Hozirgi zamon ingliz tilida ”from”predlogining leksik ma`nosi va uning o`zbek tilida berilishi. - Английский язык - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	94.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Английский язык

Hozirgi zamon ingliz tilida ”from”predlogining leksik ma`nosi va uning o`zbek tilida berilishi.

Купить

Hozirgi zamon ingliz tilida ”from”predlogining leksik ma`nosi va uning o`zbek tilida berilishi.

MUNDARIJA; KIRISH…. I BOB. So`z turkumlari va predlog. 1.1. Hozirgi zamon ingliz tilidagi so`z turkumlari haqida. 1.2. Predlog haqida umumiy ma`lumot. II BOB. “From” predlogining lingvistik tahlili. 2.1. “From” predlogining ishlatilishi va gapda anglatgan ma`nolari. 2.2. Fe`llarning o`timli va o`timsizligi haqida. 2.3. “From” predlogli birikmalarning sintaktik va semantik tahlili. 2.3.1. Ob`ektiv sintaksema. 2.3.2. Lokativ sintaksema. 2.3.3. Stativ sintaksema. 2.3.4. Temporal sintaksema. 2.3.5. Aktiv sintaksema. 2.3.6. Kauzal sintaksema. Xulosa. Foydalanilgan badiiy adabiyotlar. Foydalanilgan ilmiy adabiyotlar. Foydalanilgan lug`atlar. Ilovalar.

KIRISH. O`zbekiston respublikasi “Ta`lim to`g`risida”gi Qonuni, “Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi”, O`zbekiston Respublikasi hukumatining umumiy o`rta ta`limni rivojlantirishga qaratilgan qarorlari, halq ta`limi Vazirligining buyruqlari, Prezident I. A. Karimovning ta`lim tizimini takomillashtirishga yo`naltirilgan nutqlari, unda bayon etilgan yondashuvlari, tadqiqot muammosiga od ilmiy- metodik pedagogik adabiyotlarga tayanilgan. Ushbu risolada О`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010 yil 30 iyundagi “О`zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining о`n tо`qqiz yillik bayramiga tayyorgarlik kо`rish va uni о`tkazish tо`g`risida” gi PQ – 1358- son Qarori hamda mamlakatimizda istiqlol yillarida ijtimoiy – siyosiy, huquqiy, ma`naviy – ma`rifiy va iqtisodiy sohalarda qо`lga kiritilgan yut

Umuman olganda, islohotlar markazida insonning oliy qadriyat sifatida baholanishi mamlakatimiz strategik vazifalariga hamohangdir. Xususan, bu boradagi barcha о`zgarishlarni mazmun - mohiyati ham inson va uning qadr- qimmatini kо`tarish bilan bog`liq. Vatan va inson manfaati - oliy maqsad. О`zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov: “Bugun biz tarixiy davrda – xalqimiz о`z oldiga ezgu va ulug` maqsadlar qо`yib, tinch osoyishta xayot kechirayotgan, avvalambor, о`z kuch va imkoniyatlariga tayanib, demokratik davlat va fuqarolik jamiyat qurish yо`lida ulkan natijalarni qо`lga kiritayotgan bir zamonda yashamoqdamiz”, - degan edi. Avvalo, tarixan qisqa bu davr, bir о`spirin yoshiga teng vaqt davomida davlatimiz uchun siyosiy sohada, davlat va jamiyat qurilishi borasida har tomonlama rivo

Taraqqiyotning о`zbek modeli rivojlanish tamoyillarini tо`g`ri tanlab olishda asos bо`lib xizmat qildi. Demokratik davlat qurish tamoyillari, ya`ni iqtisodning siyosatdan ustuvorligi, davlatning bosh islohotchilik faoliyati, qonun ustuvorligiga erishish, kuchli ijtimoiy himoyani amalga oshirish, bozor iqtisodiyotiga evolyusion yо`l bilan bosqichma - bosqich о`tish О`zbekistonning strategik rivojlanish uchun asos bо`ldi. Mamlakatimizda milliy davlatchilikni barpo etilishi ham puxta reja asosida bordir. 1992 yilda Asosiy qonunimiz – О`zbekiston Respub- likasining ishlab chiqilishi va qabul qilinishi, davlat hokimiyatining qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud tarmoqlariga bо`linishi prinsipining eng muhim tamoyil sifatida belgilanishi – bularning barchasi davlat qurilishining yо`nalishlarin

Bu yil barchamiz ona yurtimiz, О`zbekistonimizning yangi tarixidagi eng buyuk va qutlug` sanalardan biri – Vatanimizning mustaqilligining 20 yillik shonli bayramini keng nishonlaymiz – dedi Mamlakatimiz Prezidenti. Tabiiyki, bu bizdan barcha soha va tarmoqlarda amalga oshirayotgan keng kо`lamli islohotlarimizni atroflicha tahlil etib, kelgusi rejalarimizni aniq- ravshan belgilab olishni talab etadi. Ayni paytda biz о`z vaqtida tanlab olgan iqtisodiy taraqqiyot modelining naqadar tо`g`ri ekanini va amalda о`zini tо`la oqlaganini hayotning о`zi yana va yana tasdiqlab bermoqda. Ushbu modelning tamoyillari asosida mamlakatimizni isloh etish va modernizatsiya qilish bо`yicha har tomonlama va chuqur о`ylagan tadrijiy taraqqiyot dasturini izchil amalga oshirganimiz inqirozning, jahon bozoridagi k

Keyingi о`n yilda, ya`ni 2000 yilga nisbatan taqqoslaganda, 2010 yilda mamlakatimizda yalpi ichki mahsulot qariyb 2 barobar, aholi jon boshiga hisoblaganda esa 1,7 barobar oshdi. 2010 yilda kasb - hunar kollejlari va akademik litseylarni qurish, rekonstruksiya qilish va jihozlash, shuningdek, maktablarning moddiy- texnik bazasini mustahkamlash bо`yicha dasturlarni amalga oshirish yakuniga yetkazildi. Umuman olganda, 2005-2010 yillar davomida 7 ming 800 dan ortiq umumtalim muassasasi, qariyb 1 ming 500 ta kasb-hunar kolleji va akademik litsey barpo etildi va rekonstruksiya qilindi. Faqat 2010 yilda maktablar, kasb- hunar kollejlari va litseylarda 2 ming 300 tadan ziyod kompyuter texnikasi va multimedia uskunasi о`rnatildi. Unib - о`sib kelayotgan yosh avlodni jismoniy jihatdan tarbiyalash v

О`quv jarayoniga keng formatli kommunikatsiya tarmoqlari va internet texnologiyalarini joriy qilish maqsadida О`zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligiga Oliy va о`rta maxsus ta`lim vazirligi, Xalq ta`limi vazirligi bilan hamkorlikda “Elektron ta`lim” milliy tarmog`ini barpo etishni nihoyasiga yetkazish hamda 2011 yilda mamlakatimizning bara oliy о`quv yurtlarini, keyinchalik esa akademik litsey va kasb- hunar kollejlarini yagona kompyuter axborot tarmog`iga ulashni ta`minlash vazifasi yuklatiladi. Mamlakatimizda 2011 yilning Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik yili, deb e`lon qilinishi barchamizning zimmamizga qanday ulkan mas`uliyat yuklashi, bu borada tayyorlanayotgan umumdavlat Dasturini hayotga tatbiq etish bizdan qancha kuch va mablag`larni safarbar etishni talab qilishi haq

chiqarmasdan turib, hammamiz yaxshi tushunamizki, boshlagan ishlarimizni davom ettirish, eng muhimi, har qaysimiz о`z joyimizda xalqimizning bizga bildirgan ishonchini oqlashimiz qiyin bо`ladi. Bu haqda gapirar ekanmiz, bir haqiqatni esimizdan chiqarmasligimiz lozim: Samarqand viloyati, shu yurtda yashayotgan mehnatkash xalq hech qachon oqsoqlar qatorida bо`lmagan, doimo ilg`orlar safidan munosb о`rin egallab kelgan, lо`nda qilib aytganda, hech kimdan kam bо`lmagan va kam bо`lmaydi, dedi Islom Karimov. Dunyoga mashhur, kо`pchilik bir kо`rishni orzu qiladigan, Samarqand ahlining eng sevimli maskani bо`lmish registon maydoni, Bibixonim, Shohi Zinda, Hazrati Xizr ziyoratgohlari oxirgi yillarda har tomonlama obod qilinib, butun jahondan keladigan mehmon va sayyohlarning havasini tortmoqda. Imo

Davlatimiz rahbari mamlakatimizda, jumladan, Samarqand viloyatida qishloqlarimizni har tomonlama taraqqiy toptirish maqsadida katta ishlar amalga oshirilayotgani, ayni paytda bu borada yо`l qо`yilayotgan kamchiliklar, mavjud muammolar va ularning yechimi haqida atroflicha tо`xtalib о`tdi. Samarqand viloyatida namunaviy loyihalar bо`yicha zamonaviy uy-joylar barpo etish uchun joriy yilning о`zida 21 ta qishloq massivida qariyb 44 milliard sо`mlik kapital mablag` hisobidan 650 ta uy- joy qurish va ularni shu yilning uchinchi choragida foydalanishga topshirish belgilangan edi. Lekin, afsus bilan aytish kerakki, bunday yangi, odamlarning intilishini tortayotgan, qishloqlarimizni obod qilish, qishloq hayotini shahar darajasiga kо`tarishda istiqboli katta bо`lgan muhim masalaga yetarlicha e`tibo

Shu kunlarda barchamiz nihoyasiga yetib borayotgan 2010 yilni yakunlab, Vatanimiz mustaqilligining 20 yilligi nishonlanadigan yangi 2011 yil ostonasida turibmiz deb ta`kidladi Prezidentimiz. Ma`lumki, О`zbekiston 1991 yili о`z mustaqilligini qо`lga kiritganidan sо`ng umrini о`tab bо`lgan mustabid, ma`muriy-buyruqbozlik, rejali-taqsimot tizimidan voz kechib, “о`zbek modeli” deb nom olgan о`z taraqqiyot yо`lini tanlab oldi. Biz ishlab chiqqan va bugungi kunda hayotga tatbiq etayotgan ushbu modelning ma`no-mazmuni – davlat qurilishi va konstitusiyaviy tuzumni tubdan о`zgartirish va yangilash, iqtisodiyotni mafkuradan xoli etish, uning siyosatdan ustunligini ta`minlash, davlatning bosh islohotchi vazifasini bajarishi, ya`ni islohotlar tashabbuskori bо`lishi va ularni muvofiqlashtirib borishi,

Shundan kelib chiqqan holda, quyidagi yо`nalishlarni demokratik о`zgarishlarni yanada chuqurlashtirishning eng muhim ustuvor vazifalari sifatida belgilash zarur, deb о`ylayman. Ma`lumki, о`tgan davr mobaynida mamlakatimizda davlat hokimiyati va boshqaruvini demokratlashtirish sohasida amalga oshirilgan islohotlar о`ta muhim bir maqsadga, ya`ni hokimiyatlar bо`linishi konstitusiyaviy prinsipini hayotga izchil tatbiq etish, hokimiyatlar о`rtasida о`zaro tiyib turish va manfaatlar muvozanatining samarali tizimini shakllantirish, markazda va joylarda qonun chiqaruvchi va vakillik hokimiyatining vakolatlari hamda nazorat vazifalarining rolini kuchaytirish, sud tizimini liberallashtirish va uning mustaqilligini ta`minlash bо`yicha g`oyat dolzarb chora-tadbirlarni kо`rishga qaratilgan edi. Boshqa

Qoraqalpog`iston Respublikasi hukumatining boshlig`i Vazirlar Mahkamasi tarkibiga о`z lavozimi bо`yicha kiradi. Vazirlar Mahkamasi iqtisodiyotning, ijtimoiy va ma`naviy sohaning samarali faoliyatiga rahbarlikni, О`zbekiston Respublikasi qonunlari, Oliy Majlis qarorlari, О`zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari, qarorlari va farmoyishlari ijrosini ta`minlaydi. Vazirlar Mahkamasi amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq О`zbekiston Respublikasining butun hududidagi barcha organlar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy bо`lgan qarorlar va farmoyishlar chiqaradi. О`zbekiston Respublikasi Bosh vaziri Vazirlar Mahkamasi faoliyatini tashkil etadi va unga rahbarlik qiladi, uning samarali ishlashi uchun shaxsan javobgar bо`ladi,

Bosh vazir nomzodi uning uchun tegishlicha О`zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatlari va Senati a`zolari umumiy sonining yarmidan kо`pi tomonidan ovoz berilgan taqdirda tasdiqlangan hisoblanadi. О`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining a`zolari Bosh vazir taqdimiga binoan О`zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi. Shuningdek, Prezident ma`ruzasida sud – huquq tizimini isloh etish, axborot sohasini isloh qilish, axborot va sо`z erkinligini ta`minlash, saylov huquqi erkinligini ta`minlash va saylov qonunchiligini rivojlantirish, fuqarolik jamiyati institutlarini shakllantirish va rivojlantirish hamda demokratik bozor islohotlarini va iqtisodiyotni liberallashtarishni yanada chuqurlashtirish masalalari tо`lig`incha о`z yechimini topdi. MAVZ

aniqlash, leksik konstruksiyalar tarkibida “from” predlogini o`rni haqida ta`kidlash. Bular yordamida adabiy kitoblarda uning yangi jihatlarini qo`llab ko`rish. BITIRUV MALAKAVIY ISHINING ilmiyligi va ahamiyati: -Mavzuga oid barcha adabiyotlarni to`plash va ular asosida “from” predlogini o`rganish. “From” predlogini gapda qo`llash. Murakkab gap tarkibida “from” predlogini funksiyalarini o`rganish. - Bu jarayon davomida “from” predlogini yangi birikmalar tarkibida alohida tutgan o`rni. - Analizlar davomida predloglarning strukturaviy joylashishi, aniq nisbatdan majhul nisbatga o`zgarganda ikkala holatni qiyoslash. - “from” predlogli birikmalarning leksik tahlil usulida olimlar fikridan foydalanib yangi xulosalar kashf etish. XULOSA, taklif va tavsiyalar! - Bitiruv malakaviy ishini yozish na

Shunday qilib predloglarning leksik ma`nosi va sintaktik funksiyalari munozaralarning asosiy mavzusi bo`lib qolmoqda. Bu xususida bir qator tilshunos olimlar ilmiy izlanishlar olib borishgan. Jumladan, ingliz tilshunoslari K. Bissel, K. Uilmi, J. E. Xiton, rus olimlari; F. I. Buslayev, A. X. Vostokov, A. M. Peshkovskiy, A. A. Potebnya, V. V. Vinogradov, N. V. Arigorovskaya, T. I. Steblen, Kamenskiy va boshqalar. Predlog yordamchi so`z turkumi bo`lib, ular ot yoki olmoshlardagi boshqa so`zlarning munosabatini ko`rsatadi. Predlog to`g`risida ana shu ta`rifni biz K. N. Kachalova va E. E. Izrailovichni ingliz tili grammatikasiga oid kitobida uchratamiz. V. L. Kaushanskaya va boshqalar tomonidan yaratilgan “A grammar of the English language” darsida “The prepositions is a part of speech which d

I BOB. So`z turkumlari va predlog. 1.1. Predlog yordamchi so`z turkumi bo`lib, ular ot yoki olmoshlardagi boshqa so`zlarning munosabatini ko`rsatadi. Predlog to`g`risidagi ma`lumotni biz K. N. Kachalova va E. E. Izroilovich ingliz tili grammatikasiga oid kitobida uchratamiz. V. L. Kaushanskaya va boshqalar tomonidan yaratilgan. “A grammar of the English language” darsida The prepositions is a part of speech which denotes the relations between object and phenomena. It showes the relations between a noun or a pronoun and other words deb ta`rif beriladi. Ya`ni: Predlog so`z turkumi bo`lib u narsalar va hodisalar o`rtasidagi munosabatlarni ifodalaydi. U gapda ot, olmosh va boshqa so`zlar o`rtasidagi munosabatlarni ko`rsatadi. Taniqli tilshunos olim B. Ilish yuqoridagi nomlari keltirilgan predl

3. Yuklama. 4. Artikl. Bulardan tashqari tilda mustaqil elementlar ham mavjud. Mustaqil elementlar shunday so`zlarki ular o`ziga xos ma`noga ega ekanligi bilan ajralib turadi. Masalan: Ha, yo`q, albatta, oh, nahotki va hokozolar. Ular o`zi qatnashgan gap bilan grammatik aloqada bo`lmaydi. Ko`p fe`llar, sifatlar va otlar aniq bir predlog bilan ishlatiladi. Masalan: Look at, afraid of, difficulty with. Qachon bunday fe`llar sifatlar va otlar ergash gapning yoki sodda gapning oxirida kelsa predloglar ko`pincha ulardan keyin qo`yiladi. Bu holatni biz ayniqsa norasmiy nutqda kuzatishimiz mumkin. Masalan: she likes being looked at. U unga qarashlarini yoqtiradi. What are you afraid of? Siz nimadan qo`rqasiz? Maths is something. I have a lot of difficulty with. Matematika meni ko`p qiynaydigan bi

She needs other children with whom to play (very formal) o`ta rasmiy. I want something to write with . I want something with which to write. (very-formal)-o`ta rasmiy. Ingliz tilida predlog infinitivdan oldin qo`llanmaydi. Odatda otlar, fe`llar, sifatdan predlogli birikmadan keyin gerundiy ishlatiladi. Qo`yidagi misollarda taqqoslab ko`ramiz. I don`t like the idea of marriage. I don`t like the idea of getting married (gerund). He insisted on being paid at once (gerund). I am not very good at cookery. I am not very good at cooking (gerund). Ba`zi hollarda predlog tushib qolsa ya`ni ishlatilmasa, infinitiv qo`llanadi. Taqqoslaymiz: We are all anxious for a quick solution. We are all anxious to find a solution. He asked for a loan . He asked to borrow some money. Infinitiv maqsad holi vazifas

Predloglar haqida umumiy ma`lumot. Qadimgi davr ingliz tili grammatik tuzilishida predloglar eng muhim birliklardan biridir. Ular gapda turli hil bog`liqlarni ifodalashda xizmat qilganlar: o`rin-joy, vaqt, sabab kabilarni ifodalagan. Ba`zi ingliz tili predloglari boshqa so`z turkumlari bilan to`g`ri kelmaydi, boshqa turdagi predloglar esa boshqa so`z turkumlaridan yasalgan. Ammo shuni aytish kerakki bu klassifikatsiya ma`lum darajada sodda va aniq bo`lib, sodda turdagi predloglar qadimgi davrgacha ba`zi so`z turkumlaridan olingan. Asosiy predloglar: of “of”, at “at”, from “from”, to “to”. Ikkinchi darajali predloglar: “beforan”-“before”, “without”, “benorban”, “north of”, “besupan”, “south of” va boshqalar. O`rta asrda ingliz tili predloglari yanada ko`paygan. Asosan ular ravish va iborala

Predloglar umuman olganda, yordamchi so`zlar safiga kiritiladi va asosiy so`zlarga (so`z turkumlariga) qarshi qo`yiladi. V. N. Plotnikovning 1 2 yozishicha yordamchi so`z turkumlari istisno sifatida mustaqil so`zlarga ega bo`lgan asosiy nominativ ma`nolardan mahrumdir. Yordamchi so`zlar (predloglar) narsa- buyumlarni rangini, vazifasini, holatini ularning leksik ma`nosini ifoda etmaydilar. Shunday qilib, yordamchi so`zlar so`z turkumlari sifatida mustaqil so`z turkumlariga ega bo`lgan semantik umumiylikka ega emaslar. Predloglarning umumiyligi funksional va Grammatik umumiylikdir. Hozirgi zamon rus tili grammatikasida predlog to`g`risida tuxtalib “predlog bu yordamchi so`z bo`lib, u otning yoki olmoshning so`z birikmasi sostavida boshqa so`zdan sintaktik tobeligini bildiradi” 3 . Ammo keyi

Bundan tashqari ingliz leksikograflari esa predlogga ikkinchi darajali so`z deb qarab, predlogni ishlatilishi to`g`risida hech qanday qoida bilan belgilab berish mumkin emas deydilar. J. B. Xiton predlogning mavqeini tan olgan holda shunday deydi: “Predlog shunday so`zki, u ot yoki olmosh va gapdagi boshqa so`zlar o`rtasidagi aloqani ifodalaydi.” Ko`pgina avtorlar, predloglar, umuman leksik ma`no bormi yoki yo`qligi to`g`rida bosh qotirganlar. Predloglar o`zining haqiqiy ma`nosiga ega deb qarovchilar esa, predlogning leksik ma`nosi borligi, uning mustaqil so`zlar, otlashgan va fe`llashgan so`zlarning predlogli so`z birikmalarning semantikasining o`zaro bir-biriga bo`lgan munosabatining in`ikosidir-deydilar. M. I. Steblin Kamenskiyning fikricha, predlogning ma`nosi predlogli so`z birikmadan

Hozirgi davrda predloglarning leksik ma`nosi bor degan fikr ko`pgina ingliz, nemis, fransuz va rus tillarda predloglarga bag`ishlangan asarlarda asosiy fikr bo`lib qolmoqda. Predloglarning semantik tarkibi, ob`ektiv realigi borligi to`g`risida S. I. Smirniskiy 10 qo`yidagi fikrni bayon etadi. Predlog so`zlar o`rtasidagi aloqani ifoda etadi va premet bilan predmet o`rtasidagi aloqani ifoda etadi, predmet bilan belgi o`rtasidagi yoki predmet bilan proses o`rtasidagi aloqa uchun ishlatiladi, bundan tashqari uning fikriga predlog yordamchi so`z turkumlari turkumiga mansub bo`lib, ular (predloglar) predmetni predmetga, holatga situatsiyaga bo`lgan aloqani va munosabatni bildiradi. V. V. Burlakova ingliz tilidagi fe`lli so`z birikmalarini maxsus o`rgana turib, shunday xulosaga keldi: “Predloglar

1. Sodda predloglar: (Simple prepositions). Bir o`zakdan iborat bo`lib, boshqa ma`noli bo`laklarga bo`linmaydigan predloglar sodda predloglar deyiladi. Ingliz tilidagi sodda predloglar qadimgi ingliz tilidan saqlanib kelayotgan turg`un predloglardir. Sodda predloglar guruppasiga kiruvchi predloglardan ba`zilari tarixan ikki qismga bo`lingan bo`ladi. Bunday bo`lgan bo`lsada hozirgi ingliz tilida soddalashib ketgan. Etimologik jihatdan ular qo`shma yoki yasama bo`lishiga qaramay hozirgi kunda ular sodda predloglar gruppasiga bo`linadi. 1. Sodda predloglar qo`yidagilar: about, obove, after, at, ago, but, buy, down, for, from, in, like, midst, near, of, off, on, out, over, save, since, through, till, to under, up, with. 2. Yasama predloglar: (Derative prepositions). Prefiks va suffikslar yorda

in order to, to ugart to with a view to, with reference to, opposite to, away from, prior to, by reason of, for bear of, in comparison of va boshqalar. Yuqorida keltirilgan birikmalarning ayrimlari hali to`la predlogga aylangan emas. Predlogning ma`nosiga ko`ra qo`yidagi gruppalarga bo`lish mumkin. a) O`rin-joy yo`nalishini bildiruvchi predloglar. At, in, on, about, after, by, down, from, midst, near, out, ever, through, till, under, up, across, amid, among, amongst, behind, below, beside, between, tovards, within, in front of ets. Masalan: He swell weds them all down into his warm dark inside cupboards. (R. Kipling) and so shall all proper. Than over cave is just beyond the beaver-swamp. I can sit by the warm fire at the book of the cave and now I can sit within the cave for always … (I b

The paper had been sealed in several places with a simple by way of seal. (R. L. Stevenson). I put it all way some here. g) Qiyoslashni qarama-qarshi ko`rinishni ajratishni ifodalovchi predloglar. Like, unlike, in comparison with, in spite of, in contrast with, in contrary to, despite with regard to, in respect of, as to as for in relation to, by this time the stranger man in spite of being a several was really annoyed. As for my mother when we had carried her up to the home let a little cold water and salts and that soon brought her back ago in and she was none the worse for her terror. (R. L. Stevenson). Trelawney, said the doctor cot Rory to all my nations. I believe you have managed to get two ponest men on board with you that man and John silver. (I bid). d) Ish harakatni ma`lum bir a

Some people I never heard of called Grunov (K. Chesterton). What did he make his money in oil “Army contracts”? (I bid) “I have nothing to be asked of”. Sarie said passionately. “I love him” (P. Abrahams) and what are you standing there for. Ba`zi predloglarning leksik ma`nosi konkret aniq. Masalan: in below, between, before, after, till kabilar. Lekin shunday predloglar mavjudki ba`zi hollarda ularning leksik ma`nosi zaiflashadi. Masalam: to predlogi tomonni odatda yo`nalishni yoki biror narsa harakatlanishini bildiradi. Every, night sissy went to Rachel`s loading and sat with her in her small neat room. Har kunda Sisi Reychelning uyiga biror va uning kichkina shinam xonasida u bilan o`tiradi. Aynan shu predlogning leksik ma`nosi biroz o`zgarganligini qo`yidagi misollarda ko`rishingiz mum

Uy uch oy ichida qurildi. II BOB. “From” predlogining lingvistik tahlili. 2.1. “From” predlogining ishlatilishi va gapda anglatgan ma`nolari. “From” predlogi ko`pgina fe`llar bilan ishlatilishidan tashqari bir qator iboralarda ham qo`llaniladi.

Bular qo`yidagilardir: 1) From the beginning to (the) end-boshidan oxirigacha. 2) From day to day-kundan kunga. 3) From time to time-vaqti-vaqti bilan ahyon-ahyonda. 4) From side to side-bir tomondan ikkinchi tomonga - u tomondan bu tomonga, u yondan bu yonga. 5) From my (his) point of view-mening (uning) fikrimcha (fikricha). 6) From head to foot-boshdan oyoqqacha. 7) From hand to hand-qo`ldan qo`lga. 8) From dark to down-erta sahardan oqshomgacha. 9) From morning till night-ertalabdan tushgacha. 10) To live from hand to mouth-qo`l uchuda zo`rg`a kun kechirmoq. 11) From bad to worse-ahvoli yomonlashmoq. 12) From mouth to mouth-og`izdan og`izga. 13) From flor to ceiling-poldan shiftgacha. 14) From eat to eat-ovqatdan ovqatgacha. 15) From before the war-urushdan oldingidan. 16) From break f

U hamma ishini boshidan oxirigacha o`zi bajardi. I am learning wore and wore about the country from day to day. Men bu mamlakat haqida kundan-kunga ko`proq narsani o`rganib olyapman. The work goes on here from morning till night . By erda erta sahardan tungacha ish qiziydi. That`s all right from my point of view. Mening nazarimda hammasi joyida. The boat rocked from side to side . Qayiq u tomondan bu tomonga chayqalardi. (u yondan bu yonga). I`ll call on you from time to time . Men ahyon-ahyonda shunikiga kelib turaman. Speaking from memory he made a lot of mistakes. Yoddan gapirayotib u ko`p xatolarga yo`l qo`ydi. Mr Frink was known from cast to coast . Mister Frinkni butun Amerkada tanishardi. Yuqorida ko`rib chiqilgan iboralarning Grammatik strukturasigae`tibor beradigan bo`lsak, u asos

Tahlil qiligan misollardan ko`rinib turibdiki, from predlogli birikmalar gapda asosan payt holi, o`rin holi vazifasida keladi. Ayrim gaplarda ravish holi funksiyasida ishlatiladi. Bundan tashqari from predlogi o`zidan keyin keladigan ot bilan birikib to`ldiruvchi vazifasida qo`llaniladi. Ba`zi hollarda u otli birikmada aniqlovchi bo`lib kelishi ham mumkin. To buy “From” dan sotib olmoq. Masalan: we bought some milk from the shop. Biz do`kondan sut sotib oldik. To borrow from-dan qarz olmoq. I borrowed 100 sooms from my brother. Men akamdam 100 so`m qarz oldim. To differ from-dan qarz qilmoq. The goods delivered differ from the samples. Y etkazib berilgan molar na`munalaridan farq qiladi. To judge from-“dan” (….ga qarab) xulosa qilmoq. Masalan: I judge so from-his words. Men uning so`zlarid

To save from-…dan saqlamoq. They succeeded in saving the house from the fire. Ular uyni yong`indan saqlab qolishga muvoffaq bo`lishdi. To suffer from-….dan azob chekmoq. Masalan: He suffered from the heat while he was in the Crimea. U Qirimda bo`lganida issiqdan azob chekdi. To translate from-…dan tarjima qilmoq. Masalan: This article is translated from English. Bu maqola ingliz tilidan tarjima qilingan. To travel from-…dan sayohat qilmoq. Masalan: To traveled from London to paris last year. U o`tgan yili Londondan Parijga sayohat qildi. To point from-…dan chizilgan. Masalan: Repin`s pictures are painted from life. Repining suratlari hayotdan olingan (chizilgan) yoki hayotdan olib chizilgan. To release from-….dan ozod bo`lmoq. Masalan: When were you released from prison? Siz qachon qamoqda

Boladan pichoqni oling. To exclude from-hisobdan chiqarmoq. To with drew from-…dan chetlashtirmoq. Masalan: They with drew the team from the match. Ular komandani o`yindan chetlatishdi. To hide from-….dan yashirinmoq. Masalan: He hide from his enemies in the Church. U cherkovda dushmanlardan yashirindi. To be excused from-dan ozod qilinmoq. Masalan: He was excused from digging. U mashaqqatli er qazish ishlaridan ozod qilindi. To know from-…dan bilmoq. Masalan: I know it from papers. Men buni gazetalardan bilaman. To heard from-…dan eshitmoq. Masalan: I heard from my close friend. Men buni yaqin do`stimdan eshitdim. To die from-…dan vafot etmoq. Masalan: He died from a sudden heart attack. U to`satdan bo`lgan yurak xurujidan vafot etdi. To defend from-….dan himoya qilmoq. Masalan: Both old

To receive from-….dan olmoq. Masalan: He received a letter from his daughter. U qizidan xat oldi. To slip from-….dan sirg`alib tushmoq. Masalan: Gradually I slipped from the chair and eay on the floor. Asta-sekin men stuldan sirg`alib tushdim va polga yotdim. Ingliz tilida o`zidan keyin from predlogini talab qiladigan fe`llar yuqorida aytib o`tilganlar bilan cheklanib qolmaydi. Bulardan tashqari yana to derive from, to keep from, to stray from, to separate from, to leap from, to restrain from, to emerge from, to shield from, to deduce from, to rise from, to part from, to turn from, to a light from, to run away from, to fly from, to learn from va hokazolarni ko`rsatib o`tishimiz mumkin. Prevent him from going there. Uni u erda borishdan to`xtating. (Uni u erga borishga yo`l qo`ymang). 6) As

To act from good motives-yaxshi niyat bilan harakat qilish. To be sky from nature-tabiatan uyatchang bo`lmoq. 8) Bir narsaning boshqasidan farqini bildirish uchun qo`llanadi. Masalan: To tell real silk from its imitation. Tabiiy ipakni sun`iysidan farqlash. Customs differ from country to country. Bir mamlakatning urf-odatlari boshqasidan farq qiladi. To do things differently from other people. Boshqalardan o`zgacha harakat qilish. 9) Holatni o`zgarishini bildirish uchun ishlatiladi. Masalan: From being a dull, indifferentboy he now became a vigorous youth. U zerikarli befarq boladan harakatchan yigitga aylandi. 10) From boshqa predloglar bilan birikib keladi. From away - masafadan. From outside -tashqaridan . From under -tachidan. From behind - orqasidan. From among -orasidan. From over th

Ingliz tilida juda ko`p fe`llar va otlar from predlogi bilan birikib keladi. Biz qo`yida ana shunday birikmalarni o`rganib chiqamiz. From predlogi bilan keladigan fe`llar. Ingliz tilida bir qator fe`llar o`zidan keyin from predlogini talab qiladi. Bular jumlasiga qo`yidagilar kiradi. ( Вопросы 1954 №-5) Professor B. A. Ilish 12 esa “The structure of Modern English” kitobida ikkinchi elementni poslelog ( постпозитив ) deb ataydi va uni nutqning alohida bo`lagi deb hisoblaydi. Ingliz tilshunos olim Maykl Suon fe`l va ikkinchi elementdan iborat bunday birikmalarni phrasal verb ya`ni fe`lni birikma deb ataydi va ikkinchi elementni ya`ni down, up out, off , ya`ni ravishli yuklama deb ataydi. Fe`lli birikmaning ma`nosi ko`pincha uni tashkil etgan fe`l va ravishli yuklamalarning yakka holdagi asl

Masalan: I shall study in the library from 5 till 7. Men beshdan ettigacha kutubxonada shug`ullanaman. I lived there from 1925 till 1930. Men u erda 1925 yildan 1930 yilgacha yashadim. 3. Biror narsaning boshlanish o`rnini ko`rsatish uchun ishlatiladi. -dan; Masalan: From the beginning of the book. Kitob boshidan. From the floor to ceiling-poldan shiftgacha. You will find the word in the 7 th line from the bottom of the page. Siz bu so`zni sahifaning pastidan ettinchi qatordan topasiz. From the thousand to twenty thousand. O`n mingdan 20 minggacha. From my point of view-mening nuqtai nazarimdan-mening fikrimcha. 4. Birovdan, biror narsadan olish, kimdan yoki nimadan ayrish, tortib olish judo qilish, hisobdan chiqarish kabi ma`nolarda qo`llaniladi. Masalan: Take the knife from the child. Bo

To release from duty-vazifasidan ozod qilmoq. He was excused from digging. U og`ir er qazish ishlaridan ozod qilindi. He was saved from ruin. Uni xonavayron bo`lishdan asrab qolindi. 2.2. FE`LLARNING O`TIMLI VA O`TIMSIZLIGI HAQIDA. “From” predlogli birikmalarning turli xil leksik va sintaktik qatlamlarida o`rganilib farqlanishi, bog`liqlik jihatlari va analizlari haqida (asosida) keltirilgan. Ishning e`tiborli tomoni shundaki avvalombor yuqorida keltirilgan “from” predlogli birikmalar zamonaviy ingliz tilida ko`p qo`llanilib kelinmoqda. Bu

predlogning funksional jixatlari leksik va sintaktik konstruksiyalari keng ko`lamda tahlil qilina boshlagach ushbu predlogga bo`lgan olimlarning munosabati olib bormoqda. Ushbu olimlarning o`timlilik boshqaruv xususiyati bilan bog`langan leksik bog`lanish, qo`llanish va leksemaning leksik xususiyati haqidagi fikrlari ham yo`q emas. Leksika doirasida o`timlilik boshqaruv xususiyatlari ingliz tilidagi fe`llarni sistemali analiz qilishga imkon tug`diradi. Yuqoridagi masalalar tilning turli yo`llari orqali amalgam oshiriladi. Ishning ilmiy yangilik darajasi shundan iboratki, “from” predlogli birikmalar tilda, til qatlamlarini farqlash jarayoni orqali o`rganilmoqda. Shuningdek gap tarkibidagi elementar leksik birliklarning o`rni aloxida ajratib ko`rsatilgan. Yangicha yondashish “from” predlogli

1. “from” predlogli birikmalarning simantikasining aniqlash. 2. ushbu predlogli birikmalarning simantik bog`lanishlarini aniqlash. 3. “from” predlogli birikmalarning gapda tutgan o`rnini belgilash. Nazariyani amalgam qo`llash orqali yuqorida keltirilgan barcha fikrlarning dalili sifatida qo`yidagilarni keltirish mumkin: o`timli fe`llarni izohlash jarayonida “from” predlogli leksemalar o`qitish amaliyotida keng ko`lamda qo`llanilishi ham tabiiydir. Shuningdek turli ko`rgazmali qurollar tayyorlash jarayonida bu nazariya ishlatilishi mumkin. Fe`llarning o`timlilik darajasini ma`lum modelli va namuna asosida keltirilgan konstruksiyalarda o`rganish katta samara berishi mukin. Yana shuni ta`kidlash joizki, boshqaruvni hisobga olgan holda o`timli fe`llarni leksik semantik guruhlarga ajratishni kl

Masalan: Xind-Evropa tillarida o`timlilikni ifodalash uchun tushum kelishigining o`zi kifoya qilsa ingliz tilida bunday talay o`zgarishlar kiritiladi. Ingliz tilida fe`l bilan ifodalangan faoliyatning o`tuvchanligini fe`l, predlog, ko`makchi bilan, o`zbek tilida esa fe`l, tushum kelishigidagi ot yoki ko`makchi bilan anglatish mumkin. Fe`lni vositasiz to`ldiruvchi bilan ifoda etish asosiy o`sulga qo`shimcha vazifasini o`taydi. Majhullikning maxsus morfemalari bo`lmagan tillarda majhullik konstruksiyalari asosan yo substantive fe`l yordamida, yo unga o`xshash fe`llar vositasida yasaladi. Bunga ingliz tilidagi substantive fe`l be ni va unga yaqin bo`lgan become, remain, get turidagi fe`llar va etakchi fe`l sifatdosh II formasini kiritish mumkin. O`timli fe`l vositasiz to`ldiruvchi bilan birik

For a while after they had gone. (NP 1 -Vintr) O`timli-o`timsizlik ingliz tili fe`l sistemasida murakkab masala hisoblanadi. Ushbu masala yuzasidan professor B. A. Ilish 14 “Fe`llarni o`timli va o`timsizga ajratishi masalasi nazariy grammatikasidagi eng qiyin masalalar qatoriga kiradi” deb yozadi. Eng murakkab masala fe`llarning o`timli o`timsizligi chegarasini aniqlashdir. Qadimgi ingliz tilida ham bu chigallik mavjud bo`lgan. Ammo bu davrda kelishik qo`shimchalarining borligi faoliyatni ma`lum darajada ob`ektga yo`naltirilganligi ko`rsatib kelingan. Fe`lning o`timli-o`timsiz qo`llanilishi haqida gapirilganda darxaqiqat fe`lning o`timli va o`timsiz funksiya bajarishi ko`zda tutiladi. Demak ingliz tilida o`timli o`timsizlikni qo`llanilishi fe`lning ot bilan birikish xususiyatini aniqlashda

1) O`timli 2) O`timsiz 3) Ikki funksiyali 4) Bog`lama fe`llar borligi e`tirof etiladi. B. A. Ilish fe`llarni semantikasiga ko`ra qo`yidagi guruhga bo`ladi: 1) tugal fikr anglatib, vositasiz to`ldiruvchi talab etmaydigan fe`llar; 2) tugal fikr anglatib ma`noni izohlovchi vositasiz to`ldiruvchini talab etish mumkin bo`lgan fe`llar; 3) tugal ma`no anglatmay, vositasiz to`ldiruvchi bilan qo`llaniladigan fe`llar. Sintaktik birikish usuliga ko`ra o`zidan keyin vositasiz to`ldiruvchini qabul qiladigan fe`llar o`timli fe`llar deyiladi. He could hear the noises from the street. (A.IV). Youth only recognizes Age by fits and starts. Jon, for one had never really seen his father`s age till he come back from spain. Shunday o`timli fe`llar borki, ular vositasiz to`ldiruvchisiz qo`llaniladi: Masalan; to

O`timsiz fe`llar. O`timsizlik deganda ish harakatning bajaruvchidan qa`bul qiluvchiga o`tmasligi tushuniladi. Ish-harakat faqat ish harakatning bajaruvchisi atrofida sodir bo`lib, ish-harakat yo`naltiradigan adresat bo`lmaydi. O`zidan keyin vositasiz to`ldiruvchini qa`bul qilmaydigan fe`llar o`timsiz fe`llar deyiladi. O`timsiz fe`llar to stand, to sleep, to laugh, to think, to lie. She shrank slowly away from him and stood quite still. (Vaynich).

Endi o`timli-o`timsizlik xususiyatni aniqlashdagi ba`zi baxsli fikrlarni ko`rib chiqamiz. O`timlilikni ifodalanishida ba`zi mualliflar umumiy qa`bul qilingan qoidalarga tayanadilar, ya`ni ular o`timlilikni fe`ldan vositasiz to`ldiruvchi birikmasi asosida aniqlashadi. Ingliz tili nazariy grammatikasining mualliflari V. N. Jigadlo va boshqalar “Hozirgi zamon ingliz tilida o`timli fe`llarga faqat predlogsiz to`ldiruvchi bilan birikadigan fe`llar, o`timsiz fe`llarga bunday to`ldiruvchini talab etmaydiganlari moat muhmlidir 16 1 deb yoziladi . L. S. Barxudarow va D. A. Shteling biror ob`ektga yo`naltirilgan ish- harakatni ifodalaydigan fe`llarni o`timli, ob`ektga o`tmay, sub`ektga tugallanadigan ish-harakatni ifodalovchi fe`llarni esa o`timsiz fe`llar deb hisoblashadi. Jigadlo V. N. va boshqala

2.3. “From” predlogli birikmalarning sintaktik-semantik tahlili. Biz ushbu paragrifda from predlogi yordamida yasalgan birikmalarning gapda bajaradigan funksiyasini o`rganib chiqishga harakat qilamiz. Buning uchun sintaktik-semantik tahlil usulidan foydalanamiz. Biz oldingi paragrifda from predlogi yordamida yasalgan bir qator iboralar bilan tanishdik. Ma`lumki har qanday predlog gapda yakka holda biror bir funksiyani bajarmaydi. Shu jumladan from predlogi ham chunki predloglar, artikl, yuklama, va bog`lovchilar kabi yordamchi so`z turkumiga kiradi. Lekin predlog o`zidan

keyingi so`z bilan birikib (masalan: ot, sifat, ravish va xokozo) so`z birikmasi yoki ibora tarkibida kelsa bunday birikmalar gap bo`lagi bo`la oladi va biror bir sintaktik funksiyani bajaradi. Fikrimizning isboti sifatida, asl nushadagi asarlaridan olingan misollarni lingvistik tahlil qilishga urinib ko`ramiz. 1. I ohnson never mode any provision for the future, he just lived from hand to mouth (S Maugham. Complete short stories). Jonson hech qachon kelajak uchun biror narsani g`amlab qo`yaolmasdi. (u shunchaki zo`rg`a, qo`l uchida kun kechirardi.). Ushbu gapdagi from hand to mouth iborasiga savol tuzish orqali uning gapdagi funksiyasini aniqlaymiz. How did he live?-U qay holda kun kechirardi? Demak bu gapda from hand to mouth iborasi ravish holi (adverbial modifier of manner) bo`lib kela

Turli xil mish-mishlar hali ham og`izdan-og`izga o`tib yurardi. How did rumours of various natures go still? Ravish holi (adverb mod of manner). 6. This trakt had been arculated from hand to hand . (W. Besant. The revolt of Monner Ch IX). How had this tract been arculated? Bu insho qo`ldan-qo`lga o`tib aylanib yurardi. Ravish holi. Adwerbial mod of manner. 7. I only want one word from you? Men sizdan faqatgina bir so`zni eshitishni hohlayman. Whom do you only want one word from? Bu gapda one word from iborasi kimdan so`rog`iga javob bo`lib, to`ldiruvchi vazifasida kelayapti. 8. I got up from the meal , saying with a sort of briskness, as if it had only just occurred to me. (Ch. D. p185). What did you get up from? To`ldiruvchi nimadan? so`rog`iga javob bo`layapti. 9. My thought stroyed from

13. “I wiel eat from a tray in the next room”, the doctor. (I big p274). What tray wiec you eat from? Bu gapda from a tray birikmasi to`ldiruvchi vazifasida kelyapti. 14 . I saw the water on the floor from the window? Did you see the water on the floor from? To`ldiruvchi. 15. They`d take it away from you piani said. (a Farewell to arms p187). Ular uni sizdan tortib olishadi. Whom would they take away from? Bu gapda from you birikmasi kimdan? so`rog`iga javob bo`lib, to`ldiruvchi vazifasida kelyapti. 16. “Ho, ho, ho” he tried to keep from laughing . (p99). “Xo, xo, xo” dedi u kulishdan o`zini tiyib. What did he try to keep from? Bu gapda to keep from fe`li birikma hisoblanadi. U o`zidan keyingi laughing so`zi bilan birikadi va to`ldiruvchi vazifasini bajaradi. 17. From time to time I will e

Payt holi (adverbial modern of time). 19. The campaign progussed uneventfully from day to day news broodcasts. (N Mailer “The naked and the ded pII ChI”). Harbiy kompaniya, hech bir arzirlik voqea-hodisalarsiz kundan-kunga tez rivojlanib borar va bu haqda endi xatto radiodan beriladigan so`ngi axborotlarda ham gapirmay qo`yishgandi. When did the campaign progress unvent fully? From day to day-payt holi-adverbial mod of time. 20. Mr Frink was known from coast to coast as “Chum” (S. Lewis Babbit Ch VIII). Butun Amerkada Mister Frinkni “Cham” deb atashardi. Where was Mr Frink known as “Chum”. O`rin holi (adverbial modifier of place). 21. Then the priest would come out from behind the screen . (E. Heming way Farewell to arms). Shundan keyin ruhoniy odamda parda devor ortidan chiqib kelardi. Wh

Where did she bring them from? (A Farewell to arms p141). O`rin holi (adverbial modifier of place). 25. She got out the bottle from the armoire and brought a glass. (E. Hemingway p142). Where did she get out the bottle from? O`rin holi (adverbial modifier of place). 26. The lights from the hotel shone on the wet paument. (a Farewell to arms p144). What kind of lightsshone on the wet pavement? Bu gapda so`z birikmasi aniqlovchi vazifasida kelyapti. 27. S he girls from the officer`s house had lift carly that morning, she said (p173). What king of girls (which) had left early that morning. The girls from the officer`s house birikmasi aniqlovchi vazifasida kelayapti. 28. This journey from our town to metropolis , was a journey of about 5 hours? (Charles Dickens p187). What kind of journey was

It doesn`t depend on me. Bu menga bog`liq emas. To laugh fe`li o`zidan keyin at predlogini talab qiladi. He laughed at me. U mening ustimdan kuldi. Sure sifati o`zidan keyin of predlogini talab qiladi. He was sure of it. U bunga amin edi. Objection oti o`zidan keyin to predlogini talab qiladi. I have no objection to that. Menga bunga e`tiroz yo`q. Ba`zi fe`llar turli predloglar bilan kelib ma`nosi turlicha bo`ladi. I was working across the country from the north to the south. (E. Hemingway “A Farewell to arms” p204). 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 1D 2D 3D She brought them from under the counter. (“A Farewell to arms” p 141). 1 2 3 4 NP 1 NP 2 D 2D This tract had been circulated from hand to hand. (W. Besant The Revolt of Man Ch IX).

1 2 3 4 1D NP 1 NP 2 2D From time to time I will examine you on the work. (I bid p 141). 1 2 3 4 5 6 7 1D NP 1 NP 2 2D 3D 2NP 1 2NP 2 Mr Frink was known from loast to loast as “Chum”. (S Lewis Babbitt Ch VIII). NP 1 NP 2 D Then the prust would come out from behind the screen. (E. Hemingway Farewell to Arms). 1 2 3 4 5

1D NP 1 NP 2 2D-3D This tract had been circulated from hand to hand. 1 2 3 4 1D NP 1 NP 2 2D My thought strayed from that question as I looked discousolately at the fire. (Ch. D p 41). 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1D NP 1 NP 2 2D 3D C 2NP 1 2NP 2 3D 4D She was suized by panic from head to boot. 1 2 3 4 I will eat from a tray in the next room the doctor. (I bid p 274). 1 2 3 4 NP 1 NP 2 1D 2D

He is looking at the child. U bolaga qarayapti. He is looking for child. U bolani izlayapti. He is looking after the child. U bolaga g`amxo`rlik qilayapti. Predloglar ko`pincha iboralar va birikmalar tarkibiga kiradi. -in, -vain, -behuda, bekorga, at last-nihoyat, for ever-umrbod abadiy, on the oni hand-bir tomondan va boshqa tomondan. Shakl jihatdan ravishlar bilan mos keluvchi predloglar. 1) Ba`zi predloglarning shakllari ravishlar bilan mos keladi. Predlogni ravishdan uning gapdagi vazifasiga qarab ajratish mumkin. Predloglar yuqorida aytib o`tilganidek otlar bilan gapdagi boshqa so`zlar o`rtasidagi munosabatni bildirib keladi. Ular mustaqil so`zlar emas, yordamchi so`zlardir va odatda urg`u olmaydi. Ravish esa fe`lni aniqlab keladi. Ular mustaqil so`zlar bo`lib urg`u oladi. Masalan: He

2) Ba`zi predloglarga mos keluvchi ravishlar (in, on, up, down, bu va boshqalar) ba`zi fe`llar bilan birikib kelib yangi ma`no beradi va qo`shma fe`llarni yasaydi. Ushbu hollarda ravish mustaqil so`z bo`lmasa ham urg`u oladi. Put on your coat. Paltongizni keying. He gets up very early. U juda erta turadi. Come in , please. Marhamat kiring. Go on reading. O`qishni davom ettiring. Turn off the light. Chiroqni o`chiring. Predloglarga mos keluvchi ravishlar shu predloglar bilan birga o`rganiladi. O`rinni ko`rsatuvchi predloglar. (Prepositions of places). On-….da (ustida), ….ga (ustiga). In-…..da (ichida), ….ga (ichiga). At-….da (yonida). Under-tagida, ostida. In front of-oldida. Near-yaqinida, yonida. Across-orqali, ….dan. Between-orasida, o`rtasida. Among-o`rtasida, orasida. Yo`nalishni ko`rs

1. Predloglar gapda ot yoki olmoshdan oldin keladi. Agar otning aniqlovchisis bo`lsa predlog shu aniqlovchidan oldin keladi. He works at a factory. U fabrikada ishlaydi. He works at a large factory. U katta fabrikada ishlaydi. 2. Ammo qo`ydagi hollarda predlog o`zi qarashli bo`lgan so`zning oldida emas gapning oxirida keladi. (Fe`ldan keyin keladi, agar to`ldiruvchi bo`lsa to`ldiruvchidan keyin keladi.) a) Ko`chirma va o`zlashtirma so`roq gaplarda predlog what, whom, which olmoshlariga yoki where ravishiga qarashli bo`lganda gapning oxirida fe`ldan keyin, agar to`ldiruvchi bo`lsa to`ldiruvchidan keyin kelishi mumkin. Ammo predlog so`roq so`zlardan oldin ham kelishimumkin. What are you looking at?siz nimaga qarayapsiz? At what are you looking? Siz nimaga qarayapsiz? Wham did he speak? (To w

c) Egasi aniq maylda to`ldiruvchi bo`lib kelishi mumkin bo`lgan. Maxsus birikmalarda predlog gapning oxirida keladi. The was laughet at. (They laughed at him). Uning ustidan kulishdi. The doctor was sent for. Doktorga odam yubordilar. (They sent for the doctor). d) Aniqlovchi bo`lib kelgan infinitivlar birikmalarda predlog infinitivdan keyin keladi. I have no pen to write with. Menda yozish uchun ruchka yo`q. OB`YEKT SINTAKSEMA. Ob`ektiv sentaksema ob`ektga qrata ko`rsatish hususiyatiga ega. Sintaksema analiz sifatida aniqlanadi. Ob`ektivlik belgisi sintaktik-semantik sifatida aniqlanishning boisi shundaki, u avvalombor sintaktik bog`lanish markaziga olib chiqadi va tajriba na`munalari passivizatsiya, transformatsiya what? whom? Savollarining qo`yilishi bilan aniqlanadi. Sintaktik orqasida

I big you to accept this from me. 1 2 3 4 5 6 NP 1 NP 2 1D. 2D. 3D. 4D. LOKATIV SINTAKSEMA. Bu paragrif substansialik belgisidan tashqari faqat bir sintaktik semantik belgi lokativlikni bildiruvchi sintaksema ustida ish olib boradi. Gapda lokativ sintaksema tayanch elementga, fe`lga, otga yoki sifatga nisbatan subordinativ (tobe aloqa asosida ajralib turadi). Hap strukturasida ular erkin joylashuvga ega lokativlik xususiyati holat yoki jarayon sodir bo`ladigan predmetni holatiga bog`liq holda joylashish o`rnini bildiradi.

Lokativ sintaksema holat yoki jarayon sodir bo`ladigan predmetni joylashishini va o`rnini bildiradi. 1 2 (3) 3 (5) 4 5 My wallet was atoten from my pocket. 1 2 3 4 5 1D NP 1 NP 2 2D 3D STATIV SINTAKSEMA. Bizning materiallardagi faktlardan stativ sintaksema holatni ifodalaydi. Aktivdan farqli o`laroq u ravish va sifat bilan birgalikda, faqat holatni ifodalaydi. Gaplarda stativ sintaksema sintaktik-semantik belgisini aniqlash uchun bir sintaksema boshqa uning leksik ma`nosiga to`g`ri keladigan sintaksema bilzn almashtirish eksperementi bilan aniqlash mumkin. He sprang up from his easy chair.

1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 1D. 2D. 3D. TEMPORAL SINTAKSEMA. Temporallik belgisini aniqlash uchun when-qachon? so`roq olmoshi so`roq transformasiyasidan va “men” usha vaqtda “now” hozirgi paytda ravishli o`rin almashtirish transformasiyasidan foydalanamiz. From that day on I was afrequent ….event. 1 2 3 4 5

1D. 2D. NP 1 NP 2 3D. You won`t recodnize yourself in six months from now. NP 1 NP 2 1D. 2D. 3D. 4D. AKTIV SINTAKSEMA. Olib borilayotgan ilmiy ishimizda aktiv sintaksema ham kuzatiladi. Aktiv sintaksema ish-harakatni sodir etuvchi gisoblanadi. Aktivlik hususiyati belgisi mavjudligini verballashtirish transformasiyasi yoki predlogli birikmani sabab ergash gapli qo`shma gapda shakillantirish transformasiyasi yordamida because, as bilan aniqlaymiz. A salad is made from fruits.

1 2 3 NP 1 NP 2 1D. 1 (2) 2 (3) 3 Cheese is made from milk. 1 2 3 NP 1 NP 2 1D. KAUZAL SINTAKSEMA. Kauzal sintaksema sintaktik semantic kauzallik hususiyatiga ega. Kauzallik belgisini why? so`roq olmoshi yordamida savol qo`yish transformasiyasi orqali ko`rishimiz mumkin shuningdek, predlogli birikmalarda kauzallik belgisini sabab predlogi “because of” birikmasi bilan o`rin almashtirish transformasiyasi orqali isbotlashimiz mumkin. Kauzal aktiv sintaksema o`z ichiga kauzallik va aktivlik xususiyatlarini oladi. (1) 1 2 (3) 3 4 (6) 5 (6) 6

The cold water didn`t stop them from having a swim. 1 2 3 4 5 6 1D. NP 1 NP 2 2D. 3D. 4D. 1 (2) 2 3 (3) 4 (5) (5) 5 They couldn`t stop me from going to the office. 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 1D. 2D. 3D. Foydalanilgan ilmiy adabiyotlar rо`yxati. 1. I. A. Karimov: ”Yuksak ma`naviyat yengilmas kuch” Toshkent. Ma`naviyat 2008 y. 2. I. A. Karimov: “Mamlakatimiz mederinizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyati barpo qilish ustivor maqsadimizdir”. Xalq so`zi ro`znomasi 2010-yil 28 yanvar.

3. I. A. Karimov: Asosiy vazifamiz taraqqiyot va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirish. O ` zbekiston ovozi ro ` znomasi 2010 yil 28 yanvar . 4. Barxudarov L . S . “Структура простого предложения современного английского языка”. М. «Высшая школа» 1966. 5. Бархударов Л. С. Штеллинг Д. А. «Грамматика английского языка» Бешкек. Изда-во «высшая школа» Москва 1985. 6. Bo ` ronov J . “ Ingliz tili grammatikasi ” o ` qituvchi , Toshkent 1978. 7. Долгова О. В. «Семиотика пеплавной речи» М. 1978. 8. Ganshina M. A. “English grammar” Moscwa. 1976. 9. Ilish B. A. “The structure of Modern English” 1971. 10. Ka ушанская B . Л. Ko внер. R . L . Кожевникова. OH, “A grammar of English language” Просвешение 1967. 11. Качалова К. И. «Практическая грамматика английсково языка». Бешкек 1971. 12. Крылова И

4. GHM-Gilbert H. Muller. The Mc Graw-Hill Reader New York 1989. p- 670. 5. SMS-Maugham S. Stories. Л . Просвишение 1976. p400. 6. CFS-Cooper F. G. “The Spy” M. Progress Publishers 1975. p-460. 7. HES-Ernest Hemigway. “Selected stories” Progress Publishers Moscow. 1971. p-500. 8. KMS-Katherine Mansfield “Selected stories” 1989. p-300. 9. MSC-Somerset Maugham “Cakes and ale or the skelition in the cupboard” Moscow. Progress Publishers. 1980. p-400. Foydalanilgan lug`atlar. 1. V. K. Myuller. English-Russian dictionary. Иностранных и национальных словарей. Москва 1955. 2. The Oxford Russian Dictionary. Oxford Moscow 1997. 3. Hornby A. S. Oxford student`s Dictionary of Currtent English. Moscow . Progress Publishers . 1983. 4. Большой англо-руский словар. Москва 1972. 5. Ж. Маруза. Словарь линг

Tobe bog`lanish. Koordinativ bog`lanish. Appozitiv bog`lanish. NP 1 -Yadroviy predikasiya etiluvchi. Ent-Diternal. NP 2 -Yadroviy predikasiya etuvchi. All-Allativ. D-Tobe bo`lak. Pas-Posterlar. NP 2 -Noyadroviy predikasiya etuvchi. Sb 2 -Substansiv. Loc-Lokativ. Tm-Temporal. Abl-Avlativ. Ac-Aktiv. St-Stativ. Obj-Ob`ekt. ILOVA 2 Sintaksema Misollar soni Foizi % Lokativ 180 36% Temporal 70 14%

Stativ 70 14% Ob`ektiv 100 20% Aktiv 50 10% Kauzal 30 6% Jami 500 100% ILOVA 3 “From” predlogli birikmalar sintaksemalari va ularning funksional birliklari. Sintaksema Misollar Variant Lokativ We stopped every hody`s from leaving he building. out of

Ob`ektiv The steel is mad from iron. of Ob`ektiv This article is tran stated for him. by

Купить