Fizika fanini boshqa fanlar bilan aloqasi Dars ishlanmasi - Физика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	1.2MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Физика

Fizika fanini boshqa fanlar bilan aloqasi Dars ishlanmasi

Купить

BIR SOATLIK OCHIQ DARS
ISHLANMASI

DARSNING TEXNOLOGIK XARITASI

Mavzu:
Fizika fanini boshqa fanlar bilan aloqasi
Darsning maqsad va vazifalari: Ta’limiy:(bilim, ko’nikma va malakalarini
shakllantirib boorish) – dastlabki
ma’lumotlarni
Va mavzu materiallarini qabul qilish, ular
haqida fikr yuritish;
Tarbiyaviy: o’quvchilarni estetik ruhda
taarbiyalash, ustoz va o’rtoqlari fikrlarini
hurmat qilishni o’rgatish
Rivojlantiruvchi: fanni amaliyot bilan bog’lab
olib borish, mustaqil fikrlash, mavzuni hayotiy
misollar bilan bog’lash, o,z fikr mulohazalarini
1

erkin bayon etish ko’nikmalarini rivojlantirish
O’quv jarayonining mazmuni O’qquvchilar ongiga fizikaga oid
tushunchalarni sindirish
O’quv jarayonini amalga oshirish
texnalogiyasi Metod:fizika klaster, aql
charxi,mazayka,serigini top,test
Shakl: Noan’anaviy, kichik-guruhlarda ishlash
Doska:Doska, bo’r, darslik, tarqatma
materiallar’ mavzuga oid slayidlar.
Nazorat:Og’zaki, savol-javob, kuzatish, yozma.
Baholash:O’quvchilarning ishtirokiga qarab
Darsning shiori: “To’xtama, o’qi o’rgan koinot ilmin , zero
tinmay aylanar kurrai zamin “
Dars uchun qoidalar: 1. Intizomga rioya qilish
2. Darsga faol qatnashish
3. Vaqtdan unumli foydalanish
4. Fizikani fanlar bilan bog’liqligini izohlash
O‘quvchilarda shakllangan
fanga oid umumiy kompetensiyalar: . TK3-o`zini-o`zi rivojlantirish
kompetensiyasi
TK6-matematik savodxonlik, fan
va texnika yangiliklaridan xabardor
bo`lish hamda foydalanish
kompetensiyasi
B1
O‘quvchilarda tayanch
kompetensiyalarning quyidagi
elementlari shakllanadi:
Kommunikativ kompetensiya:
O‘z fikrini og’zaki va yozma tarzda
aniq va tushunarli bayon qila olish,
ijtimoiy moslashuvchanlik, jamoaviy
hamkorlikda ishlay olish;
O‘zaro muloqotda muomala
madaniyatiga amal qilish;
muloqotda suhbatdosh fikrini
hurmat qilgan holda o’z pozitsiyasini
himoya qila bilish.
Axborot bilan ishlash
kompetensiyasi:
mavjud axborot manbalaridan
2

(internet, televizor, gazeta-jurnal, radio
(audio-video yozuv), telefon, kompyuter,
elektron pochta va boshq.) foydalana
olish;
media vositalardan zarur bo’lgan
axborotlarni izlab topa olish, saralash va
foydalanishda media-madaniyatga rioya
qilish.
O’zini o’zi rivojlantirish
kompetensiyasi:
shaxs sifatida doimiy ravishda o’z-
o’zini rivojlantirish, hayot davomida
o’qib-o’rganish, bilim, tajribani mustaqil
ravishda muntazam oshirib borish;
ma’naviy, ruhiy va intellektual
kamolotga intilish;
3

Dars jarayoni va uning bosqichlari
Bosqich Bajaradigan ishlar
mazmuni Faoliyat
Metod Vaqt
1- bosqich
Tashkiliy qism Ommaviy ishlar,
o’quvchilarni
guruhlarga bo’lish Kuzatish 2-minut
2- bosqich
Fizika va tarix
fanlarning bo’liqligi Olimlarni suratiga
qarab kimligini topib
uni ijodi haqida
gapirib berish U kim bu nima 10-minut
3- bosqich
Fizika rasm
fanlarning bo’liqligi Qirqilgan bir necha
rasmlar berilgan
ularni joy-joyiga
quyib qoidani tuzish
kerak Mazayka
10-minut
4-bosqich
Fizika va
matematika
fanlarning bo’liqligi Masalalar yechish Masalalar bozori 8-minut
5-bosqich
Fizika va biologiya
fanlarning bo’liqligi Hayvonlarni
tezligiga karab tartib
bilan joylashtirish Klaster metodi 5-minut
6-bosqich
Fizika va jismoniy
tarbiya fanlarning
bo’liqligi Formulani, nomini,
birligini topib
o’yniga quyish kerak Sherigini top 10-minut
4

Tashkiliy qisimdan so’ng o’quvchilar bilan birgalikda har bir guruh sardorini
aniqlab , guruhlar nomlab olind va guruhlarda ishlash uchun lozim bo’lgan
qoidalar tushuntirildi.
1-guruh “Yosh fiziklar” jamosi
2-guruh “Nyuton” jamosi
Musobaqa boshlanishidan oldin 7-sinf o’quvchilarining ikkala guruh sardorlari
ularning shiorlari va guruh a’zolari bilan tanishtirdi va guruh a’zolari fizikaga oid
sherlar bilan boshladi.
Fizikadir fanlar sardori
Balki, shundami, ko’p uning xaridori
Uni sevib dilda o’qiymiz bizlar
Mana hozir guvoh bo’lasiz sizlar
Naqadar go’zaldir dunyoning ishi
Shoir unga boqib she’rlar to’qiydi
Undagi jonsizu borliqni,
Sirin ochmoq bo’lib ilm o’qiydi.
Tabiatda ko’pdir fizik qonunlar
Birin anglay olsak, oh qani edi.
Barin anglamoq uchun, fursat boy bermay
Bilim sinashmoqni boshladik qani
O’tiladigan fanlarimiz hammasi bir-biri bilan chambarchas bog’liqligini
hammamiz bilamiz.Bundan kelib chiqadiki fanlarni bir-biriga bog’lab o’quvchilar-
ga tushuntirsak maqsadga muvofiq bo’lar edi.
Fizika va tarix aloqasi
Bu topshiriqda tariximizda yashab ijod qilgan 4nafar olimlarni va ijodini o’rganib
kelish belgilangan edilar. 4 nafar o’quvchi chiqib ularni rasmlarini kimligini topib
ijodi haqida gapirib berish kerak, bu vaqtda ikkala guruh a’zolariga testlar beriladi.

Fizika va rasim aloqasi
5

Bu topshiriqda 2guruhdan 2nafardan o’quvchi chiqib bir nechta bulak qilib
qirqilgan rasmlar to’plamini olib berilgan qoidani to’g’rilab tuzib chiqish kerak.
Qoidani to’g’riligiga ishonchhosil qilish uchun orqa tarafidagi rasmga qarab bilish
mumkin. Bu vaqtga guruh a’zolariga mantiqiy savollar beriladi.
Bir jismga ikkinchi jism
ta’sir etmagunch u
o’zini tinch yoki to’qri
chiziq tekis harakatini
saqlaydi.
6

O’zaro ta’sirlashuvchi
ikki jism bir-biriga
miqdor jihatdan teng va
to’g’ri chiziq bo’yicha
qarama-qarshi
tomonlarga yo’nalgan
kuchlar bilan ta’sir
qiladi.
8

Fizika va matematika musobaqasi
Bu topshiriqda masala beriladi 2 guruhdan 1 nafardan o’quvchi chiqib ishlaydi.
1. Massasi 2 kg bo’lgan jism, 3 rad/s tezlik bilan aylanmoqda. Bunda markazdan qochma
kuch 18 N ga teng bo’lsa, aylanish radiusi nimaga teng.
Berilgan | Formula Yechish

m=2 kg F mq=m R R= 18N/ 2kg*3rad/s =3mῳ
=3 rad/s
ῳ
R=F/m Javob: 3m
ῳ
F=18N
————
R=?
2.Gorizantal holatdagi yog’och taxtaning sirtida yog’ochdan yasalgan 5 kg massali taxtacha
sirpantirilmoqda. Bunda hosil bo’lgan sirpanish ishqalanish kuchini toping.μ=0.4 g=10N/kg
ga teng.
Berilgan Formula Yechish
m=5 kg Fi(s)=μN Fi(s)=0,4*5kg*10N/kg=20N
μ=o,4
N=mg
g=10 N/kg Fi(s)=μmg Javob:20N
Fi(s)=?
Fizika va biologiya musobaqasi
Bu topshiriqda ikkala guruhdan 1nafardan o’quvchi doskaga chiqib hayvonlarni va qushlarni
tezligiga qarab tartib bilan joylashtirish kerak.
. Qoplon – 112 km/soat . Afrika tuyaqushi – 80 km/soat
. Jayron – 95 km/soat . Lochin – 64-77 km/soat
. Arislon- 65 km/soat . Qaldirg’och – 54-63 km/soat
. Quyon- 60 km/soat . Ninachi – 36 km/soat
. Bo’ri- 55-60 km/soat . Chumchuq – 35 km/soat
. Jirafa – 51 km/soat . Asalari – 25 km/soat
. Kenguru-48 km/soat . Pashsha – 18 km/soat
. Ot – 46 km/soat . May qo’ng’izi – 11 km/soat

10

Jayron
Ot
Qoplon
Kenguru Ari slon QuyonJirafaBo’ri
Hayvonlar
11

Qaldir-
g’och
Ninachi
Afrika
tuyaqushi
May
qo’ngizi Asalari PashshaChumchuqLochin
Qushlar
12

Fizika va jismoniy tarbiya musobaqasi
Bu topshiriqda guruhlardagi har bir o’quvchilar navbatma-navbat chiqib fizik formula nomi
va birligini topib to’g’ri tartib bilan joylashtirish kerak.
Nomi Formula Birligi
Tezlik V=S/t m/s
Quvvat N=A/t W
Mexanik ish A=F*S J
Tezlanish a=V-Vo/t m/s
Aylanish chastotasi ν=n/∆t 1/s

Aylanish davri T=∆t/n s
Markazga intilma tezlanish a=Vˆ2/R m/s2
Chiziqli tezlik v=∆ /∆t m/sS̆͝͝͝͝͝
Burchar tezlik ω=∆φ/∆t rad/s
Nyutonning ikkinchi qonuni a=F/m N
Nyutonning uchunchi qonuni F =F N
Yuklama P=m(g+a) N
Vazinsizlik P=m(g-a) N
Markazdan qochma kuch Fmq=mV/R N
Sirpanish ishqalanish F =μP N
Dumalash ishqalanish F=μP/R N
Bosim P=F/S Pa
Zichlik ρ=m/V kg/m
Og’irlik kuchi P=mg N
Kuch momenti M=F*l N*m

13

V=S/t
Tezlik
m/s
14

Quvvat
N=A/t
W
15

Mexanik ish
A=F*S
J
16

Tezlanish
a=V-Vo/t
m/s2
17

Aylanish
chastotasi
υ=n/∆t
1/s
18

Aylanish davri
T=∆t/n
s
19

Markazga
intilma
tezlanish
a=mV /R
m/s2
20

Chiziqli tezlik
V=∆ /∆tS
̆
m/s
21

Burchak tezlik
ω=∆φ/∆t
rad/s
22

Nyutonning
ikkinchi
qonuni
a=F/m
N
23

Nyutonning
uchunchi
qonuni
F 1 =F 2
N
24

Yuklama
P=m(g+a)
N
25

Vazinsizlik
P=m(g-a)
N
26

Markazdan
qochma kuch
F mq =mV /R
N
27

Sirpanish
ishqalanish
kuchi
F i(s) =μP
N
28

Dumalash
ishqalanish
kuchi
F i(d) =μP/R
N
29

Bosim
P=F/S
Pa
30

Zichlik
ρ=m/V
kg/m3
31

Kuch momenti
M=F*l
N*m
32

Og’irlik kuchi
P=mg
N
33

Massasi 2 kg bo’lgan jism, 3 rad/s tezlik bilan aylanmoqda. Bunda
markazdan qochma kuch 18 N gat eng bo’lsa, aylanish radiusi nimaga
teng?
Gorizantal holatdagi yog’och taxtaning sirtida yog’ochdan yasalgan 5 kg
massali taxtacha sirpanmoqda. Bunda hosil bo’lgan sirpanish ishqalanish
kuchini toping. μ=0,4 g=10N/kg ga teng
Test

1. Tezlanish formulasi qaysi javobda to’g’ri ko’rsatilgan
A) V=S/t B) a=V-Vo/t S) P=F/S D) a=mV2/R
2.Xalqoro birliklar sistemasida kuchning birligi qanday.
A) N B) Pa S) m/s D) kN
3.Gapni davom ettiring. Vaqt birligi ichida bosib o’tilgan yo’lga……. Deyiladi.
A) kuch B) ish S) tezlik D) tezlanish
4. Kuch qanday asbob bilan o’lchanadi.
A) Barometr B) Manometr S) Termometr D) Denonometr
5.Massa so’zining ma’nosini ayting.
A) jonsiz tabiat B) o’g’irlik S) katta kichik D) bo’lak,parcha
6. Erkin tushish tezlanishining qiymatini qaysi javobda to’ri ko’rsatilgan?
A) 19.62m/s B) 3,.6m/s S) 39,24m/s D) 9,81m/s
7. 72 km/soat necha m/s ga teng?
A) 15m/s B) 20 m/s S) 10 m/s D) 25 m/s
8. Traktor yer haydash vaqtida plugni 10000 N kuch bilan tortadi. Bunda 1000m yo’lda
qancha ish bajaradi?
A) 10000000J B) 20000000J S) 1000000J D) 100000J
9. Birinchi kosmik tezlik qiymati qancha?
A) 11,2 km/s B) 16,7km/s S) 7,9km/s D)7,73km/s
10. Gapni davom ettiring . Jismning Yerga tortilish kuchi ….. deb ataladi.
A) jismning og’rligi B) og’irlik kuchi
S)vazinsizlik D) yuklama
Savol 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Javob B A S
D
D D
B A S B
34

Savollar
1. Nima sababdan quduq suvi qishda issiq yozda yaxtay?
2. Xom tuxum bilan pishgan tuxumni qanday ajratish mumkin?
3. Olovni muz yordamida hosil qilib bo’ladimi?
4. 5 hafta necha soatdan iborat?
5. Benzinni letirlab sotib olinishini bilasiz uni kunning qaysi vaqtida olish foydali?
6. Uy derazalarida “fortochka”lar nima sababdan yuqori qismiga qo’yiladi?
7. Kamalak qanday paydo bo’ladi?
8. Nima uchun ovozni hovliga nisbatan xonada yaxshi eshitamiz?
9. Qanday suvda tuxum chukmaydi?
10. Erkin tushush tezlanishining qiymati nechaga teng?
Musobaqa oxirida o’qituvchilar o’quvchilarning ijodiy ishlarini ko’rsatib baholandi,
jamoalarning ballari eshittirilib, g’olib jamoaga maqtov yorliqlari topshirildi.
Xulosa:

Fizika fanini o’zlashtirishda o’quvchilarning o’zini erkin tutish, fikirlash qobilyatini o’stirish eng
asosiy omillardan biri, shu fanga bo’lgan qiziqishini uyg’ota olish. Bu o’z –ozidan bo’lmaydi,
buning uchun bolalarni dars jarayoniga jalb qilish, mavzuni qiziqarli qilib, kurgazmali qilib,
tushuntirib berish etarli emas. Ko’p hollarda ayrim o’quvchilar, xayollari boshqa darsda bo’lib
o’tiradi. Bunday paytlarda qiziqarli masala yoki teskor savollar bu o’quvchilarni dars jarayoniga
qaratish kerak. O’qitish jaroyoniga qiziqarli fizika kiritish va undan to’ri foydalanish
o’quvchilarga mustaqil fikrlash, diqqat, faol, mantiqiy, fakir qobilyatini o’stiradi.
Fizika darsidaqiziqarlilikni joriy qilish, o’quvchilarning fizika darsiga qiziqishni uyg’otish bilan
bir qatorda ma’naviy rivojlantiradi. O’smirlik davrining boshlang’ich bosqichida mustaqillikka
intiladi, masala va vazifalarni yechishda o’zini namoyish qilishga harakat qiladi. Fizika fani
hayotimizda qanchalik muhim o’rin tutushini o’rgana bashlaydi. Tabiatdagi barcha jonsiz
narsalarni kelib chiqishini o’rgana boshlaydilar ,ulardan qanday foydalanishni va o’zlari ham
ixtiro qilishga harakat qiladilar.Ana shunda o’quvchilarda fanga qiziqish o’g’ota olamiz.

35

FIZIKA-TARIX
FIZIKA-RASM
FIZIKA-
MATEMATIKA
FIZIKA-BOTANIK A
FIZIKA-JISMONIY
TARBIYA
36

Fizika fanini boshqa fanlar bilan aloqasi Dars ishlanmasi

Купить