Geometrik optikaga oid mavzularni axborot texnologiyalari va didaktik materiallar asosida tashkil qilish metodikasi - Физика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Физика

Geometrik optikaga oid mavzularni axborot texnologiyalari va didaktik materiallar asosida tashkil qilish metodikasi

Купить

Geometrik optikaga oid mavzularni axborot texnologiyalari va didaktik materiallar asosida tashkil qilish metodikasi

M U N D A R I J A Kirish  1-bob . AL va KHK larda fizika fanini o’qitishning mazmuni…  §1.1 AL va KHK larda DTS talablari va o’quv dasturining mazmuni  §1,2 “Optika” bo’limidan geometrik optikaga oid mavzularni namunaviy va ishchi dasturi.  §1,3 Axborot tehnologiyalari va didaktik materiallar haqida ma’lumot.  2-bob. “Optika” bo’limidan geometrik optikaga oid mavzularni kampyuter texnologiyalari va didaktik materiallar asosida tashkil qilish metodikasi.  §2.1 Yorug’likning elektro magnit nazariyasi haqida tushuncha. Yorug’likni turli muhitlarda tarqalish tezligi, optik asboblar, ularning ishlash prinsipi, (mikroskop, teleskop). Yorug’likning qaytish va sinish qonunlari. To’la ichki qaytish mavzularini kompyuter texnologiyalari va didaktik materiallar asosida o’qitish metodika

2012-yil 19-yanvarda O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yilning asosiy yakunlari va 2012-yilda O’zbekistonni ijtimoiy iqtisodiy rivojlantirishning ustuvor vazifalariga bag’ishlangan majlisida Prezidentimiz Islom Karimov “2012-yil Vatanimiz taraqqiyotini yangi bosqichga ko’taradigan yil bo’ladi” mavzusidagi ma’ruzasida ta’lim soxasini rivojlantirish bo’yicha amalga oshirilgan ishlar haqida alohida to’xtaldi. O’tgan yillar moboynida yurtimizda umumiy o’rta ta’limdan boshlab o’rta maxsus, kasb -hunar va oliy ta’limgacha bo’lgan bo’g’larda chuqur bilim va puxta kasb-hunar tayyorgarligiga ega bo’lgan yosh avlodni tarbiyalash jarayonini o’z ichiga olgan yaxlit uzluksiz ta’lim tizimini shakllantirish ishlari izchil davom ettirildi. O’zbekiston Respublikasi XTV ning 07.03.08 yild

 Fizika fanidan o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limining  Davlat ta’lim standarti Optika. Mehanik va elekromagnit tebranishlar va to’lqinlar,tovush,gometrik optika nisbiylik nazariyasi elmementlari kvant atom va elementar zarralar fizikalariga oid qonunlarni bilish hamda olamni fizik manzarai to’g’risidagi bilimlarga ega bo’lish; Akademik litsey va kasb – hunar kollejlari uchun “Fizika” fanidan o’quv dasturi  Ushbu o’quv dasturi O’zbkiston Rspublikasi Vazirlar ahkamasining 2012-yil 10- avgustdagi 243sonli qarori asosida qayta ko’rib chiqilib, takominlashtirdi hamda Oliy va o’rta maxsus hamda kasb –hunar talim yo’nalishi bo’yicha o’quv uslubiy birlashmalar faoliyatini Muofilashtiruchi Kngashning 2012-yil 24 iyuldagi 3-sonli yig’ilish bayoni qaroriga muofiq , Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazrl

1.3 AKADEMIK LITSEY VA KASB – HUNAR KOLLEJLARIDA “OPTIKA”BO’LIMINING GEOMETRIK OPTIKAGA OID MAVZULARNI ISHCHI DASTURI QUYIDAGILARDAN IBORAT. OPTIKA (4 SOAT) YORUG’LIKNING ELEKTRO MAGNIT NAZARIYASI HAQIDA TUSHUNCH. YORUG’LIKNING TURLI MUHITLARDA TARQALISH TEZLIGI. OPTIK ASBOBLAR VA ULARNING ISHLASH PRINSPI (MIKROSKOP, TELESKOP). YORUG’LIKNING QAYTISHI VA SINISH QONUNLARI. TO’LA ICHKI QAYTISH. YORUG’LIKNING HARAKTERISTIKALARI. FOTOMETRIYA ELEMENTLARI YORUG’LIK OQIMI YORUG’LIK KUCHI. KO’RGAZMA VA TAJRIBALAR 1.YORUG’LIKNING QAYTISHI VA SINISHI. 2.TO’LA QAYTISH. 3.INTERFERANSIYA MANZARALARINI HOSIL QILISH. 4.TOR TIRQISHDA YORUG’LIK DIFRAKSIYASI 5. DIFRAKSIYON PANJARA YORDAMIDA YORUG’LIKNI SOEKTORIGA AJRALISHI. 6. ELEKTRO MAGNIT TO’LQINLAR SHKALASI. 7. FOTOMETR 8. LYUKSMETR

II BOB. “OPTIKA” BO’LIMIDAN GEOMETRIK OPTIKAGA OID MAVZULARNI O’QITISHDA KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI VA DIDAKTIK MATERIALLARDAN FOYDALANISH METODIKASI §2.1 “YORUG’LIKNING ELEKTROMAGNIT NAZARIYASI HAQIDA TUSHUNCHA. YORUG’LIKNI TURLI MUHITLARDA TARQALISH TEZLIGI. OPTIK ASBOBLAR, ULARNING ISHLASH PRINSIPI, (MIKROSKOP, TELESKOP), YORUG’LIKNI QAYTISH VA SINISH QONUNI. TO’LA ICHKI QAYTISH MAVZULARINI O’QITISHDA AT VA DIDAKTIK MATERIALLARDAN FOYDALANIB O’QITISH METODIKASI.  Darsning blok sxemasi № Darsning bosqichlari minut 1 Tashkiliy qism 5 2 Ma’naviy ma’rifiy qism 5 3 O’tilgan mavzuni takrorlash 10 4 Yangi mavzu bayoni 45 5 Yangi mavzuni mustahkamlash uchun savol javob 10 6 Uyga vazifa berish 5

Mavzu: Yorug’likning elektromagnit nazariyasi haqida tushuncha. Yorug’likni muhitlarda tarqalish tezligi, optik asboblar va ularning ishlash prinsipi (mikroskop, teleskop) Yorug’likning qaytish va sinish qonunlari. To’la ichki qaytish Ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi Bosqichlar vaqti Faoliyat mazmuni O’qtuvchi talabalar I bosqich 10min 1,1 Mavzu uning maqsadi, o’quv mashg’ulotlarida kutilayotgan natijalar 1,1eshitadi va yozib oladi II bosqich Asosiy 60min 2,1 Talaba etiborini jalb etish va bilim darajasini aniqlash uchun tezkor savol javob o’tkaziladi. -Optik asboblar haqida bilasizzmi? -Ko’z optik asbob ekanini bilasizmi? 2,2 O’qituvchi vizual materiallardan foydalangamn holda ma’ruzani bayon etishda davom etadi. Optik asboblar haqida yorug’likni sinish va qaytishi haqida ma’lu

 Darsning usuli: ma’ruza, munozarali dars  Darsning maqsadi: a) Ta’limiy maqsad: talabalarga yangi mavzuni tushuntirishda sinish qaytish qonunlari, optik asboblari, kampyuter dasturlar va slaydlar orqali hamda didaktik materiallarni qo’llash orqali fanga bo’lgan qiziqishlarni orttirish.  b) Tarbiyaviy maqsad: talabalarga dars o’tish davomida vatanparvarlik insoniylik kabi hislatlarni singdirish.  s) Rivojlantiruvchi: mantiqiy fikr, aqliy hujum kabi interfaol metodlardan foydalanish orqali o’zaro raqobatni shakllantirish  Dars materillari va jihozlari:  AL va KHK ari uchun fizika kitobi (2 - qism)  Doska, bo’r  Darsga tegishi bo’lgan: Plakatlar 4 ta, slaydlar 6 ta, tarqatma materiallar 30 ta  Kompyuter, proektor, kodaskop, namoyish 1ta  Fizikon kampyuter dasurida 3ta animatsiya 

O’TILGAN MAVZUNI MUSTAHK AMLASH  1. Radiolakatsiya deb nimaga aytiladi.  2. Radiolakatsiyaning ish prinsipi qanday?  3. Elektromagnit to’lqinlarni qanday hossalarini bilasiz.  4. Elektromagnit to’lqinlarni qanday hossalari yorug’lik to’lqini xossalariga o’xshaydi?  5. Yana qanday nurlar elektro magnit tabiatga ega.  6. Barch to’lqinlarning tarqalish tezliklari bir xilmi?

YANGI MAVZU BAYONI. Reja:  1. Kirish.  2. Yorug’likni elektromagnit nazariyasi haqida tushuncha 3. Yorug’likning turli muhitlarda tarqalish tezligi.Optik asboblar va ularning ishlash prinsipi (mikriskop, teleskop)  4. Yorug’likni qaytish va sinish qonunlari, to’la ichki qaytish, 5. Xulosa

Kirish. Fizikaning optika qismi yorug’lik hodisalarini o’rganuvchi bo’lim bo’lib, o’ziga hos tarixiyrivojlanishga egadir.Optika grekcha “optos ” –ko’raman degan so’zdan olingan bo’lib, fizikaning bu bo’limida yorug’likni tabiati, yorug’lik xodisalaridagi qonuniyatlar va yorug’lik bilan moddalarning o’zoro ta’siriga doir jarayonlar o’rganiladi. Optikaning boshlang’ich tasavvurlari juda qadimdan boshlangan. Qadimgi mutafakkirlar yorug’lik hodisalarining mohiyatini ko’rish sezgilariga asoslanibtushinishga asoslangan. Daslab grek filosofiva matematigi Pifagor va uning shogirdlarining fikricha ko’zdan “qaynoq bug’lar” chiqadi va biz ko’ramiz. Grek Demokrit yorug’likni olovli modda deb atab, ko’rish buyumidan chiqayogan mayda zarrachalarningko’z sirtiga kelib tushishidan kelib chiqadi degan fikr

 Optik asboblar va ularning ishlash prinsipi (mikroskop, teleskop)  Mehanikaviy moslamalar yordamida malum holatda o’rnatilgan linzalar, prizmalar ko’zgulardan tashkil topgan optikaviy sistemalar optik asboblar hisoblanadi. Amaliy optikaning u yoki bu masalalarini hal qilish uchun qo’llaniladigan juda ko’p sonli turli xil asboblar bor. Biz bu yerda asosan tasvir hosil qilishga mo’ljallangan asboblarni va birinchi navbatda mikroskop va teleskoplarni ko’rib chiqamiz. Yorug’likning boshqa xil hususiyatlariga asoslangan optik asboblari o’ziga tegishli bo’limlarda bayon qilinadi. Ikkala asbob – mikroskop va teleskoplarning ob’ektiv va okulyarlari bo’ladi. Obektiv aberrasiyalari yaxshilab to’g’rilangan va buyumga qaratib qo’yilgan linzadan iborat. U optikaviy asbob orqali qaraladigan buyumning

4. YORUG’LIK NING QAYTISHI VA SINISH QONUNI TO’LA ICHKI QAYTISH  Yorug’liknin qaytish qonuni. Agar yorug’lik 2 muhitning chegarasiga tushsa, undan tushuvchi nur 2ta –qaytuvchi va sinuvchi nurlarga ajralib ketadi.  Tushuvchi va qaytgan nurlar hamda ikki muhit chegarasidagi, nurning tushish nuqtasiga o’tkazilgan perpendikulyar bir tekislikda yotadi. Qaytish burchagi i 1 ` tushish burchagi i 1 ga teng: i 1 `=i 1 .

 Yorug’likni sinishi va qaytishi qonunini tushuntirishda “Fizikon”kompyuter dasturlaridan foydalaniladi

 To’la ichki qaytish xodisasini tushuntirishda “Fizikon”kompyuter dasturidan foydalaniladi.

Darsni mutaxkamlash uchun savollar  1) Optika nimani o’rganadi?  2)Yorug’likning to’g’ri chiziq bo’ylab tarqalish qonuni qachon kashf qilingan?  3) Pifagor jisimlarning ko’rinishi haqida qanday fikrlar aytgan?  4) Yorug’likning qaytish qonuni qachon kashf qilingan?  5) Yorug’likning tezligi cheksizmi?  6) Yorug’lik tezligini Ryuymer usulida o’lchashning mohiyati nimada?  7) Nima uchun Yupiter yo’ldoshining tutilishi kechikib ro’y bergan?  8) A.Maykelson tajribasining sxemasini tushuntirib bering?  9) Optik asboblar deb qanday asboblarga aytiladi?  10) To’la ichki qaytish deb nimaga aytiladi?

§2.2 “YORUG’LIKNING HARAKTERISTIKALARI FOTOMETRIYA ELEMENTLARI, YORUG’LIK OQIMI, YORUG’LIK KUCHI, YORITILGANLIK MAVZULARINI O’QITISHDA AT VA DIDAKTIK MATERIALLARDAN FOYDALANIB O’QITISH METODIKASI.  Darsning blok sxemasi № Darsning bosqichlari minut 1 Tashkiliy qism 5 2 Ma’naviy ma’rifiy qism 5 3 O’tilgan mavzuni takrorlash 10 4 Yangi mavzu bayoni 45 5 Yangi mavzuni mustahkamlash uchun savol javob 10 6 Uyga vazifa berish 5

Mavzu: Yorug’likning harakteristikalari. Fotometriya elementlari, yorug’lik oqimi, yorug’lik kuchi, yoritilganlik mavzusini AT va didaktik materiallar asosida o’qitish metodikasi. Ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi Bosqichlar vaqti FAOLIYAT MAZMUNI I bosqich 10min 1,1 Mavzu uning maqsadi, o’quv mashg’ulotlarida kutilayotgan natijalar 1,1eshitadi va yozib oladi II bosqich Asosiy 60min 2,1 Talaba etiborini jalb etish va bilim darajasini aniqlash uchun tezkor savol javob o’tkaziladi. -Yorug’likni sinish qonunini tushuntiring? -To’la ichki qaytish hodisasini ayting? 2,2 O’qituvchi vizual materiallardan foydalangan holda ma’ruzani bayon etishda davom etadi. Yorug’likning nuqtaviy manbayi va yorug’likni asosiy energetik va fotometrik kattaliklarini o’lchash, ularni o’lchov birliklarini

 Darsning usuli: ma’ruza, munozarali dars, aqliy hujum  Darsning maqsadi: a) Ta’limiy maqsad: talabalarga nuqtaviy manbadan tarqalayotgan yorug’llikning asosiy fotometrik kattaliklari to’g’risida bilimlarini shakillantirish.  b) Tarbiyaviy maqsad: talabalarga dars o’tish davomida vatanparvarlik insoniylik kabi hislatlarni singdirish.  s) Rivojlantiruvchi: mantiqiy fikr, aqliy hujum kabi interfaol metodlardan foydalanish orqali o’zaro raqobatni shakllantirish  Dars materillari va jihozlari:  AL va KHK ari uchun fizika kitobi (2 - qism)  Doska, bo’r  Darsga tegishi bo’lgan: Plakatlar 4 ta, slaydlar 6 ta, tarqatma materiallar 30 ta  Kompyuter, proektor, kodaskop, namoyish 1ta  Fizikon kampyuter dasurida 3ta animatsiya  Darsda berilgan tajribalarni namoyish etib borish.

O’TILGAN MAVZUNI MUSTAHK AMLASH  1. Yorug’likni sinish qonunini tushuntirib bering.  2. Yorug’likning qaytish hodisasini tushuntiring.  3. Ko’zgusimon qaytish nima?  4. To’la ichki qaytish hodisasi nima?  5. Optik asboblar haqida nimalarni bilasiz?  6. Barch to’lqinlarning tarqalish tezliklari bir xilmi?  7. Mikroskopda nurlarni yo’lini ko’rsating?  8. Teleskopda nurlarni yo’lini ko’rsating?  9. Ko’zni optik asbob ekanini tushuntiring.

YANGI MAVZU BAYONI. Reja:  1. Yorug’likning nuqtaviy manbayi  2. Asosiy fotometrik kattaliklar(yorug’lik oqimi, yorug’lik kuchi, yoritilganlik, yorqinlik, yorituvchanlik va ravshanlik) 3. Fotometrlar. (Buzin, Lyummer-rodxun fotometrlari, lyuksimetr)  4. Xulosa

1. YORUG’LIKNING NUQTAVIY MANBAYI  Nuqtaviy manba . Fizika kursining mehanika bo’limida – moddiy nuqta, elektr bo’limida – nuqtaviy zaryad tushunchalaridan foydalanilgani kabi, optikada ham nuqtaviy yorug’lik manbayi, ya’ni nuqtaviy manba tushunchasidan keng foydalaniladi.  Xususiy o’lchamlari chiqarayotgan yorug’ligining ta’siri o’rganilayotgan joygacha bo’lgan masofaga nisbatan e’tiborga olinmaydigan darajada kichik bo’lgan yorug’lik manbayi NUQTAVIY MANBA deyiladi.

2. ASOSIY FOTOMETRIK K ATTALIKLAR. (YORUG’LIK OQIMI, YORUG’LIK KUCHI, YORITILGANLIK, YORQINLIK VA YORITUVCHANLIK, RAVSHANLIK)  Fotometriya. Optikaning yorug’likning energetik harakteristikalarini o’rganuvchi bo’limi FOTOMETRIY deyiladi.  Fotometriyada quydagi kattaliklardan foydalaniladi:  -energetik kattaliklar: bunda yorug’likning energetik harakteristikalari uning qabul qiluvchiga tasirini etiborga olinmay qaraladi;  -yorug’lik harakteristikalari: bunda yorug’likning ko’zga yoki boshqa qabul qiluvchilarga fiziologik ta’siri e’tiborga olinib, uning kuchi aynan shu ta’sirga asosan baholanadi;

○ . YORITUVCHANLIK. 

○ . RAVSHANLIK 

3.FOTOMETRLAR.(BUZIN, LYUMMER – BROTXUN FOTOMETRLARI, LYUKSIMETR)  Yorug’lik kattaliklarini o’lchovi optikaviy asboblarni fotometrlar deb ataladi. Optikaning bunday o’lchashlar bilan shug’ullanadigan bo’limi esa fotometrya deb ataladi.  Fotometrik asbobolar sub’ektiv – vizual ya’ni, ko’zning sezish qobiliyariga asoslangan va ob’ektiv ya’ni, yorug’likka sezgir bo’lgan elektr asboblari: fotometr, termoelement, foto ko’paytirgichlar va boshqalarga bo’linadi.  Eng sodda fotometr Buzin (1811-1899-nemis) fotometridir. Vizual usul 2ta yonma yon sirtlarning yoritilganligini ko’zning ko’rish qobiliyati asosida tenglashtirishga asoslangan. AC va BC cirtlarni yoritilganligini tenglashtirish bilan S1 va S2 yorug’lik manbalarining yorug’lik kuchini hisoblash mumkin.

LYUMMER BROTXUN FOTOMETRI  Oq yorug’likda o’lchash o’tkazish uchun qo’llanadigan vizual fotometrlardan eng ko’p tarqalgani yorug’lik o’lchagich galofka yoki boshqacha aytganda, Lyummer Brotxun fotometri hisoblanadi. Uning optikaviy sxemasi quydagi rasmda keltiriladi.

MUSTAXK AMLASH UCHUN SAVOLLAR 1. Yorug’lik oqimi deb nimaga aytiladi? 2. Yorug’lik kuchi deb nimaga aytiladi? 3. Yoritilganlik nima? 4. Yorituvchanlik nima? 5. Ravshanlik nima? 6. Fotometrlar nima? 7. Buzin fotometrini ishlash prinsipini tishuntiring. 8. Lyuksimetr nima?

XULOSA Didaktik materiallardan foydalanib dars o’tish talabalar bilim salohiyatini oshiradi, talabalar mavzuga oid ko’z bilan ko’rib bo’lmaydigan tasavvuriga sig’dirib bo’lmaydigan tushuncha va qonunyatlarni ko’rgazmali qurollar orqali tushuntirish imkoniyati vujudga keladi. Darsga oid bo’lgan namoish va boshqa mavzuga oid materiallardan foydalanib dars o’tish talabalarni mavzuni o’zlashtirishida yuqori samara beradi. Didaktik materiallardan foydalanib dars o’tishning afzalliklari quyidagilardan iborat. 1) Didaktik materiallardan foydalanib dars o’tish orqali o’quvchining bilim malaka ko’nikmasi ortadi 2) Darsga oid demanstratsion namoishlardan foydalanib dars o’tish talabalarning o’rganilayotgan tajriba yoki qonuniyatni tasavvur qilish qulayligini yaratadi. 3) Mavzuni o’tishda darsga oid

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Bizning yo’limiz demokratik isloxatlarni chuqurlashtirish va modernizatsiya jarayonini izchil davom ettirish yo’lidir. O’z. R.prizidenti I.Karimov. xalq so’zi №238. 8-dekabr 2011 y. 2. Barkamol avlod –O’zbekiston taraqqiyotining poydevori. O’z. R. Prizidenti I.Karimov. 29-avgust 1997-yil 3. “ Mustahkam oila yili” davlat dasturi. Toshkent 2012-yil 4. Fizika o’rta maxsus hasb-hunar ta’limi fan dasturi. Toshkent 2010-yil 5. Fizika o’qitish uslubi asoslari. N. Sadriddinov. A.Rahimov, A.Mamadaliyev, Z.Jamolova. Toshkent- “O’ZBEKISTON ”. 2006 yil 6. FIZIK A II qism Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun darslik. G’aniyev Abduqahhor Gadoyevich, Aliyoqulov Abdurashid Karimovich, Almardonova Gulnora Ashurovna. Toshkent “O’QITUVCHI” 2003 yil 7. N.N. Azizxojayeva.

Купить