Hozirgi zamon ingliz tilida “of” predlogining lingvistik tahlili - Английский язык - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	118.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Английский язык

Hozirgi zamon ingliz tilida “of” predlogining lingvistik tahlili

Купить

MAVZU: HOZIRGI ZAMON INGLIZ TILIDA “OF” PREDLOGINING LINGVISTIK TAHLILI. M U N D A R I J A Kirish: I. Bob. Hozirgi zamon ingliz tilida so`z turkumlari haqida. 1.1. Predloglar haqida umumiy ma`lumot.................................................. . 1.2. Ingliz tilidagi predloglarning gapdagi o`rni va vazifalari……………………… II. Bob. Ingliz tilida “Of” predlogining gapdagi o`rni va vazifalari……………….. 2.1. Hozirgi zamon ingliz tilida predlogning ishlatilishi………………….……… 2.2. Ingliz tilida “Of” predlogining lingvistik tahlili……………………………… 2.2.1. Ingliz tilidagi “Of” predlogining leksik va sintaktik semantik tahlili………. . 2.2.2. Hozirgi zamon ingliz tilida “Of” predlogining qiyosiy tahlili va sintaksem analizi……………………………………………………………………….. . Xulosa……………………………………………………………………………… Ilova I …………………………………

KIRISH Prezidentimiz Islom Karimovning O`zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi va senatining qo`shma majlisidagi “Mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqarolik jamiyatini barpo etish – ustuvor maqsadimizdir” nomli ma`ruzasida… mamlakatimizda iqtisodiy sohada amalga oshirilayotgan tarkibiy o`zgarishlarni, qulay investitsion muhitni shakllantirish, ishlab chiqarishni modernizatsiya qilish va texnik qayta jihozlash bank moliya tizimini rivojlantirishni normativ – huquqiy jihatdan ta`minlash masalalari alohida o`rin egalladi. Bu davrda xususiy mulkni huquqiy jihatdan himoya qilishni kuchaytirish mamlakatimizda har tomonlama baquvvat yurt egalari sinfini shakllantirish, fermerlik harakatini mustahkamlash, iqtisodiyotni yanada liberallashtirishni ta`minlash, tadbirk

bilamiz. Mahallaning aholisi ayniqsa yoshlarimizning ma`naviy axloqiy tarbiyasi bilan bog`liq masalalarni yechish ijtimoiy sohaning samarali faoliyat yuritishini ta`minlash, joylarda jamoat tartibi va xavfsizligini saqlash borasidagi hissasi tobora kuchayib bormoqda. Shu munosabat bilan mahalla faoliyatining huquqiy bazasini takomillashtirish, uning samarali faoliyat yuritish mexanizmlari va vakolatlarini kengaytirish bunda keyin ham ustuvor vazifa bo`lib qoladi. Mahallalar aholini aniq yo`naltirish asosida ijtimoiy qo`llab-quvvatlash, xususiy tadbirkorlik va oilaviy biznesni rivojlantirish markaziga aylantirish yo`lida boshlangan ijobiy ishlarimizni izchil davom ettirishimiz va yangi bosqichga kuchaytirishimiz darkor 1 . Bugun hayotning o`zi oldimizga fuqarolik jamiyati institutlari tizim

fikrlar xilma-xilligini hisobga olgan holda, yanada foalroq yoritish hozirgi davr talabi ekanini alohida o`qtirdi. Nodavlat ommaviy axborot vositalarining tobora kengatib borayotgan tarmog`i faoliyatining mualliflik huquqi va intellectual mulk himoyachisining, shuningdek axborot sohasiga bozor mexanizmini joriy etishning, normativ huquqiy ba`zasini takomillashtirishni ta`minlash muhim ahamiyat kasb etadi. Soha hodimlari mehnatini munosib baholash, ularni moddiy va ma`naviy jihatdan qo`llab-quvvatlash, gazeta va jurnallar tahririyatlarining mustaqilligi va erkinligini amalda ta`minlash bilan birga ularning mas`uliyatini ham oshirishni ko`zda tutadi. Bo`lib o`tayotgan saylovlarda xalqimiz, avvalo mamlakatimizda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlash siyosiy-ijtimoiy hayotimizni modernizatsi

hamkorlikni yo`lga qo`yish, mamlakatimizda ishlab chiqarilgan maxsulotlarga ichki talabni rag`batlantirish masalalari alohida o`rin tutadi 1 . Prezidentimizning ta`kidlaganidek “iqtisodiy o`sishni ta`minlash yangi ish o`rinlarini tashkil qilish bandlik muamosini hal etish aholining daromadlari va farovonligini oshirishda avvalo muhum o`rin tutayotgan kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni jadal rivojlantirish, rag`batlantirish va qo`llab-quvvatlashga alohida e`tibor qaratilishi O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi tasarrufidagi oliy ta`lim muassasalari tayyorlab chiqaradigan biz kabi yoshlarga bevosita bog`liq. Ana shunday imkoniyat va sharoitlarga o`z bilimimiz, ilmiy ijodiy salohiyatimiz bilan labbay deb javob berishimiz kerak” 2 . O`tgan yili mamlakatimiz hayo

Shu kunlarda hukumatimiz tomonidna “2010 yil - Barkamol avlod yili” munosabati bilan qabul qilingan davlat dasturi ana shu ezgu maqsadga erishish yo`lida, jami davlat va nodavlat manbalarni hisobga olgan holda mavjud barcha resurs va imkoniyatlarimizni safarbar etishni ko`zda tutadi. Dasturda belgilangan kompleks chora-tadbirlarni bajarish uchun 2010 yilda barcha moliyalash manbalari hisobidan 8 trilion so`mdan ortiq mablag`larni yo`naltirish mo`ljallangan. Ana shunday buyuk vazifalar va ularni amalga oshirish uchun ajratilayotgan mablag`lar ertangi kunimiz uchun bolalarimiz, farzandlarimiz baxti uchun mehnat qilish, fidoiylik ko`rsatish bu barchamizning muqaddas burchimizdir 1 degan fikrlari butun xalqimizning azaliy orzu-umidlarini va fikrini ochiq bir ifodalashdir. Yangi pedagogik texno

rivojlangan mamlakatlarda olimlar pedagogik texnologiya usulini ishlab chiqdilar, ular yaratgan pedagogik texnologiya takrorlanadigan pedagogik shakl bo`lib, ta`lim olishda rejalashtirilgan natijalarni kafolatlaydi. Pedagogik texnologiya nazariyasi va amaliyoti quyidagi qonuniyat va prinsiplarga asoslanadi. O`quv jarayoni uchun zaruriy moddiy texnik ba`zasini yaratishdir. Yuqorida keltirganimiz Prezident I.A.Karimov asarlari hamda yirik olimlarining bitiruv malakaviy ishi mavzusiga oid tadqiqotlari ushbu ishning metodologik asosini tashkil etadi. 7

KIRISH BITIRUV MALAKAVIY ISHINING DOLZARBLIGI: Hozirgi zamon ingliz tilida “Of” predlogli birikmalarning gapdagi o`rni va vazifalarini badiiy adabiyotdan olingan misollar asosida lingvistik tahlil qilib, uni batafsil yoritib berishdir. Ingliz tilidagi “of” predlogini turli xil ma`nollarda kelishini, misollar asosida o`zbek tilidagi tarjima varinati bilan qiyosladim. Bundan tashqari hozirgi zamon ingliz tilidagi “Of” predlogini misollar asosida lingvistik tahlil qildim. BITIRUV MALAKAVIY ISHINING MAQSADI VA VAZIFALARI: Bitiruv malakaviy ishmining maqasdi, ingliz tilidagi “Of` predlogining gapdagi vazifalarini, ularni o`rin holi, payt holi, toi`ldiruvchi vazifasida kelishini tranformatsiya usuli bilan aniqlashni tashkil etdai. Hozirgi zamon ingliz tilida “Of” predlogi, shaxs yoki predmetning

I BOB: Bitiruv malakaviy ishimning birinchi bobida: Hozrirgi zamon ingliz tilidagi predloglar haqidagi olimlarning fikrlarini, qarashlarini ularning gapdagi o`rni va vazifalarini, sintaktik vazifalarini misollar asosida yoritdim. Bundan tashqari Bitiruv malakaviy ishimning birinchi bobida so`z turkumlari haqida, predloglarnin turlari, ularning gapdagi o`rni va vazifalari haqida tuxtalib o`tdim. Hozirgi zamon ingliz tilida predloglar haqida turlicha fikrlarni aytishda S.Ulman predloglarni formal so`z deb qaraydi. Ular ingliz tilida 150 dan ortiq predloglar mavjud deb ta`kidlaydi. I I BOB: Bitiruv malakaviy ishimning ikkinchi bobida: Hozirgi zamon ingliz tilida “Of” predlogining gapdagi vazifalarini hol vazifasida, o`rin holi, payt holi, to`ldiruvchi vazifasida kelishini misollar orqali keli

ya`ni u lokativ sintaksema bo`lib keladi. Demak, “of” predlogi dan, ning, to`g`risida , haqida kabi ma`nolarida bitta gap bo`lagini bog`lab keladi. Agarda gapda “Of” predlogi tushib qolsa gapni tarjimasi, strukturasi buziladi, shuning uchun ham biz “Of” predlogini tushirib qoldira olmaymiz. 1) Afraid of what asked Frank – nimadan qurqamiz deb so`radi Frenk. 2) She died of a broken heart – U yurkaning yorilishidan o`ldi. Biz “Of” predlogini ishlatilishini badiiy adabiyotdan olingan misollar asosida ko`rib chiqdik. Endi, biz “Of” predlogini lingvistik tahlilini badiiy dabiyotdan olingan misollar asosida ko`rib chiqamiz. 1) Haw can I be of Service? – men qanday xizmatchi bo`la olaman (I Hawthorn at p 152). Bu gapda be of Service ( xizmatchi bo`la olaman ) gapda to`ldiruvchi vazifasida kelyapt

8) Frank was grateful to be outside of the Storm – Frenk burondan tashqarida bo`lganidan xursand edi. Out of the storm – o`rin holi vazifasida kelayapti. Bundan tashqari biz hozirgi zamon ingliz tilida “ Of ” predlogini birikmalarda ishtirok etishini badiiy adabiyotlardan olingan misollar bilan ko`rib chiqamiz. A pair of shoes, a cup of coffee, a bottle of wine, in front of us, to take care of, kabilardir. Ex. 1) about ten she takes a cup of coffee in to dad – Tahminan 10 larda u dadasiga bir chashka qahva olib bordi. 2) You`ll mead to take care of mother – Siz onangizni avaylashingiz kerak. 3) There was a pair of Sunglasses there – U yerda bir juft qora ko`zoynak bor edi. 4) It is a beautiful afternoon and sun is low in front of us – Bu chiroyli tushlik vaqt, quyosh qarshingizda charaqlar

predloglarni formallgini ta`kiodlaydi. V.V.Vinogradov yozishicha: moddiy borliqqa dunyosining otlarning kelishik formalarida narsalar bilan hodisalar bog`liqlik tushunchasini aks ettiradi. Shunday qilib, Vinogradov - predloglarda leksik ma`no borligini tan oladi. Predloglardagi leksik ma`nosini aniqlash usullari mavjud. Predloglar, o`rin – joy predloglariga zamon predlogiga va abstract munosabatlarni ifodalovchi predloglarga bo`linadi. Ingliz tilidagi prdloglar rus tili predloglari bilan tenglashtiriladi, birinchidan ular ekvivalentlar emas, ikkinchidan rus tilidagi predloglarning ma`nolari ham to`laligicha aniq emas. Shunday qilib, 1 ta no`malum predlog ikkinchisi orqali aniqlanadi. Burlakov fikricha: predloglar hech qanday bo`sh leksik ma`noni ifodalamaydi, va o`zini bog`liqlik funksiyas

mumkin emas deydilar. B.B.Xitom : - predlogni mavqeini tan olgan holda shunday deydi: “Predlog shunday so`zki u ot yiki olmosh va gapdagi boshqa so`zlar o`rtasidagi aloqani ifodalaydi. Predloglar o`zining haqiqiy ma`nosiga ega deb qarovchilar esa predlogning leksik ma`nosi borligi uning mustaqil so`zlar, otlashgan va fellashgan so`zlarning predlogli so`z birimalarning semantikasini o`zaro bir – biriga bo`lgan munosabatini intiqosidir, deydilar. M.I.Steblin Kamenskiy – ning fikricha predlogning ma`nosi predlogli so`z birikmadan tashqarida qarash mumkin, emas deydi. Ayrim olimlarimiz predlogning vazifasi to`g`risida gapirib, shunday deyishadi. Predlog vaqt, o`rin va boshqa ma`nolari bor. Bundan tashqari predloglar vaqt predloglari, o`rin predlogi, abstract aloqani bildiruvchi predloglar, ob;

turlichadir. Xaqiqatdan ham the pen is on the table, The cat is under the table 1 gaplarida o`rin – joyni ko`rsatuvchi predloglar o`rtasidagi dialektik qarama – qarshilik mavjudligi seziladi. Predloglar - umuman olganda yordamchi so`zlar safiga kiritilgan va sosiy so`zlarga qarshi qo`yiladi. Ayrim manbalarda ko`rsatilishicha 150 ta predlog mavjud. B.M.Plotnikovaning yozishicha yordamchi soz` turkumlari leksema sifatida mustaqil so`zlarga ega bo`lgan asosiy nominativ ma`nolardan mavhumdir. Predloglar predmetning rangini vazifasini, holatini, ularni leksik ma`nosini ifoda etmaydi. Predlog – bu yordamchi so`z turkumi bo`lib, so`z birikmalaridagi yoki gapdagi bitta mustaqil so`zni, ikkinchi mustaqil so`zga bo`lgan tobelikni ifodalaydi. Predlogning soni juda ko`p bo`lib ularning orasida oddiy,

“Of” predlogini har xil konstruksiyalar bilan kelishini tahlil qilish va shu gaplarni o`zbek tilida qanday berilishini tadqiq qilishdan iboratdir. Ko`pgina tilshunoslarimiz predloglarni yordamchi so`zlar safiga kiritishgan. Biz predloglarni so`z birikmasidagi vazifalarini o`rganib, va shu tariqa ularni matn yasashdagi o`rnini o`rgatish masalasi ular haqida ilmiy kuzatishlar olib borishimizga to`g`ri keladi. Bu masalani o`z vaqtida bajarilishi aktualligi shundaki, ular predloglarni so`z birikmasi deb qarashgan, keyinroq ilmiy izlanishlar natijasida ko`p olimlarimiz predlogni so`z birikmasi deb isbotlab berishgan oxirgi paytlarga kelib, predloglarni sintaksemli nazariyasini ko`tarib chiqqan. A.M.Muxindir – U predloglarni gapdagi ma`no va vazifalarini sintagmatik analiz qilishgacha borib yetd

bermoqchimiz. Ingliz tili predloglari va ularning bir qancha turlari mavjud. Bir predmetning ikkinchi bir predmetga yoki hodisaga bo`lgan aloqasini bildiruvchi so`z turkumi predlog deyiladi. Predlog ot, olmosh, otlashgan sifatlar son va gerundiylar o`rtasidagi aloqani ko`rsatadi. Predloglar morfologik strukturasiga ko`ra soda, yasama, qo`shma va murakkab bo`lishi mumkin. 1) SODDA PREDLOGLAR - Bir o`zakdan iborat bo`lib, boshqa ma`noli bo`laklarga bo`linadigan predloglar sodda predloglar deyiladi. Ingliz tilidagi sodda predloglar qadimgi ingliz tilidan saqlanib kelayotgan turg`un predloglardir. Sodda predloglar guruhiga kiruvchi predloglardan ba`zilari tarixan ikki qismga bo`lingan bo`sada hozirgi ingliz tilida soddalashib ketgan etimologik jihatdan ular qo`shma yoki yasama bo`lganligiga qa

2) Here are many magarines upon the table – Stol ustida bir qancha jurnallar bor. 4. MURAKKAB PREDLOGLAR: - Ikki yoki undan ortiq so`zdan tashkil topgan predloglar murakkab predloglar deyiladi. Murakkab predloglar qo`yidagilar: - by means of, in front as to, because of, from away, an accident, of, by way of. Yuqorida keltirilgan birikmalarning ayrimlari hali to`la predlogga aylanmagan. 1) The soldiers fight against fasicusm in spite of dangers – Soldatlar xavf vatarga qaramasdan fashizmga qarshi jang qildi. 2) Pete lost my dictionary note – books instead of me. – Petya mening lug`at daftarimni yuqotdi va o`rniga yangi daftar berdi. Predloglarning anglatgan ma`nosiga ko`ra predloglarni quyidagicha guruhlarga bo`lish mumkin. a) O`rin joy va yo`nalish bildiruvchi predloglar : - at, in, obout,

by reason of because of an account of, for fear of thaks to, for the sake of, in view of, in order to, by way of, for the sake of, in view of, in order to, by way to, for the sake of, e.t.c. Exemple: 1) and from that day to this every rhinoceros has great folds in his ikin and a very bad temper on account of the cake crumbs, inside (Kipling). 2) Because, I hoped that for the sake of the jest, my lord would wake some great Magic, and that the Quiuens would see it and be frightened. 3) But nearly always he is careful because of, the Eldest magician. 4) I put it all way some here, some there, and none too much anywhere, by reason of suspicion. g) Qiyoslashni, qarama – qarshi quyishni, ajratishni ifodalovchi predloglar: Like, unlike, in comparison with, in Spite of, in contrast with, in accord

1) Then followed a battle of books between them: (R.I.Stevenson) 2) He spoke to him as before over his should and in the same tone of voice. b) Aniqlovchi predlogni otdan ajratib turish mumkin: 1) He sank claily and my mother and I had all the inn upor our konds and were kept busy enough, without paying vweh regard to our unpleasant guest. b) Predlog o`zi aniqlab kelgan so`zdan ajralib, gapning oxirida kelishi mumkin: Exercice: There were not many men who wouldn`t take money frem a girl they were living with. 2) Some people it never heard of called Grunov. 3) What did he wake his money in? 4) A`ve nothing to be ashamed of Sarie said pashenately, I love him. 5) And what are you standing there for. I went to be kissed. O`zbek tilida predloglar yuqligi sababli, ular naglatgan ma`nolari, kelis

analizini fe`l sostavidagi predlogli birikmalarni analiz qilish kerak. Ularning sintaktik funksiyasini aniqlash, ularning chuqurroq tahlilini qilishga olib keladi. Predloglarning ma`nosi narsalarning bog`liqligi umumiy bitta forma munosabatidir. Predloglar bilan ifodalangan munosabatlar analizi narsalarni bir – biriga munosabatini aniqlashni qiyinlashtiradi va bu munosabatlar esa har biri uzviy bog`liqdir. So`zlarni o`zaro munosabati o`sha so`zlar borligida va uzaro munosabatidadir. Ingliz grammatitlari predloglarni fe`l birikmalari bilan qorishib ketganligi va ularni ot – kesim kompleksida ifoda etishini ko`rsatadilar hamda yagona bir ma`noni tashkil qilishini anglatadilar. Ma`nolarni qo`yilib ketish urninin, paytini sabab va maqsadini ko`rsatadi, va fe`l mazmuniga qo`shilib, predloglar h

Predloglarni paradigmatik ma`nosi abstrakt variantlari orqali aniqlash mumkin. Har bir prerdlogni semantic qatorda o`rganish juda ko`p tekstlarni analiz qilish va ularni funksiyalarini aniqlashga yordam beradi. Analiz va tahlil qilish uchun qo`yidagi predloglarni birikmasi chuqur ishlab, chiqilgan: About, above acrass, aginst, by, along, among, around, at, from, in front of, next to opposite, out of, outside, over, past, round, since, trough, throughout, forward, upon, with, within va kabi boshqalardir. Yordamchi so`zlarni va predloglarni umumkiyligini Grammatik funksiya tomonidan gap bo`laglari bilan bog`liqligidir. Predloglar – yordamchi so`zlar bo`lib, ularni otni va olmoshni boshqa so`zlardan sintaktek tobeligidan iboratdir. Agar ular so`z birikmasi deb qaralsa, predloglarda ham leksik

predloglar deb yana ikki go`rugga bo`linadi. Demak, predloglarni ma`nosini ularning gapdagi aloqasi predlogli birikmalar predloglarni yordamchi so`zlarga qo`shib o`rganilishi juda murakkab masaladir. Ba`zi oloimlar predloglarni gapdagi o`rniga qarab, ularning leksik ma`nosini borligi yoki yo`qligi haqida yozadilar masalan: Buyuk rus olimi V.V.Vinogradov predloglarni ikki guruhga bo`ladi: 1) Локальный , (O`rin holi) 1 2) Темпоральный (Payt holi). Ingliz tilidagi predloglarni o`rganish, rus tilidagi predloglardan farqi, va ularni taqqoslab o`rganish, ularning semantik sxemasini tuzish va ularni o`rtasidagi munosabatlarini aniqlash keyinroq misollar orqali batafsil ko`rsatiladi. Ingliz tilidagi birinchi aniqlangan predloglarni analiz qilish paytidagi xulosani beradi. Predloglarni ifodsalagan

olib keladi. Shu yuqorida aytilgan fikrlardan kelib chciqib, har bir predlog ustida alohida to`xtalamiz, va ularni ma`no va funksiyalarini aniqlashga tushamiz. Narsalarning bir – biriga bog`liqlik turi bo`lganligi sababali ularning gapdagi aloqalari vaqt doirasida sodir bo`ladi va ular uzviy bog`liqdir. Shuning uchun predloglar ham ma`lum sistema va ma`no kashf etgan holda o`zaro uzviy bog`liqligidir. Shuning uchun predloglar ham ma`lum sistema va ma`no kashf etgan holda o`zaro uzviy bog`liqligidir. Ular har bir predlogni alohida –alohida holga olib, ularni gapdagi vazifasini aniqlash maqsadga muvofiq bo`lardi. Endi biz predloglarni o`rin (lokal) ma`nosi haqida to`xtalamiz. O`rin joy ya`ni makon tushunchasi yagona birlik hisoblanib, narsa va predmetlarni borliqda yagona birlikni tashkil qi

tushuniladi. Shunday qilib, predloglarni leksik ma`nosidan ayirishga hech qanday asos yo`q. Predloglarni gap bo`lagi deyish mumkin. Obyektlarni bog`liqlik faktlarini ko`rsatuvchi va ma`nosini ko`rsatuvchi sifatida deb bilamiz. Konkret bog`liqlik turida ko`rsatilishicha o`zida alohida predlogning leksik ma`nosini ifodalaydi. O`tmishdagi mashhur rus lingvistlarini ham predlogning leksik qarashlari mavjud. K.S.Askanov, N.P.nekrasov, F.I.Buslaev , A.K.Vostokovlar predloglarda leksik ma`no borligini tan olishgan, lekin A.M.Peshkovskiy buni inkor etadi. A.A.Potebiya predloglarni formalligini ta`kidlaydi. V.V.Vinogradov yozgan edi: Moddiy borliq dunyosida otlarning kelishik formalarida narsalar bilan, hodisalar bilan harakati, sifatlar bilan bog`liqlik tushunchasini aks ettiradi. Kelishiklarning

variantlarini keltiradi. Leksik va grammatik yoki o`z leksik ma`nosini saqlagan yoki yo`qotgan predloglar va aynan grammatik funksiyani bajaruvchi predloglar deb tasdiqlaydilar. Predlogdagi leksik ma`noni aniqlash ususllari mavjud. Predloglar o`rin – joy predloglariga, zamon predloglariga va abstrakt munosabatlarni ifodalovchi predloglarga bo`linadi. Ingliz tilida predloglar rus tili predloglari bilan tenglashtiriladi. Birinchidan ular ekivalentlar emas, ikkinchidan rus tilidagi predloglarning ma`nolari ham to`laligicha aniq emas. Shunday qilib, bitta noma`lum predlog ikkinchisi orqali aniqlanadi. Burlakov – fikricha predloglar hech qanday bo`sh leksik ma`noni ifodalamaydilar va o`zini bog`liqlik funksiyasiga qarab, mustaqil semantic mazmuniga egadir. Predloglar – so`zlar bo`lib, aniq norm

xususiyatini sifatini oldindan aniqlab keladi, ya`ni bog`liq bo`lgan birikmasini ifodalaydi. Gap qurilishda predloglarning roli bo`lishida predlog odatda, ot, sifat, olmosh, son, ravish va fe`l so`z turkumlari bilan bir qatorda qo`yiladi. Predloglar – lingvistik terminlar lug`atida shunday deyilgan. Harakatga, holatga bo`lgan aloqasini kategorial ma`nosini tasvirlovchi so`z turkumidir. Haqiqatdan ham ayrim tilshunoslar predlogni gap bo`lagi ekanligining tan olmaydi. Morfologik munosabatda predlog – gap bo`algi bir qatorda qo`yib bo`lmaydi. Ularning har biri morfologik struktura o`z xususiyatlariga ega so`z ichiga flektivli va deravatsion morfemalarni qo`shgan holda o`z xususiyatlariga egadir. Lekin ularning mavjudligi gap birikmalarining faqatgina ularni hisobga olib, sintaksema variantlar

bo`lib xizmat qiladi. Demak, predlog ot yoki olmoshning gapdagi boshqa so`zlarga munosabatini ko`rsatuvchi yordamchi so`zlar hisoblanadi. Ingliz tilida va rus tilida predloglar mavjud. Lekin o`zbek tilida predloglar yo`qligi tufayli biz kelishik qo`shimchalaridan foydalanamiz. Predloglar ingliz tilida kelishik qo`shimchalar yo`qligi uchun ular ko`p hollarda o`zbek tilidagi kelishik qo`shimchalari vazifasini bajaradi. Gap tarkibida predloglar – mustaqil sintaktik holatga ya`ni pozisiyaga ega emas va mustaqil bo`lak bo`lib hisoblanmaydilar. Ular bog`liq bo`lgan so`zlar bilangina bittagina sintaktik guruhni tashkil etadilar. Gapdagi predloglar haqida B.A.Ilshi shunday deydi : - gap darajasida predlog o`z – o`ziga hech qachon gap bo`algi bo`la olmaydilar, asosiy markaz bo`lib, undan keyin ke

turkumi fifatida mustaqil so`z turkumlariga ega bo`lgan semantik umumiylikka ega emaslar. Ularning umumiyligi – funksional va grammatik umumiylikdir. Ba`zi bir olimlar predlog to`g`risida to`xtalib, predlog – bu yordamchi so`z bo`lib, u otning yoki olmoshning so`z birikmasi asosida boshqa so`zdan sintaktik tobeligini bildiradi. Ammo keyinroq esa predlogni qo`yidagicha ta`riflaydilar. Predlog – yordamchi so`z turkumi bo`lib, so`z birikmalaridagi yoki gapdagi bitta mustaqil so`zni, ikkinchi mustaqil so`zga bo`lgan tebelikni ifodalaydi. Rus lingvistlarining ayrim ishlarida predlogining leksik ma`nosi to`g`risida aniq bir butunlik berilmagan. F.I.Buslaev, A.X.Vostokovlar – predlogda leksik ma`no borligini umuman inkor etgan. Predlogning lingvistik ma`nosinio`rgangan bir nechta tilshunoslar o`z

Ingliz tilida “Of” predlogining ikki varianti ya`ni tarjimasi “ to`g`risida, haqida ” kabi ma`nolarni ham ifodalashi mumkin. Masalan: 1) You musn`t speak badly of him – siz uning to`g`risida yomon gapirmasligingiz kerak. Bu misolni tahlil qilsak, ko`rinib turibdiki, uning to`g`risida gapda hol vazifasida kelayapti. 2) You musn`t think badly this girl – siz bu qiz haqida yomon fikrga bormasligingiz kerak. Bu gapni analiz qilsak, bu qiz haqida o`zbek tiliga tarjima qilinganda to`ldiruvchi vazifasida kelayapti. Ingliz tilida “Of” predlogining uch xil tarjima varianti mavjud bo`lib, biror narsani tarkibini anglatganda dan bo`lib, ya`ni biror narsadan tashkil topganligini ifodalash uchun ishlatiladi. Masalan: 1) This house is built of bricks – Bu uy g`ishtdan qurilgan. Bu misollarda ko`rinib tu

1) Boy is it hot Said Joe pausing a moment to push a Strand of blond hair off his forehead. (The. H.E. at p 154) – Hoy bola bu issiq joy, bir necha daqiqa tanaffusda uning peshonasidan oq sariq sochining bir tolasini to`rtib utdi. 2) “Afried of what asked Frank – Nimadan qo`rqamiz deb so`ardai Frank. 3) For twenty dollars, I will take you anywhere on the Island of Barbadas he answered – Barbadasning biror orasida men sizdan 20 dollar olaman deb javob berdi dedi u. Bundan tashqari “Of” predlogi “ning” deb ham tarjima qilinadi. 1) She died of a broken heart – U yurakning yorilishidan o`ldi. 2) The three of them climbed aut of the car – Ularning uchchalasi mashinaga chirmashib chiqishdi. (Chreshid Enemy by partice p 76). 3) At first they heard nothing but the distant roor of the ocean and the

Biz ingliz tilidagi “Of” predlogini o`zbek tilida “ ning” ma`nosida kelishini yana misollar orqali ko`rib chiqamiz. 1) From a corner of the room young man appeared – uyning burchagida yosh odam paydo bo`ldi. Gapda “Of” predlogli o`rin holi vazifasisa ya`ni lokativ sintaksema bo`lib kelayapti. 2) He told himself as the Slowly wondered along the edge of the water – U o`ziga o`zi suvning chetida tentirab yurib, sekin gapirardi. 3) What about the rest of the papers Frank – Frenk gazetaning qolgan qismi nima haqida? (Clyde, Robert at p 38). 4) Around 3 o`clock a cool bruze pricked up from out of the west – saot 3 Lar atrofida sovuq shabada g`arbdan ko`tarildi. (T.S.center. at p 144). 5) They Strolled in the direction of the boat house – Ular kema uyining yunalishida aylanib yurishgan edi. (Clyd

14) It is one of those loced room mysteries – Bu maxfiy quluflangan xonalaridan biridir. (The Searlet letter p 79). 15) He turns at the sound of my voice – U mening ovozimdan turib ketdi. (Long arm sist p 49). 16) After about an hour of welcome I ask where my records are – Kelganidan taxminan bir soatdan oshdi, men yozuvlarimqayerdaligini so`radim. 17) He says he`s dropped aut of school – Uning aytishicha uning maktabdan ixlosi qolgan edi. (Clyde. Robert at p 114). 18) When we come out of the rest – room he was slepping – Biz dam olish xonasidan kelganimizda u uxlayotgan edi. (L a and I at p 30). 19) The nurses are all in and out of the room – Hamshiralarni hammasi xonadan tashqarida shu yerda edilar. 20) I floow him out of the green house – Men uni bog`dan tashqarida kuzatdim. 21) Dad is

28) I don`t want to take any of the nicklls with me – Menn ana u tangalarni o`zim bilan qolishlarini hihlayman. 29) At`s in an area of France the Morvan – Fransiyaning bu maydoni Marvan deb ataladi. 30) I`m wearing theree pairs Socks and gloves but it`s good painting light – Men 3 juft paypoq va qo`lqoplardan kiymoqchiman ammo u yaxhsi yorqin rangda bo`lsin. 31) I have no intenixi of eating that way – Meni bunaqa yeyish niyatim yo`q edi. 32) I`all put topether and of my quickie speciales – Men tezkorligimni o`zgacha yo`lga qo`yishim kerak. 33) At`s the kind of place I like, a yood non pressure fuling – Bu men yoqtirgan, yaxhsi ta`sir beradigan joy turi. 34) It`s a beautifl afternoon and sun is low in front of us – Bu chiroyli tushki vaqt va quyosh qarshimizda charaqlardi. 35) But mother`s

44) He Says he`s dropped out of School – Uning aytishicha, uning maktabdan ihlosi qolgan. 45) There`s a long pause on her end of the line – tarmoqning oxirida uzoq to`xtalish bor edi. 46) I think we`re both afraid of fooling are with this monster – Men o`ylashimcha biz ikkalamiz ham bu mahluqdan qo`rqardik. 47) I`m getting the rest of my money`s worth fro, thes water – Men pulimni qolgan qismini uylab ishlatmoqchiman. 48) When we come out of the rest room he was Sleeping – Biz dam olish xonasidan kelganimizda u uxlayotgandi. 49) He walks around in front of her – U uning atrofida yurdi. 50) May be people wouldn`t be so afraid of dying – Extimol odamlar o`limdan qurqmaslar. (Long arm and the leve Sister at p 30). Biz hozirgi zamon ingliz tilidagi “Of” predlogining gapdagi o`rni va uning o`zb

Bu gapda be of service (xizmatchi bo`la olaman) gapda to`ldiruvchi vazifasida kelyapti. 2) From a corner of the room a young man appeared – Uyning burchagida yosh odam paydo bo`ldi. (Im and the letter at p 192). 3) What a waste of a morning he Said – Bir kunni qanday bekor sarfladik dedi u. Demak bu gapda of a morning payt holi vazifasida kelayapti. 4) Frank was grateful to be inside out of the Storm – Frenk burondan tashqarida ekanligidan xursand edi. Out of the Storm – gapda o`rin holi vazifasida kelayapti. 5) Finally he Swings his legs and Side of the bed - Nihoyat u oyoqlarini silkitdi va krovat atrofida tebratdi. (Krovat atrofida) qaratqich aniqlovchi bo`lib gapda qo`shma gap va bog`lovchi bilan bog`lanayapti. 6) Hundreds of people`s lives have been this way – Yuzlab kishilar yashashn

Trunk at the boftom of it – Uning tagida ulakn yog`och – bu gap o`rin holi va aniqlash vazifasida kelayapti. 13) Its only one of Several we have to answer – U biz javob berdaigan bir qancha savollarining biridir. 14) Frank lifted the lid and realesed a cloud of musty air - Frenk qopqoqni ochdi va dimiqqan havoning bulutini chiqardi. Bu gapda a cloud of musty air - dimiqqan havoning bulutini chiqardi. Bu gap qaratqich aniqlovchi vazifasida kelayapti. 15) At the batoom of the trunk were three very dusty bottles of rum – daraxt tanasi tagida rumning changib ketgan 3 ta ishasi bor edi. Bu gapda of the trunk qaratgich aniqlovchi vazifasida kelayapti. 16) The tru them lay on the white Sand and let the sun warm them – Ularning uchalasi oppoq qumga yotishdi va ularga quyosh qizg`ish imkonini berdi

A pair of shoes, a cup of coffee, a bottle of vine in front of to take care of kabilardir. 1) I`m wearning three pairs of socks and gloves bet it`s good painting light - Men 3 juft paypoq va qo`lqoplardan kiymoqchiman, ammo u yaxshi yorqin rangda bo`lgan. 2) There is a pair of tall populars closing the left Side and spreading linden learning over a road twesting under on the right – Chap yonda novcha bir juft, yulduzlar va o`ng tomondagi yo`lakdagi joyga kambag`allar bor. 3) About ten she takes a cup of coffee to dad – Taxminan 10 larda u dadasiga bir chashka qaxva olib bbordi. 4) I back out of the kitchen – Men oshxonadan qaytib chiqdim. 5) You`ill need to take care of mother – siz onangizni avaylashingiz kerak. 6) There is only a giant pait of crossed ears over the door now – Hozir eshik

16) There was a pair of Sunglasses there – U yerda bir juft qora ko`z oynak bor edi. 17) Around 3 o`clock a cool of fure west I cool brure picked – Soat uchalr atrofida sovuq shaboda g`arbdan ko`tarildi. 18) The reciver was full of praise for the worse and for the artist – Taqrizchi ishi va artistligi uchun maqtovga to`la edi. 19) It`s hard to wake out a lot of them – Ularning ko`pinin qo`shib yozib yuborishdi. 20) None of this add fome interesting – Ularning hech biri haqiqatga o`xshamasdi. Demak, biz yuqorida frazeologik birikmalar ishtirok etgan misollarni ko`rib chiqdik “Of” predlogi agar gapda tushib qolsa, gapning strukturasi va tarjimasi buziladi. Shundan xulosa qilsak, to take care of, a let of, so`zlarida of predlogi ishlatilib, g`amxo`rlik qilmoq, bir qancha kabi ma`nolarda qo`ll

1) It was a man or what remained of a man - U odam edi yoki odam shaklidagi nimadir edi. 1 2 3 4 D 2 Np 1 NP 2 D 1 2) His Lars hummed with the aftershoek of the expolosive noice because of (by) – sabab hol. Portlash ovozi tufayli uning quloqlari qiyomatga keldi. 1 2 3 4 Np 2 D 2 Np 1 D 1 3) Time is mot one of my interest Said Yaines? – Men vaqtga qiziqmayman. 1 2 3 4 D 1 D 2 NP 1 Np 2 4) Frank was grateful to be inside out of the Storm – Frenk bo`rondan tashqaridan emas bo`lganidan xursand edi. (Lokativ sintaksema) o`rin holi. 1 2 3 4 Np 2 D 2 Np 1 D 1 39

5) Mother uses a medium amoutant of make up – ona qaytadan do`stlashish usulidan foydalanadi. 1 2 3 4 D 1 D 2 NP 1 Np 2 6) About ten she takes a cup of coffee in to Dad – Taxminan 10 larda u dadsiga bir chashka qahva olib keldi. 1 2 3 4 5 6 7) I beak out the kitchen – Men oshxonadan qaytib chiqdim (Lokativ sintaksema) o`rin holi. 1 2 3 4 Np 2 D 2 Np 1 D 1 8) You`ll need to take care of mother – Siz onangizni avaylashingiz kerak. (Protssual sintaksema). 1 2 3 4 Np 2 D 2 Np 1 D 1 9) Several times she jumped out of the car – Ba`zi paytlarda u mashindan sakrab tushardi. (Lokativ sintaksema) O`rin hol. 1 2 3 4 40

D 1 D 2 Np 1 2 Np 2 10) Dad spends a fair part of his free time in the greenhouse – Dadam o`zining asosiy bo`sh paytini bog`da o`tkazadi. (Obekt sintaksema) 1 2 3 4 5 NP 1 D 1 D 2 NP 2 11) He`s sitting on the side of a Yurnly table – U Gurnyning stoli qarshisida o`tirardi. (Lokativ sintaksema) O`rin holi 1 2 3 4 D 2 NP 1 NP 2 D 1 12) I sit him in the armchaire at his end of the end of the table – Men stolning oxiridagi kresloga o`tirdim. 1 2 3 4 5 NP 1 D 1 D 2 D 3 NP 2 13) I`m not afraid of the dark – Men qorong`ilikdan qo`rqaman. 1 2 3 41

D 1 NP 1 NP 2 14) I could sleep on a pile of nails – Men Mixlarning taxlami ustida uxladim. 1 2 3 4 D 2 NP 1 NP 2 D 1 15) I need more of Joans magical laughing – Men jonning sirli kulishiga ko`proq muhtojman. 1 2 3 4 5 D 1 D 2 NP 1 NP 2 16) He is taking notes of what I`m Saying – U men aytganlarimni yozib borayotgan edi. 1 2 3 4 D 2 Np 1 D 1 Np 2 17) You ill scratch the roof of the car 42

1 2 3 4 D 2 Np 1 D 1 Np 2 18) May be people wouldn`t be so afraid of dying – Ehtimol odamlar o`limdan qo`rqmaslar. 1 2 3 4 5 D 3 D 1 D 2 NP 1 NP 2 19) Pat takes a glass of orange juice and some coffee – Tem bir stakan apelsin sharbati va bir oz kofe oladi. 1 2 3 4 5 6 D 1 D 2 2 D 2 NP 2 Np 1 20) Dad takes his paers out of the glave compartment – Dadam o`zini qog`ozlarini qo`lqopsiz oldi. 1 2 3 4 D 1 D 2 Np 1 Np 2 21) He`s proud of himself – U o`zidan g`ururlanardi. 1 2 3 D 1 43

NP 2 NP 1 22) He holds his had out in front of him – U uning qo`lini qarshisida ushlab turdi. 1 2 3 4 5 D 1 D 2 2 D 2 NP 1 NP 2 23) Dad shows no signs of recovering – dadam tuzalganligi belgilari yo`qligini ko`rsatdi. 1 2 3 4 5 2 D 2 NP 1 D 2 NP 2 D 1 25) You can get out here – Siz bu yerdan keta olasiz. 1 2 3 D 1 NP 2 NP 1 26) I retreat in front of her – Men uning qarshisida ortga chekindim. 1 2 3 4 D 2 Np 1 Np 2 D 1 44

27) As we come out of Delibroles office, Dad takes a paper from his wallet – Delibroning ofisidan kelganimizda dadam savatdan uning qog`ozini oldi. 1 2 3 4 5 6 7 8 D 2 2 D 2 2 D 1 D 1 NP 2 NP 1 2 NP 1 2 NP 2 28) I promise to stay out of your way – Men sizning yo`lingizdan kelishga va`da beraman. 1 2 3 4 D 2 Np 1 Np 2 D 1 29) She died of a broken heart – U yurakning yorilishidan o`ldi. 1 2 3 4 D 2 Np 1 Np 2 D 1 30) They found the Wilkersons cheeking out of the hotel – Ular Velkersonlarni mexmonxonaning tashqari tekshirilganda topishdi. 1 2 3 4 5 6 45

2 D 2 2 D 1 D 1 D 2 NP 1 NP 2 31) Joe and Frank borrowed one of the hotels cars – Jey va Frenk mehmonxona mashinalaridan birini qarzga olishdi. 1 2 3 4 5 D 2 D 1 NP 1 D 3 NP 2 32) From a coner of the room a young man appeared – Uyning burchagidan yosh kishi paydo bo`ldi. NP 1 D 1 D 2 NP 2 33) Callie looked up at him from the bottom of the shaft – Calli quduqning tubidan unga yuqoridan qaradi. 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 D 1 D 2 D 3 34) Maybe answerd Frank reaching around the battom of the chest – Bo`lishi mumkin bo`lgan javob berdi Frenk sandiqning atrofiga yotdi. 1 2 3 4 5 6 46

D 4 D 1 D 2 D 3 NP 1 NP 2 35) Callie asked from the edge of her seat – Calli uning o`rnining chetidan so`radi. 1 2 3 4 5 D 3 D 1 NP 1 D 2 NP 2 36) What are you doing eut of bed? – Siz krovotning tashqarisida nima qilayapsiz? 1 2 3 4 5 D 2 D 3 D 1 NP 1 NP 2 37) The beach north of the hotel was warked by different from that to the south – Mehmonxonaning shimoldagi plyati janubdagisidan aniq farq qiladi. 1 2 3 4 5 6 2 D 4 2 D 3 D 1 D 2 NP 2 NP 1 38) Around 3 o`clock a cool brure picked up from out of the west – Soat 3 lar atrofida sovuq shaboda g`arbdan ko`tarildi. 1 2 3 4 D 2 D 1 NP 2 NP 1 47

39) They strolled in the direction of the baat hause – Ular kema uyining yo`nalishida aylanib yurishgandi. 1 2 3 4 D 2 D 1 NP 1 NP 2 40) The reviewer was full of pruise for the work and for the artist – Taqrizchi ishi va artistligi uchun maqtovga to`la edi. 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 D 1 D 2 D 3 41) We`ve heard so much about both of you Said Yari – Biz sizning ikkalangiz haqida ko`p eshitganmiz dedi Garri. 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 D 1 D 2 D 3 42) He has some of the finest tools. I know – Unda men bilgan ajoyib asboblardan borligini bildim. 1 2 3 4 5 6 NP 1 NP 2 D 1 D 2 2NP 1 2NP 2 43) I promise to stay aut of ypur way – Men sizning yo`lingizdan qolishga vada beraman. 48

1 2 3 4 D 2 D 1 NP 1 NP 2 44) There is the whir and thinke of slot machines – Bu kichik texnikaning shovqini va jarangli edi. 1 2 3 4 5 6 NP 1 NP 2 D 1 D 2 2 D 1 2 D 2 45) I don`t want to take any of those nickels with me – Men ana u tanglarani o`zim bilan olishni hohlayman. 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 D 1 D 2 D 3 46) But he`s lest the knack of doing for himself – Ammo u o`zining mahoratini yo`qotdi. 1 2 3 4 5 D 1 D 3 D 2 NP 1 NP 2 47) I`ll put together one of my quickly specials – Men tezkorligimni o`zgacha, qo`llashim kerak. 1 2 3 4 D 2 D 1 49

NP 1 NP 2 48) I get another picture of her – Men Yana boshqa ko`za pivo oldim. 1 2 3 4 D 1 NP 1 D 2 NP 2 49) I stay with him istead of going over to see mother – Men onamning ko`rgani borganing o`rniga qoldim. 1 2 3 4 5 6 D 1 D 2 D 3 D 4 NP 1 NP 2 50) Finally he sevings his legs and of the bed – Nihoyat u oyoqlarini silkitdi va krovat atrofida tebratdi. 1 2 3 4 5 D 1 D 1 D 2 NP 1 NP 2 51) He has a history of arterioscelosis – Unda aresteklarozning hikoyasi bor. 1 2 3 4 D 2 D 1 NP 1 NP 2 52) Frank was grateful to be iuside out of the Storm – Frenk burondan tashqarida bo`lganidan xursand edi. 50

1 2 3 4 D 1 D 2 Np 1 NP 2 D 1 53) The there of them put their luggage in the trunk of the cab – Ularning 3 tasi o`zlarining yuklarini ikki taksining chemadaniga qo`yishdi. 1 2 3 4 5 6 D 1 D 2 D 3 NP 1 NP 2 54) Our cab diver told us she died ofa broken heart – Bizning taksi haydovchimiz bizga uning yurak yorilishidan o`lganini aytdi. 1 2 3 4 5 6 NP 1 NP 2 D 1 2NP 1 2NP 2 D 2 55) At the foot of Callie`s bed was a coral shake – Sallining krovatining pastida marjon ilon bor edi. 1 2 3 D 1 NP 1 NP 2 56) Logan was Sittting far from the other at the other end of the table – Logan stolning oxirida boshqa stoldan uzoqdagi boshqa stoldan o`tirardi. 1 2 3 4 51

D 1 D 2 Np 1 NP 2 D 1 57) Frank lifted the li and released a long of mustry air – Frenk qopqoqni ochdi va dimiqqan havoning bulutini chiqardi. 1 2 3 4 5 6 7 D 4 D 5 NP 1 NP 2 D 1 D 2 D 3 58) It looked as if the hill was the buildings only means of support – U yordamining usuli faqatgina binolarning tepaligidek ko`rindi. 1 2 3 4 5 D 2 D 3 NP 1 NP 2 D 1 59) This is one of my uncles, who is very eccen tric – Bu mening tog`alarimdan juda juda g`alati tog`alarimdan biridir. 1 2 3 4 D 1 D 2 Np 1 NP 2 D 1 60) He turns (of tying) at the sound of my voice – U mening ovozimdan turib ketdi. 1 2 3 4 D 1 D 2 Np 1 NP 2 D 1 52

61) I smash two tablets of Elavil in a glass of water – Men Elavelning 2 ta tabletkasini stakandagi suvga tashladim. 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 D 1 D 2 D 3 62) When I was fifteen I bought one of the first portable record players – Men 15 yoshligimda ixcham o`lchamlarining bayonnomalarini sotib oldim. 1 2 3 4 5 6 2 D 4 2 D 3 D 1 D 2 NP 2 NP 1 63) Thery must come out of the grass – Ular maysalardan chiqishlari kerak. 1 2 3 D 1 NP 1 NP 2 64) When we come out of the rest room he was sleeping – Biz dam olish xonasidan kelganimizda u uxlayotgan edi. 1 2 3 4 5 D 1 2 NP 2 NP 1 NP 2 2 NP 1 65) I take his tray from the murse and put it in front of him – Men hamshiralardan uning natijalarini oldim, va uning qarshisiga qo`ydim. 1 2 3 4 5 6 53

D 1 D 2 2 NP 1 2 NP 2 NP 1 NP 2 66) These days it`s one of her main themes – Sh kunlarda u uning asosiy mavzularidan biri. 1 2 3 4 D 2 NP 1 NP 2 67) They`ll move her to another part of the hospital, then home – Ular u yotgan kasalxonaga ko`chdilar, keyin uyga. 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 D 1 D 2 D 3 68) About ten she takes a cup of coffee to Dad - Taxminan 10 larda u dadasiga bir chashka qaxva olib bordi. 1 2 3 4 5 D 3 D 1 D 2 NP 1 NP 2 69) There are hard traces of suspicion – Shubhaning izlari deyarli yo`q edi. 1 2 3 4 D 2 54

Np 1 NP 2 D 1 70) I back out of the room – Men xonadan qaytib chiqdim. 1 2 3 D 1 NP 1 NP 2 71) It is the stary of their relationship – Bu ularning dustligi haqida hikoyadir. 1 2 3 4 D 1 D 2 NP 1 Np 2 72) Its one of thase locked room mysteries – Bu maxfiy quluflangan xonalardan biridir. 1 2 3 4 D 1 D 2 Np 1 D 1 NP 2 73) Yainesss had lived on the Island most of his life – Gaynis o`zining hayotining ko`p qismini orolda o`tkazgandi. 1 2 3 4 D 1 D 2 Np 1 D 1 NP 2 55

74) Callie and I`ll cheek out the rest of the grounds – Calli va men maydonning qolgan qismini tekshiramiz. 1 2 3 D 1 NP 1 NP 2 75) Yet out of Runners Harbor – Kontrabantdagilarning boshpanasidan chiqib keting. 1 2 3 D 1 NP 1 NP 2 76) Hurry cried Joe above the sound of the storm – shoshil deb baqirdi bo`ronning ovozidan balndroq ovoz bilan. 1 2 3 4 5 6 D 1 D 2 D 3 NP 1 NP 2 77) He turns at the spound of my Voici – U mening ovozimdan turib ketdi. 1 2 3 4 D 1 D 2 Np 1 D 1 NP 2 78) Finally he sewings his legs and side of the bed – Nihoyat u oyoqlarinini silkitdi va krovat atrofida tebratdi. 1 2 3 4 5 56

D 1 D 2 D 3 NP 1 NP 2 79) At first he thought it had been part of one of his dreams – Birinchidan, u uni orzularini bir qismida bo`lganligini o`yladi. 1 2 3 4 5 6 D 1 D 2 D 3 D 4 NP 1 NP 2 80) They were interrupted by the muted sound of piano playing – Ularga pianino chaliganda ovozi halal berdi. 1 2 3 4 D 2 Np 1 D 1 NP 2 81) He wrapped his fingers around a length at railing seemed aut of place – U joining tashqarisida tuyulganda panjaraning uzunligi atrofida o`zning barmoqlarini bog`ladi. 1 2 3 4 5 D 2 D 3 D 1 NP 1 NP 2 82) Its only one of several we have to answer – U biz javob berdaigan bir qancha savollarining biridir. 1 2 3 4 5 2 N 2 3 D 1 57

2 N 1 NP 1 NP 2 83) Here Said Yaines with a dismissive wave of his hand – Bu yerda dedi Gaynis qo`lini rad qilgandek silkitib. 1 2 3 4 5 D 2 D 1 D 3 NP 1 NP 2 84) I need more of Jeans magical langluing – Men Jonning sirli kulishiga ko`proq muhtojman. 1 2 3 4 5 NP 1 NP 2 D 1 D 2 D 3 85) Carfully they searched every rich of the Hall way and all there of their rooms – Ehtiyotkorlik bilan ular zal va xonalarining uchalasidan hamma dyumni qidirishdi. 1 2 3 4 5 6 D 3 D 1 D 2 NP 1 NP 2 D 1 86) Callie asked from the edge of her – Callie Calli va uning o`rnini chetidan so`radi. 1 2 3 4 5 D 1 D 2 D 3 NP 1 NP 2 58

87) It first he thought it had beu part of one of his dreams – Birinchidan u uni orzularining bir qismida bo`lganligini uyladi. 1 2 3 4 5 6 D 1 D 2 D 3 D 4 NP 1 NP 2 XULOSA Mazkur Bitiruv malakaviy ishimning obekti bo`lgan “Of” predlogining, hozirgi zamon ingliz tilida qo`llanilishi “Of” – predlogli konketruktsiyalar va ularni o`rganishni tashkil qiladi. Ingliz tilida predloglar soni aniq emas, lekin ko`pgina olimlarimizni fikricha u 100 dan ortiq predloglar mavjud. Predloglar har xil ma`no berishi mumkin. Men bu Bitiruv malakaviy ishimni yozishda ayniqsa olimlar fikridan foydalandim. Predloglar odat bo`yicha yordamchi so`zlar qatoriga kiradi. 59

Birinchidan – Hozirgi zamon ingliz tilidgi “Of” predlogli birikmalarning gapdagi o`rni va vazifalarini badiiy adabiyotdan olingan misollar asosida lingvistik tahlil qildim. Ingliz tilidagi “Of” predlogli birikmalarni misollar asosida o`zbek tilidagi tarjima varianti bilan qiyosladim. Ikkinchidan – Hozirgi zamon ingliz tilida “Of” predlogli birikmalarning gapda to`ldiruvchi o`rin holi, aniqlovchi, kesim vazifasida kelishini transformatsiya qilish usulu bilan aniqladim. Uchinchidan – Ingliz tilidagi “Of” predlogli birikmalarning turli holatlarda ishlatilishi “Of” predlogining o`zbek tiliga tarjima qilganimizda shaxs yoki predmetni kimgadir yoki nimagadir taaluqli ekanligini ifodalab, “Of” ning deb tarjima qilinadi masalan: The door of my room – xonaning eshigi “ Of” predlogining ikkinchi tar

Bundan tashqari “Of” predlogining morfologik tuzilishim ba`zi so`zlarga sintaktik bog`lanishini, ilmiy asoslarga ko`ra o`rganib chiqdim. Ingliz tilidagi “Of” predlogini badiiy adabiyotlardan olingan misollar asosida A.M.Muxinning nazariyasiga asoslanib, sintaksim analiz qildim. Bundan tashqari men “Of” predlogli birikmalar, ya`ni birikma va iboralarni misollar asosida yoritishga harakat qildim. 1) To take care of – g`amxurlik qilmoq. Ex: 1) You`ill need to take care of mother – Siz onangizni avaylashingiz kerak. 2) A pair of – bir juft. Ex: 1) Ther`s a pair of tall populars closing the left side and a spreading linder leaning over road twisting under on the right – Chap yonda novcha bir juft yulduzlar va o`sha tomondagi yo`lakdagi joyda kambag`allar bor. 3) A cup of caffee – Bir payola kof

Bitiruv malkaviy ishimdagi Hozirgi zamon ingliz tilidagi “Of” predlogini lingvistik tahlili mavzusi yuzasidan, men kelajakda ilmiy ish olib borib, kelajak uchun foydali bo`lgan asarlar yaratish, lug`atlar tuzishni o`z oldimga maqsad qilib quydim. F O Y D A L A N I L G A N I L M I Y A D A B I Y O T L A R 1) “Ingliz tili grammatikasi” J.Bo`ronov, O`.Hoshimov. Toshkent 1964 y 2) R.A.Zaripova, D.O.Obidova. O.S.Yakinova “English” Toshkent 1992 y 3) Ф.Б.Погова, М.Ф.Пожкова «Английский язык за два года» Москва Просвешение 1993 г. 4) А.С.Бархударов «Грамматика английского языка» Москва 1973 г. 62

5) Черязова А.А. «Синтагматическаяб парадигматического появилас». 6) В . С . Аксиненко «Exercises in English preposition» Leningrad 1962 y. 7) T.N.Mixelson, N.V.Chepenskaya “O`zbek tilining amaliy grammatikasi”. 8) Kaushanskaya “English grammar” Moscow 1967 y. 9) “Macmillan English grammar in context” Michel Vince. 10) English grammar in use “Royamand Murphy”. 11) Advanced grammar in use Martin Hewrgs. 12) TOEFL – Michael A.Pyle. Ma and marry Ellen. F O Y D A L A N I L G A N B A D I I Y A D A B I Y O T L A R 1) E.Hemingway “A Farewell to arms” (H.E.N) 1971 240 bob. 2) H.E.N. “Green Hilles of africa” Moskva 1976 at p 150. 3) H.E.Hemingway “To have and have not” Moskva 1976 at p 100. 4) N.H.Hawthorne “The searlet letter” 198 p 120. 5) H.W.Hornton wilder “The bridge of sun Luis key” Moskva 19

6) A.H.A. Halley “The final diagnosis 1970 at p 169. 7) C.B. Щевцова “Baker`s doren” Москва 1989 at p 150. 8) Sciene fiction “Short stories and America” 1974 at p 52. 9) J.C.Ycova “The warmest memory” Moskva 1986 y. 10) Marry popinns “P.L.Travers” Moskva 1986 y. 11) L.Ch. “Agathe christic – seleeted stories” Moscow 1964 y. 12) I m Mayhams “The path of thunder” Moscow at p 235. F O Y D A L A N I L G A N L U G ` A T L A R 1) A.H.Hornby, A.S. Catenly, E.V. and wakefild “The advanced English: 1959, 1963 y. 2) Box K. “Adiomatic English” 1956 y. 3) C.B.American college “Dictionary Edited by C.L.Barnhart” new York 1960 y. 4) English – Russian and Russian – English dictionary Edited by O.S. Ahmemeva and Elirabett. A.M.Willson. 64

5) Inglizcha – ruscha – o`zbekcha lug`at I.Avlaev. O.S.Ahmanova and Elirabeth. 6) Русско – ўзбекский словарь «издательство» o`qituvchi Toshkent 1972 y. 7) Oxford “Advanced student`s dictionary”. 8) L.Horby “Axborot advanced leaner`s dictionary” 1998 y. ILOVA I Shartli belgilar va qisqartmalar: Yadroviy predikativ bog`lanish. Tobe bog`lanish. 65

Kordinativ bog`lanish. Noyadroviy predikativ bog`lanish. Oppozitiv bog`lanish NP 1 – Yadroviy predikastiya etuvchi. NP 2 - Yadroviy predikastiya etuvchi. D - Tobe bo`lak. NP 2 - Noyadroviy predikastiya etuvchi. Sb 2 - Substantiv Loc - Lokativ Tm - Temporal Abl - Ablativ All - allativ AC - aktiv St - stativ Obj - Obyektiv Ent - Entiritif Pas - pasterior ILOVA II Sintaksema Misollar soni Foizi % Lokativ 250 31 % Temporal 250 20 % Stativ - 50% Ob`yektiv 200 10 % 66

Aktiv 50 4 % Kauzal 25 4% Jami: 775 100% 67

Купить