzo
B) Shayboniyxon
C) O'g'li Abdulatif
D) Husayn Boyqaro
To'g'ri javob: C) O'g'li Abdulatif
✔
Izoh: 1449-yilda Ulug'bek o'g'li Abdulatif bilan to'qnashuvda yengilib, uning odamlari tomonidan o'ldirilgan.
16. Eng yirik fashistik o'lim lageri Osventsim (Auschwitz) qachon ozod qilingan?
A) 1944-yil 6-iyunda
B) 1945-yil 27-yanvarda
C) 1945-yil 15-aprelda
D) 1945-yil 8-mayda
To'g'ri javob: B) 1945-yil 27-yanvarda
✔
Izoh: Osventsim Qizil Armiya tomonidan 1945-yil 27-yanvarda ozod qilingan; bu kun Xalqaro Xolokost xotirasi
kuni hisoblanadi.
17. An'anaga ko'ra Rimda podsho Tarkviniy Mag'rur quvilib, respublika qachon o'rnatilgan?
A) Mil. av. 264-yil
B) Mil. av. 390-yil
C) Mil. av. 509-yil
D) Mil. av. 753-yil
To'g'ri javob: C) Mil. av. 509-yil
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 162

Izoh: Rim an'anasiga ko'ra mil. av. 509-yilda so'nggi podsho haydalib, hokimiyat ikki konsulga o'tgan.
18. Qadimgi Hindistondagi to'rt varnadan qaysi biri eng quyi hisoblangan?
A) Braxmanlar
B) Shudralar
C) Vayshiylar
D) Kshatriylar
To'g'ri javob: B) Shudralar✔
Izoh: Varnalar tartibi: braxmanlar, kshatriylar, vayshiylar va shudralar; shudralar eng quyi varna bo'lgan.
19. Senat Oktavianga «Avgust» unvonini qaysi yilda bergan?
A) Mil. av. 44-yil
B) Mil. av. 27-yil
C) Mil. av. 31-yil
D) Milodiy 14-yil
To'g'ri javob: B) Mil. av. 27-yil
✔
Izoh: Mil. av. 27-yilda Oktavian «Avgust» unvonini olgan va bu sana odatda Rim imperiyasining (prinsipat)
boshlanishi deb qaraladi.
20. Alisher Navoiy fors tilidagi she'rlarini qaysi taxallus bilan yozgan?
A) Ogahiy
B) Navoiy
C) Husayniy
D) Foniy
To'g'ri javob: D) Foniy
✔
Izoh: Navoiy turkiy she'rlarini «Navoiy», forsiy she'rlarini «Foniy» taxallusi bilan yozgan.
21. Portugaliyada dengiz ekspeditsiyalarini tashkil etib, Afrika qirg'oqlarini o'rganishga homiylik
qilgani uchun «Dengizchi» laqabini olgan shahzoda kim?
A) Genrix (Enrike)
B) Joan II
C) Manuel I
D) Afonsu V
To'g'ri javob: A) Genrix (Enrike)
✔
Izoh: Shahzoda Genrix XV asr birinchi yarmida Afrikaning g'arbiy sohillari bo'ylab ekspeditsiyalar yuborgan.
22. Samarqand yaqinida joylashgan, X asrga oid Arab-ota maqbarasi qaysi qishloqda?
A) Vobkent qishlog'ida
B) Tim qishlog'ida
C) Xartang qishlog'ida
D) Afshona qishlog'ida
To'g'ri javob: B) Tim qishlog'ida
✔
Izoh: Arab-ota maqbarasi Samarqand viloyatining Tim qishlog'ida joylashgan, X asr oxiriga oid.
23. Teleskopni osmonga qaratib, Yupiterning yo'ldoshlarini kashf etgan olim kim?
A) Iogann Kepler
B) Galileo Galiley
C) Nikolay Kopernik
D) Tixo Brage
To'g'ri javob: B) Galileo Galiley
✔
Izoh: Galiley 1610-yilda Yupiterning to'rtta yirik yo'ldoshini kashf etgan va bu kashfiyotlarni «Yulduz
xabarchisi»da e'lon qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 163

24. Turkiston muxtoriyati qaysi shaharda e'lon qilingan?
A) Samarqandda
B) Toshkentda
C) Buxoroda
D) Qo'qonda
To'g'ri javob: D) Qo'qonda✔
Izoh: 1917-yil noyabr oxirida Qo'qonda bo'lgan IV o'lka musulmonlari qurultoyida Turkiston muxtoriyati e'lon
qilingan.
25. 1942-yil noyabrida Stalingrad yonida nemis qo'shinlarini qamalga olgan sovet qarshi hujum
operatsiyasi qanday nomlangan?
A) «Uran»
B) «Iskra»
C) «Bagration»
D) «Kutuzov»
To'g'ri javob: A) «Uran»
✔
Izoh: «Uran» operatsiyasi 1942-yil 19-noyabrda boshlanib, Paulyus armiyasini qamalga olgan; «Iskra»
Leningrad blokadasini yorish operatsiyasi.
26. Abu Rayhon Beruniy qayerda tug'ilgan?
A) Buxoro yaqinidagi Afshonada
B) Forob (O'tror)da
C) Xorazmning Kat shahrida
D) Samarqandda
To'g'ri javob: C) Xorazmning Kat shahrida
✔
Izoh: Beruniy 973-yilda Xorazmning qadimgi poytaxti Kat shahrida tug'ilgan.
27. Rossiya istilosi davrida Toshkentda yevropacha qismi qanday nom bilan ataldi?
A) «Shahriston»
B) «Ichan qal'a»
C) «Yangi shahar»
D) «Eski shahar»
To'g'ri javob: C) «Yangi shahar»
✔
Izoh: Rus ma'muriyati Anhor kanalining narigi tomonida «yangi shahar»ni barpo etgan, mahalliy qism «eski
shahar» deb atalgan.
28. 1940-yil 27-sentyabrda Berlinda imzolangan Uchlar paktiga qaysi davlatlar asos solgan?
A) Germaniya, Yaponiya va SSSR
B) Germaniya, Italiya va Ispaniya
C) Germaniya, Italiya va Yaponiya
D) Germaniya, Italiya va Vengriya
To'g'ri javob: C) Germaniya, Italiya va Yaponiya
✔
Izoh: Uchlar pakti Germaniya, Italiya va Yaponiyaning harbiy-siyosiy ittifoqini rasmiylashtirgan; keyin unga
Vengriya, Ruminiya va boshqalar qo'shilgan.
29. «Devoni hikmat» asari muallifi va yassaviya tariqati asoschisi kim?
A) Abdulxoliq G'ijduvoniy
B) Ahmad Yassaviy
C) Najmiddin Kubro
D) Bahouddin Naqshband
To'g'ri javob: B) Ahmad Yassaviy
✔
Izoh: Ahmad Yassaviy turkiy tilda «Devoni hikmat»ni yozgan va yassaviya tariqatiga asos solgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 164

30. Napoleon Bonapart qaysi yilda Fransiya imperatori sifatida toj kiygan?
A) 1802-yil
B) 1799-yil
C) 1806-yil
D) 1804-yil
To'g'ri javob: D) 1804-yil✔
Izoh: 1804-yil dekabrida Parijdagi Notr-Dam soborida Napoleon o'ziga imperator tojini kiygan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 165

28-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Germaniyaning birlashuvi qachon amalga oshgan?
A) 1991-yil 25-dekabrda
B) 1989-yil 9-noyabrda
C) 1990-yil 3-oktabrda
D) 1990-yil 9-noyabrda
To'g'ri javob: C) 1990-yil 3-oktabrda✔
Izoh: 1990-yil 3-oktabrda GDR GFR tarkibiga qo'shilgan; 1989-yil 9-noyabrda esa Berlin devori qulagan.
2. 962-yilda Rimda imperator tojini kiyib, Muqaddas Rim imperiyasiga asos solgan hukmdor kim?
A) Karl Buyuk
B) Otton I
C) Genrix IV
D) Fridrix I Barbarossa
To'g'ri javob: B) Otton I
✔
Izoh: Germaniya qiroli Otton I 962-yilda Papa tomonidan toj kiydirilgan; bu Muqaddas Rim imperiyasining
boshlanishi hisoblanadi.
3. Ashtarxoniylar davrida Buxoro xonligi tarkibidan ajralib chiqqan Qo'qon xonligi qaysi vodiyda
tashkil topgan?
A) Chirchiq vodiysida
B) Zarafshon vodiysida
C) Surxon vodiysida
D) Farg'ona vodiysida
To'g'ri javob: D) Farg'ona vodiysida
✔
Izoh: Qo'qon xonligi Farg'ona vodiysida, Ashtarxoniylar hokimiyati zaiflashgan paytda tashkil topgan.
4. 1916-yilda Britaniya va Fransiya o'rtasida Usmonli imperiyasining Yaqin Sharqdagi yerlarini bo'lish
to'g'risida tuzilgan maxfiy kelishuv qanday nomlanadi?
A) Lozanna shartnomasi
B) Sayks-Piko kelishuvi
C) Sevr shartnomasi
D) Balfur deklaratsiyasi
To'g'ri javob: B) Sayks-Piko kelishuvi
✔
Izoh: Sayks-Piko kelishuviga ko'ra Suriya va Livan Fransiya, Mesopotamiyaning janubi va Iordaniya atrofi
Britaniya ta'siriga ajratilgan.
5. «Zarbulmasal» asari muallifi kim?
A) Gulxaniy
B) Uvaysiy
C) Ogahiy
D) Maxmur
To'g'ri javob: A) Gulxaniy
✔
Izoh: Gulxaniy Qo'qon xonligi davrida yashab, majoziy-hajviy «Zarbulmasal» asarini yozgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 166

6. Abbosiylar xalifaligining poytaxti Bag'dod qaysi yili asos solingan?
A) 762-yil
B) 751-yil
C) 819-yil
D) 750-yil
To'g'ri javob: A) 762-yil✔
Izoh: Xalifa al-Mansur 762-yilda Bag'dod shahriga asos solgan.
7. Birinchi jahon urushidagi eng yirik dengiz jangi qaysi?
A) Yutlandiya jangi
B) Sinop jangi
C) Trafalgar jangi
D) Tsusima jangi
To'g'ri javob: A) Yutlandiya jangi
✔
Izoh: 1916-yil may–iyunda Shimoliy dengizda Britaniya va Germaniya flotlari o'rtasida Yutlandiya jangi
bo'lgan.
8. Hokimiyatni qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud hokimiyatlariga bo'lish g'oyasi bilan mashhur
«Qonunlar ruhi» asarining muallifi kim?
A) Deni Didro
B) Sharl Monteskye
C) Volter
D) Jan-Jak Russo
To'g'ri javob: B) Sharl Monteskye
✔
Izoh: Monteskye 1748-yilda nashr etilgan «Qonunlar ruhi» asarida hokimiyatlar bo'linishini erkinlik kafolati
deb hisoblagan.
9. Mo'g'ullar Buxoroni qaysi yili egallagan?
A) 1221-yil
B) 1218-yil
C) 1220-yil
D) 1219-yil
To'g'ri javob: C) 1220-yil
✔
Izoh: Mo'g'ullar 1220-yil fevralida Buxoroni, mart oyida esa Samarqandni egallagan.
10. Xo'jand mudofaasiga boshchilik qilgan va mo'g'ullarga qahramonona qarshilik ko'rsatgan sarkarda
kim?
A) Temur Malik
B) Inolchiq
C) Jaloliddin Manguberdi
D) Mahmud Torobiy
To'g'ri javob: A) Temur Malik
✔
Izoh: Temur Malik Sirdaryodagi orolda mustahkamlanib, Xo'jandni mo'g'ullardan uzoq vaqt himoya qilgan.
11. O'zbekiston SSR poytaxti Toshkentga qaysi yili ko'chirilgan?
A) 1930-yil
B) 1924-yil
C) 1936-yil
D) 1925-yil
To'g'ri javob: A) 1930-yil
✔
Izoh: 1930-yilda respublika poytaxti Samarqanddan Toshkentga ko'chirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 167

12. 1791-yil iyunida qirol Lyudovik XVI oilasi bilan chet elga qochishga urinib, qaysi shaharchada
ushlangan?
A) Kompyen
B) Versal
C) Varenn
D) Valmi
To'g'ri javob: C) Varenn✔
Izoh: Varennda qirolning ushlanishi monarxiyaga ishonchni yo'qotib, respublikachilik kayfiyatini kuchaytirgan.
13. Chingizxon qaysi yili vafot etgan?
A) 1206-yil
B) 1227-yil
C) 1221-yil
D) 1241-yil
To'g'ri javob: B) 1227-yil
✔
Izoh: Chingizxon 1227-yilda Tangut davlatiga yurish paytida vafot etgan.
14. Fransuz inqilobi tarixida «Feodal huquqlarni bekor qilish» bilan bog'liq mashhur kecha qaysi
sanaga to'g'ri keladi?
A) 1794-yil 27-iyul
B) 1789-yil 4-avgust
C) 1792-yil 10-avgust
D) 1789-yil 14-iyul
To'g'ri javob: B) 1789-yil 4-avgust
✔
Izoh: 1789-yil 4-avgustga o'tar kechasi Ta'sis majlisi feodal imtiyozlar va tabaqaviy huquqlarni bekor qilish
haqida qaror qabul qilgan.
15. Ilk o'rta asrlarda dehqonlar yerini ijaraga olib ishlagan qaram dehqonlar qanday atalgan?
A) Ixshidlar
B) Dehqonlar
C) Kadivarlar
D) Chokarlar
To'g'ri javob: C) Kadivarlar
✔
Izoh: Kadivarlar o'z yeri bo'lmagan, yer egalari yerlarida ishlovchi qaram dehqonlar bo'lgan.
16. O'zbekiston SSRning birinchi Markaziy Ijroiya Qo'mitasi raisi bo'lgan, «xalq oqsoqoli» nomini
olgan rahbar kim?
A) Akmal Ikromov
B) Yo'ldosh Oxunboboyev
C) Fayzulla Xo'jayev
D) Usmon Yusupov
To'g'ri javob: B) Yo'ldosh Oxunboboyev
✔
Izoh: Yo'ldosh Oxunboboyev 1925-yildan O'zSSR MIQ raisi bo'lgan va «xalq oqsoqoli» deb atalgan.
17. O'zbekiston davlat mustaqilligi qaysi sanada e'lon qilingan?
A) 1991-yil 29-dekabr
B) 1991-yil 1-sentabr
C) 1990-yil 20-iyun
D) 1991-yil 31-avgust
To'g'ri javob: D) 1991-yil 31-avgust
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 168

Izoh: 1991-yil 31-avgustda Oliy Kengash navbatdan tashqari sessiyasida davlat mustaqilligi e'lon qilingan; 1-
sentabr Mustaqillik kuni deb belgilangan.
18. 1922-yilda Germaniya va Sovet Rossiyasi o'rtasida diplomatik munosabatlarni tiklagan shartnoma
qaysi?
A) Brest-Litovsk sulhi
B) Berlin shartnomasi
C) Rapallo shartnomasi
D) Lokarno kelishuvi
To'g'ri javob: C) Rapallo shartnomasi✔
Izoh: Rapallo shartnomasi bilan ikki davlat o'zaro da'volardan voz kechib, diplomatik munosabatlar o'rnatgan.
19. Mashrab taxallusi bilan ijod qilgan shoir qaysi shaharda tug'ilgan?
A) Qo'qonda
B) Andijonda
C) Namanganda
D) Buxoroda
To'g'ri javob: C) Namanganda
✔
Izoh: Boborahim Mashrab 1640-yilda Namanganda tug'ilgan va 1711-yilda Balxda qatl etilgan.
20. 1983-yilda AQSh prezidenti Reygan e'lon qilgan va kosmosga asoslangan raketaga qarshi mudofaa
tizimini ko'zda tutgan dastur qanday laqab olgan?
A) «Ochiq osmon»
B) «Yulduzlar urushi»
C) «Mangust»
D) «Tinchlik uchun atom»
To'g'ri javob: B) «Yulduzlar urushi»
✔
Izoh: Strategik mudofaa tashabbusi matbuotda «Yulduzlar urushi» deb atalgan; «Tinchlik uchun atom»
Eyzenxauerning 1953-yilgi dasturi.
21. Xitoy kommunistlarining 1934–1935-yillardagi mashhur harbiy chekinishi qanday nomlanadi?
A) Buyuk sakrash
B) Madaniy inqilob
C) Uzoq yurish
D) Shimoliy yurish
To'g'ri javob: C) Uzoq yurish
✔
Izoh: Gomindan qamalidan chiqish uchun kommunistlar 10 ming kilometrdan ko'proq yo'l bosib, Shensi
provinsiyasiga yetib borgan.
22. Arab istilosidan keyin O'rta Osiyoning Amudaryo va Sirdaryo oralig'idagi hududi qanday
nomlangan?
A) Xuroson
B) Dashti Qipchoq
C) Movarounnahr
D) Yettisuv
To'g'ri javob: C) Movarounnahr
✔
Izoh: Arablar Amudaryoning narigi tomonidagi yerlarni «Movarounnahr» – «daryo ortidagi yerlar» deb
atagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 169

23. 1066-yilgi Gastings jangida g'alaba qozonib, Angliya qiroliga aylangan hukmdor kim?
A) Knud Buyuk
B) Garold II
C) Genrix I
D) Normandiya gersogi Vilgelm
To'g'ri javob: D) Normandiya gersogi Vilgelm✔
Izoh: Vilgelm Bosqinchi Gastingsda anglosakson qiroli Garold II ni yengib, Angliyani normanlar hukmronligiga
bo'ysundirgan.
24. Xivadagi Toshhovli saroyi qaysi xon davrida qurilgan?
A) Olloqulixon
B) Muhammad Aminxon
C) Abulg'ozixon
D) Asfandiyorxon
To'g'ri javob: A) Olloqulixon
✔
Izoh: Toshhovli saroyi 1830-yillarda Olloqulixon buyrug'i bilan qurilgan.
25. Qohiradagi Nil daryosi suvining sathini o'lchovchi inshootni (miqyosni) qurdirgan olim kim?
A) Ahmad Yassaviy
B) Ahmad al-Farg'oniy
C) Muhammad al-Xorazmiy
D) Abu Mahmud Xo'jandiy
To'g'ri javob: B) Ahmad al-Farg'oniy
✔
Izoh: Ahmad al-Farg'oniy 861-yilda Qohira yaqinida Nil suvini o'lchaydigan miqyosni qurdirgan.
26. Sopollitepa bronza davri manzilgohi qaysi tumanda joylashgan?
A) Denov tumani
B) Sherobod tumani
C) Boysun tumani
D) Termiz tumani
To'g'ri javob: B) Sherobod tumani
✔
Izoh: Sopollitepa Surxondaryo viloyatining Sherobod tumanida joylashgan; uni A.Asqarov tadqiq etgan.
27. 1969-yil 20-iyulda Oyga birinchi bo'lib qadam qo'ygan inson kim?
A) Nil Armstrong
B) Bazz Oldrin
C) Maykl Kollinz
D) Yuriy Gagarin
To'g'ri javob: A) Nil Armstrong
✔
Izoh: «Apollon-11» ekspeditsiyasida Nil Armstrong birinchi, Bazz Oldrin ikkinchi bo'lib Oyga tushgan; Kollinz
orbitada qolgan.
28. 732-yildagi Puatye jangida arablar yurishini to'xtatgan frank majordomi kim?
A) Pipin Qisqa
B) Karl Buyuk
C) Karl Martell
D) Xlodvig
To'g'ri javob: C) Karl Martell
✔
Izoh: Majordom Karl Martell 732-yilda Puatye yaqinida arab qo'shinini yengib, ularning Galliyaga
ichkarilashini to'xtatgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 170

29. Koreya urushi qaysi yillarda bo'lgan va qanday yakunlangan?
A) 1953–1956-yillarda; tinchlik shartnomasi bilan
B) 1950–1953-yillarda; yarash bitimi bilan, chegara 38-parallel atrofida qolgan
C) 1950–1953-yillarda; Koreya yagona davlatga birlashgan
D) 1946–1949-yillarda; Shimol g'alabasi bilan
To'g'ri javob: B) 1950–1953-yillarda; yarash bitimi bilan, chegara 38-parallel atrofida qolgan✔
Izoh: 1953-yil iyulida Panmunjomda yarash bitimi imzolangan, ammo tinchlik shartnomasi tuzilmagan va
Koreya bo'lingan holda qolgan.
30. Xalq suvereniteti g'oyasi asoslangan «Ijtimoiy shartnoma haqida» asarining muallifi kim?
A) Tomas Gobbs
B) Jon Lokk
C) Jan-Jak Russo
D) Sharl Monteskye
To'g'ri javob: C) Jan-Jak Russo
✔
Izoh: Russo 1762-yilda nashr etilgan bu asarda oliy hokimiyat xalqqa tegishli ekanligini, «umumiy iroda»
g'oyasini ilgari surgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 171

29-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Husayn Boyqaro saroyida ijod qilgan mashhur miniatyura ustasi kim?
A) Mahmud Muzahhib
B) Kamoliddin Behzod
C) Mir Ali Hiraviy
D) Sultonali Mashhadiy
To'g'ri javob: B) Kamoliddin Behzod✔
Izoh: Kamoliddin Behzod Hirot miniatyura maktabining eng yirik namoyandasi.
2. Mixxat yozuvini dastlab qaysi xalq yaratgan?
A) Finikiyaliklar
B) Akkadlar
C) Ossuriyaliklar
D) Shumerlar
To'g'ri javob: D) Shumerlar
✔
Izoh: Mixxat yozuvi Ikki daryo oralig'ining janubida shumerlar tomonidan yaratilib, keyin akkad, bobil va
ossuriyaliklarga o'tgan.
3. Yusuf Xos Hojib qaysi shaharda tug'ilgan?
A) O'zganda
B) Bolasog'unda
C) Qashg'arda
D) Samarqandda
To'g'ri javob: B) Bolasog'unda
✔
Izoh: Yusuf Xos Hojib Qoraxoniylar poytaxtlaridan biri Bolasog'un shahrida tug'ilgan.
4. 1943-yil noyabr–dekabrida «katta uchlik» rahbarlarining birinchi uchrashuvi qayerda bo'lgan?
A) Yaltada
B) Tehronda
C) Qohirada
D) Potsdamda
To'g'ri javob: B) Tehronda
✔
Izoh: Tehron konferensiyasida Stalin, Ruzvelt va Cherchill 1944-yilda Fransiyada ikkinchi front ochishga
kelishganlar.
5. Toshkent chor Rossiyasi qo'shinlari tomonidan qaysi yili bosib olingan?
A) 1865-yil
B) 1868-yil
C) 1864-yil
D) 1867-yil
To'g'ri javob: A) 1865-yil
✔
Izoh: 1865-yil iyunida general M.G.Chernyayev qo'shinlari Toshkentni bosib olgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 172

6. Satuq Bug'raxondan keyin X asr o'rtalarida islomni ommaviy qabul qilgan qavmlar haqida qaysi
raqam manbalarda keltiriladi?
A) 20 ming oila
B) 100 ming qul
C) 200 ming chodir turk
D) 2 ming qo'shin
To'g'ri javob: C) 200 ming chodir turk✔
Izoh: Ibn al-Asir ma'lumotiga ko'ra 960-yilda 200 ming chodir turklar islomni qabul qilgan.
7. «Adibi avval» alifbe kitobi muallifi kim?
A) Abdulla Avloniy
B) Munavvar qori Abdurashidxonov
C) Ishoqxon Ibrat
D) Saidrasul Aziziy
To'g'ri javob: B) Munavvar qori Abdurashidxonov
✔
Izoh: Munavvar qori jadid maktablari uchun «Adibi avval» va «Adibi soniy» darsliklarini yozgan.
8. Ulug'bek rasadxonasining qoldiqlarini 1908-yilda topgan arxeolog kim?
A) M.E.Masson
B) A.P.Okladnikov
C) V.L.Vyatkin
D) S.P.Tolstov
To'g'ri javob: C) V.L.Vyatkin
✔
Izoh: Ulug'bek rasadxonasi qoldiqlari 1908-yilda arxeolog V.L.Vyatkin tomonidan topilgan.
9. 1941-yil avgustida Ruzvelt va Cherchill imzolagan, urushdan keyingi dunyo tamoyillari bayon
etilgan hujjat qanday nomlanadi?
A) Kasablanka deklaratsiyasi
B) Atlantika xartiyasi
C) BMT Nizomi
D) Yalta deklaratsiyasi
To'g'ri javob: B) Atlantika xartiyasi
✔
Izoh: Atlantika xartiyasi Nyufaundlend yaqinida kemada imzolangan bo'lib, keyinchalik BMT g'oyalariga asos
bo'lgan.
10. Saqqoradagi Joser pog'onali piramidasining me'mori sifatida kim tanilgan?
A) Imxotep
B) Senmut
C) Amenxotep
D) Xemiun
To'g'ri javob: A) Imxotep
✔
Izoh: Imxotep Joser fir'avnning vaziri va me'mori bo'lib, birinchi pog'onali piramidani loyihalagan.
11. Toshkent vohasida tarqalgan va Qang' davlati bilan bog'lanadigan arxeologik madaniyat qaysi?
A) Qovunchi madaniyati
B) Zamonbobo madaniyati
C) Chust madaniyati
D) Kaltaminor madaniyati
To'g'ri javob: A) Qovunchi madaniyati
✔
Izoh: Qovunchi madaniyati Toshkent vohasida (Yangiyo'l yaqinidagi Qovunchitepa) o'rganilgan va Qang' davri
bilan bog'lanadi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 173

12. Misrni Ahamoniylar davlatiga qo'shib olgan fors shohi kim?
A) Kambiz II
B) Artakserks I
C) Doro I
D) Kir II
To'g'ri javob: A) Kambiz II✔
Izoh: Kir II ning o'g'li Kambiz II mil. av. 525-yilda Pelusiy jangida g'alaba qozonib, Misrni bosib olgan.
13. Italiya qirolligi qaysi yilda e'lon qilingan va uning birinchi qiroli kim bo'lgan?
A) 1861-yil, Viktor Emmanuel II
B) 1848-yil, Karl Albert
C) 1861-yil, Umberto I
D) 1870-yil, Viktor Emmanuel II
To'g'ri javob: A) 1861-yil, Viktor Emmanuel II
✔
Izoh: 1861-yilda Turin parlamenti Sardiniya qiroli Viktor Emmanuel II ni Italiya qiroli deb e'lon qilgan.
14. Fanga «Fergantrop» nomi bilan kiritilgan eng qadimgi odam qoldiqlari topilgan yodgorlik qaysi?
A) Obirahmat g'ori
B) Selung'ur g'ori
C) Teshiktosh g'ori
D) Machay g'ori
To'g'ri javob: B) Selung'ur g'ori
✔
Izoh: Selung'ur g'ori (Farg'ona vodiysi) 1980-yillarda O'.Islomov tomonidan o'rganilgan, undan topilgan
qoldiqlar «Fergantrop» deb atalgan.
15. Qoraqalpog'iston ASSR qaysi yili O'zbekiston SSR tarkibiga kiritilgan?
A) 1924-yil
B) 1932-yil
C) 1929-yil
D) 1936-yil
To'g'ri javob: D) 1936-yil
✔
Izoh: Qoraqalpog'iston 1932-yilda ASSR bo'lgan va 1936-yilda O'zbekiston SSR tarkibiga o'tkazilgan.
16. 1972-yilda Kushon davriga oid mashhur oltin xazina topilgan yodgorlik qaysi?
A) Dalvarzintepa
B) Tuproqqal'a
C) Ayritom
D) Afrosiyob
To'g'ri javob: A) Dalvarzintepa
✔
Izoh: Surxondaryodagi Dalvarzintepada 1972-yilda Kushon davriga oid oltin taqinchoqlar xazinasi topilgan.
17. 1866-yilgi Avstriya-Prussiya urushidagi hal qiluvchi jang qaysi?
A) Sedan jangi
B) Sadova (Kyoniggrets) jangi
C) Solferino jangi
D) Austerlis jangi
To'g'ri javob: B) Sadova (Kyoniggrets) jangi
✔
Izoh: Sadova jangidagi g'alabadan keyin Avstriya Germaniya ishlaridan chetlatilgan va Shimoliy Germaniya
ittifoqi tuzilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 174

18. Bobur ixtiro qilgan yozuv qanday nomlanadi?
A) «Xatti kufiy»
B) «Xatti Boburiy»
C) «Xatti nasta'liq»
D) «Xatti suls»
To'g'ri javob: B) «Xatti Boburiy»✔
Izoh: Bobur arab yozuvi asosida soddalashtirilgan «Xatti Boburiy» yozuvini ixtiro qilgan.
19. 1871-yilda Parijda o'rnatilgan va 72 kun mavjud bo'lgan inqilobiy hokimiyat qanday nomlanadi?
A) Xalq fronti
B) Milliy konvent
C) Ikkinchi respublika
D) Parij kommunasi
To'g'ri javob: D) Parij kommunasi
✔
Izoh: Parij kommunasi 1871-yil martdan mayning oxirigacha mavjud bo'lib, «qonli hafta»da Versal qo'shinlari
tomonidan bostirilgan.
20. Zakaspiy temir yo'li Samarqandgacha qaysi yili yetib kelgan?
A) 1881-yil
B) 1899-yil
C) 1906-yil
D) 1888-yil
To'g'ri javob: D) 1888-yil
✔
Izoh: Zakaspiy temir yo'li 1888-yilda Samarqandga, 1899-yilda Toshkent va Andijonga yetkazilgan.
21. Gigantlar haqidagi «Gargantua va Pantagryuel» romani muallifi kim?
A) Mishel Monten
B) Per de Ronsar
C) Migel de Servantes
D) Fransua Rable
To'g'ri javob: D) Fransua Rable
✔
Izoh: Fransuz gumanisti Rable bu satirik romanda sxolastika va o'rta asr tartiblarini masxara qilgan.
22. 819-yilda Asad ibn Somonning o'g'illaridan Samarqandni boshqarish kimga topshirilgan?
A) Yahyo
B) Ilyos
C) Ahmad
D) Nuh
To'g'ri javob: D) Nuh
✔
Izoh: 819-yilda Asadning o'g'illari Nuh – Samarqand, Ahmad – Farg'ona, Yahyo – Choch va Ustrushona, Ilyos –
Hirotni boshqarishga olgan.
23. 1920-yilda Xorazm Xalq Sovet Respublikasi Xalq Nozirlar Sho'rosi raisi bo'lgan kim?
A) Usmonxo'ja Po'latxo'jayev
B) Akmal Ikromov
C) Polvonniyoz Hoji Yusupov
D) Fayzulla Xo'jayev
To'g'ri javob: C) Polvonniyoz Hoji Yusupov
✔
Izoh: Yosh xivaliklar yetakchisi Polvonniyoz Hoji Yusupov 1920-yilda XXSR Xalq Nozirlar Sho'rosi raisi bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 175

24. Papa Yuliy II buyurtmasi bilan Sistina kapellasi shiftini rasmlar bilan bezagan rassom kim?
A) Mikelanjelo Buonarroti
B) Leonardo da Vinchi
C) Rafael Santi
D) Titsian
To'g'ri javob: A) Mikelanjelo Buonarroti✔
Izoh: Mikelanjelo 1508–1512-yillarda Sistina kapellasi shiftida «Dunyoning yaratilishi» sahnalarini chizgan.
25. Mahmud Koshg'ariy «Devonu lug'otit turk» asarini qayerda yozgan?
A) Bag'dodda
B) Samarqandda
C) Bolasog'unda
D) Qashg'arda
To'g'ri javob: A) Bag'dodda
✔
Izoh: Asar 1072–1074-yillarda Bag'dodda yozilgan va Abbosiy xalifaga taqdim etilgan.
26. 1940-yilgi «Britaniya uchun jang» asosan qanday xarakterda bo'lgan?
A) La-Mansh bo'g'ozidagi yirik dengiz jangi
B) Shimoliy Afrikadagi tank janglari
C) Britaniya oroliga nemis dengiz desanti
D) Nemis va ingliz aviatsiyasi o'rtasidagi havo jangi
To'g'ri javob: D) Nemis va ingliz aviatsiyasi o'rtasidagi havo jangi
✔
Izoh: Lyuftvaffe havo ustunligini qo'lga kiritishga uringan, ammo Qirollik havo kuchlari bunga yo'l qo'ymagan;
«Dengiz sheri» desant rejasi bekor qilingan.
27. Ahamoniy yozuvlarida «o'tkir uchli qalpoqli saklar» qanday nomlangan?
A) Haumavarga saklar
B) Paradarayya saklar
C) Massaget saklar
D) Tigraxauda saklar
To'g'ri javob: D) Tigraxauda saklar
✔
Izoh: «Tigraxauda» – o'tkir uchli qalpoq kiyuvchi saklar; ular asosan Sirdaryo havzasi va Toshkent vohasi
atroflarida yashagan.
28. Hindistondagi 1857–1859-yillardagi sipohiylar qo'zg'olonidan keyin qanday o'zgarish yuz bergan?
A) Hindiston Milliy Kongressi tashkil etilgan
B) Hindiston dominion maqomini olgan
C) Ost-Indiya kompaniyasi tugatilib, Hindiston bevosita Britaniya toji boshqaruviga o'tgan
D) Boburiylar sulolasi hokimiyati qayta tiklangan
To'g'ri javob: C) Ost-Indiya kompaniyasi tugatilib, Hindiston bevosita Britaniya toji boshqaruviga
✔
o'tgan
Izoh: 1858-yilgi akt bilan hokimiyat Ost-Indiya kompaniyasidan Britaniya tojiga o'tgan; Milliy Kongress esa
1885-yilda tuzilgan.
29. Yahudiylarni yo'q qilish rejasi — «yakuniy yechim»ni amalga oshirishni muvofiqlashtirish uchun
1942-yil yanvarida o'tkazilgan fashistlar kengashi qanday nomlanadi?
A) Myunxen konferensiyasi
B) Vannzee konferensiyasi
C) Potsdam konferensiyasi
D) Nyurnberg s'yezdi
To'g'ri javob: B) Vannzee konferensiyasi
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 176

Izoh: Berlin chekkasidagi Vannzeeda Reynhard Geydrix raisligida yahudiylarni ommaviy yo'q qilishni tashkil
etish masalalari muhokama qilingan.
30. 1571-yilgi Lepanto dengiz jangida Muqaddas liga floti qaysi davlat flotini yenggan?
A) Venetsiya respublikasi
B) Fransiya
C) Usmonli imperiyasi
D) Angliya
To'g'ri javob: C) Usmonli imperiyasi✔
Izoh: Lepanto jangida Ispaniya, Venetsiya va Papa davlatidan iborat Muqaddas liga floti Usmonli flotini tor-
mor qilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 177

30-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. 1830-yilda ochilgan va Jorj Stefensonning «Raketa» paravozi bilan mashhur bo'lgan temir yo'l qaysi
shaharlarni bog'lagan?
A) Glazgo va Edinburg
B) Stokton va Darlington
C) London va Birmingem
D) Liverpul va Manchester
To'g'ri javob: D) Liverpul va Manchester✔
Izoh: Liverpul–Manchester temir yo'li faqat paravoz tortuvidagi birinchi muntazam yo'lovchi temir yo'li
bo'lgan; Stokton–Darlington esa 1825-yilda ochilgan.
2. 1923-yilda Myunxenda Gitler boshchiligida amalga oshirilgan va muvaffaqiyatsiz tugagan davlat
to'ntarishi urinishi qanday nomlanadi?
A) «Kristall kecha»
B) «Pivoxona to'ntarishi»
C) «Rimga yurish»
D) «Kapp to'ntarishi»
To'g'ri javob: B) «Pivoxona to'ntarishi»
✔
Izoh: Pivoxona to'ntarishidan so'ng Gitler qamoqqa olingan va u yerda «Mayn Kampf»ni yoza boshlagan.
3. Qo'qon xonligida yashab ijod qilgan shoiralar qatoriga kim kirmaydi?
A) Gulbadanbegim
B) Uvaysiy
C) Nodira
D) Mahzuna
To'g'ri javob: A) Gulbadanbegim
✔
Izoh: Gulbadanbegim XVI asrda Hindistonda yashagan Boburning qizi; qolganlari Qo'qon adabiy muhiti
vakillari.
4. Quyidagilardan qaysi biri Muqanna qo'zg'olonidan oldin sodir bo'lgan?
A) Abu Muslim qo'zg'oloni
B) Bag'dodda «Bayt ul-hikma» faoliyati
C) Rofe' ibn Lays qo'zg'oloni
D) Tohiriylar sulolasining tashkil topishi
To'g'ri javob: A) Abu Muslim qo'zg'oloni
✔
Izoh: Abu Muslim qo'zg'oloni 747–750-yillarda, Muqanna qo'zg'oloni 776–783-yillarda, qolganlari IX asr
boshida bo'lgan.
5. Buxoro amirligi qaysi yili ag'darilgan?
A) 1924-yil
B) 1917-yil
C) 1920-yil
D) 1918-yil
To'g'ri javob: C) 1920-yil
✔
Izoh: 1920-yil sentabrida Qizil Armiya va Yosh buxoroliklar Buxoroni egallab, amirlikni ag'dargan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 178

6. Germaniya Federativ Respublikasi va Germaniya Demokratik Respublikasi qaysi yilda tashkil
topgan?
A) 1949-yil
B) 1955-yil
C) 1945-yil
D) 1961-yil
To'g'ri javob: A) 1949-yil✔
Izoh: 1949-yil mayida GFR, oktabrida esa GDR tashkil topgan va Germaniyaning bo'linishi rasmiylashgan.
7. 1975-yilda imzolangan va Yevropada urushdan keyingi chegaralar daxlsizligini mustahkamlagan
Yevropada xavfsizlik va hamkorlik kengashining yakuniy akti qayerda imzolangan?
A) Jenevada
B) Xelsinkida
C) Parijda
D) Venada
To'g'ri javob: B) Xelsinkida
✔
Izoh: Xelsinki yakuniy akti 35 davlat tomonidan imzolangan va «detant» (keskinlik yumshashi) davrining
cho'qqisi hisoblanadi.
8. 1807-yilda Gudzon daryosida birinchi tijorat jihatdan muvaffaqiyatli paroxodni ishga tushirgan
ixtirochi kim?
A) Jorj Stefenson
B) Robert Fulton
C) Samuel Morze
D) Jeyms Uatt
To'g'ri javob: B) Robert Fulton
✔
Izoh: Robert Fultonning «Klermont» paroxodi Nyu-York va Olbani o'rtasida qatnagan.
9. 674-yilda Amudaryodan o'tib Buxoro vohasiga yurish qilgan arab sarkardasi kim?
A) Nasr ibn Sayyor
B) Ubaydulloh ibn Ziyod
C) Qutayba ibn Muslim
D) Abu Muslim
To'g'ri javob: B) Ubaydulloh ibn Ziyod
✔
Izoh: Xuroson noibi Ubaydulloh ibn Ziyod 674-yilda Buxoro vohasiga yurish qilib, Poykandni egallagan.
10. Hindiston qachon mustaqillikka erishgan?
A) 1945-yil 15-avgustda
B) 1947-yil 15-avgustda
C) 1948-yil 30-yanvarda
D) 1950-yil 26-yanvarda
To'g'ri javob: B) 1947-yil 15-avgustda
✔
Izoh: 1947-yil 15-avgustda Britaniya Hindistoni Hindiston va Pokistonga bo'linib, mustaqillikka erishgan; 1950-
yil 26-yanvarda respublika konstitutsiyasi kuchga kirgan.
11. Afrosiyobdagi «Elchilar zali» devoriy suratlari qaysi Samarqand hukmdori davriga oid?
A) Devashtich
B) Varxuman
C) G'urak
D) Tarxun
To'g'ri javob: B) Varxuman
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 179

Izoh: Afrosiyob devoriy suratlaridagi yozuvda VII asrda hukmronlik qilgan Samarqand ixshidi Varxuman nomi
tilga olinadi.
12. Buxoroda 1842-yilda qatl etilgan ingliz zobitlari kimlar?
A) Stoddart va Konolli
B) Kaufman va Skobelev
C) Bernes va Mur
D) Vamberi va Mayer
To'g'ri javob: A) Stoddart va Konolli✔
Izoh: Ingliz zobitlari Charlz Stoddart va Artur Konolli 1842-yilda Amir Nasrulloh buyrug'i bilan qatl etilgan.
13. Quyidagi shaharlarning qaysi biri 2007-yilda 2750 yillik yubileyini nishonlagan?
A) Buxoro
B) Termiz
C) Toshkent
D) Samarqand
To'g'ri javob: D) Samarqand
✔
Izoh: Samarqand shahrining 2750 yilligi 2007-yilda YUNESKO ishtirokida nishonlangan.
14. Mo'g'ullar Urganchni qaysi yili qamal qilib egallagan?
A) 1225-yil
B) 1221-yil
C) 1219-yil
D) 1220-yil
To'g'ri javob: B) 1221-yil
✔
Izoh: Urganch 1221-yilda olti oylik qamaldan so'ng mo'g'ullar tomonidan egallanib, vayron qilingan.
15. 1365-yilda Samarqandda mo'g'ullarga qarshi ko'tarilgan qo'zg'olon ishtirokchilari qanday nom
bilan atalgan?
A) Oq kiyimlilar
B) Sarbadorlar
C) Qizilboshlar
D) Qora kiyimlilar
To'g'ri javob: B) Sarbadorlar
✔
Izoh: 1365-yilda Samarqand mudofaasini uyushtirgan sarbadorlar mo'g'ullar hujumini qaytargan.
16. 1968-yilda Chexoslovakiyada «inson qiyofasidagi sotsializm» qurishga uringan islohotlar qanday
nomlangan?
A) «Birdamlik»
B) «Baxmal inqilob»
C) «Praga bahori»
D) «Qayta qurish»
To'g'ri javob: C) «Praga bahori»
✔
Izoh: Aleksandr Dubchek boshchiligidagi «Praga bahori» 1968-yil avgustida Varshava shartnomasi
qo'shinlarining kiritilishi bilan bostirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 180

17. XV asr boshida Hind okeani bo'ylab yirik dengiz ekspeditsiyalariga boshchilik qilgan Min davri
sarkardasi kim?
A) Chjen Xe
B) Van Anshi
C) Syuan Tszan
D) Chjan Syan
To'g'ri javob: A) Chjen Xe✔
Izoh: Chjen Xe 1405–1433-yillarda yetti yirik ekspeditsiya bilan Janubi-Sharqiy Osiyo, Hindiston va Sharqiy
Afrikagacha borgan.
18. 1934-yil iyunida Gitler SA (hujum otryadlari) rahbariyatini qirg'in qilgan voqea qanday nomlanadi?
A) «Kristall kecha»
B) «Uzun pichoqlar kechasi»
C) «Varfolomey kechasi»
D) «Reyxstag yong'ini»
To'g'ri javob: B) «Uzun pichoqlar kechasi»
✔
Izoh: «Uzun pichoqlar kechasi»da Ernst Ryom boshchiligidagi SA rahbarlari va boshqa raqiblar o'ldirilgan.
19. Quyidagi 1920–1930-yillarga oid voqealardan qaysi biri eng avval sodir bo'lgan?
A) Qoraqalpog'istonning O'zSSR tarkibiga kiritilishi
B) Poytaxtning Toshkentga ko'chirilishi
C) O'zbekiston SSRning tashkil topishi
D) Katta Farg'ona kanalining qurilishi
To'g'ri javob: C) O'zbekiston SSRning tashkil topishi
✔
Izoh: O'zSSR 1924, poytaxt ko'chishi 1930, Qoraqalpog'iston qo'shilishi 1936, Katta Farg'ona kanali 1939-yilda.
20. Oliy Majlisning ikki palatali tuzilishga o'tishi qaysi yili umumxalq referendumida ma'qullangan?
A) 2005-yil
B) 1999-yil
C) 1995-yil
D) 2002-yil
To'g'ri javob: D) 2002-yil
✔
Izoh: 2002-yil 27-yanvardagi referendumda ikki palatali parlament tuzish ma'qullangan, u 2005-yildan faoliyat
boshlagan.
21. Ashtarxoniylar sulolasi nomi qayerdan kelib chiqqan?
A) Xalifadan olingan unvon nomidan
B) Poytaxti Ashtarxon qal'asi bo'lgan
C) Ular Astraxan xonligidan kelib chiqqan
D) Asoschisi Ashtarxon ismli bo'lgan
To'g'ri javob: C) Ular Astraxan xonligidan kelib chiqqan
✔
Izoh: Joniylar avlodi Astraxan (Ashtarxon) xonligidan Buxoroga ko'chib kelgan, sulola nomi shundan.
22. Kiyev Rusining ilk yozma qonunlar to'plami «Rus haqiqati» qaysi knyaz nomi bilan bog'lanadi?
A) Vladimir Svyatoslavich
B) Vladimir Monomax
C) Ivan Kalita
D) Yaroslav Donishmand
To'g'ri javob: D) Yaroslav Donishmand
✔
Izoh: «Rus haqiqati»ning eng qadimgi qismi Yaroslav Donishmand davrida (XI asr) tuzilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 181

23. Yaponiya 1931-yilda qaysi hududni bosib olib, u yerda Manchjou-go qo'g'irchoq davlatini tuzgan?
A) Koreya
B) Manchjuriya
C) Tayvan
D) Ichki Mo'g'uliston
To'g'ri javob: B) Manchjuriya✔
Izoh: 1931-yilgi Mukden voqeasidan keyin Yaponiya Manchjuriyani egallab, 1932-yilda Manchjou-goni tuzgan.
24. Fermopil va Salamin janglari qaysi fors shohining Yunonistonga yurishi davrida bo'lgan?
A) Kir II
B) Kserks I
C) Artakserks II
D) Doro I
To'g'ri javob: B) Kserks I
✔
Izoh: Mil. av. 480-yilgi Fermopil va Salamin janglari Kserks I yurishi paytida bo'lgan; Doro I davrida esa
Marafon jangi bo'lgan.
25. Amir Temur va To'xtamish o'rtasidagi Qunduzcha jangi qaysi yili bo'lgan?
A) 1388-yil
B) 1391-yil
C) 1402-yil
D) 1395-yil
To'g'ri javob: B) 1391-yil
✔
Izoh: 1391-yilda Volga bo'yidagi Qunduzcha daryosi yaqinida Temur To'xtamishni yenggan.
26. Katolik cherkovini tanqid qilgani uchun 1415-yilda Konstans soborida yondirib yuborilgan chex
islohotchisi kim?
A) Yan Jijka
B) Jon Uiklif
C) Ieronim Savonarola
D) Yan Gus
To'g'ri javob: D) Yan Gus
✔
Izoh: Praga universiteti rektori Yan Gus Konstans soborida bid'atchi deb qoralanib, yondirilgan; bu gusitlar
urushlariga sabab bo'lgan.
27. Fransuz inqilobi davrida Vandeyada ko'tarilgan qo'zg'olon qanday xarakterda edi?
A) Yakobinlarni qo'llab-quvvatlovchi ishchilar qo'zg'oloni
B) Gugenotlarning diniy erkinlik uchun qo'zg'oloni
C) Ispaniyaga qarshi milliy ozodlik qo'zg'oloni
D) Respublikaga qarshi, qirolchilik va katolik qo'zg'oloni
To'g'ri javob: D) Respublikaga qarshi, qirolchilik va katolik qo'zg'oloni
✔
Izoh: 1793-yilda g'arbiy Fransiyadagi Vandeyada dehqonlar majburiy safarbarlik va ruhoniylar ta'qibiga qarshi
qirol va cherkov uchun qo'zg'algan.
28. Amir Temur o'z vorisi etib kimni tayinlagan?
A) Xalil Sulton
B) Pirmuhammad
C) Mironshoh
D) Shohrux
To'g'ri javob: B) Pirmuhammad
✔
Izoh: Temur nabirasi, Jahongirning o'g'li Pirmuhammadni valiahd etib tayinlagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 182

29. Buyuk depressiya boshlanishi odatda qaysi voqea bilan bog'lanadi?
A) 1931-yilda Britaniyaning oltin standartdan chiqishi
B) 1923-yildagi Germaniya giperinflyatsiyasi
C) 1929-yil oktabridagi Nyu-York fond birjasi qulashi
D) 1933-yilda Ruzveltning «Yangi kurs»ni boshlashi
To'g'ri javob: C) 1929-yil oktabridagi Nyu-York fond birjasi qulashi✔
Izoh: 1929-yil 24-oktabr («qora payshanba») va undan keyingi kunlardagi birja qulashi jahon iqtisodiy
inqiroziga sabab bo'lgan.
30. Eftaliylar davlati qaysi asrda O'rta Osiyoda hukmronlik qilgan?
A) III–IV asrlarda
B) II–III asrlarda
C) VII–VIII asrlarda
D) V–VI asrlarda
To'g'ri javob: D) V–VI asrlarda
✔
Izoh: Eftaliylar V asrda kuchayib, VI asrning 60-yillarida turklar va Sosoniylar tomonidan tor-mor etilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 183

31-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Surxon vohasida joylashgan qadimgi va ilk o'rta asr viloyati qanday nomlangan?
A) Chag'oniyon
B) Choch
C) Iloq
D) Ustrushona
To'g'ri javob: A) Chag'oniyon✔
Izoh: Chag'oniyon Surxondaryoning yuqori va o'rta oqimida joylashgan; markazi hozirgi Denov atrofida
bo'lgan.
2. Usmon Yusupov qaysi yillarda O'zbekiston KP(b) MQ birinchi kotibi bo'lgan?
A) 1925–1937-yillar
B) 1959–1983-yillar
C) 1937–1950-yillar
D) 1983–1988-yillar
To'g'ri javob: C) 1937–1950-yillar
✔
Izoh: Usmon Yusupov 1937–1950-yillarda respublika rahbari bo'lgan, uning davrida Katta Farg'ona kanali
qurilgan.
3. Yuliy Tsezar o'z qo'shini bilan Rubikon daryosini qaysi yilda kesib o'tib, fuqarolar urushini
boshlagan?
A) Mil. av. 60-yil
B) Mil. av. 31-yil
C) Mil. av. 44-yil
D) Mil. av. 49-yil
To'g'ri javob: D) Mil. av. 49-yil
✔
Izoh: Mil. av. 49-yilda Tsezar Rubikonni kesib o'tib, Pompey va senatga qarshi fuqarolar urushini boshlagan.
4. Zahiriddin Muhammad Bobur qaysi shaharda tug'ilgan?
A) Hirotda
B) Samarqandda
C) Axsida
D) Andijonda
To'g'ri javob: D) Andijonda
✔
Izoh: Bobur 1483-yil 14-fevralda Andijonda tug'ilgan.
5. Mexikadagi Asteklar davlatining poytaxti qayerda joylashgan edi?
A) Karib dengizidagi Kuba orolida
B) Yukatan yarim orolida (Chichen-Itsa)
C) And tog'larida (Kusko)
D) Teskoko ko'lidagi orolda (Tenochtitlan)
To'g'ri javob: D) Teskoko ko'lidagi orolda (Tenochtitlan)
✔
Izoh: Tenochtitlan Teskoko ko'lidagi orolda qurilgan; uning xarobalari ustida hozirgi Mexiko shahri joylashgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 184

6. Bozorlardagi tartib, o'lchov va tarozilar to'g'riligini nazorat qilgan mansabdor kim edi?
A) Sohibi barid
B) Mustavfiy
C) Vazir
D) Muhtasib
To'g'ri javob: D) Muhtasib✔
Izoh: Muhtasib bozorlardagi tartib, o'lchov-tarozilar va shariat qoidalariga rioya etilishini nazorat qilgan.
7. AQShda atom bombasini yaratish dasturi qanday nomlangan?
A) «Trinity loyihasi»
B) «Overlord loyihasi»
C) «Apollon loyihasi»
D) «Manxetten loyihasi»
To'g'ri javob: D) «Manxetten loyihasi»
✔
Izoh: Manxetten loyihasiga general Lesli Groves va fizik Robert Oppengeymer rahbarlik qilgan; «Trinity»
birinchi sinov portlashining nomi.
8. Ibn Sino qaysi shaharda vafot etgan?
A) Hamadonda
B) G'aznada
C) Gurganjda
D) Buxoroda
To'g'ri javob: A) Hamadonda
✔
Izoh: Ibn Sino 1037-yilda Eronning Hamadon shahrida vafot etgan.
9. Turkiy tilning fors tilidan qolishmasligini isbotlashga bag'ishlangan Navoiy asari qaysi?
A) «Mahbub ul-qulub»
B) «Majolis un-nafois»
C) «Mezon ul-avzon»
D) «Muhokamat ul-lug'atayn»
To'g'ri javob: D) «Muhokamat ul-lug'atayn»
✔
Izoh: 1499-yilda yozilgan «Muhokamat ul-lug'atayn» («Ikki til muhokamasi») asarida turkiy tilning boyligi
isbotlangan.
10. Faros mayog'i va antik dunyoning eng mashhur kutubxonasi joylashgan ellinistik shahar qaysi?
A) Iskandariya
B) Antioxiya
C) Pergam
D) Rodos
To'g'ri javob: A) Iskandariya
✔
Izoh: Ptolemeylar poytaxti Iskandariyada Muzeyon, mashhur kutubxona va Faros mayog'i bo'lgan.
11. 1916-yilgi qo'zg'olonning eng yirik o'choqlaridan biri bo'lgan shahar qaysi?
A) Jizzax
B) Nukus
C) Termiz
D) Xiva
To'g'ri javob: A) Jizzax
✔
Izoh: 1916-yil iyulida Jizzax qo'zg'oloni eng kuchli va shiddatli chiqishlardan biri bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 185

12. 1944-yil yozida Belorussiyani ozod qilgan yirik sovet operatsiyasi qanday nomlangan?
A) «Bagration»
B) «Uran»
C) «Kutuzov»
D) «Rumyantsev»
To'g'ri javob: A) «Bagration»✔
Izoh: «Bagration» operatsiyasi 1944-yil 23-iyunda boshlanib, nemis «Markaz» armiyalar guruhini tor-mor
qilgan.
13. O'zbek tilidagi ilk gazeta qaysi?
A) «Taraqqiy»
B) «Turkiston viloyatining gazeti»
C) «Samarqand»
D) «Xurshid»
To'g'ri javob: B) «Turkiston viloyatining gazeti»
✔
Izoh: «Turkiston viloyatining gazeti» 1870-yildan chiqqan, u o'zbek tilidagi birinchi gazeta hisoblanadi.
14. Aka-uka Tiberiy va Gay Grakxlar islohotlarining asosiy masalasi nima bo'lgan?
A) Rimda podsholikni qayta tiklash
B) Qullikni butunlay bekor qilish
C) Davlat yerlarini kambag'al fuqarolarga taqsimlash
D) Senat a'zolari sonini ikki baravar oshirish
To'g'ri javob: C) Davlat yerlarini kambag'al fuqarolarga taqsimlash
✔
Izoh: Grakxlar yirik yer egalari egallab olgan davlat yerlarini cheklab, kambag'allashgan dehqonlarga bo'lib
berishni talab qilgan.
15. Abdullaxon II qaysi yillarda oliy xon sifatida hukmronlik qilgan?
A) 1533–1539-yillar
B) 1557–1583-yillar
C) 1583–1598-yillar
D) 1500–1510-yillar
To'g'ri javob: C) 1583–1598-yillar
✔
Izoh: Abdullaxon II 1583–1598-yillarda xon bo'lgan, undan oldin otasi Iskandarxon nomidan amalda davlatni
boshqargan.
16. Inklar imperiyasini bosib olgan konkistador kim va asir olingan Inka hukmdori kim edi?
A) Fransisko Pisarro, Montesuma II
B) Ernan Kortes, Montesuma II
C) Fransisko Pisarro, Ataualpa
D) Ernan Kortes, Ataualpa
To'g'ri javob: C) Fransisko Pisarro, Ataualpa
✔
Izoh: Pisarro 1532-yilda Kaxamarkada Inka Ataualpani asir olgan; Montesuma II esa Asteklar hukmdori
bo'lgan.
17. Rus mustamlakachilari Turkistonda asosan qaysi ekin maydonlarini kengaytirishga intilgan?
A) Paxta
B) Sholi
C) Bug'doy
D) Tamaki
To'g'ri javob: A) Paxta
✔
Izoh: Rossiya to'qimachilik sanoati uchun xomashyo sifatida Turkistonda paxta, xususan Amerika navlari
ekinzorlari kengaytirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 186

18. Suvaysh kanali qaysi yilda ochilgan va uni qurish loyihasiga kim rahbarlik qilgan?
A) 1856-yil, Muhammad Ali
B) 1882-yil, Ferdinand de Lesseps
C) 1869-yil, Gustav Eyfel
D) 1869-yil, Ferdinand de Lesseps
To'g'ri javob: D) 1869-yil, Ferdinand de Lesseps✔
Izoh: Suvaysh kanali 1869-yil noyabrida ochilgan; uning qurilishiga fransuz diplomati Ferdinand de Lesseps
rahbarlik qilgan.
19. Surxondaryodagi Machay g'ori asosan qaysi davrga oid yodgorlik hisoblanadi?
A) Bronza davri
B) Mezolit
C) Neolit
D) Ilk temir davri
To'g'ri javob: B) Mezolit
✔
Izoh: Machay g'ori (Boysun) mezolit, ya'ni o'rta tosh davriga oid yodgorlik sifatida o'rganilgan.
20. 1894–1895-yillardagi Yaponiya-Xitoy urushidan keyin Simonoseki shartnomasiga ko'ra Xitoy qaysi
orolni Yaponiyaga bergan?
A) Xaynan
B) Okinava
C) Saxalin
D) Tayvan
To'g'ri javob: D) Tayvan
✔
Izoh: Simonoseki shartnomasi bilan Xitoy Koreya mustaqilligini tan olgan, Tayvan va Penxu orollarini
Yaponiyaga bergan.
21. 1806-yilda Napoleon qaysi davlatning tugatilishiga sabab bo'lgan?
A) Muqaddas Rim imperiyasi
B) Venetsiya respublikasi
C) Polsha-Litva Rechi Pospolitasi
D) Prussiya qirolligi
To'g'ri javob: A) Muqaddas Rim imperiyasi
✔
Izoh: 1806-yilda Reyn ittifoqi tuzilgach, Frans II Muqaddas Rim imperatori unvonidan voz kechgan va imperiya
tugatilgan.
22. Kushon podsholari Kanishkaning poytaxti bo'lgan shahar qaysi?
A) Purushapura
B) Marokanda
C) Taksila
D) Baqtra
To'g'ri javob: A) Purushapura
✔
Izoh: Kanishka davrida Kushon podsholigining poytaxti Purushapura (hozirgi Peshovar) bo'lgan.
23. «Uch dengiz ortidan sayohat» asarida Hindiston haqida yozib qoldirgan Tver savdogari kim?
A) Semyon Dejnyov
B) Vasiliy Poyarkov
C) Afanasiy Nikitin
D) Yermak Timofeyevich
To'g'ri javob: C) Afanasiy Nikitin
✔
Izoh: Afanasiy Nikitin XV asrda Kaspiy, Arab va Qora dengizlar orqali sayohat qilib, Hindistonda bir necha yil
bo'lgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 187

24. Franklar davlatiga asos solib, katolik xristianligini qabul qilgan Merovinglar sulolasidan bo'lgan
qirol kim?
A) Xlodvig
B) Pipin Qisqa
C) Karl Buyuk
D) Karl Martell
To'g'ri javob: A) Xlodvig✔
Izoh: Xlodvig V asr oxirida franklarni birlashtirib, katolik e'tiqodini qabul qilgan va bu cherkov qo'llab-
quvvatlashini ta'minlagan.
25. Leningrad blokadasi qaysi yillarda bo'lgan?
A) 1943–1945-yillar
B) 1941–1944-yillar
C) 1942–1943-yillar
D) 1941–1942-yillar
To'g'ri javob: B) 1941–1944-yillar
✔
Izoh: Blokada 1941-yil sentyabridan 1944-yil yanvarigacha davom etgan; 1943-yil yanvarida blokada halqasi
yorib o'tilgan, 1944-yilda butunlay olib tashlangan.
26. Quyidagi IX–XI asrlarga oid voqealardan qaysi biri eng avval sodir bo'lgan?
A) Ismoil Somoniyning Amr ibn Laysni yengishi
B) Dandanakan jangi
C) Qoraxoniylarning Buxoroni egallashi
D) Mahmud G'aznaviyning Xorazmni egallashi
To'g'ri javob: A) Ismoil Somoniyning Amr ibn Laysni yengishi
✔
Izoh: 900-yil – Amr ibn Lays yengilgan; 999-yil – Buxoro egallangan; 1017-yil – Xorazm bosib olingan; 1040-yil
– Dandanakan jangi.
27. Boburning fiqhga oid asari qaysi?
A) «Aruz risolasi»
B) «Mubayyin»
C) «Volidiya»
D) «Boburnoma»
To'g'ri javob: B) «Mubayyin»
✔
Izoh: «Mubayyin» – Boburning islom huquqi (fiqh) masalalariga bag'ishlangan she'riy asari.
28. 1942-yil avgustidan 1943-yil fevraligacha davom etib, AQShning Tinch okeanida birinchi yirik
quruqlikdagi hujumi bo'lgan jang qaysi?
A) Okinava jangi
B) Leyte jangi
C) Guadalkanal jangi
D) Ivodzima jangi
To'g'ri javob: C) Guadalkanal jangi
✔
Izoh: Solomon orollaridagi Guadalkanal uchun janglar yaponlarning chekinishi bilan tugagan va AQShning
orollar bo'ylab hujumini boshlab bergan.
29. Anushteginiylar sulolasidan bo'lgan Xorazmshohlarning poytaxti qaysi shahar bo'lgan?
A) Xiva
B) Kat
C) Buxoro
D) Gurganj (Urganch)
To'g'ri javob: D) Gurganj (Urganch)
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 188

Izoh: Anushteginiy Xorazmshohlar Gurganjni (Ko'hna Urganch) poytaxt qilgan.
30. Qadimgi Marg'iyona qaysi daryo vohasida joylashgan?
A) Surxondaryo
B) Murg'ob
C) Sirdaryo
D) Zarafshon
To'g'ri javob: B) Murg'ob✔
Izoh: Marg'iyona Murg'ob daryosi vohasida (hozirgi Turkmaniston, Marv atrofi) joylashgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 189

32-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. 1954-yilgi Dyenbyenfu jangida Vetnam kuchlari qaysi davlat qo'shinlarini yengan?
A) Xitoy
B) Yaponiya
C) AQSh
D) Fransiya
To'g'ri javob: D) Fransiya✔
Izoh: Dyenbyenfudagi mag'lubiyatdan keyin Fransiya Indoxitoydan chiqib ketgan va Jeneva kelishuvlari bilan
Vetnam vaqtincha ikkiga bo'lingan.
2. Chig'atoy ulusida «kebekiy» deb atalgan tangalarni joriy etgan islohot qaysi asrda o'tkazilgan?
A) XV asr boshida
B) XIII asr o'rtasida
C) XIV asr boshida
D) XIV asr oxirida
To'g'ri javob: C) XIV asr boshida
✔
Izoh: Kebekxon (1318–1326) davrida pul va ma'muriy islohot o'tkazilib, «kebekiy» kumush tangalar joriy
etilgan.
3. 806–810-yillarda Samarqandda Abbosiylarga qarshi qo'zg'olon ko'targan kim?
A) Muqanna
B) Nasr ibn Ahmad
C) Rofe' ibn Lays
D) Abu Muslim
To'g'ri javob: C) Rofe' ibn Lays
✔
Izoh: Rofe' ibn Lays 806-yilda Samarqandda Abbosiylar noibiga qarshi qo'zg'olon ko'targan.
4. O'zbekiston Davlat gerbining markazida qaysi qush tasvirlangan?
A) Burgut
B) Laylak
C) Lochin
D) Xumo qushi
To'g'ri javob: D) Xumo qushi
✔
Izoh: Gerb markazida qanotlarini yoygan Xumo qushi – baxt va erkinlik ramzi tasvirlangan.
5. Janubiy Amerikaning bir necha mamlakatini ispan hukmronligidan ozod qilgani uchun «Ozod
qiluvchi» (El Libertador) deb atalgan rahbar kim?
A) Migel Idalgo
B) Bernardo O'Xiggins
C) Simon Bolivar
D) Xose de San-Martin
To'g'ri javob: C) Simon Bolivar
✔
Izoh: Simon Bolivar hozirgi Venesuela, Kolumbiya, Ekvador, Peru va Boliviyani ozod qilishda yetakchi rol
o'ynagan; Boliviya uning nomi bilan atalgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 190

6. Amir Temur Xorazmga qarshi yurishlar qilganda u yerda qaysi sulola hukmronlik qilgan?
A) Anushteginiylar
B) Qo'ng'irotlar
C) So'fiylar
D) Arabshohiylar
To'g'ri javob: C) So'fiylar✔
Izoh: XIV asrning ikkinchi yarmida Xorazmda So'fiylar sulolasi (Husayn So'fi, Yusuf So'fi) hukmronlik qilgan.
7. Yevropa ko'mir va po'lat birlashmasini tuzish g'oyasi 1950-yilda qaysi fransuz tashqi ishlar vaziri
nomi bilan bog'liq?
A) Robert Shuman
B) Sharl de Goll
C) Jorj Pompidu
D) Jan Monne
To'g'ri javob: A) Robert Shuman
✔
Izoh: «Shuman deklaratsiyasi» (1950-yil 9-may) Fransiya va GFR ko'mir-po'lat sanoatini birlashtirishni taklif
qilgan; Jan Monne esa loyihani ishlab chiqishda ishtirok etgan.
8. 1221-yilda Hind (Sind) daryosi bo'yida Chingizxonga qarshi jang qilgan Xorazmshoh kim?
A) Jaloliddin Manguberdi
B) O'zloqshoh
C) Alouddin Muhammad
D) Takash
To'g'ri javob: A) Jaloliddin Manguberdi
✔
Izoh: Jaloliddin Manguberdi Hind daryosi bo'yidagi jangda yengilgach, daryodan suzib o'tib, kurashni davom
ettirgan.
9. Toshkentda kuchli zilzila qaysi yili sodir bo'lgan?
A) 1976-yil
B) 1986-yil
C) 1966-yil
D) 1956-yil
To'g'ri javob: C) 1966-yil
✔
Izoh: 1966-yil 26-aprelda Toshkentda kuchli zilzila bo'lib, shaharning katta qismi vayron bo'lgan.
10. Mo'g'ullar O'trorni qamal qilgan qo'shinga Chingizxonning qaysi o'g'illari boshchilik qilgan?
A) Tuluy va O'qtoy
B) Chig'atoy va O'qtoy
C) Jo'ji va Chig'atoy
D) Jo'ji va Tuluy
To'g'ri javob: B) Chig'atoy va O'qtoy
✔
Izoh: Chingizxon O'trorni qamal qilish uchun o'g'illari Chig'atoy va O'qtoyni qoldirgan, o'zi Buxoroga yo'l
olgan.
11. 1917-yildagi Balfur deklaratsiyasining mazmuni nima edi?
A) Britaniya Falastinda yahudiylar milliy o'chog'ini tashkil etishni qo'llab-quvvatlagan
B) Britaniya Hindistonga dominion maqomi bergan
C) Britaniya Misr mustaqilligini tan olgan
D) Britaniya va Fransiya arab yerlarini bo'lib olgan
To'g'ri javob: A) Britaniya Falastinda yahudiylar milliy o'chog'ini tashkil etishni qo'llab-quvvatlagan
✔
Izoh: Tashqi ishlar vaziri Artur Balfur maktubida Britaniyaning Falastinda yahudiy xalqi uchun milliy o'choq
tashkil etishga xayrixohligi bildirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 191

12. Shayboniylardan keyin Buxoro xonligida hokimiyatga kelgan sulola qaysi?
A) Arabshohiylar
B) Ashtarxoniylar (Joniylar)
C) Mang'itlar
D) Qo'ng'irotlar
To'g'ri javob: B) Ashtarxoniylar (Joniylar)✔
Izoh: 1598–1601-yillardan Buxoro xonligida Ashtarxoniylar (Joniylar) sulolasi hukmronlik qilgan.
13. Jaloliddin Manguberdi mo'g'ullar ustidan yirik g'alaba qozongan jang qaysi?
A) Parvon jangi
B) Loy jangi
C) Qatvon jangi
D) Sind daryosi bo'yidagi jang
To'g'ri javob: A) Parvon jangi
✔
Izoh: 1221-yilda Parvon (Afg'oniston) yaqinida Jaloliddin Shiki Xutuxu noyon boshchiligidagi mo'g'ul qo'shinini
yenggan.
14. Gitler Germaniya reyxskansleri etib qaysi sanada tayinlangan?
A) 1933-yil 30-yanvar
B) 1932-yil 31-iyul
C) 1934-yil 2-avgust
D) 1933-yil 27-fevral
To'g'ri javob: A) 1933-yil 30-yanvar
✔
Izoh: Prezident Gindenburg 1933-yil 30-yanvarda Gitlerni kansler qilib tayinlagan; 27-fevralda Reyxstag
yong'ini bo'lgan.
15. Ohangaron vodiysining qadimgi nomi qanday bo'lgan?
A) Xuttalon
B) Iloq
C) Ustrushona
D) Choch
To'g'ri javob: B) Iloq
✔
Izoh: Ohangaron (Angren) daryosi vodiysi qadimda Iloq deb atalgan va kumush konlari bilan mashhur bo'lgan.
16. Xivada toshbosma (litografiya) qaysi xon davrida ishga tushirilgan?
A) Muhammad Rahimxon II Feruz
B) Olloqulixon
C) Muhammad Aminxon
D) Asfandiyorxon
To'g'ri javob: A) Muhammad Rahimxon II Feruz
✔
Izoh: Muhammad Rahimxon II davrida, 1874-yilda Xivada toshbosma ishga tushirilgan.
17. 1919-yilgi Versal shartnomasiga ko'ra Elzas va Lotaringiya qaysi davlatga qaytarilgan?
A) Shveytsariya
B) Fransiya
C) Germaniya
D) Belgiya
To'g'ri javob: B) Fransiya
✔
Izoh: Elzas-Lotaringiya 1871-yilda Germaniyaga o'tgan edi; Versal shartnomasi bilan u Fransiyaga qaytarilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 192

18. Buxoro vohasining ilk o'rta asr hukmdorlari qanday unvonga ega bo'lgan?
A) Buxorxudot
B) Ixshid
C) Afshin
D) Tudun
To'g'ri javob: A) Buxorxudot✔
Izoh: Buxoro hukmdorlari buxorxudot deb atalgan; ularning saroyi Varaxshada bo'lgan.
19. Braziliya Portugaliyadan qaysi yilda va kim tomonidan mustaqil deb e'lon qilingan?
A) 1816-yil, Xose de San-Martin
B) 1810-yil, Simon Bolivar
C) 1822-yil, shahzoda Pedru
D) 1889-yil, Deodoru da Fonseka
To'g'ri javob: C) 1822-yil, shahzoda Pedru
✔
Izoh: 1822-yilda portugal shahzodasi Pedru Braziliya mustaqilligini e'lon qilib, Pedru I nomi bilan imperator
bo'lgan.
20. Sanoat inqilobi birinchi bo'lib qaysi mamlakatda boshlangan?
A) Fransiya
B) Niderlandiya
C) Germaniya
D) Buyuk Britaniya
To'g'ri javob: D) Buyuk Britaniya
✔
Izoh: XVIII asrning ikkinchi yarmida Buyuk Britaniyada to'qimachilik sanoati va bug' mashinalari asosida
sanoat inqilobi boshlangan.
21. Ilk o'rta asrlarda Ustrushona hukmdorlari qanday unvon bilan atalgan?
A) Afshin
B) Tudun
C) Buxorxudot
D) Ixshid
To'g'ri javob: A) Afshin
✔
Izoh: Ustrushona hukmdorlari afshin unvonini olgan.
22. Qutayba ibn Muslim Samarqandni qaysi yili egallagan?
A) 712-yil
B) 705-yil
C) 709-yil
D) 715-yil
To'g'ri javob: A) 712-yil
✔
Izoh: Qutayba 709-yilda Buxoroni, 712-yilda Samarqand va Xorazmni egallagan.
23. Boborahim Mashrab qayerda qatl etilgan?
A) Balxda
B) Qo'qonda
C) Hirotda
D) Buxoroda
To'g'ri javob: A) Balxda
✔
Izoh: Mashrab 1711-yilda Balx hokimi buyrug'i bilan qatl etilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 193

24. Janubiy Afrika Respublikasida aparteid tugaganidan so'ng birinchi umumiy saylovlarda prezident
etib saylangan kim?
A) Desmond Tutu
B) Tabo Mbeki
C) Nelson Mandela
D) Frederik de Klerk
To'g'ri javob: C) Nelson Mandela✔
Izoh: Nelson Mandela 1994-yilgi saylovlardan keyin JARning birinchi qora tanli prezidenti bo'lgan; u de Klerk
bilan Nobel tinchlik mukofotini olgan.
25. Buxoro amirligida aholining shariat qoidalariga rioya qilishini nazorat qiluvchi mansabdor kim?
A) Mirshab
B) Qushbegi
C) Rais
D) Zakotchi
To'g'ri javob: C) Rais
✔
Izoh: Rais shahar aholisining diniy-axloqiy qoidalarga amal qilishini, bozordagi tartibni nazorat qilgan.
26. Mo'g'ullarning Yaponiyani bosib olishga urinishlari qanday yakunlangan?
A) Mo'g'ullar Kioto shahrini egallab, imperatorni almashtirgan
B) Yaponiya Yuan sulolasiga o'lpon to'lashga rozi bo'lgan
C) 1281-yilda Kyusyu oroli mo'g'ullarga bo'ysundirilgan
D) 1274 va 1281-yillardagi ikki yurish ham muvaffaqiyatsiz tugagan
To'g'ri javob: D) 1274 va 1281-yillardagi ikki yurish ham muvaffaqiyatsiz tugagan
✔
Izoh: Xubilay yuborgan ikki ekspeditsiya samuraylar qarshiligi va bo'ronlar tufayli barbod bo'lgan; yaponlar bu
bo'ronni «kamikadze» deb ataganlar.
27. 1989-yilda Sharqiy Yevropada kommunistik rejim qurbonli to'qnashuvlar bilan ag'darilib, rahbari
qatl etilgan yagona davlat qaysi?
A) Bolgariya
B) Ruminiya
C) Vengriya
D) Albaniya
To'g'ri javob: B) Ruminiya
✔
Izoh: 1989-yil dekabrida Ruminiyada Nikolae Chaushesku ag'darilib, rafiqasi bilan birga qatl etilgan.
28. Germaniyada lyuteran knyazlar va shaharlar tomonidan imperatorga qarshi tuzilgan harbiy ittifoq
qanday nomlangan?
A) Shmalkalden ittifoqi
B) Utrext uniyasi
C) Katolik liga
D) Gansa ittifoqi
To'g'ri javob: A) Shmalkalden ittifoqi
✔
Izoh: Shmalkalden ittifoqi 1531-yilda tuzilgan; Karl V 1547-yilda Myulberg jangida uni yengsa ham,
protestantlikni yo'qota olmagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 194

29. Amir Temur Oltin O'rda xoni To'xtamishni 1395-yilda qaysi daryo bo'yidagi jangda hal qiluvchi
mag'lubiyatga uchratgan?
A) Dnepr
B) Volga
C) Terek
D) Sirdaryo
To'g'ri javob: C) Terek✔
Izoh: 1395-yilgi Terek bo'yidagi jangdan keyin Oltin O'rda kuchi keskin zaiflashgan.
30. O'zbekiston SSR qaysi yili tashkil topgan?
A) 1920-yil
B) 1929-yil
C) 1922-yil
D) 1924-yil
To'g'ri javob: D) 1924-yil
✔
Izoh: Milliy-hududiy chegaralanish natijasida 1924-yil 27-oktabrda O'zbekiston SSR tashkil etilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 195

33-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. Qaysi juftlikda davlat arbobi va u birlashtirgan davlat to'g'ri ko'rsatilgan?
A) Bismark — Avstriya-Vengriya
B) Kavur — Italiya
C) Garibaldi — Belgiya
D) Metternix — Germaniya
To'g'ri javob: B) Kavur — Italiya✔
Izoh: Kavur Sardiniya bosh vaziri sifatida Italiya birlashuvini boshqargan; Bismark Germaniyani birlashtirgan.
2. 1512-yilgi G'ijduvon jangida Shayboniylar qo'shiniga kim boshchilik qilgan?
A) Kuchkunchixon
B) Ubaydullaxon
C) Muhammad Shayboniyxon
D) Abdullaxon II
To'g'ri javob: B) Ubaydullaxon
✔
Izoh: 1512-yilda G'ijduvon yonida Ubaydullaxon Najmi Soniy boshchiligidagi Safaviylar va Bobur ittifoqi
qo'shinini yenggan.
3. XIX asr boshida Misrni mustaqil boshqarib, keng islohotlar o'tkazgan, Usmonli sultoniga
nomigagina tobe bo'lgan hukmdor kim?
A) Ismoil posho
B) Muhammad Ali
C) Arabiy posho
D) Ibrohim posho
To'g'ri javob: B) Muhammad Ali
✔
Izoh: Muhammad Ali 1805-yildan Misr noibi bo'lib, armiya, sanoat va ta'lim sohasida yevropacha islohotlar
o'tkazgan.
4. Vobkent minorasi qaysi asrda qurilgan?
A) XI asr boshida
B) XII asr oxirida
C) X asr boshida
D) XV asr o'rtasida
To'g'ri javob: B) XII asr oxirida
✔
Izoh: Vobkent minorasi 1196–1197-yillarda barpo etilgan.
5. Kushon podsholigiga asos solgan qabilalar Xitoy manbalarida qanday nomlangan?
A) Yuechjilar
B) Xunnlar
C) Eftaliylar
D) Usunlar
To'g'ri javob: A) Yuechjilar
✔
Izoh: Kushonlar yuechji qabilalaridan biri bo'lgan; Xitoy manbalari ularni yuechjilar deb ataydi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 196

6. Rossiya imperiyasi O'rta Osiyoni bosib olishda qaysi davlat bilan raqobatlashgan?
A) Buyuk Britaniya
B) Yaponiya
C) Germaniya
D) Fransiya
To'g'ri javob: A) Buyuk Britaniya✔
Izoh: XIX asrdagi O'rta Osiyo uchun Rossiya va Buyuk Britaniya raqobati «Katta o'yin» deb nom olgan.
7. Ibn Sinoning tibbiyotga oid mashhur asari qaysi?
A) «Tib qonunlari»
B) «Ash-shifo»
C) «Qonuni Mas'udiy»
D) «Hindiston»
To'g'ri javob: A) «Tib qonunlari»
✔
Izoh: «Tib qonunlari» (Al-Qonun fit-tib) besh kitobdan iborat bo'lib, asrlar davomida Yevropada ham darslik
bo'lgan.
8. XVI asrda Yevropada narxlarning keskin oshishi — «narxlar inqilobi»ning asosiy sababi nima edi?
A) Amerikadan ko'plab oltin va kumush keltirilishi
B) O'lat epidemiyasidan keyin ishchi kuchining qisqarishi
C) Gansa ittifoqining savdo monopoliyasi
D) Konstantinopolning usmonlilar tomonidan egallanishi
To'g'ri javob: A) Amerikadan ko'plab oltin va kumush keltirilishi
✔
Izoh: Amerika konlaridan oqib kelgan qimmatbaho metallar pul massasini oshirib, narxlar bir necha baravar
ko'tarilishiga olib kelgan.
9. 1777-yilgi qaysi jangdagi g'alabadan keyin Fransiya amerikaliklar bilan rasman ittifoq tuzgan?
A) Banker-Xill jangi
B) Leksington jangi
C) Saratoga jangi
D) Yorktaun jangi
To'g'ri javob: C) Saratoga jangi
✔
Izoh: Saratogada general Burgoyn armiyasining taslim bo'lishi Fransiyani 1778-yilda AQSh bilan ittifoq
tuzishga undagan.
10. Peloponnes urushi (mil. av. 431–404-yillar) qanday yakunlangan?
A) Afina dengiz ittifoqi g'alabasi bilan
B) Forslar ikkala tomonni bo'ysundirishi bilan
C) Sparta boshchiligidagi ittifoq g'alabasi bilan
D) Makedoniya Gretsiyani bosib olishi bilan
To'g'ri javob: C) Sparta boshchiligidagi ittifoq g'alabasi bilan
✔
Izoh: Mil. av. 404-yilda Afina taslim bo'lgan, uzun devorlari buzilgan va unda «o'ttiz tiran» hokimiyati
o'rnatilgan.
11. Aylana shaklidagi ibodatxona-rasadxona sifatida talqin qilinadigan qadimgi Xorazm yodgorligi
qaysi?
A) Varaxsha
B) Ko'zaliqir
C) Qo'yqirilganqal'a
D) Tuproqqal'a
To'g'ri javob: C) Qo'yqirilganqal'a
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 197

Izoh: Qo'yqirilganqal'a – aylana tarhli inshoot bo'lib, u ibodatxona va osmon jismlarini kuzatish joyi sifatida
talqin qilinadi.
12. Turkiston ASSR o'rnida milliy respublikalar tuzilishiga olib kelgan jarayon qanday nomlanadi?
A) Madaniy inqilob
B) Industrlashtirish
C) Milliy-hududiy chegaralanish
D) Kollektivlashtirish
To'g'ri javob: C) Milliy-hududiy chegaralanish✔
Izoh: 1924-yilda o'tkazilgan milliy-hududiy chegaralanish natijasida Turkiston ASSR, BXSR va XXSR o'rnida
milliy respublikalar tuzilgan.
13. «Quyosh shahri» asari muallifi kim?
A) Galileo Galiley
B) Tomas Mor
C) Jordano Bruno
D) Tommazo Kampanella
To'g'ri javob: D) Tommazo Kampanella
✔
Izoh: Italyan rohibi Kampanella «Quyosh shahri»ni qamoqda yozgan; unda umumiy mulkka asoslangan
jamiyat tasvirlangan.
14. 1942-yil noyabrida ittifoqchilarning Marokash va Jazoirga desant tushirish operatsiyasi qanday
nomlangan?
A) «Market Garden»
B) «Overlord»
C) «Haski»
D) «Mash'al»
To'g'ri javob: D) «Mash'al»
✔
Izoh: «Mash'al» (Torch) operatsiyasi general Eyzenxauer qo'mondonligida o'tkazilgan; «Haski» Sitsiliya
desanti, «Overlord» Normandiya desanti.
15. Mikelanjelo yaratgan mashhur marmar haykal qaysi?
A) «Milos Venerasi»
B) «Samofrakiya Nikasi»
C) «Diskobol»
D) «Dovud»
To'g'ri javob: D) «Dovud»
✔
Izoh: Mikelanjelo «Dovud» haykalini 1501–1504-yillarda Florensiya uchun yaratgan; qolganlari antik davr
asarlari.
16. Ulug'bek rasadxonasida ishlagan olimlar qatoriga kim kirmaydi?
A) Qozizoda Rumiy
B) G'iyosiddin Jamshid Koshiy
C) Abu Rayhon Beruniy
D) Ali Qushchi
To'g'ri javob: C) Abu Rayhon Beruniy
✔
Izoh: Beruniy XI asrda yashagan; Qozizoda Rumiy, Koshiy va Ali Qushchi Ulug'bek rasadxonasida ishlagan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 198

17. «Ikkinchi muallim» (Arastudan keyingi) deb nom olgan faylasuf kim?
A) Abu Rayhon Beruniy
B) Abu Nasr Forobiy
C) Al-Kindiy
D) Ibn Sino
To'g'ri javob: B) Abu Nasr Forobiy✔
Izoh: Abu Nasr Forobiy Arastu asarlarini sharhlagani va falsafaga qo'shgan hissasi uchun «Ikkinchi muallim»
deb atalgan.
18. Quturishga qarshi vaksina yaratgan fransuz olimi kim?
A) Ilya Mechnikov
B) Edvard Jenner
C) Robert Kox
D) Lui Paster
To'g'ri javob: D) Lui Paster
✔
Izoh: Lui Paster 1885-yilda quturishga qarshi vaksinani birinchi marta odamga qo'llagan; Jenner esa
chechakka qarshi emlashni XVIII asr oxirida joriy qilgan.
19. 1898-yilgi Andijon qo'zg'oloniga kim boshchilik qilgan?
A) Po'latxon
B) Dukchi eshon
C) Madaminbek
D) Aliqul amirlashkar
To'g'ri javob: B) Dukchi eshon
✔
Izoh: 1898-yildagi Andijon qo'zg'oloniga Muhammad Ali Xalfa (Dukchi eshon) boshchilik qilgan.
20. Boburiylar sulolasi hukmdorlarining to'g'ri ketma-ketligi qaysi?
A) Bobur – Humoyun – Akbar – Jahongir
B) Humoyun – Bobur – Akbar – Shoh Jahon
C) Bobur – Humoyun – Shoh Jahon – Akbar
D) Bobur – Akbar – Humoyun – Jahongir
To'g'ri javob: A) Bobur – Humoyun – Akbar – Jahongir
✔
Izoh: Boburdan keyin Humoyun, so'ng Akbar, Jahongir, Shoh Jahon va Avrangzeb hukmronlik qilgan.
21. 1944-yil 20-iyulda Gitlerga suiqasd uyushtirgan nemis zobiti kim?
A) Klaus fon Shtaufenberg
B) Vilgelm Kanaris
C) Lyudvig Bek
D) Ervin Rommel
To'g'ri javob: A) Klaus fon Shtaufenberg
✔
Izoh: Polkovnik Shtaufenberg «Bo'ri uyasi» shtab-kvartirasida bomba qoldirgan, lekin Gitler omon qolgan va
fitnachilar qatl etilgan.
22. Samarqandda madrasa va kasalxona qurdirgan G'arbiy Qoraxoniylar hukmdori kim?
A) Satuq Bug'raxon
B) Ibrohim Tamg'achxon
C) Arslonxon
D) Usmonxon
To'g'ri javob: B) Ibrohim Tamg'achxon
✔
Izoh: Ibrohim Tamg'achxon XI asrda Samarqandda madrasa va kasalxona qurdirgan, vaqf hujjatlari saqlanib
qolgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 199

23. 1866-yilda Buxoro amiri qo'shinlari rus qo'shinlaridan qaysi jangda yengilgan?
A) Zirabuloq jangida
B) Erjar jangida
C) Qunduzcha jangida
D) Gandimiyon jangida
To'g'ri javob: B) Erjar jangida✔
Izoh: 1866-yil may oyida Sirdaryo bo'yidagi Erjar jangida Buxoro amiri qo'shini mag'lub bo'lgan.
24. 313-yilgi Milan edikti bilan qanday qaror qabul qilingan?
A) Xristianlik yagona davlat dini deb e'lon qilingan
B) Imperiya rasman ikki qismga bo'lingan
C) Poytaxt Konstantinopolga ko'chirilgan
D) Xristianlarga din erkinligi berilgan
To'g'ri javob: D) Xristianlarga din erkinligi berilgan
✔
Izoh: Konstantin va Lisiniy e'lon qilgan Milan edikti xristianlarni ta'qib qilishni to'xtatib, ularga din erkinligi
bergan.
25. Ulug'bek rasadxonasida tuzilgan yulduzlar jadvali qanday nomlanadi?
A) «Ziji Elxoniy»
B) «Tib qonunlari»
C) «Ziji jadidi Ko'ragoniy»
D) «Qonuni Mas'udiy»
To'g'ri javob: C) «Ziji jadidi Ko'ragoniy»
✔
Izoh: «Ziji jadidi Ko'ragoniy» («Ko'ragoniy yangi astronomik jadvali») Ulug'bek rasadxonasidagi kuzatishlar
natijasidir.
26. Surxondaryodagi Xolchayon yodgorligi nimasi bilan mashhur?
A) Saroydan topilgan haykaltaroshlik namunalari
B) Bronza davri qabrlari
C) Ilk o'rta asr Sug'd hujjatlari
D) Neandertal odam qoldiqlari
To'g'ri javob: A) Saroydan topilgan haykaltaroshlik namunalari
✔
Izoh: Xolchayondagi saroy-ibodatxonadan Kushon (yuechji) davriga oid loydan ishlangan haykallar topilgan.
27. Nemis suv osti kemalari Atlantika okeanida ittifoqchi karvonlariga qarshi qanday taktikani
qo'llagan?
A) «Chaqmoq urush» taktikasini
B) «Anakonda» taktikasini
C) «Kuygan yer» taktikasini
D) «Bo'ri galasi» taktikasini
To'g'ri javob: D) «Bo'ri galasi» taktikasini
✔
Izoh: Admiral Dyonits suv osti kemalarini guruh bo'lib karvonlarga hujum qilishga yo'naltirgan; bu «bo'ri
galasi» deb atalgan.
28. 1868-yilda Buxoro amirligi qo'shinlari rus qo'shinlaridan qaysi jangda hal qiluvchi mag'lubiyatga
uchragan?
A) Zirabuloq jangida
B) Erjar jangida
C) Loy jangida
D) G'ijduvon jangida
To'g'ri javob: A) Zirabuloq jangida
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 200

Izoh: 1868-yil iyunida Zirabuloq tepaliklaridagi jangda amir qo'shini yengilgan va amirlik Rossiyaga qaram
bo'lgan.
29. An'anaga ko'ra birinchi Olimpiya o'yinlari qaysi yilda o'tkazilgan?
A) Mil. av. 776-yil
B) Mil. av. 490-yil
C) Mil. av. 594-yil
D) Mil. av. 753-yil
To'g'ri javob: A) Mil. av. 776-yil✔
Izoh: Yunonlar yil hisobini mil. av. 776-yildagi birinchi Olimpiadadan boshlaganlar; 753-yil esa Rimning asos
solingan an'anaviy sanasi.
30. Doro I ning Behistun yozuvida saklarning nechta guruhi tilga olinadi?
A) To'rtta
B) Uchta
C) Ikkita
D) Beshta
To'g'ri javob: B) Uchta
✔
Izoh: Behistun va boshqa Ahamoniy yozuvlarida tigraxauda, haumavarga va paradarayya saklari zikr etiladi.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 201

34-variant
Olimpiada mashq testlari • bitta to'g'ri javob
1. O'zbekiston qaysi yili Mustaqil Davlatlar Hamdo'stligiga (MDH) a'zo bo'lgan?
A) 1993-yil
B) 1991-yil
C) 1990-yil
D) 1992-yil
To'g'ri javob: B) 1991-yil✔
Izoh: 1991-yil 21-dekabrda Olma-otada O'zbekiston boshqa respublikalar bilan birga MDHni tuzish haqidagi
hujjatlarni imzolagan.
2. Amir Temur Samarqand atrofida qurdirgan qishloqlarga quyidagi qaysi nom berilmagan?
A) Bag'dod
B) Sheroz
C) Damashq
D) Qohira
To'g'ri javob: D) Qohira
✔
Izoh: Temur Samarqand atrofidagi qishloqlarni Misr, Damashq, Bag'dod, Sheroz, Sultoniya kabi shaharlar
nomi bilan atagan.
3. Xonliklar davrida Toshkent shahri nechta dahaga bo'lingan?
A) Beshta
B) To'rtta
C) Uchta
D) Oltita
To'g'ri javob: B) To'rtta
✔
Izoh: Toshkent Ko'kcha, Sebzor, Shayxontohur va Beshyog'och dahalariga bo'lingan.
4. 1717-yilda Xivaga yurish qilib halok bo'lgan rus harbiy ekspeditsiyasi rahbari kim?
A) Bekovich-Cherkasskiy
B) Chernyayev
C) Perovskiy
D) Skobelev
To'g'ri javob: A) Bekovich-Cherkasskiy
✔
Izoh: Pyotr I yuborgan Bekovich-Cherkasskiy ekspeditsiyasi 1717-yilda Xiva xoni Sherg'ozixon tomonidan tor-
mor etilgan.
5. Ashtarxoniylar davrida Samarqanddagi Sherdor madrasasini qurdirgan amir kim?
A) Xalifa Niyozqul
B) Qulbobo Ko'kaldosh
C) Yalangto'shbiy
D) Nodir Devonbegi
To'g'ri javob: C) Yalangto'shbiy
✔
Izoh: Sherdor madrasasi XVII asrda Samarqand hokimi Yalangto'shbiy Bahodir tomonidan qurdirilgan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 202

6. Fransiyada respublika qaysi yilda e'lon qilingan?
A) 1791-yil
B) 1789-yil
C) 1792-yil
D) 1793-yil
To'g'ri javob: C) 1792-yil✔
Izoh: 1792-yil sentyabrida Milliy konvent monarxiyani bekor qilib, Fransiyani respublika deb e'lon qilgan.
7. XIX asrda O'rta Osiyodagi uch xonlik hukmron sulolalarining to'g'ri juftligi qaysi?
A) Buxoro – minglar, Xiva – qo'ng'irotlar, Qo'qon – mang'itlar
B) Buxoro – qo'ng'irotlar, Xiva – mang'itlar, Qo'qon – minglar
C) Buxoro – mang'itlar, Xiva – qo'ng'irotlar, Qo'qon – minglar
D) Buxoro – mang'itlar, Xiva – minglar, Qo'qon – qo'ng'irotlar
To'g'ri javob: C) Buxoro – mang'itlar, Xiva – qo'ng'irotlar, Qo'qon – minglar
✔
Izoh: XIX asrda Buxoroda mang'itlar, Xivada qo'ng'irotlar, Qo'qonda minglar sulolasi hukmronlik qilgan.
8. Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi qaysi sanada tashkil topgan?
A) 1922-yil 30-dekabr
B) 1918-yil 10-iyul
C) 1917-yil 7-noyabr
D) 1924-yil 31-yanvar
To'g'ri javob: A) 1922-yil 30-dekabr
✔
Izoh: 1922-yil 30-dekabrda RSFSR, Ukraina, Belorussiya va Zakavkaziya respublikalari SSSRni tuzish haqida
shartnoma imzolagan.
9. 1978-yildagi Kemp-Devid kelishuvlari qaysi davlatlar o'rtasida tuzilgan?
A) Isroil va Iordaniya (Britaniya vositachiligida)
B) Isroil va Falastin ozodlik tashkiloti (Norvegiya vositachiligida)
C) Misr va Suriya (SSSR vositachiligida)
D) Misr va Isroil (AQSh vositachiligida)
To'g'ri javob: D) Misr va Isroil (AQSh vositachiligida)
✔
Izoh: Prezident Karter vositachiligida Sadat va Begin kelishuvlarni imzolagan; 1979-yilda Misr-Isroil tinchlik
shartnomasi tuzilgan.
10. Amir Temur Oltin O'rda xoni To'xtamishni qaysi daryo bo'yidagi jangda tor-mor etgan?
A) Sirdaryo
B) Volga daryosi
C) Terek daryosi
D) Sind daryosi
To'g'ri javob: C) Terek daryosi
✔
Izoh: 1395-yilda Shimoliy Kavkazdagi Terek daryosi bo'yida Temur To'xtamishni hal qiluvchi mag'lubiyatga
uchratgan.
11. Qaysi juftlikda jang va uning yili to'g'ri berilgan?
A) Kulikovo — 1242-yil
B) Hattin — 1099-yil
C) Ayn Jolut — 1260-yil
D) Grunvald — 1389-yil
To'g'ri javob: C) Ayn Jolut — 1260-yil
✔
Izoh: Ayn Jolut 1260, Kulikovo 1380, Grunvald 1410, Hattin 1187-yilda bo'lgan; faqat birinchi juftlik to'g'ri.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 203

12. 1805-yilgi Trafalgar jangida Fransiya-Ispaniya flotini tor-mor qilgan ingliz admirali kim?
A) Horatsio Nelson
B) Artur Vellington
C) Kutberd Kollingvud
D) Jon Jervis
To'g'ri javob: A) Horatsio Nelson✔
Izoh: Nelson Trafalgarda g'alaba qozonib, Britaniyaning dengizdagi ustunligini mustahkamlagan, o'zi esa
jangda halok bo'lgan.
13. Mustaqillik urushi boshlanishida Shimoliy Amerikadagi qancha britan mustamlakasi qo'zg'olon
ko'targan?
A) 15 ta
B) 13 ta
C) 10 ta
D) 9 ta
To'g'ri javob: B) 13 ta
✔
Izoh: Nyu-Xempshirdan Jorjiyagacha bo'lgan 13 mustamlaka 1776-yilda o'zlarini mustaqil shtatlar deb e'lon
qilgan.
14. Chingizxon vafotidan so'ng Movarounnahr qaysi ulus tarkibiga kirgan?
A) Chig'atoy ulusi
B) Hulogu ulusi
C) Jo'ji ulusi
D) O'qtoy ulusi
To'g'ri javob: A) Chig'atoy ulusi
✔
Izoh: Movarounnahr, Yettisuv va Sharqiy Turkiston Chingizxonning o'g'li Chig'atoy ulusiga tegishli bo'lgan.
15. «Ma'rifatli absolyutizm» siyosatining vakili hisoblanmaydigan hukmdorni toping.
A) Lyudovik XIV
B) Iosif II
C) Yekaterina II
D) Fridrix II (Prussiya)
To'g'ri javob: A) Lyudovik XIV
✔
Izoh: Lyudovik XIV XVII asrdagi klassik mutlaq monarx bo'lgan; qolgan uchtasi XVIII asrda ma'rifatchilik
g'oyalaridan foydalangan hukmdorlar.
16. Sovet hokimiyatiga qarshi qurolli harakat qatnashchilarini sovet matbuoti qanday atagan?
A) Bosmachilar
B) Mardikorlar
C) Jadidlar
D) Sarbadorlar
To'g'ri javob: A) Bosmachilar
✔
Izoh: Sovet hokimiyati qurolli qarshilik ko'rsatganlarni «bosmachilar» deb atagan; bugungi tarixshunoslikda
bu harakat istiqlolchilik harakati sifatida baholanadi.
17. Iskandarning O'rta Osiyodagi yurishlarini batafsil yoritgan antik muallif kim?
A) Ktesiy
B) Ptolemey
C) Gerodot
D) Arrian
To'g'ri javob: D) Arrian
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 204

Izoh: Arrian «Iskandar yurishi» (Anabasis) asarida Iskandarning Baqtriya va Sug'diyonadagi harbiy
harakatlarini yoritgan.
18. «Buxoro tarixi» asari muallifi kim?
A) Abu Bakr Narshaxiy
B) Abu Sa'd Sam'oniy
C) Abu Ja'far Tabariy
D) Abdurazzoq Samarqandiy
To'g'ri javob: A) Abu Bakr Narshaxiy✔
Izoh: Narshaxiy «Buxoro tarixi»ni X asr o'rtalarida yozgan; unda arab istilosi va Muqanna qo'zg'oloni haqida
ma'lumotlar bor.
19. 1928-yilda urushni milliy siyosat quroli sifatida rad etgan xalqaro pakt kimlarning nomi bilan
ataladi?
A) Chemberlen va Daladye
B) Molotov va Ribbentrop
C) Dauess va Yang
D) Kellogg va Brian
To'g'ri javob: D) Kellogg va Brian
✔
Izoh: AQSh davlat kotibi Kellogg va Fransiya tashqi ishlar vaziri Brian tashabbusi bilan Parijda pakt imzolangan.
20. O'zbekiston Respublikasining birinchi Konstitutsiyasi qaysi sanada qabul qilingan?
A) 1992-yil 2-iyul
B) 1991-yil 31-avgust
C) 1992-yil 8-dekabr
D) 1993-yil 1-iyul
To'g'ri javob: C) 1992-yil 8-dekabr
✔
Izoh: Birinchi Konstitutsiya 1992-yil 8-dekabrda Oliy Kengashning XI sessiyasida qabul qilingan.
21. Qadimgi turk bitiglaridan biri muallifi, to'rt xoqonga maslahatchi bo'lgan donishmand kim?
A) Tonyuquq
B) Bilga xoqon
C) Maniax
D) Kultegin
To'g'ri javob: A) Tonyuquq
✔
Izoh: Tonyuquq Ikkinchi Turk xoqonligida xoqonlar maslahatchisi bo'lgan, unga atalgan bitigtosh saqlanib
qolgan.
22. Imom al-Buxoriyning eng mashhur asari qaysi?
A) «Ta'vilot ahl as-sunna»
B) «Al-Jome' as-sahih»
C) «Hidoya»
D) «Sunan at-Termiziy»
To'g'ri javob: B) «Al-Jome' as-sahih»
✔
Izoh: Imom al-Buxoriy (810–870) «Al-Jome' as-sahih» to'plamida eng ishonchli hadislarni jamlagan.
23. Yaponiya Xitoyga qarshi keng ko'lamli urushni qaysi voqeadan keyin boshlagan?
A) 1937-yildagi Lugoutsyao (Marko Polo) ko'prigidagi to'qnashuvdan
B) 1931-yildagi Mukden voqeasidan
C) 1941-yildagi Perl-Xarbor hujumidan
D) 1932-yildagi Shanxay jangidan
To'g'ri javob: A) 1937-yildagi Lugoutsyao (Marko Polo) ko'prigidagi to'qnashuvdan
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 205

Izoh: 1937-yil iyulida Pekin yaqinidagi Marko Polo ko'prigidagi to'qnashuv Yaponiya-Xitoy urushining
boshlanishi bo'lgan.
24. Turkistondagi birinchi universitet qaysi yili ochilgan?
A) 1918-yil
B) 1930-yil
C) 1924-yil
D) 1943-yil
To'g'ri javob: A) 1918-yil✔
Izoh: 1918-yilda Toshkentda Turkiston xalq universiteti ochilgan, keyinchalik u O'rta Osiyo davlat
universitetiga aylangan.
25. VIII asrda Vizantiyada ikonalarga sig'inishni taqiqlash siyosatini boshlagan imperator kim?
A) Lev III Isavr
B) Yustinian I
C) Vasiliy II
D) Aleksey I Komnin
To'g'ri javob: A) Lev III Isavr
✔
Izoh: Lev III 726–730-yillarda ikonaga sig'inishga qarshi choralar ko'rgan va ikonoborchilik davri boshlangan.
26. 1040-yilgi Dandanakan jangida qaysi sulola ustidan g'alaba qozonilib, Saljuqiylar davlatiga asos
solingan?
A) G'aznaviylar
B) Somoniylar
C) Xorazmshohlar
D) Qoraxoniylar
To'g'ri javob: A) G'aznaviylar
✔
Izoh: Dandanakan jangida To'g'rulbek va Chag'riybek G'aznaviy sultoni Mas'udni yengib, Xurosonni
egallaganlar.
27. Shahrisabzdagi Dorus-saodat majmuasi dastlab kimning dafni uchun qurilgan?
A) Umarshayx
B) Jahongir
C) Amir Tarag'ay
D) Muhammad Sulton
To'g'ri javob: B) Jahongir
✔
Izoh: Dorus-saodat majmuasi Temurning to'ng'ich o'g'li Jahongir dafn etilgan maqbara sifatida qurilgan.
28. Mahatma Gandi qaysi yilda o'ldirilgan?
A) 1947-yil
B) 1950-yil
C) 1948-yil
D) 1964-yil
To'g'ri javob: C) 1948-yil
✔
Izoh: Gandi 1948-yil 30-yanvarda Dehlida hindu millatchisi tomonidan o'ldirilgan.
29. Yerning birinchi sun'iy yo'ldoshi qachon uchirilgan?
A) 1957-yil 4-oktabrda
B) 1969-yil 20-iyulda
C) 1961-yil 12-aprelda
D) 1958-yil 31-yanvarda
To'g'ri javob: A) 1957-yil 4-oktabrda
✔
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 206

Izoh: SSSR 1957-yil 4-oktabrda «Sputnik-1»ni uchirgan; 1961-yil 12-aprelda Yuriy Gagarin birinchi bo'lib
koinotga uchgan.
30. Tohiriylarning poytaxti qaysi shahar bo'lgan?
A) Marv
B) Buxoro
C) Balx
D) Nishopur
To'g'ri javob: D) Nishopur✔
Izoh: Tohiriylar Xurosonni Nishopur shahridan turib boshqargan.
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 207

Javoblar kaliti
Har bir variant bo'yicha: topshiriq raqami va to'g'ri javob.
1-variant
1- A 2- A 3- C 4- C 5- D 6- D 7- C 8- B 9- A 10- C
11- C 12- C 13- D 14- D 15- D 16- C 17- B 18- D 19- C 20- C
21- C 22- B 23- B 24- C 25- C 26- A 27- A 28- C 29- B 30- C
2-variant
1- C 2- C 3- B 4- C 5- D 6- A 7- A 8- B 9- B 10- C
11- B 12- B 13- C 14- A 15- B 16- C 17- A 18- B 19- C 20- A
21- B 22- A 23- B 24- B 25- B 26- D 27- D 28- B 29- C 30- A
3-variant
1- D 2- C 3- B 4- C 5- C 6- C 7- B 8- B 9- B 10- D
11- C 12- C 13- C 14- D 15- C 16- D 17- A 18- C 19- D 20- C
21- D 22- A 23- C 24- B 25- A 26- C 27- A 28- D 29- D 30- A
4-variant
1- A 2- D 3- C 4- A 5- D 6- D 7- D 8- A 9- A 10- D
11- A 12- C 13- C 14- C 15- D 16- D 17- C 18- D 19- B 20- D
21- B 22- A 23- D 24- D 25- C 26- B 27- C 28- D 29- C 30- D
5-variant
1- A 2- B 3- B 4- A 5- C 6- D 7- C 8- D 9- D 10- D
11- B 12- A 13- B 14- C 15- C 16- D 17- A 18- B 19- D 20- B
21- A 22- C 23- D 24- D 25- A 26- C 27- A 28- C 29- B 30- D
6-variant
1- C 2- A 3- D 4- C 5- D 6- C 7- C 8- B 9- C 10- A
11- A 12- A 13- A 14- B 15- A 16- D 17- A 18- C 19- C 20- C
21- A 22- C 23- D 24- D 25- C 26- A 27- B 28- D 29- B 30- B
7-variant
1- B 2- D 3- C 4- B 5- B 6- C 7- C 8- A 9- C 10- A
11- A 12- D 13- B 14- C 15- C 16- B 17- D 18- C 19- C 20- A
21- D 22- C 23- D 24- C 25- D 26- D 27- C 28- C 29- B 30- D
8-variant
1- D 2- A 3- C 4- B 5- C 6- A 7- B 8- D 9- C 10- D
11- D 12- B 13- A 14- B 15- A 16- A 17- C 18- D 19- A 20- D
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 208

21- C 22- D 23- B 24- B 25- C 26- A 27- B 28- D 29- A 30- A
9-variant
1- B 2- A 3- D 4- D 5- A 6- A 7- C 8- D 9- C 10- B
11- D 12- A 13- D 14- C 15- C 16- C 17- A 18- C 19- D 20- B
21- A 22- A 23- B 24- D 25- C 26- A 27- D 28- B 29- B 30- A
10-variant
1- C 2- C 3- D 4- B 5- A 6- D 7- A 8- B 9- A 10- C
11- D 12- C 13- A 14- B 15- A 16- B 17- A 18- B 19- C 20- B
21- B 22- B 23- D 24- B 25- C 26- D 27- C 28- C 29- A 30- D
11-variant
1- C 2- A 3- C 4- C 5- A 6- A 7- C 8- B 9- B 10- A
11- B 12- A 13- B 14- A 15- D 16- D 17- D 18- A 19- C 20- A
21- C 22- A 23- B 24- A 25- B 26- B 27- B 28- B 29- C 30- B
12-variant
1- B 2- A 3- B 4- C 5- B 6- A 7- A 8- C 9- C 10- B
11- D 12- D 13- A 14- B 15- B 16- A 17- B 18- D 19- D 20- B
21- D 22- C 23- B 24- D 25- D 26- B 27- C 28- D 29- B 30- C
13-variant
1- B 2- B 3- D 4- B 5- C 6- B 7- D 8- B 9- D 10- D
11- B 12- A 13- D 14- C 15- C 16- D 17- C 18- A 19- B 20- C
21- D 22- C 23- B 24- B 25- C 26- B 27- D 28- C 29- D 30- D
14-variant
1- A 2- B 3- D 4- A 5- B 6- A 7- B 8- B 9- C 10- A
11- B 12- C 13- B 14- D 15- A 16- B 17- D 18- C 19- B 20- D
21- B 22- D 23- C 24- B 25- D 26- B 27- C 28- B 29- A 30- D
15-variant
1- C 2- B 3- C 4- C 5- A 6- C 7- D 8- B 9- A 10- C
11- C 12- A 13- C 14- B 15- B 16- C 17- C 18- A 19- D 20- B
21- A 22- B 23- C 24- D 25- A 26- A 27- B 28- A 29- A 30- D
16-variant
1- B 2- C 3- A 4- A 5- B 6- A 7- D 8- D 9- B 10- B
11- C 12- A 13- D 14- A 15- D 16- C 17- B 18- B 19- A 20- A
21- A 22- D 23- A 24- C 25- D 26- C 27- B 28- D 29- A 30- A
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 209

17-variant
1- C 2- C 3- D 4- A 5- A 6- A 7- C 8- D 9- B 10- B
11- A 12- B 13- C 14- B 15- B 16- D 17- A 18- B 19- B 20- B
21- D 22- C 23- C 24- B 25- A 26- C 27- B 28- B 29- B 30- A
18-variant
1- B 2- B 3- A 4- C 5- B 6- D 7- D 8- D 9- A 10- D
11- D 12- A 13- B 14- D 15- D 16- B 17- D 18- C 19- B 20- C
21- A 22- A 23- C 24- C 25- B 26- B 27- D 28- D 29- D 30- D
19-variant
1- C 2- C 3- C 4- A 5- C 6- A 7- D 8- A 9- C 10- A
11- B 12- D 13- B 14- C 15- D 16- B 17- B 18- C 19- C 20- A
21- A 22- B 23- D 24- B 25- B 26- A 27- C 28- C 29- D 30- B
20-variant
1- D 2- A 3- A 4- B 5- A 6- A 7- B 8- A 9- A 10- A
11- C 12- A 13- C 14- D 15- D 16- C 17- B 18- C 19- A 20- A
21- A 22- C 23- C 24- B 25- D 26- B 27- C 28- A 29- B 30- C
21-variant
1- B 2- C 3- B 4- C 5- A 6- A 7- D 8- D 9- A 10- B
11- B 12- A 13- C 14- C 15- A 16- D 17- B 18- C 19- A 20- C
21- B 22- B 23- C 24- D 25- B 26- D 27- C 28- C 29- B 30- B
22-variant
1- A 2- C 3- B 4- C 5- B 6- A 7- A 8- C 9- A 10- D
11- A 12- A 13- D 14- A 15- B 16- B 17- B 18- A 19- C 20- D
21- D 22- D 23- C 24- D 25- C 26- D 27- C 28- C 29- D 30- C
23-variant
1- C 2- C 3- B 4- D 5- C 6- D 7- B 8- B 9- B 10- C
11- B 12- A 13- B 14- B 15- A 16- C 17- D 18- D 19- B 20- B
21- C 22- A 23- C 24- B 25- C 26- B 27- B 28- A 29- A 30- C
24-variant
1- A 2- D 3- B 4- B 5- A 6- A 7- B 8- D 9- C 10- A
11- C 12- B 13- D 14- C 15- A 16- B 17- D 18- D 19- C 20- A
21- B 22- B 23- A 24- D 25- D 26- A 27- B 28- C 29- D 30- C
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 210

25-variant
1- D 2- C 3- B 4- D 5- C 6- C 7- C 8- D 9- A 10- D
11- C 12- D 13- B 14- D 15- B 16- B 17- B 18- B 19- D 20- C
21- C 22- B 23- A 24- D 25- B 26- C 27- A 28- B 29- A 30- D
26-variant
1- C 2- A 3- C 4- C 5- C 6- B 7- B 8- D 9- A 10- A
11- B 12- A 13- D 14- D 15- A 16- D 17- C 18- C 19- A 20- A
21- A 22- C 23- B 24- D 25- B 26- D 27- B 28- D 29- B 30- B
27-variant
1- C 2- B 3- A 4- A 5- D 6- A 7- B 8- D 9- C 10- D
11- A 12- C 13- C 14- B 15- C 16- B 17- C 18- B 19- B 20- D
21- A 22- B 23- B 24- D 25- A 26- C 27- C 28- C 29- B 30- D
28-variant
1- C 2- B 3- D 4- B 5- A 6- A 7- A 8- B 9- C 10- A
11- A 12- C 13- B 14- B 15- C 16- B 17- D 18- C 19- C 20- B
21- C 22- C 23- D 24- A 25- B 26- B 27- A 28- C 29- B 30- C
29-variant
1- B 2- D 3- B 4- B 5- A 6- C 7- B 8- C 9- B 10- A
11- A 12- A 13- A 14- B 15- D 16- A 17- B 18- B 19- D 20- D
21- D 22- D 23- C 24- A 25- A 26- D 27- D 28- C 29- B 30- C
30-variant
1- D 2- B 3- A 4- A 5- C 6- A 7- B 8- B 9- B 10- B
11- B 12- A 13- D 14- B 15- B 16- C 17- A 18- B 19- C 20- D
21- C 22- D 23- B 24- B 25- B 26- D 27- D 28- B 29- C 30- D
31-variant
1- A 2- C 3- D 4- D 5- D 6- D 7- D 8- A 9- D 10- A
11- A 12- A 13- B 14- C 15- C 16- C 17- A 18- D 19- B 20- D
21- A 22- A 23- C 24- A 25- B 26- A 27- B 28- C 29- D 30- B
32-variant
1- D 2- C 3- C 4- D 5- C 6- C 7- A 8- A 9- C 10- B
11- A 12- B 13- A 14- A 15- B 16- A 17- B 18- A 19- C 20- D
21- A 22- A 23- A 24- C 25- C 26- D 27- B 28- A 29- C 30- D
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 211

33-variant
1- B 2- B 3- B 4- B 5- A 6- A 7- A 8- A 9- C 10- C
11- C 12- C 13- D 14- D 15- D 16- C 17- B 18- D 19- B 20- A
21- A 22- B 23- B 24- D 25- C 26- A 27- D 28- A 29- A 30- B
34-variant
1- B 2- D 3- B 4- A 5- C 6- C 7- C 8- A 9- D 10- C
11- C 12- A 13- B 14- A 15- A 16- A 17- D 18- A 19- D 20- C
21- A 22- B 23- A 24- A 25- A 26- A 27- B 28- C 29- A 30- D
Tarix olimpiada savollari — mashq testlari | 212

FAN OLIMPIADASI: TARIX

7–11-sinflar uchun olimpiada savollari — tayyorgarlik to'plami (mashq testlari), javoblari va izohlari bilan, 2026

34 ta variant • 1020 ta topshiriq • javoblari bilan

Mashq to'plami • 2026–2027 o'quv yili

Imtihon tuzilishi va yo'riqnoma

• Ushbu tayyorgarlik to'plami tarix fanidan olimpiadaning maktab, tuman (shahar) va viloyat bosqichlariga tayyorlanayotgan 7–11-sinf o'quvchilari, fan o'qituvchilari va repetitorlar uchun.

• Savollar oddiy maktab testlaridan qiyinroq — olimpiada uslubida: ko'p bosqichli fikrlash va «tuzoq» variantlar bilan. Mavzular: 1-qism — O'zbekiston tarixi (qadimgi davrdan mustaqillikkacha), 2-qism — jahon tarixi (qadimgi dunyodan zamonaviy davrgacha).

• To'plam: 34 ta variant × 30 ta savol = 1020 ta mashq testi. Har bir savol ostida to'g'ri javob va qisqa izoh, hujjat oxirida javoblar kaliti bor.

• Tavsiya: variantni vaqt belgilab (har bir savolga 2–3 daqiqa) javoblarga qaramasdan ishlang, so'ng izohlarni o'qib, xato qilingan mavzularni chuqurroq takrorlang.

• Muhim: bu mashq testlari — rasmiy olimpiada topshiriqlari yoki ularning javoblari emas. Olimpiada bosqichlari, formati va topshiriq turlari har yili e'lon qilinadi: rasmiy nizom va e'lonlardan aniqlang.

Sotib olish

Dokument ma'lumotlari

Sotuvchi

Fan olimpiadasi: tarix. 7–11-sinflar uchun olimpiada savollari — tayyorgarlik to‘plami (mashq testlari), javoblari va izohlari bilan, 2026

O'xshash dokumentlar