Farg`ona viloyatining iqdisodiy geografik tavsifi - География - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	40000UZS
Размер	1.1MB
Покупки	0
Дата загрузки	02 Май 2025
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	География

Продавец

Dilshodbek

Дата регистрации 29 Март 2025

4 Продаж

Farg`ona viloyatining iqdisodiy geografik tavsifi

Купить

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA`LIM FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
_____________DAVLAT UNIVERSITETI
TABIIY FANLAR FAKULTETI
GEOGRAFIYA TA`LIM YO`NALISHI
_____BOSQICH _____-GURUH TALABASI
____________________________________- NING
O`ZBEKISTON GEOGRAFIYASI FANIDAN “ Farg`ona viloyatining
iqdisodiy geografik tavsifi ” MAVZUSIDA YOZGAN
KURS ISHI
Topshirdi: _________________
Qabul qildi: _________________
REJA:
1

KIRISH
I.BOB. FARG`ONA VILOYATI TABIATINING ASOSIY
XUSUSIYATLARI
1.1. Farg`ona viloyatining geografik o`rni,maydoni va chegaralari
1.2. Tabiiy sharoiti va tabiiy resurslari
II.BOB. FARG`ONA VILOYATI AHOLISINING HUDUDIY
JOYLASHISHI VA IQTISODIYOTI RIVOJLANISHINING IQTISODIY-
GEOGRAFIK JIHATLARI
2.1. Farg`ona viloyatining aholisi va mehnat resurslari
2.2. Farg`ona viloyati sanoat tarmoqlarining shakllanishi va rivojlanishi
2.3. Farg`ona viloyati qishloq xo`jaligigining rivojlanishi va
ixtisoslashuvi
2.4. Farg`ona viloyatining , transporti va tashqi iqdisodiy aloqalari
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
KIRISH
2

“Biz avvalo iqtisodiyotni isloh qilish va erkinlashtirish borasidagi
ishlarimizni yanada chuqurlashtirish,uning soha va tarmoqlarini tarkibiy jihatdan
o'zgartirish bo'yicha boshlangan ishlarni jadallashtirishimiz kerak.” [1]
Farg’ona viloyati respublikamizda 1938-yilda tashkil topgan 5 ta
viloyatlaridan biridir. Uning maydoni 6,76 ming kv km bo’lib, bu borada Sirdaryo,
Andijon va Xorazm viloyatlaridan oldinda turadi.
O’zbekiston Respublikasi maydoniga nisbatan esa Farg’onaning xududi atigi
1,5 foizga teng, xolos. Vaholanki, bu yerda, 2022-yil 1-yanvar ma’lumotlariga
ko’ra, 3896,4 ming yoki mamlakat aholisining 11 foizi yashaydi.
O’zining demografik salohiyati bo’yicha, u mamlakatimizda Samarqand
viloyatidan keyingi 2-o’rinda turadi. Ma’muriy tuzilishiga ko’ra viloyatga
buysunuvchi 4 ta shahar, 15 ta qishloq tumanlari mavjud.
Shunchalik qishloq tumanlari yana faqat Toshkent viloyatida mavjud, xolos.
Shaharchalar soni 197 ta, qishloq aholi punktlari - 1021 ta. Yuqorida keltirilgan
raqam va holatlar shundan dalolat beradiki, Farg’ona viloyatining demografik
“yuki” og’ir, aholisi zich, hududi yuqori darajada o’zlashtirilgan, boshqaruv tizimi
murakkab. Viloyat darajasida eng birinchi tashkil etilgan qishloq tumanlari -
Oltiariq, Beshariq va Uchko’prik sanaladi.
Ular 1926- yilda vujudga kelgan. Nisbatan “yangiroq tuman” esa - Furqat
tumani, u 1992- yilda ushbu maqomni olgan. Asosiy shaharlari, xususan, Qo’qon
za Marg’ilon ham 2000 yillik tarixga ega. Viloyat markazi Yangi Marg’ilon,
(keyinchalik Skobelev), Hozirgi Farg’ona 1877- yilda Farg’ona vodiysi Rossiya
tomonidan bosib olingandan sung barpo etilgan. Bu hozirgi mustaqil
mamlakatimiz xududida ruslar asos solgan 3 ta shaharlardan biridir.
Qolgan ikkitasi - Kogon (Yangi Buxoro) va To’rtko’l (PetroAleksandrovsk).
Viloyatning ma’muriy-siyosiy jihatdan “zichligi” uning qishloq tumanlarini uncha
katta emasligi va bir-biridan bu borada katta farq qilmasligiga sabab bo’ladi.
Darhaqiqat, mintaqaning har bir qishloq tumaniga o’rtacha 0,45 ming kv. km
maydon to’g’ri keladi.
3

Bu respublikaning ayrim hududlari, jumladan, cho’l va tog’li mintaqalariga
qaraganda juda kichik raqamdir. Eng katta tuman - Beshariq; 0,77 ming kv km
maydonni egallasa, Toshloq tumanida 0,24 ming kv. km maydon bor; farq, 3,2
martaga teng. Hududi birmuncha kattaroq; qishloq tumanlari viloyatning tog’oldi,
adir yoki “cho’lroq” qismlarida joylashgan. Masalan, O’zbekiston yoki Beshariq
tumanlari shular jumlasidandir.
Tipik tog’li tuman - So’x maydoni bo’yicha uncha yirik emas, u Rishton
tumanidan ajralib chiedan. Ancha qumliklarga ega bo’lgan Furqat tumani esa, bir
vaqtlar Beshariq tumani tarkibida bo’lgan.
Farg’ona viloyati respublikamiz ijtimoiyiqtisodiy rivojlanishida muhim
o’rinni egallaydi U mamlakatimiz yalpi ichki mahsulotining 6,4 foizini, sanoat
ishlab chiqarishininig – 6,1 %, qishloq xo’jalik mahsulotlarining – 8,8 %,
investitsiyalar hajmi 5,3, jami xizmatlarning 6,3 %i, beradi.(2021y)
Ko’rinib turibdiki, Farg’ona viloyati ba’zi sohalarda ko’zga ko’rinarli nisbiy
ko’rsatkichlarga ega bo’lsa-da, bu raqamlar ko’p hollarda uning mavjud
demografik sig’imidan past. Demak, bu yerda ham ijtimoiy-iqtisodiy salohiyatii
oshirish masalasi dolzarbdir.
4

I.BOB. FARG`ONA VILOYATI TABIATINING ASOSIY
XUSUSIYATLARI
1.1. FARG`ONA VILOYATINING GEOGRAFIK O`RNI, MAYDONI VA
CHEGARALARI
Viloyat Farg’ona vodiysining g’arbiy va janubiy qismida joylashgan. U
g’arbda va janubi-g’arbda Tojikiston Respublikasining So’g’d viloyati, janubda
Qirg’iziston Respublikasining O’sh va Botkent viloyatlari bilan chegaradosh,
respublikamizda esa, shimolda Namangan va sharqda Andijon viloyatlari bilan
chegaradosh.[13]
Viloyatning shimoli-g’arbidagi chegarasi Sirdaryo oqimi bo’ylab o’tadi.
Farg’ona viloyatining o’ziga xos xususiyatlaridan biri shundaki, uning hududi
geografik jihatdan yaxlit emas; Farg’ona tumanining bir qismi (Shohimardon) va
So’x tumani Qirg’iziston hududining ichida, eksklav holatda joylashgan.
Bunday geosiyosiy vaziyat xizmat ko’rsatish sohalarini rivojlantirish, suv va
yer zahiralaridan foydalanish va, umuman, hududni boshqarish tizimida ayrim
qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi.
Viloyatning yer usti tuzilishi uncha murakkab emas, u janubdan shimolga
tomon pasayib boradi. Shimolda mutlaq balandlik dengiz sathidan 360-380 m,
janubda eng baland nuqtalar 2200 m dan ortadi (Turkiston tizmasining shimoliy
qismi, So’x tumani xududida Sariqamish davoni).
Relef shaklining bunday tuzilishi viloyat janubiy qismidagi yerlarni
tog’lardan oqib chiqadigan soylar suvi bilan- sug’orish uchun tabiiy qo’laylik
yaratadi.
Ular soy suvlarini yig’ib, vegetatsiya davrida pastki hududlarga suv beradi.
Farg’ona vodiysi, jumladan, Farg’ona viloyatida tabiat, aholi va xo’jaligi piramida
shaklida tasvirlansa, tabiati “yupqa” va nozik, demografik yuki katta, xo’jaligi
o’rtacha ko’rinishga ega bo’ladi. Aholi va xo’jalikning birgalikdagi ta’siri o’ziga
xos zo’riqish, kuchli antropogen bosimni keltirib chiqaradi.
Mintaqaning asosiy ijtimoiy geografik muammosi ham ana shu bosimni
yengillashtirish, aholi hayoti va faoliyati uchun tegishli shart-sharoitlar yaratishdan
5

iborat bo’lmog’i lozim. Sababi, ayni demografik bosim, yer-suv zahiralarining
yetishmasligiIsfayramsoy bilan birgalikda Farg’ona, Oltiariq, Qo’shtepa, qisman
Toshloq va Yozyovon tumanlarini suv bilan ta’minlaydi.
Isfara daryosining ta’sir doirasi esa asosan Beshariq tumani bilan
chegaralanadi. Ayni vaqtda, eng katta va sersuv So’x o’zining tipik geografik
yoyilmasi (konusini) hosil qilgan va uning suvlari bilan Quqon vohasi, ya’ni
Dang’ara, Yaypan, Uchko’prik, Buvayda, So’x Rishton, Furqat tumanlarining
yerlari sug’oriladi.
O’tgan asrning o’rtalarida qo’rilgan Sariqo’rg’on (Sirqo’rg’on) gidroo’zeli
So’x daryosini to’sib, uning suvini turli qismlarga taqsimlaydi.
Qizig’i shundaki, , ozligi mintaqa ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida yangicha,
zamonaviy, industrial innovatsion rivojlanish strategiyasi va yo`nalishlarini taqoza
etadi.[13]
1-Rasm. Farg`ona viloyatining ma`muriy bo`linishi.
Manba:(Internet materiali)
6

1.2.TABIIY SHAROITI VA TABIIY RESURSLARI
Farg ona viloyatining shimoliy qismini Qoraqalpoq vaʻ Yozyovon
dashtlari egallagan, janubdan Olay tizmasidan oqib tushadigan daryolarning
yoyilmalari bilan o ralgan. Janubda adirlar Olay tizmasining tog oldilari bilan
ʻ ʻ
almashinib turadi. Farg ona viloyati yuqori seysmik zona hisoblanadi.
ʻ
Iqlimi kontinental . Qishi birmuncha yumshoq, ba zan havo juda sovib ketadi.
ʼ
Yanvar oyining o rtacha harorati
ʻ — 3,2 °C, iyulniki 28 °C. Eng past harorat —
27,9 °C. Eng yuqori harorat 42 °C. Vodiyning g arbida esadigan kuchli
ʻ "Qo qon ʻ
shamoli" iqlimga salbiy ta sir etadi. Shamolning tezligi sekundiga ba zan 35-40
ʼ ʼ
metrga yetadi. Janubi-sharqida yozda garmsel esadi. Yiliga g arbida 100
ʻ mm dan
(Qo qon atrofi) sharqiy qismida 170
ʻ mm gacha, tog yon bag irlarida 270 ʻ ʻ mm
gacha yog in tushadi, asosan, bahorda yog adi.
ʻ ʻ
Vegetatsiya davri 210—240 kun. Viloyatning shimoli-g arbiy chegarasi
ʻ
bo ylab Sirdaryo oqadi. Olay tizmasidan Isfara, So x, Shohimardon, Isfayramsoy
ʻ ʻ
boshlanadi. Daryolar muzlikqor suvlaridan to yinadi. Iyul— avgustda to lib oqadi.
ʻ ʻ
Daryo suvlari sug orishga sarflanadi. Asosan, bo z tuproq va o tloqi botqoq
ʻ ʻ ʻ
tuproklar keng tarqalgan. Adirlarda aksari och va tipik bo z
ʻ
tuproqlar, Sirdaryo terrasalarida allyuvialo tloqi tuproqlar, viloyatning shimoliy
ʻ
qismida sho rxok o tloqlar va ajriqli o tloqlar mavjud. Markaziy Farg onadagi
ʻ ʻ ʻ ʻ
sho rxoklarda turli xil sho ra o sadi. Yerlarining kattagina qismi ekinzor.
ʻ ʻ ʻ
Vohalarda terak, tut, qayrag och, daryo vodiylarida keng bargli o rmonlar va
ʻ ʻ
archazorlar bor. Yovvoyi hayvonlardan Sirdaryo to qayzorlarida qobon, adir va
ʻ
Olay tizmasi tog oldilarida bo ri, tulki, chiyabo ri, quyon, bo rsiq, jayra yashaydi.
ʻ ʻ ʻ ʻ
Ondatra, nutriya iklimlashtirilgan. Qushlar, sudraluvchilar ko p. Suv
ʻ
havzalarida marinka , usach, zog ora baliq, karp, oq amur, do ngpeshona baliqlar
ʻ ʻ
bor.
Farg’ona viloyati ham, qo’shni hududlar singari, qazilma resurslarga boy
emas. Bu yerda biroz neft va qurilish sanoati uchun xom ashyo mavjud, xolos.
Neft qazib olish o’tgan asrning dastlabki yillarida chet mamlakatlar
sarmoyasi yordamida (Belgiya va boshqalar tomonidan tashkil etilgan «SANTO»
7

kompaniyasi) boshlangan. Respublikadagi eng qadimiy neft koni ham shu
viloyatda (Chimyon). Sho’rsuvda ilgari oltingugurt va ozokerit qazib olinardi,
hozirda esa uning zahiralarining sanoat ahamiyati kolmagan. Bu yerda keramzit,
shuningdek, qurilish materiallari- g’isht, sement hamda chinni, oyna ishlab
chiqarish xom ashyosi ham mavjud. Umuman olganda, viloyatning mineral-resurs
salohiyati katta emas, binobarin, uni rayon hosil qiluvchi yoki mintaqaviy
rivojlanishining asosiy omili sifatida baholash qiyinroq. Iqlimi quruq - kontinental;
yillik yog’in-sochin miqdori Namangan viloyatidan sal ko’proq, Andijondan esa
biroz kamroq (300-400 mm atrofida).
Viloyatning shimoliy qismida Markaziy Farg’ona cho’llari - Qoraqalpoq va
Yozyovon cho’llari mavjud bo’lib, ularning davomi qo’shni Namangan va Andijon
viloyatlariga o’tib ketadi, chekka g’arbida, xususan, Beshariq va Furqat
tumanlarining Sirdaryo kirg’og’ida ham qisman cho’l hududlar bor.
Ushbu cho’llarni o’zlashtirish faqat sun’iy sug’orish yordamida bo’lishi
mumkin. Chegaradagi Sirdaryoni hisoblamaganda, bu yerda katta suv manbalari
yo’q. Farg’ona viloyati ham Namangan viloyatiga o’xshash soylar o’lkasidir.
Bu yerda soylar qadimdan klassik tipdagi vohalarni vujudga keltirganki,
bunday madaniy landshaftlar respublikamizda juda kam uchraydi. Chunonchi,
So’x va Isfara soylari tog’ oraliqlaridan tekislikka chiqish qismida panjasimon
taralib ketadi, juda ko’p kanal va ariqlarni suv bilan ta’minlaydi.
Binobarin, Farg’ona viloyatida ariqlar juda ko’p. Masalan, So’x soyi
Rishton, Samarqand, Nursuk ariqlariga, Qo’qonsoy, Yanginayman, Tomosha,
Avg’onbog’, Shohimardon, Naymansoy, Turksoy, Sassiqsoy kanal va ariqlarga
taqsimlanib ketadi. Isfara daryosining quyi qismidan esa Oltiariq, Yangiqishloq
ariqlari, Beshkapa, Isfara, Janubiy Isfara, Jug’a, Tamboy, Rapqon kanallari
boshlanadi. Viloyat ijtimoiy-iqtisodiy hayotida Shohimardonsoy va
Isfayramsoylarning ham ahamiyati katta.
Shohimardonsoyning davomi Marg’ilonsoy, Oltiariqsoy va ulardan taralib
ketgan ko’plab ariqlar muhim sug’orish manbai va agrolandshaftlarning asosini
tashkil qiladi. Shohimardonsoy soylar o’zlarining gidrologik xususiyatlariga mos
8

holda (eng avvalo, suv hajmiga ko’ra) o’ziga xos va mos gidroxo’jalik rayonlarni
tashkil etgan. Ular gorizantal yo’nalishda o’tkazilgan Katta Farg’ona kanali hamda
Janubiy Farg’ona va Katta Andijon kanallari bilan birga mintaqaning tarixiy-
geografik o’zagi, “qovurg’asi” hisoblanadi va yagona Farg’ona vohasini tashkil
qiladi.
Suv rejimi va miqdoriga qarab bu soylar turli yiriklikdagi shaharlarga hayot
bag’ishlaydi. Masalan, So’x Qo`qonni, Shohimardonsoy (Marg’ilonsoy) Marg’ilon
va Farg’onani suv bilan ta’minlaydi. Viloyat sug’orish tizimi yoki irrigatsiya
infratuzilmasiga Karkidon, Sho’rsuv, Qo’rg’ontepa suv omborlari ham kiradi.
9

II.BOB. FARG`ONA VILOYATI AHOLISINING HUDUDIY
JOYLASHISHI VA IQTISODIYOTI RIVOJLANISHINING IQTISODIY-
GEOGRAFIK JIHATLARI
2.1. FARG`ONA VILOYATINING AHOLISI VA MEHNAT RESURSLARI
Viloyatda aholi o’sish sur’ati o’rtacha darajada. Ko’rilayotgan davr
maboynida nisbatan yuqori o’sish Quva, Yozyovon va Toshloq tumanlarida qayd
etiladi. Shu bilan birga, Farg’ona, Beshariq, Rishton, Qo’shtepa va O’zbekiston
tumanlarida aholining o’sishi birmuncha pastroq bo’lgan.
Beshariq va Rishton tumanlarida bunday vaziyat asosan ularning tarkibidan
yangi ma’muriy birliklarni ajralib chiqishi - Furqat va So`x tumanlarining tashkil
etilishi tufayli yuzaga kelgan.
Farg’ona viloyati respublikamizda aholisi o’ta zich joylashgan
mintaqalardan biridir. Bu yerda har bir kv. km maydonga 544,9 kishi to’g’ri keladi.
(2019-y 1-yanvar) Bu xususda, ayniqsa, Toshloq (749 kishi), Uchko’prik (725
kishi) va Buvayda (724 kishi) keskin ajralib turadi. [2]
Mazkur tumanlarda yer maydonining tankisligi yaqqol ko’zga tashlanadi. Bu
esa, o’z navbatida, yetarli ish o’rinlarning ozligi tufayli ichki va tashqi
migratsiyani zaruriyat qilib ko’yadi.
Zichlik ko’rsatkichi eng past So’x tumanida - 222 kishi. Biroq, bu daraja
respublika o’rtacha ko’rsatkichidan deyarli 3,5 marta ziyod. Farg’ona viloyatning
cho’l hududlarini o’zlashtirish asosida vujudga kelgan.
Yozyovon tumanida ham, mahalliy nuqtai nazardan qaraganda, aholi zichligi
pastroq (240 kishi).Umumdemografik salohiyatiga qaraganda Beshariq, Buvayda,
Uchko’prik va O’zbekiston tumanlarida aholi soni 200 mingdan ortiq. Eng kam
aholi Cÿx tumaniga tegishli - 69 ming kishi.
Viloyat aholisining milliy tarkibida o’zbeklar 89,0 %, tojiklar 5,8 foiz,
shuningdek, boshqa millat vakillari ham yashaydi. O’zbeklar barcha shahar va
qishloq tumanlarida, tojiklar asosan so`x tumanida yashashadi. Rus va mahalliy
bo’lmagan millatlar Qo’qon va, ayniqsa, Farg’ona shaharlarida ko’proq.Aholi soni
10

to’liq uning tabiiy ko’payishi negizida ko’payib bormoqda. 2013-yilda Farg’ona
viloyati bo’yicha tug’ilish har ming kishiga 21,8 promilleni tashkil qilgan
(taxminan respublika darajasida). Qayd etish lozimki, mazkur ko’rsatkich
Yozyovon va, ayniqsa, so`x tumanida ancha yuqori: 24,4 va 28,4 %o. 2018 yilda
viloyatda aholi tabiiy o’sishi 64439 kishini, migratsion o’sish-1366 kishini,
aholining umumiy o’sishi 63073 nafarni tashkil etgan.
Yil oxirida aholi soni 3683300 nafar kishini tashkil qilgan. Viloyatning
hududiy-urbanistik tarkibi yaxshi rivojlangan: bu yerda 3 ta katta, ya’ni har
birining aholisi 100 ming kishidan ortiq bo’lgan shaharlar mavjud; Farg’ona (265
ming kishi), Qo’qon (233 ming), Marg’ilon (215 ming kishi).
Bunday “triograd” (uchkent) respublikamizda faqat Toshkent viloyatida bor,
xolos - Chirchiq, Angren va Olmaliq. Biroq poytaxt viloyatiga taqqoslaganda
Farg’onada o’rta bo’g’in shaharlar tizimi rivojlanmagan. “Ellikminglik” shahar
viloyatda faqat bitga - Quvasoy (85 ming kishi), Quva shahrida 46 ming,
Rishtonda 35 ming, qolganlarida aholi soni bundan kam.
Kichik shahar va shaharchalar soni 2009-yilda yanada ko’paydi, urbanistik
tarkib maydalashdi, kichik shaharlar muammosining dolzarbligi yanada kuchaydi.
Shu yilda birdaniga 196 ta qishloqlarga shaharcha makomi berildi, bunday
betakror urbanistik holat bo’yicha respublikamizda viloyat birinchi o’rinda turadi.
Ma’lumki, O’zbekistonda jami 966 ta yangi shaharchalar - agroshaharlar
vujudga kelgan bo’lsa, ularning har beshtadan bittasi (1/5 qismi) ayni birgina
Farg’ona viloyati haritasida paydo bo’lgan.
Hozirgi vaqtda viloyatda 9 ta shahar, 197ta shaharchalar bor (shahar joylar
soni bo’yicha ham respublikamizda birinchi o’rinda) va ularda jami aholining 56,5
foizi istiqomat qiladi.(2019y) Mazkur ko’rsatkich 2008 yilda 27,8 foizga teng
bo’lib, bu borada viloyat Xorazm, Qashqadaryo, Surxondaryo, Samarqand
viloyatlaridan oldinda turgan edi, xolos.
Viloyatda shahar aholisi Farg’ona viloyatida 2009-yilda jami 993 qishloq
aholi punktlari mavjud bo’lgan, ularning har birida o’rtacha 1255 kishi yashagan.
(2019-yil 1-yanvar holati bo’yicha qishloq aholi punktlari 1021 ta.
11

Qishloqlar geografiyasi o’ziga xos va betakror, ajoyib va g’alati nomli
qishloqlar, kanallar, soy va yullar bo’ylarida zanjirsimon, yirik shaharlar atrofida
ularga “yopishib” joylashgan. Qadimdan ko’p qo’l mehnatni talab kiluvchi
sug’orma dehqonchilik bu yerda katta-katta qishloqlarga hayot bag’ishlagan.
Aholi punktlarining g’uj joylashishi shaharlarning murakkab hududiy tizimi
– aglomeratsiyalar shakllanishiga olib kelgan. Viloyat aholisi va iqtisodiyoti, eng
avvalo, Farg’ona— Marg’ilon, shuningdek, vujudga kelayotgan Qo’qon
aglomeratsiyasida mujassamlashgan.[13]
1-Jadval
Tug‘ilganlar soni (2022-yilda; kishi)
Manba:(Farg`ona statistika qo`mitasi)
12

Farg`ona shahri Qo`qon shahri Quvasoy shahri Marg`ilon shahri0100020003000400050006000 Farg`ona viloyati shaharlarida tug`ilishi 2022-yilda
o`g`il bolalar qiz bolalar
2-Jadval
Ko`chib ketganlar soni yilda kishi.
Manba:(Farg`ona statistika qo`mitasi)
13

Farg`ona
36%
Qo`qon
30%Quvasoy
7% Marg`ilon
27%Viloyatdan ko`chib ketganlar soni hududlar bo`yicha ulishi
2022-yilda
Farg`ona Qo`qon Quvasoy Marg`ilon
3-Jadval
O`lganlar soni yilda kishi.
Manba:(Farg`ona statistika qo`mitasi)
14

2.2. FARG`ONA VILOYATI SANOAT TARMOQLARINING
SHAKLLANISHI VA RIVOJLANISHI
Farg’ona viloyati xo’jaligi ko’p tarmoqli hududiy ishlab chiqarish
majmuasini tashkil qiladi. Mintaqaviy iqtisodiyot, umuman olganda, industrial-
agrar yo`nalishga ega.
Sanoati. Mintaqa sanoati o’zining ko’p tarmoqli yunalishlari bilan
mamlakatimizning boshqa hududlaridan farq qiladi. Bu yerda an’anaviy yengil va
oziq-ovqat sanoati bilan bir qatorda, og’ir sanoat tarmoqlari korxonalari ham
mavjud. Xususan, kimyo va neft kimyosi, qurilish materiallari sanoati, oziq-ovqat
va boshqalar yaxshi rivojlangan.
Ko’pgina korxonalar Farg’ona iqtisodiy rayonida yagona hisoblanadi
(masalan, IEM, Farg’ona furan birikmalari zavodi, Quvasoytsement va b.).
2018yilda viloyatda jami 29529 ta korxona va tashkilotlar ro’yxatga olingan.
Bulardan 29128tasi faoliyat ko’rsatgan. Ularning yiriklari 46 ta. Xalq iste’mol
mollari ishlab chiqarish hajmi ham ancha katta. [8]
Uning tarkibida nooziq-ovqat mahsulotlari 59,5 foizga barobar, shundan
yengil sanoat - 12,0 %. Sanoat ishlab chiqarishining tarmoqlar tarkibi quyidagicha
Yoqilg’i-energetika sanoati - 33,5 %, kimyo va neft kimyosi - 10,4 %,
mashinasozlik va metallni qayta ishlash -2,4 %, qurilish materiallari sanoati - 10,5
%, farfor - fayans sanoati -4,1 %, yengil sanoat - 24,0 %, oziq-ovqat sanoati - 10,2
%, un-yorma va kombikorm sanoati - 3,9 %. Taqqoslash uchun: 2000 yilda
yoqilg’i sanoatining mahsulot qiymati 50,4 %, kimyo va neft kimyosi - 5,8 %,
qurilish materiallari - 5,0 %, yengil sanoat - 19,6 %, oziq-ovqat- 5,7 foizni tashkil
qilgan.
Umuman olganda, Farg’ona viloyati sanoat tarmog’ining
diversifikatsiyalanish ko’rsatkichi respublikamizda faqat Toshkent viloyatida
uchraydi, xolos. Viloyat og’ir sanoatining yirik korxonalari Farg’ona neftni qayta
ishlash zavodi (u Yaponiya firmalari bilan birgalikda qayta ta’mirlangan, buning
uchun 250 mln. AQSh dollariga yaqin mablag’ sarflangan), Farg’ona-azot,
Farg’ona kimyoviy tola zavodlari, Qo’qon superfosfat zavodi, “Yevraziya TAPO -
15

DISK” QK, Farg’ona va Krukov mexanika zavodlari va boshqalar. Shuningdek, bu
yerda Farg’ona “Azot” ishlab chiqarish birlashmasi, “Kuvasoytsement”,
viloyatning turli hududlarida tashkil etilgan to’qimachilik qo’shma korxonalari
ham faoliyat ko’rsatishmokda.
Ular orasida Toshloqda tashkil etilgan to’qimachilik Q|K katta eksport
salohiyatiga ega. Farg’onada 1927 yilda qurilgan, Hozirgi nomi o’zgargan
to’qimachilik kombinati respublikamizda bu turdagi sanoat korxonalarining
dastlabkisi edi. Oltiariq (Hamza) neftni qayta ishlash zavodi esa o’tgan asrning
boshlarida qurilgan. 2012-yilda viloyatda 511 ming tonna benzin (2009 y.-835
ming t.), 543 ming tonna dizel yonilg’isi (2009-yilda 891 ming t.) ishlab
chiqarilgan. Bu yerda katta miqdorda mineral ug’itlar, karbamid, sement va boshqa
sanoat mahsulotlari tayyorlanadi.
Bir yilda 109 ming t omixta yem, 75-80 ming t paxta tolasi, 60-70 mln.
kv m ip-gazlama, 3,5 mln dona trikotaj, 20-25 ming t o’simlik yog’i, 250 ming t un
va boshqa mahsulotlar ham ishlab chiqariladi. Taqqoslash uchun: 2000-yillarda
viloyatda 130- 140 ming tonna neft, 1,1 mln tonna benzin, 1,5 mln. tonna dizel
Yoqilg’isi, 140 ming tonna atrofida mineral o’g’itlar, 750 ming t sement, 100 ming
tonnaga yaqin paxta tolasi, 53 mln. kv. m ip va 2,0 mln. kv. m ipak gazlama, 10
mln juft paypok, 26,5 ming tonna tozalangan o’simlik yog’i tayyorlangan edi.
Umuman olganda, Farg’ona viloyati hozirgi vaqtda o’zining sanoat ishlab
chiqarish salohiyati bo’yicha respublikamizda Toshkent shahri va viloyati hamda
Qashqadaryodan keyingi o’rinda turadi. 2018-yilda viloyat sanoat korxonalarida
jami 115090,8 tonna ip kalava, 73828,7 ming kv.m.gazlamalar, 60097,1 ming
kv.m tayyor ip gazlamalar, 22032,1 ming juft chulki paypoq, 21921,5 ming juft
paypoq, 3583,4 tonna trikotaj mato, 2550,0 ming juft poyabzal, 286,2 mlrd kVt/
soat elektr-energiya, 130,9 ming tonna ammoniy selitra, 730,9 tonna tonna qog’oz
va karton, 1166,8ming tonna portlandtsement, 121,9 mln dona qurilish g’ishtlari
ishlab chiqarilgan. Elektr energetika bazasini Farg’ona IEM va Quvasoy IES
tashkil etadi. Mamlakatimiz miqyosida viloyat yoqilg’i, neft va neft kimyosi,
mineral o’g’itlar, sement kabilarni ishlab chiqarishga ixtisoslashgan. Shuningdek,
16

bu yerda spirt, Asaka avtomobillari uchun oyna (“Kvarts” Quvasoy), o’simlik
yog’i va xo’jalik sovunlari (Farg’ona va Qo’qon), konserva (Farg’ona), qandolat
va mebel (Quva) ishlab chiqarish ham rivojlangan. Paxta tozalash zavodlari barcha
qishloq tumanlari markazlarida mavjud. Viloyat sanoatini hududiy tashkil etishda
Farg’ona-Marg’ilon sanoat tuguni yetakchi mavqega ega. Bu yerda mintaqaning
asosiy sanoat korxonalari mujassamlashgani bois, ishlab chiqarishning
aglomeratsiya samaradorligi yuqori.
Shu bilan birga, ishlab chiqarish geografiyasida Quqon sanoat tugunining
ham mavqei ko’zga ko’rinarli. Farg’onada qadimdan hunarmandchilik va
kosibchilik rivoj topgan. Do’ppi tikish, sopol buyumlar yasash (ko’lolchilik),
yog’ochda uymakorlik ishlarini bajarish kabilar Qo’qon, Marg’ilon, Rishton,
Bog’dod va boshqa shaharlarda tarixan shakllangan. Sanoat mahsulotining 42,0
foizi birgina Farg’ona shahri zimmasiga tushadi; Quvasoy viloyat yalpi sanoat
mahsulotining 12,0 %, Qo’qon -11,4%, Toshloq tumani - 8,6 % ni beradi. Ayni
vaqtda Buvayda, Yozyovon, Oltiarik, Qushtepa, So’x Uch ko’prik, Farg’ona,
Furqat tumanlarida qishloq sanoati nihoyatda sust darajada U viloyat sanoat
mahsulotining bor-yug’i 2,7 foizini beradi, xolos; Qo’qon paypoq ishlab chiqarish
korxonasining holati ham deyarli shunga o’xshash.[13]
4-Jadval
Tuman va shaharlar kesimida iste'mol mollari ishlab chiqarishning o‘sish sur'atlari (o‘tgan
yilga nisbatan foizda)
17

Manba:www.farstat.uz
5-Jadval
Tuman va shaharlarda aholi jon boshiga ishlab chiqarilgan sanoat mahsuloti
(ming so‘mda)
Manba:(Farg`ona statistika qo`mitasi)
18

2.3. FARG`ONA VILOYATI QISHLOQ XO`JALIGINING RIVOJLANISHI
VA IXTISOSLASHUVI
Farg’ona viloyati respublikamizda muhim qishloq xo’jaligi rayoni ham
hisoblanadi Viloyat mamlakat yalpi qishloq 9,2 foizini beradi. Bu yerda paxta va
pilla yetishtirish, sabzavotchilik va bog’dorchilik yaxshi rivojlangan.
Jami qishloq xo’jaligi mahsulotining 62,0 foizi dehqonchilikka to’g’ri
keladi. Fermer xo’jaliklarida agroiqtisodiyot mahsulotining 34,4 foizi yetishtiriladi.
maydonining 45,5 foizi qishloq xo’jaligida foydalaniladi. Ushbu ko’rsatkich
Rishton, Uchko’prik, Bog’dod, Buvayda va Qo’shtepa tumanlarida yuqori (jami
maydonning 60-70 foizi atrofida). So’x, Oltiarik, Beshariq, O’zbekiston, Farg’ona
tumanlarida nisbatan ozroq.
Qishloq xo’jaligida foydalaniladigan yerlar tarkibida sug’oriladigan yerlar
ulushi o’rtacha 93,9 %. Bunday yerlar ham Qo’shtepa, Buvayda, Oltiarik, Toshloq,
Yozyovon qishloq tumanlarida ko’proq. Ayni paytda So’x Rishton, Uchko’prik
tumanlarida sug’oriladigan yerlar ulushi ozroq. Ekin ekiladigan maydonlar qishloq
xo’jaligida foydalaniladigan yerlarning 78,3 foizini tashkil qiladi, yaylov va
pichanzorlar - 7,4 %. Intensiv qishloq xo’jaligi, ya’ni sug’orma dehqonchilik,
xususan Oltiarik, Qo’shtepa, Quva, Toshloq tumanlarida yaxshi yulga quyilgan,
yaylov va pichanzorlar esa so`x, Rishton, O’zbekiston, Beshariq tumanlarida
kÿproq. Jami ekin maydoni viloyat bo’yicha 256,3 ming gektar (2000 yilda 300
ming ga) bo’lib, donli ekinlar 2018-yilda 122 ming gektarga ekilib, undan 609,0
ming tonna hosil olingan; hosildorlik – 42,4 s/gani tashkil etgan (shu jumladan,
bug’doy yalpi hosil – 496,8 ming tonna).
Boshqa donli ekinlardan qisman makkajuxori ham ekiladi. Taqqoslash
uchun: 2000-yilda viloyatda 125 ming gektar yerdan 450 ming tonna g’alla
olingan, hosildorlik bug’doydan - 35,8 s/ga bo’lgan. Ta’kidlash joizki, boshqa
mintaqalarda bo’lgani kabi, bu yerda ham paxta maydonlari biroz qisqarib
bormoqda.
Masalan, 2000 yilda paxtazorlar jami ekin maydonining 41,0 foizini tashkil
qilgan bo’lsa, 2012 yilda 34,5 foizgacha tushib qolgan. Umumiy maydoni 100
19

ming gektar yerga paxta ekilib, undan 280-290 ming tonna hosil olinadi,
hosildorlik- 28,2 s/ga (2000 yilda 363 ming t paxta, hosildorlik - 29,4
s/ga).2018yilda viloyatda 86,6 ming gektar maydonga paxta ekilib,undan 205,2
ming tonna paxta hosili olingan.Taxlillar ko’rsatishicha, respublikamizda so’nggi
yillarda kungaboqar yetishtirishga ko’proq e’tibor berilmokda.
Agar undan inson salomatligi uchun sifatli yog’ olinishi hisobga olinsa, bu
jarayonni alohida ijobiy baholash lozim. 2012-yilda Farg’onada 107 gektar yerga
kungaboqar eqilib, 1224 tonna hosil yetishtirilgan. Farg’ona viloyati kartoshka
yetishtirishga ham ixtisoslashgan. Bu ekin ayniqsa So’x Rishton, O’zbekiston
tumanlarida ko’proq ekiladi. 2018yilda viloyat bo’yicha 290,3 ming tonna
kartoshka yetishtirilgan. Qishloq tumanlari orasida, Oltiariq tumani bulg’or
qalampiri, turp, sholg’om, bodring kabilarni yetishtirish bilan mashhur.
Viloyat, xususan, Qo’qon guruh tumanlarida achchiq qalampir (garmdori)
ham ko’p yetishtiriladi va ko’p iste’mol kilinadi. Bir yillik savzavot hosili 1008,2
ming tonna,poliz ekinlariniki 82,6 ming tonnani tashkil etadi. Sabzavotchilik bilan,
kartoshka yetishtirish singari, asosan dehqon xo’jaliklari shug’ullanishadi. Yem-
xashak ekinlari 11,8 ming gektarni egallaydi Asosan, silos uchun makkajo’xori
ekiladi. Farg’ona vodiysi, shu jumladan, Farg’ona viloyatida bog’dorchilik va
uzumchilik yaxshi yo’lga qo’yilgan.
Bu yerda o’rik, olma, anor, anjir, shaftoli, nok, behi, So’nggi yillarda xurmo,
shuningdek, turli navli uzumlar yetishtiriladi. Oltiariq o’zining husayni uzumlari
bilan dong taratgan. Farg’onada chorvachilikni rivojlantirish imkoniyatlari
respublikamizning cho’l mintaqalari, Samarqand, Qashqadaryo viloyatlariga
qaraganda biroz cheklangan. Bu yerda 2019-yil(1-yanvar) boshida yirik shoxli
qoramollar soni 1003,7 ming bosh, qo’y va echkilar – 851,4 ming bosh,
parrandalar 7988,7 ming bosh bo’lgan. 2018 yilda yilda go’sht (tirik vaznda) 167,7
ming tonna, sut 1022,0 ming tonna, tuxum 498,7 mln dona olingan.
Shunday qilib, viloyat iqtisodiyotida, ishlab chiqarishni texnologik jihatdan
tashkil qilish nuqtai nazaridan, neft-gaz-kimyo, agroindustrial, to’qimachilik
industrial hamda qurilish materiallari majmualarini ajratish mumkin.
20

Xususan, neftni qayta ishlash va undan tegishli yonilgi va kimyoviy
mahsulotlarni ishlab chiqarish, paxta u bilan hududiy — davriy va texnologik
jihatdan uyg’unlashgan pillachilik hamda ularning xom ashyosini qayta ishlash,
gazlama, trikotaj va tikuvchilik, to’qimachilik mashinasozligining mavjudligi
agroindustrial energiya ishlab chiqarish siklini ham mukammal, to’liq darajada
shakllanganligini ko’rsatadi.[13]
2-Rasm. Farg`ona viloyatining iqdisodiy xaritasi.
Manba:A.Soliyev”O`zbekistonning iqtisodiy-ijtimoiy
geografiyasi”Universiteti.T.2019
21

6-Jadval
Tumanlar kesimida qishloq, o‘rmon va baliqchilik xo‘jaligi mahsulot
(xizmat) larining hajmi (joriy narxlarda. mlrd. so‘m)
7-Jadval
Farg‘ona viloyatida qishloq xo‘jaligi mahsuloti ishlab chiqarishning
tarkibi (foizda)
Manba:(Farg`ona statistika qo`mitasi)
22

2.4. FARG`ONA VILOYATINING TRANSPORTI VA TASHQI
IQDISODIY ALOQALARI
Transporti va tashqi iqtisodiy aloqalari . Viloyatda transport infratuz
ilmasining barcha turlari bor. Ammo yuk va yulovchi tashishda asosan avtomobil
transportining ahamiyati katta.
Qo’qon, Marg’ilon shaharlari yirik transport tugun va markazlari vazifasini
bajaradi. Viloyat hududidan O’zbekiston Respublikasini qo’shni Qirg’iziston
hamda Xitoy bilan boglovchi xalqaro avtomobil yullari o’tgan. 2013- yilda jami
tashilgan yuk 93,2 mln. tonna bo’lib, uning 89,8 foizi avtomobil transporti
zimmasiga tushdi. Shu yilda umumiy disobda 538. mln yulovchi tashilgan. Bu
miqdorni to’liq avtomobil transporti amalga oshirgan. Xususiy avtomobillarda
jami yulovchilarning 3/4 qismidan ortiqrog’i tashilgan.
Farg’ona viloyati mamlakatimiz tashqi iqtisodiy aloqalarida faol ishtirok
etadi. Bir yillik tashqi savdo aylanmasi, 2018-yilda 1353,6 mln AQSh dollariga
teng, shundan eksport hajmi – 484,3 mln, import – 869,3 mln. dollar.
2010-yilda ular, mos holda, 922,0; 475,0; 447,0 mln dollarni tashkil etgan.
Eksport tarkibida energiya resurslari 10,1 %, paxta tolasi-9,5 %, kimyo sanoati
mahsulotlari-20,9 %, oziq-ovqat mahsulotlari-6,4 % bo’lgan. Importda energiya
resurslari-51,6 %, mashina va uskunalar-16,4 %, kimyo sanoati oziq-ovqat
mahsulotlari-8,8 % ni tashkil etgan.
Jami tashqi savdo aylanmasining yarmidan ko’progi MDX mamlakatlari
bilan amalga oshiriladi. Ular orasida asosiy aloqalar Rossiya, Qozog’iston va
boshqa davlatlar bilan olib boriladi.
Ko’rinib turibdiki, Farg’ona viloyatining iqtisodiy munosabatlari
respublikamizning ba’zi mintaqalaridan farqli ravishda, MDX mamlakatlari bilan
faolrokdir.
Hududiy tarkibda eksportning 41,9, importning 62,3 foizi Farg’ona shahriga
to’g’ri keladi. Eksportda, shuningdek, Toshloq (24,6 %), Dang’ara (11,3 %) va
Qo’qon shahri (11,7 %) ham ishtirok etadi. Importda Qo’qon shahri hamda
Dang’ara tumani ajralib turadi.[13] Ijtimoiy sohalari. Aholi zich, uni ish bilan band
23

qilish muammosi keskin bo’lgan mintaqalarda ijtimoiy sohalarni rivojlantirish o’ta
dolzarb masaladir. Yangi ish o’rinlarining ko’proq qismini qishloq joylarda, kichik
biznes va xususiy tadbirkorlik sohalarida tashkil etilishi ushbu muammoni, qisman
bo’lsada, yechishga yordam beradi. [2]
Nozogeografik vaziyat va aholi salomatligini yaxshilash har qanday
mamlakat yoki mintaqa ijtimoiy rivojlanishining muhim vazifasidir. Barkamol
avlod, sog’lom bolani tarbiyalashda ham bu sohaning ahamiyati beqiyos.
Farg’ona viloyatida jami 116 ta tibbiy muassasalar bor, har 10000 kishiga
to’g’ri keladigan bemor o’rinlari – 54,6 ta.(2018y) Aholi zich, soni nisbatan tez
ko’payib borayotgan hududda xalq ta’limi geografiyasi ham o’ziga xos.
Viloyatda umumta’lim maktablari 926 ta, o’quvchilar soni 627,7 ming kishi,
bitta maktabga o’rtacha 677 o’kuvchi to’g’ri keladi. (2018/2019 o’quv yili).
Akademik litseylar 9 ta, o’quvchilar soni 5,4 ming nafar, kasb-xunar kollejlari
147ta, o’quvchilar 72,9 ming kishi.
Farg’onada 7 ta, shu jumladan, universitet, Qo’qon shahrida
respublikamizning eng dastlabki oliy o’quv yurtlaridan biri - Pedagogika iistituti
bor.
Kelajakda Farg’ona shahri o’ziga xos industrial-innovatsiya markazi bo’lishi
mumkin. Shuningdek, Qo’qon, Quva kabi shaharlarda ham O’rta maxsus va oliy
ta’lim tizimi rivojlanib bormoqda.(2018/2019 o’quv yili).
24

8-Jadval
Farg‘ona viloyatida faoliyat yuritayotgan shifoxona muassasalari
soni(birlik)
Manba:www.farstat.uz
9-Jadval
Farg‘ona viloyatining tashqi savdo aylanmasi. mln AQSH doll
Manba:www.farstat.uz
25

XULOSA
Xulosa qilib aytadigan bo`lsak, Farg‘ona viloyati aholi soni eng zich
joylashgan hudud hisoblanadi.
Viloyat sanoati tarkibi oziq-ovqat, to‘qimachilik mahsulotlari, kimyo
mahsulotlari, neftni qayta ishlash boshqa nometal mineral mahsulotlar ishlab
chiqarish kabi faoliyat turlaridan tashkil topgan hamda viloyat sanoati yengil
sanoat, oziq-ovqat, qurilish materiallari chiqarishga ixtisoslashgan.
Viloyat xizmatlar sohasi tarkibida transport, savdo, moliyaviy, aloqa va
axborotlashtirish, ta’lim sohasidagi xizmatlarining ahamiyati yuqori hamda
xizmatlar sohasi bo‘yicha savdo, moliyaviy va transport xizmatlari kabi xizmat
turlariga ixtisoslashgan.
2017-2020 yillar davomida viloyatning yalpi hududiy mahsuloti (YaHM)
14% ga oshib, 37,6 trln. so‘mni tashkil etdi.
Sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish 8,0 trln. so‘mdan 21,7 trln. so‘mga (8%
o‘sish) oshdi.
Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish 15% ga, 2016 yildagi 10,0
trln. so‘mdan 2020 yilda 22,1 trln. so‘mgacha o‘sdi.
Viloyatda faoliyat ko‘rsatayotgan korxonalar soni 56% ga, 2016 yildagi 34,3
mingdan 2020 yilda 53,6 minggacha o‘sdi.
Infratuzilmani rivojlantirish sohasida 2016-2020 yillarda 187 km gaz
quvurlari, 26 km avtomobil yo‘llari va 1 620 km suv ta’minoti tarmoqlari
yotqizildi.
Besh yil davomida Farg‘ona viloyatida 179 mingga yaqin yangi ish
o‘rinlari yaratildi.
Shu davr mobaynida viloyatda 4 782 ming kvadrat metr uy-joy
foydalanishga topshirildi , maktabgacha ta’lim muassasalarida 12,3 ming,
maktablarda 30,1 ming, shifoxonada 2,7 ming o‘ringa mo‘ljallangan koyekalar
tashkil etildi.
Viloyatning asosiy “drayver soha” lari sifatida sanoatda , yengil
sanoat , qurilish materiallari (qurilish klasteri) ishlab chiqarish, meva-sabzavotlarni
26

qayta ishlash, sanoat zonalarini (kichik sanoat) tashkil qilish, qishloq
xo‘jaligida yangi yerlarni o‘zlashtirish, chorvachilik, parrandachilik, bog‘dorchilik,
uzumchilik, issiqxona xo‘jaliklari (jumladan, aholi xonadonlarida) ni tashkil
qilish, xizmat ko‘rsatish sohasida turizm (ichki turizim, eko turizm,
hunarmandchilik) , xalqaro avtomagistral yo‘li yoqasida xizmat ko‘rsatish
shoxobchalari, mahallalarda 20 turdagi xizmat ko‘rsatish shoxobchalarini tashkil
qilish shuningdek, shahar va tumanlarda infratuzilma va ijtimoiy
sohani rivojlantirishning asosiy parametrlari belgilab olindi.
Viloyatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturi doirasida 2017-2020 yillar
mobaynida jami 1967 ta investitsiya loyihalari amalga oshirilib ularga 11,9
trln.so‘m mablag‘lar yo‘naltirildi.
27

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Mirziyoyev Sh.M. “Milliy taraqqiyot yo`limizni qat`iyat bilan davom ettirib,
yangi bosqichga ko`taramiz” - T.: O`zbekiston, 2017
2.Asanov G., Nabixonov M., Safarov I. O’zbekistonning iqtisodiy va ijtimoiy
jo’g’rofiyasi. – T.: O’qituvchi, 1994.
2.Ата-Мирзаев О., Тухлиев Н., Узбекистан: природа, население, экономика. –
Т.: Ўзбекистон Миллий энциклопедияси, 2009.
3.Ahmedov E., Saydaminova Z. O’zbekiston Respublikasi. Qisqacha
ma’lumotnoma. – T.: O’zbekiston, 2006.
4.Baratov P. O’zbekiston tabiiy geografiyasi.- T.:O’qituvchi, 1996.
5.Janubiy O’zbekistonda geografiya maktabining shakllanishi va
rivojlanishi. – Termiz, 2006.
6.Jumaev T.J. O’zbekiston tog’ zonasining tabiiy resurs salohiyati va ulardan
oqilona foydalanish muammolari // Respublika ilmiy-amaliy konferentsiyasi
materiallari. - Termiz, 2006.
7.Ziyomuhammedov B. Ta’lim texnologiyalari. – T.,2012.
8.Nabiev E., Qayumov A. O’zbekistonning iqtisodiy salohiyati. – T.: Universitet,
2000.
9.Soliev A.S., Ahmedov E., Maxamadaliev R.Y. va b. Mintaqaviy iqtisodiyot.
O’quv qo’llanma. – T.: Universitet, 2003.
10.Soliev A., Nazarov M., Qurbonov SH. O’zbekiston hududlari ijtimoiy- iqtisodiy
rivojlanishi. – T.: «MUMTOZ SO’Z», 2010.
11.To’xliev N. O’zbekiston Respublikasi iqtisodiyoti. – T.: O’zbekiston Milliy
entsiklopediyasi, 2008.
12.Fayzullaev M. Qashqadaryo viloyati agroresurs salohiyatidan foydalanish
masalalari. // O’z GJ axboroti, 34-jild. –T., 2009.-B. 72-75.
13.Soliyev.A “O`zbekiston geografiyasi”-2014
28

14. Soliev А.S, Axmedov E. Maxamadaliev R.I. va b. Mintaqaviy iqtisodiyot.
O`quv qo`llanma. - T.: «Universitet», 2003.
15. Soliev A., Nazarov M. O`zbekiston qishloqlari (qishlok joylar geografiyasi). —
T.: “ Фан ва технология ”, 2009.
16. Soliev А. Nazarov M. Kurbonov Sh. O`zbekiston xududlari ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlanishi. - T.: «МУМТОЗ СОъЗ», 2010.
17 Soliev A. Iqtisodiy geografiya: nazariya, metodika va amaliyot.- T.:«Kamalak»,
2013.
18. Sosialno-ekonomicheskaya geografiya: ponyatiya i termin. Slovar-
spravochnik. - Smolensk: «Oykumena», 2013.
19. Tojieva Z.N. O`zbekiston axolisi: o`sishi va joylanishi (1989-2009 yy.).
Monografiya. - T.: « Фан ва технология », 2010.
20. To`xliyev N. O`zbekiston Respublikasi iqtisodiyoti. - T.: O`zbekiston Milliy
ensiklopediyasi, 2008.
21. O`zbekiston Respublikasi iqtisodiy-ijtimoiy taraqqiyotining mustaqillik
yillaridagi (1990-2010-yillar) asosiy tendensiya va ko`rsatkichlari xamda
2011-2015-yillarga mo`ljallangan prognozlari. - T.: «O`zbekiston», 2011.
22. Qurbonov Sh. B. Kichik xududlar ijtimoiy-iqtisodiy geografiyasi.-T .:
“МУМТОЗ СОъЗ”, 2013.
23. Xasanov I.A., Gulomov P.N. O`zbekiston tabiiy geografiyasi. -
T.:«O`qituvchi», 2007.
24.www.stat.uz
25.www.arxiv.uz
MUNDARIJA:
29

KIRISH…………………………………………………………………3
I.BOB.FARG`ONA VILOYATI TABIATINING ASOSIY
XUSUSIYATLARI
1.1. Farg`ona viloyatining geografik o`rni,maydoni va chegaralari……5
1.2. Tabiiy sharoiti va tabiiy resurslari………………………………….7
II.BOB. FARG`ONA VILOYATI AHOLISINING HUDUDIY
JOYLASHISHI VA IQTISODIYOTI RIVOJLANISHINING IQTISODIY-
GEOGRAFIK JIHATLARI
2.1. Farg`ona viloyatining aholisi va mehnat resurslari………………..10
2.2. Farg`ona viloyati sanoat tarmoqlarining shakllanishi va
rivojlanishi……………………………………………………………..15
2.3. Farg`ona viloyati qishloq xo`jaligining rivojlanishi va
ixtisoslashuvi……………………………..…………………………...19
2.4. Farg`ona viloyati transporti va tashqi iqdisodiy
aloqalari…………………………………………………………..…..23
XULOSA……………………………………………………………..26
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR……………………………28
30

Farg`ona viloyatining iqdisodiy geografik tavsifi

Купить