Futbolchilarning umumiy jismoniy va maxsus jismoniy tayyorgarliklari - Физическая культура - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	71.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Физическая культура

Futbolchilarning umumiy jismoniy va maxsus jismoniy tayyorgarliklari

Купить

Futbolchilarning umumiy jismoniy va maxsus jismoniy tayyorgarliklari.
Reja
Kirish
1.Futbolchining umumiy jismoniy yetukligi va o’z ampulasidagi harakati.
2. Futbolchini jismoniy sifatlarini oshirish.
3.Futbolchini texnikaviy sifatlarini oshirish.
4. Futbolchini maxsus mashqlarning bajarish aniqlgini oshirish.
5. Futbolchini jamoasida egallagan movqyeyi.
6. Futbolchini mashg’ulotlarda shug’ullanishi.
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar

KIRISH
Yosh futbolchilarni tayyorlash – ilmiy-tadqiqot ma’lumot-lariga hamda
mamlakatimiz va horij mutaxassislarining ilg’or tajribalariga tayanadigan uzoq
muddatli, serqirra jarayondir.
Biroq hozirgi paytgacha yosh futbolchilarning musobaqa faoliyatiga xos yosh
xususiyatlari muammosi deyarli o’rganilmagan. Afsuski, BO’SM va OZIBO’SM
uchun amaldagi o’quv dasturlarida o’z aksini topgan ushbu holat futbolchilarning
texnik tayyorgarligi samaradorligini oshirish imkoniyatlarini kengaytirishga
yordam bermaydi.
Yosh futbolchilar musobaqa faoliyati tuzilishining yosh dinamikasi
xususidagi ilmiy ma’lumotlarning yo’qligi, ayniqsa, to’pni boshqarish texnikasini
o’rgatishning dastlabki bosqichida yaqqol ko’zga tashlanadi. Oqibatda,
boshlang’ich bosqich usuliyatidagi bir qator masalalar, xususan, o’yin
texnikasining alohida elementlarini o’rgatish izchilligi to’g’risidagi masala ochiq
qolmoqda, bu esa keyinchalik ma’lum ma’noda umuman texnik mahorat darajasini
chegaralab qo’yadigan omilga aylanishi mumkin. Shuning uchun ham
futbolchilarning texnik takomillashuviga yangi usuliy yondashuv yo’llarini izlash
muammosi dolzarb hisoblanadi.
Birinchi navbatda, bu sport maktablarida o’rgatish jarayoni va
mashg’ulotlarning uncha yuqori bo’lmagan darajasi, texnik tayyorgarlik
usuliyatidagi xatolar, murabbiylarning ma’lum bir qismida bolalar va o’smirlar
bilan ishlashga ijodiy yondashuvning yo’qligi tufaylidir.
O’zbek futbolida ijrochilarning cheklangan imkoniyatlari – zahira
tayyorlashda ko’p yillar davomida atletizmning ustuvor bo’lganligi natijasi.
Futbol taraqqiyotining hozirgi bosqichida o’yin shiddati o’sib boryapti, bu
o’yinchidan, eng avvalo, kutilmaganda o’zgaradigan vaziyat, chegaralangan vaqt
va makon sharoitida texnik-taktik usullarni tez va samarali bajara bilishni talab
etadi.

Jismoniy tayyorgarlik o’quv-trenirovka jarayonining muxim bo’limi
xisoblanadi. Jismoniy tayyorgarlik organizmning funksional imkoniyatlari umumiy
darajasini oshirish, har tomonlama jismoniy rivojlantirish, sog’likni
mustahkamlash bilan uzviy bog’liq bo’lgan jismoniy qobilyatlarni tarbiyalash
jarayonidir. Futbolchining umumiy jismoniy qobilyatlarini har tomonlama
tarbiyalash, umumiy ish qobilyatlarini har tomonlama oshirish vazifalarini xal
qiladi. Umumiy rivojlantiruvchi mashqlar va shug’ullanuvchi organizmga umumiy
ta’sir ko’rsatuvchi sportning boshqa turlaridan olingan mashqlar bunda asosiy
vosita sifatida qo’llaniladi. Umumiy jismoniy tayyorgarlikni oshirish maqsadida
qo’llaniladigan ko’pgina mashqlar har tomonlama ta’sir ko’rsatadi. Ayni chog’da
ularning har biri u yoki bu sifatlarini ko’proq rivojlantirishga qaratilgan bo’ladi.
Jumladan baland-past joylarda uzoq muddat yugurish tezlikni rivojlantirishga,
gimnastik mashqlar chaqqonlikni oshirishga qaratilgandir. Bu mashqlar
mashg’ulotni tarkibiy qismiga ulardan ba’zilari esa ertalabki mashg’ulotga
kiritiladi. Futbolchining umumiy jismoniy yetukligini uning bajarayotgan ish
funksiyasida ya’ni ximoyada, yarim ximoyada va xujumda o’ynash ampulasini
belgilab beradi.
Belgilangan ampulada o’ynash futbolchining har tomonlama jismoniy
yetukligini namoyon etishga qaratilgandir. Asosan futbolda to’pni egallash, uni
olib yurish, oshirish, qabul qilish, to’xtatish, zarbalar berish kabi o’z usuliy
qoidalarini bilishi va uni o’yin davrida qo’llay olishi xisobga olinadi. Jismoniy
tayyorgarlik mashg’ulotlarda ko’proq takroriy oralatib o’tkazish o’zgaruvchan,
o’yin va musobaqa metodlari qo’llanib turiladi. Futbolchining umumiy va maxsus
jismoniy tayyorgarligida kuch, tezkorlik, chidamlilk, chaqqonlik, epchillik asosiy
o’rin tutadi. Ayni shu jismoniy fazilatlari futbolchining harakat imkoniyatlari
darajasini ifodalaydi. Futbolchining jismoniy va texnikaviy sifatlarini oshirishda
trenirovka yagona jarayonning ajralmas bir qismidir. Futbolchining jismoniy
tayyorgarligini takomillashtirish metodikasini qarab chiqar ekanmiz, bunda biz
avvalo jismoniy sifatlarni tarbiyalash metodlarini nazarda tutamiz. Kuchni
tarbiyalash inson kuchi mushaklar kuchi orqali qarshiliklarni yengish yoki ularga

qarshi tura olishdan aniqlanadi. Futbolchi doimo o’z tani va to’p vazni bilan ish
tutadi, u asosan gavdasi va to’pning inersiyasini bartaraf qilish uchun o’z kuchidan
foydalanadi. Harakatning boshlanishi, tezlashtirish, to’xtatish harakat yo’nalishini
o’zgartirish, saqlab turish to’pga zarba berish, mana shular futbolchining kuchini
namoyon qiladigan sifatlaridir. Shuning uchun kuch tayyorgarligi vositalarini
tanlaganda, bajarilmoqchi bo’lgan harakat uchun rivojlantirilayotgan kuchning
xususiyati va shartini juda aniq bilib olish kerak. Futbolchilarda kuch va
tezkorlikni tarbiyalashning eng oqilona vositalari, bular o’rin bo’shatish, yengib
o’tish harakterdagi kombinasiyalashgan dinamik ishlardir. Tezlik deganda juda
qisqa vaqtda kishining muayyan harakatini amalga oshira olish qobiliyati ko’zda
tutiladi. Ular quyidagicha namoyon bo’ladi. Reaksiya vaqti, yakka harakat vaqti,
harakatning maksimal chastotasi va harakatning boshlanish tezligidir. Futboldagi
tezlik va maydonda tez harakat qilishdangina iborat bo’lmaydi, shu bilan birga
fikrlash tezligi, to’p bilan ishlash tezligi, to’pga zarba berish tezligi. Futbol nuqtai
nazardan tezkor bo’lgan o’yinga raqibni ham vaqt, ham ochiq joyga chiqib olish
jihatidan yutadi. Bu sifatlar esa taktik vazifani muvaffaqiyatli hal etishga olib
keladi. Shunday qilib futbolchining tezligi bir butun seriyalardan iboratdir. Ular
quydagi sifatlarida ko’rinadi; oddiy vaziyatda start tezligi, murakkab vaziyatda
start tezligi start olish tezligi, mutloq (pikavoy) tezlik siltanish-tormoz harakatlari
tezligi texnik holatlarini bajarish tezligi. Bir harakatdan ikkinchisiga o’tish tezligi
futbolchining chaqqonligi avvalo futbol maydonida o’zgarib turuvchi vaziyatda
to’pni olib yurganda, keyin to’psiz qilgan harakatlaridan namoyon bo’ladi. To’pni
olib yurish kimga uzatishni tanlash, to’pga zarba berish, to’pni to’xtatish
futbolchidan juda keng koordinasion imkoniyatlarini ko’rsatishini talab qiladi.
Agar bunga futbolchining harakat va texnik faoliyati yakkama-yakka olishuvlar,
to’pni o’zidan oshirib urish, yumalatib urish, sakrab turib bosh bilan urish va o’yin
shart-sharoitlari yomg’ir, qorli, issiq, yerli maydon, chimli maydonni qo’shadigan
bo’lsak, o’yin faoliyatining samarali bo’lishi uchun rivojlangan epchillik
sifatlarining yuqori bo’lishi futbolchi uchun muhim ekanligi tushunarlidir.
Futbolchida portlovchi kuchni, tezkorlikni, epchillikni hosil qilish qiyin ish,

shuning uchun bu sifatlarni butun hayoti davomida tarbiyalab borish
zarur.Futbolchilarda chidamlilikni tarbiyalash metodikasiga to’g’ri yondashish
uchun sportchilar o’yin faoliyati va o’yin paytida ularning zimmasiga tushadigan
nagruzkani xisobga olish zarur. Futbolchining faoliyati bir-biriga zid bo’lgan
zinalarda kechadi, bir tomondan qisqa vaqtda maksimal shiddatda o’tuvchi ish 5-8
sekund ichida tez yugurish, tezlanish, sakrash, zarba berish to’p uchun kurashish,
boshqa tomondan o’yin vaqti 90 daqiqadir. Chidamlilikni tarbiyalashda irodaviy
sifatlar ham oldingi o’rinlardan birida turadi. Uzoq davom etadigan ish
sportchilardan ichki va tashqi qiyinchiliklarni, kuchli, qat’iy, zo’r iroda bilan
yengishni, ya’ni barqaror iroda sifatlarini talab etadi. Chidamlilikni rivojlantirishda
mashg’ulotlarni yuklamasini 5 ta belgisiga rioya qilgan holda o’tkaziladi.
1. Ishlash vaqti. 2. Ish qiyinligi 3. Dam olish vaqti. 4. Dam olishning
harakteri, 5. Takrorlash miqdori.
Futbolchining maxsus mashqlarini bajarish aniqligi uning to’pni olib yurish
harakatlari, to’pni oshirish harakati, to’pni to’xtatish, aldamchi harakatlari (finti)
to’psiz va to’pli taktik harakatlari, yakka va guruhli taktik harakatlarini bajarishi
uning maxsus mashqlari qatoriga kiradi. Mashg’ulotlar davrida bunday maxsus
mashqlarni bajarish va uni takrorlash bir necha marta, ya’ni har mashg’ulotlar
davrida ularga alohida o’rin beriladi. Maxsus mashqlar futbolchini eng asosiy
harakatlarining majmuasi hisoblanadi. Ularning aniq bajarilishi o’yin davrida
aniqlikni va g’alabaga yaqinlikni ta’minlaydi. Maxsus mashqlar asosan yakka,
guruh va jamoa shaklida ifodalanadi. Bunday mashqlar to’pni va to’psiz harakatlar
asosida amalga oshirilib, bunda to’pni oshirib, to’pni qabul qilish, to’xtatish, zarba
berishlar, olib yurishlar kabi mashqlar doimo takrorlanib boriladi. Futbolchining
jamoadagi tutgan o’rni uning o’z ampulasida boshqa o’yinchilarga nisbatan yaxshi
bajarishi natijasida yuzaga keladi. Jamoada bunday o’yinchilarning intilishini
yanada ishonarli boshqarishini ta’minlaydi. Mashg’ulotlar paytida bunday
o’yinchilar o’zlari ustida ko’proq ishlashiga to’g’ri keladi. U to’pni oshirish, to’pni
olib yurish, to’pni aniq va ochiq joyga yetkazib berishi, zarbani o’z vaqtida

bajarishi qolaversa butun jamoani o’yin davrida boshqarishi jamoa uchun juda
katta ahamiyat kasb etadi.
Futbolda musobaqa faoliyatining tuzilishi va uning samaradorligi mezonlari
So’nggi vaqtlarda yuqori malakali sportchilarni tayyorlash tizimining
rivojlanishi ikki yo’nalishda boryapti. Ularning birinchisi an’anaviy yo’nalish
bo’lib, mashg’ulot va musobaqa yuklamalarining hajmi hamda shiddatini oshirish
bilan bog’liq. Ikkinchisi – ularni sifat jihatidan takomillashtirish masala-larini aks
ettiradi.
Bunday yondashuvni amalga oshirishning samaradorligi ko’p jihatdan
rejalashtirishda musobaqa faoliyati tuzilishi haqidagi axborotdan foydalanishga
bog’liq.
Musobaqa faoliyatining asosi texnik-taktik harakatlar hisoblanadi. Shuning
uchun futbol mutaxassislari asosiy texnik-taktik harakatlarning miqdoriy va sifat
ko’rsatkichlarini aniqlashga katta ahamiyat beradilar.
Texnik-taktik harakatlarning bir o’yindagi umumiy miqdo-ri o’zaro farqlanadi
va raqibga, shuningdek, shu texnik-taktik harakatlarni bajaruvchi o’yinchilar
malakasiga bog’liq bo’ladi hamda o’yinlar seriyasidagi bir o’yinda o’rtacha 826
tani tashkil etadi.
Bu ko’rsatkich har bir jamoa uchun alohida, o’ziga xos, biroq mazkur
ko’rsatkichning o’yin natijasi bilan aloqadorligi to’g’ri-sidagi fikrlar bir-biridan
ancha yiroq.
Masalan, N.M. Lyukshinov texnik-taktik harakatlar umumiy hajmining o’yin
natijasiga bog’liq emasligi to’g’risida yozadi. O’z navbatida M.M. Shestakov bu
ko’rsatkichni o’yinlar seriyasida jamoa o’yinining natijasini belgilovchi omillar
sirasiga kiritadi. G.A. Smirnov bir tomondan texnik-taktik harakatlar miqdori va
o’yin natijasi, ikkinchi tomondan, xatolar foizi va g’olib chiqilgan o’yinlar orasida
muayyan bog’liqlik borligini ta’kidlaydi.
Mualliflar futbolchilarning texnik mahorati osha borishi sayin yoki u qadar
kuchli bo’lmagan raqib bilan uchrashganda, texnik-taktik harakatlar miqdori ham
ortishini qayd etadilar. Tadqiqotlarning ko’rsatishicha, turli texnik-taktik

harakatlarni bajarish samaradorligi jamoaga to’pni uzoqroq muddat nazorat qilish
imkonini beradi. Agar jamoa o’yini samaradorligi 30% xatodan 23% ga
yaxshilansa (R<0,01), bir o’yin davomida texnik-taktik harakatlar hajmi 656,3
harakatdan 751,5 tagacha ortadi (R<0,05). Bu V.Lobanovskiy, Yu.Morozov
xulosalariga muvofiq keladi: ular o’yin toifasi jahonning eng yaxshi jamoalari
bilan uchrashuvlar hisobiga oshirilganda, jamoali texnik-taktik hara-katlar miqdori
ham jiddiy ravishda ko’payishini aytib o’tadilar. Bu fikr ham xatolar 30-25% va
undan kamroq bo’lsa, jamoa deyarli mag’lub bo’lmasligini aniqlagan
tadqiqotlarning xulosalariga zid emas.
Malakali futbolchilarning to’p bilan bajaradigan asosiy harakatlari sirasiga
to’pni turli yo’nalishda qisqa va o’rta masofalarga uzatish, harakatdagi o’yinchiga
uzatish, olib yurish, olib qo’yish, tutib qolish kabilar kiradiki, ular birgalikda
jamoaning o’yin davomidagi barcha texnik-taktik harakatlari 73,4% ini tashkil
etadi. Ilgarigidek, o’yinni olib borishning bosh vositasi jamoaning o’yin
maydonidagi barcha harakatlari 43,1% ini tashkil qiladigan to’p uzatishlardir.
Masalan, to’pni har xil yo’nalishlarda qisqa va o’rta masofalarga uzatishlar
o’yindagi barcha texnik-taktik harakatlar umumiy miqdorining 27,3% iga, xatolar
esa 12,7% ga to’g’ri keladi. Bunday ustunlik to’pni ancha uzoq muddat nazorat
qilib turishga imkon beruvchi o’yinni tashkil etish xususiyati bilan izohlanadi, bu
jamoaning oldiga qo’yilgan muayyan vazifalar doirasi muvaf-faqiyatliroq hal
etilishini, to’p yo’qotilgan hollarda esa jamoaviy saralash amalga oshirilishini
ta’minlaydi.
Shuningdek, ta’kidlash joizki, to’pni orqaga va maydonga ko’ndalang
yo’nalishda uzatishlar tayyorgarlik hujum harakatlari hisoblanadi. To’pni turli
yo’nalishlarda qisqa va o’rta masofaga uzatishlar miqdori va sifati texnik-taktik
harakatlarning o’yinlar seriyasida jamoa o’yini natijasiga hujum harakatlarini
kuchaytirishni mo’ljallab ta’sir ko’rsatuvchi guruhiga mansubdir.
Jamoa o’yinida mudofaa harakatlarining samaradorligi esa, eng avvalo,
himoya harakatlarining hajmi va sifatiga, shuningdek, harakatga uzatilgan to’plar
hajmiga bog’liq. Bu uzatishlarning jamoalar musobaqa faoliyati samaradorligiga

ta’sir fakti ilgari ham qayd etilgan. Bir o’yinda to’pni harakatga uzatishlar hajmi
texnik-taktik harakatlar umumiy miqdorining 7% ini, xatolar esa 22,1% ini tashkil
etadi.
Malakali futbolchilar musobaqa faoliyatining ko’rsatishicha, g’alabaga
erishilgan uchrashuvlarda o’yinchilar uzun uzatishlarni o’rtacha 18,5  6,8 marta
bajardilar. Bu mazkur texnik-taktik xarakat o’rtacha 34,5 + 6,8 marta bajariladigan
durang uchrashuvlardagidan ancha kam (R<0,05). Biroq ularning samaradorligi
g’alaba qozonilgan o’yinlarda ancha yuqori bo’ldi, xatolar miqdori o’rtacha
34,0  08,0%, durang o’yinlarda esa 46,0  5,0% (R<0,05).
Korrelyasion aloqadorlik tahlilining ko’rsatishicha, raqib darvozasiga eng
ko’p miqdordagi zarba, odatda, raqibning jarima maydoniga yuqorilatib uzatishlar
yoki o’qday uchirib uzatishlar bilan yakunlanadigan pozisiyali hujumlar amalga
oshirilganidan so’ng beriladi (texnik-taktik harakatlar umumiy miqdorining 3,8% i
va xatolar 55%) (r  0,555; R<0,01). Ushbu omilning sababi shundaki, bunday
hujumlarning hajmi jamoaning bir o’yin davomidagi hujum harakatlari umumiy
miqdorining qariyib 70% ini tashkil etadi.
To’pni olib yurish to’p bilan bajariladigan asosiy harakat-lar sirasiga kiradi va
texnik-taktik harakatlar umumiy miqdorining 10,6 % ini, xatolar esa 6,6% ni
tashkil qiladi. G’alaba qozonilgan va yutqazilgan o’yinlardagi musobaqa faoliyati
ko’rsatkichlarining qiyosiy tahlili jamoaning muayyan o’yindagi muvaffaqiyatli
o’yini to’pni olib yurishning yaxshi sifati bilan ajralib turishini aniqlashga imkon
berdi. Bu g’olib chiqqan jamoalar to’p olib yurishda ancha faolroq ekani
to’g’risidagi tadqiqotlarga mos keladi.
Ikkinchi tomondan o’yinlar seriyasida raqibni aldab o’tish barcha texnik-
taktik harakatlarning 5,3% ini, bundagi xatolar esa 34,9% ni tashkil qiladi. Jamoa
o’yini samaradorligi bilan bog’liq bo’lgan texnik-taktik harakatlar umumiy
hajmining raqibni aldab o’tishni qo’llash jadalligi bilan (r  0,514; R<0,01)
aloqadorligi bu harakatni o’yinlar seriyasidagi jamoa hujum harakatlari
samaradorligini belgilovchi mezonlar qatoriga kiritishga imkon beradi.

Yana shu fakt ham diqqatni jalb etadiki, o’yinchilar matchda ko’pincha
o’zlari eng samarali bajaradigan texnik-taktik harakat-larni qo’llaydilar. Musobaqa
faoliyatini olib borishning bunday qobiliyati mutaxassislar tomonidan boshqa sport
turlarida ham qayd etilgan.
Demak, o’yinni tashkil etish, odatda, jamoaning koordina-sion jihatdan oddiy
va yaxshi o’zlashtirilgan texnik usullarni qo’llashi hisobiga amalga oshiriladi.
Faqat to’pni olib qo’yish (barcha texnik-taktik harakat-larning 10,3% i)
bundan mustasno bo’lib, uni bajarish vaqtida o’yinchilar juda ko’p xatoga yo’l
qo’yishadi (xatolar 60,1%). Buning sababi, eng avvalo shundaki, mudofaa
harakatlarini qo’llash sur’atiga maydonda yuzaga keladigan o’yin vaziyati ta’sir
ko’rsa-tadi, bunda futbolchi, malakasi darajasidan qat’i nazar, raqib bilan to’p
uchun kurash olib borishga kirishadi.
O’z navbatida, g’alabaga erishgan jamoalarning to’pni yo’l-yo’lakay tutib
qolishda ancha faolligi ta’kidlanadi. Bu texnik-taktik harakatlarning asosiy
guruhiga kirib, bir o’yinda barcha texnik-taktik harakatlarning o’rtacha 18,5% ini,
xatolar esa 23,1% ini tashkil etadi.
Tadqiqot natijalariga ko’ra to’p uchun yakkama-yakka olishuvlar
ko’rsatkichlari g’oliblarda ham, mag’lublarda ham bir xil. O’z navbatida, bu
yo’nalishda bir qator jamoalarimizda mashg’ulot mazmunining musobaqa
faoliyatiga muvofiq emasligi qayd etiladi.
Yakkama-yakka olishuvlar musobaqa faoliyatining eng muhim o’ziga xos
jihatlaridan biri. To’p uchun yakkama-yakka olishuvlar bir o’yinda o’rtacha:
pastdan 2,9% ni (xatolar – 60,2%), yuqoridan – 5,2% ni (xatolar – 52,4%) tashkil
qiladi.
Futbolda mudofaa hamda hujum harakatlarini amalga oshirishning muhim
vositalaridan biri – havoda bosh bilan o’ynash texnik usullaridir. Bizning klub yoki
terma jamoalarimizning darvoza yaqinida yuqoridan kelayotgan to’p uchun
bellashuvlarda yutqazib qo’yishlari tufayli mas’uliyatli xalqaro musobaqalardan
chiqib ketishlari hodisasi shundan dalolat beradi.

Yakkakurashlar sharoitida futbolchilarimizning bosh bilan o’ynash texnikasi
yetakchi horijiy o’yinchilarnikidan ancha orqada. O’z navbatida, o’yinlar
seriyasida g’olib chiqqan jamoalar bosh bilan o’ynashda faolroq ekanligi ham qayd
etiladi. To’pni bosh bilan uzatish nisbati o’rtacha 1,6%, xatolar – 27,2%. Bosh
bilan o’ynashdan birmuncha kamroq foydalanilgan holatda mazkur harakatni
bajarish samaradorligi yuqori bo’lishi kerakligi tabiiy.

XULOSA
O’zbek futbolida ijrochilarning cheklangan imkoniyatlari – zahira
tayyorlashda ko’p yillar davomida atletizmning ustuvor bo’lganligi natijasi.
Futbol taraqqiyotining hozirgi bosqichida o’yin shiddati o’sib boryapti, bu
o’yinchidan, eng avvalo, kutilmaganda o’zgaradigan vaziyat, chegaralangan vaqt
va makon sharoitida texnik-taktik usullarni tez va samarali bajara bilishni talab
etadi.
Belgilangan ampulada o’ynash futbolchining har tomonlama jismoniy yetukligini
namoyon etishga qaratilgandir. Asosan futbolda to’pni egallash, uni olib yurish,
oshirish, qabul qilish, to’xtatish, zarbalar berish kabi o’z usuliy qoidalarini bilishi
va uni o’yin davrida qo’llay olishi xisobga olinadi. Jismoniy tayyorgarlik
mashg’ulotlarda ko’proq takroriy oralatib o’tkazish o’zgaruvchan, o’yin va
musobaqa metodlari qo’llanib turiladi.
Futbolchining maxsus mashqlarini bajarish aniqligi uning to’pni olib yurish
harakatlari, to’pni oshirish harakati, to’pni to’xtatish, aldamchi harakatlari (finti)
to’psiz va to’pli taktik harakatlari, yakka va guruhli taktik harakatlarini bajarishi
uning maxsus mashqlari qatoriga kiradi. Mashg’ulotlar davrida bunday maxsus
mashqlarni bajarish va uni takrorlash bir necha marta, ya’ni har mashg’ulotlar
davrida ularga alohida o’rin beriladi. Maxsus mashqlar futbolchini eng asosiy
harakatlarining majmuasi hisoblanadi. Ularning aniq bajarilishi o’yin davrida
aniqlikni va g’alabaga yaqinlikni ta’minlaydi.

Adabiyotlar:
1. Futbol. Fizkultura isport Moskva 1971 yil
2. Futbol M.Sushkov. Fizkultura isport. Moskva 1961 yil
3. Fizicheskaya kultura. Vo’sshaya shkola. Moskva 1984 yil.
4. Yu.N.Lopachev «Keling, to’p tepamiz». Toshkent 1988 yil

Futbolchilarning umumiy jismoniy va maxsus jismoniy tayyorgarliklari

Купить