Hozirgi zamon ingliz tilida yo`nalish semantikasiga bog`liq bo`lgan allativ predlogining tahlili. - Английский язык - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	64.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Английский язык

Hozirgi zamon ingliz tilida yo`nalish semantikasiga bog`liq bo`lgan allativ predlogining tahlili.

Купить

Hozirgi zamon ingliz tilida yo`nalish semantikasiga bog`liq bo`lgan allativ predlogining tahlili. Mundarija: Kirish ……………………………………………………………………….. . I bob. Fe`llarning o`timliligi va o`timsizligi haqida … ……………………... . 1.1. O`timli fe`llar haqida ………………………………………… … ……… 1.2. O`timsiz fe`llar haqida ………………………………………… … ……. 1.3. Hozirgi zamon ingliz tilida predloglar …………………………………. II bob. “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predloglar birikmalarining komponent va sintaksim tahlili ..……………………..……………………... 2.1. Komponent tahlili ……………………………………………………… . 2.2. Sintaktik, semantik tahlili… …………………………………………….. 2.3. “ Yo`nalishni bildiradigan allativ ” sintaksemasi … …………………….. 2.4. Lokativ sintaksema ... ............................................................................... 2.5. Temp o ral si

Bitiruv malakaviy ishimning dolzarbligi: Hozirgi zamon ingliz tilida yo`nalish semantikasiga bog`liq bo`lgan allativ predloglarni gapdagi o`rni va vazifalarini badiiy adabiyotdan olingan misollar asosida sintaktik-semantik tahlil qilib, uni batafsil yoritib berishdir. Ingliz tilidagi yo`nalishni bildiradigan predloglarni turli xil ma`nolarga kelishini misollar asosida o`zbek tilidagi tarjima varianti bilan qiyosladim. Bitiruv malakaviy ishimning maqsadi va vazifalari: Bitiruv malakaviy ishimning maqsadi ingliz tilidagi allativ ya`ni yo`nalishni bildiradigan predloglarning gapdagi vazifalarini, ularni o`rin holi, payt holi, to`ldiruvchi vazifalarida kelishini savol qo`yish orqali transformatsiya usuli bilan aniqlashni tashkil etadi. Allativ va yo`nalishni bildiradigan predloglardan to, towa

to predlogi – ga yo`nalishni ifodalaydigan va o`zbek tiliga –ga, -ka, -qa, tomonga, oldiga deb tarjima qilinadi. to Andijan – Andijonga, to London – Londonga, to me – menga, to my friend – do`stimga. Go to the table – stol oldiga boring. Soat yordamida vaqtini ifodalaganda to predlogi kam deb tarjima qilinadi. 8-55 it is five minutes to nine – besh minut kam to`qqiz. 9-40 it is twenty minutes to ten – yigirma minut kam o`n. Yo `nalishni bildiradigan allativ predlogardan yana biri into predlogi –ga, ichiga deb tarjima qilinadi. Go into your room – xonangizga kiring. Put it into your bag – uni sumkangizga solib qo`ying. 1. Don`t throw it into the water – uni suvga tashlamang. 2. Put this paper into your book – bu qog`ozni kitobingiz ichiga olib qo`ying. Yo`nalishni bildiradigan keyingi allat

2. Biror narsani maxsus tomonga yo`naltirganda the mountains to the north earth. 3. to holatni yo`naltirishni yoki sifatiga qarash orqali ifodalanadi. Bring, reduce, move, somebody to tears – kimnidir ko`z yoshidan to`xtata olmaslik. 4. to predlogi ayni bir vaqtni o`z ichiga oladi. From Monday to Friday – dushanbadan jumagacha. From morning to night – ertalabdan kechgacha. I watched the programme from beginning to end – men programmani boshlanishidan oxirigacha ko`rdim. He old kings servant was faithful to the end – keksa qirolning xizmatkori umrining oxirigacha sadoqatli edi. To before the start of smth – biror narsani foydalanishdan oldin. How long is it to lunch – tushlikka qancha vaqt ketadi. To predlogi as for as smth – riching smth – biror narsani, biror yo`lni bosib o`tsa bo`ladigan

I bob. Fe`llarning o`timli va o`timsizligi haqida. “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogli birikmalarning turi xil leksik va sintaktik qatlamlarida o`rganilib farqlanishi bog`liqlik jihatlari va analizlari haqida keltirilgan. Ishning e`tiborli tomoni shundaki, avvalambor yuqorida keltirilgan “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogi predlogli birikmalar zamonaviy ingliz tilida ko`p qo`llanilib kelinmoqda. Bu predlogning funksional jihatlari leksik va sintaktik konstruktsiyalari keng ko`lamda tahlil qilina boshlagach, ushbu predlogga bo`lgan olimlarning munosabati oshib bormoqda. Ushbu olmlarning o`timlilik boshqaruv xususiyati bilan bog`langan leksik bog`lanishi, qo`llanishi va leksemaning leksik xususiyati haqidagi fikrlari ham yo`q emas. Leksika doirasida o`timlilik boshqaruv xusu

Sintaksisda predlogning ko`pgina qonuniyatlari ochib berilmagan. Ishning nazariy xususiyati leksik hamda sintaktik til birliklarining turli qatlamlarining o`zaro birlashishi va munosabatini chuqurroq o`rganishdan iboratdir. Amaliy tomondan ishning qulaylik darajasi undagi qo`llanilgan nazariy asoslar til o`rganishda ayniqsa, fe`llarning o`timlilik darajasini chuqurroq izohlash katta ahamiyatga ega. Yo`nalishni bildiradigan allativ predlogli birikmalarning quyidagi vazifalarini o`rganish maqsadga muvofiq deb o`ylayman. 1. Yo`nalishni bildiradigan allativ predlogli birikmalarning semantikasini aniqlash. 2. Ushbu predlogli birikmalarning semantik bog`lanishlarini aniqlash. 3. Yo`nalishni bildiradigan allativ predlogli birikmalarning gapda tutgan o`rnini belgilash nazariyasini amalda qo`llash

Ish harakatining gap ob`ektiga yo`naltirilgan yoki yo`naltirilmaganligi semantik strukturasi deyiladi. Tilshunoslar semantik va formal o`timlilikning mos kelmasligi haqida gapiradilar. Ko`p fe`llar semantik jihatdan o`timliligicha qolib har xil kelishik formasidagi otni talab qiladi. Bu hodisa hozirgi rus tilidagi fe`llarga ham xosdir. Fe`llarning ana shu xususiyatlariga asoslanib, V.Vinogradov vositasiz o`timli va vositali o`timli fe`llarni bir-biridan farq qiladi. Fe`llarning qurilishiga ko`ra o`timli va o`timsizlilik turli usul va har xil formalar bilan ifoda etiladi. Masalan: hind, yevropa tillarida o`timlilikni ifodalash uchun tushum kelishigining o`zi kifoya qilsa, ingliz tilda bunga talay o`zgarishlar kiritiladi. Ingliz tioida fe`l bilan ifodalangan faoliyatning o`tuvchanligini fe`l

O`timli o`timsiz fe`llar ma`nolarining qanchalik mustaqilligiga qarab tilda ikki bo`lakli va uch bo`lakli konstruktsiyalar paydo bo`ladi. S-V ikki bo`lakli, S- V-O uch bo`lakli konstruktsiyalardir. Struktura jihatdan o`timli fe`l uch bo`lakli. NP1 – Vtr – NP2 o`timsiz fe`l ikki bo`lakli NP1 – Vintr bo`ladi. I had noticed that. O`timli o`timsizlilik ingliz tili fe`l sistemasida murakkab masala hisoblanadi. Ushbu masala yuzasidan professor B.A.Ilish fe`llarni o`timli va o`timsizga ajratishi masalasi nazariy grammatikasidagi eng qiyin masalalar qatoriga kiradi deb yozadi. Eng murakkab masala fe`llarning o`timli o`timsizligi chegarasini aniqlashdir. Qadimgi ingliz tilida ham bu chigallik mavjud bo`lgan. Ammo bu davrga kelib, qo`shimchalarning borligi faoliyatni ma`lum darajada ob`ektga yo`nalt

Sintaktik birikish usuliga ko`ra o`zidan keyin vositasiz to`ldiruvchini qabul qiladigan fe`llar o`timli fe`llar deyiladi. He could hear the noises from the street. (AIV). Youth only recognizes Age by fits and starts. John, for one had never really seen his fathers age till he come back from Spain. Shunday o`timli fe`llar borki, ular vositasiz to`ldiruvchisiz qo`llaniladi. Masalan: to take, to make, to give, he would take her away from all the lies (MMM25). Arthur signed the receipt, took his papers and went out in dead silence. O`timli fe`llarning yana shunday turi borki, ular ham to`ldiruvchi ham to`ldiruvchisiz qo`llaniladi. Ular to read, to write, to hear, to see. I have seen man reading aloud from such book. From the time no one had seen him. I heard shouting from all sides. Once Rafe

1.3. Predloglar haqida umumiy ma`lumot. Qadimgi davr ingliz tili grammatik tuzilishida predloglar eng muhim birikmalardan biridir. Ular gapda turli xil bog`liqlikni ifodalashda xizmat qilganlar. O`rin-joy, vaqt, sabab kabilarni ifodalagan. Ba`zi ingliz tili predloglari boshqa so`z turkumlari predloglar esa boshqa so`z turkumlaridan yasalgan. Ammo shuni aytish kerakki, bu klassifikatsiya ma`lum darajada sodda va aniq bo`lib, sodda turdagi predloglar qadimgi davrga ba`zi so`z turkumlaridan olingan. Asosiy predloglar till, at, towards, to. Ravishlar kabi ba`zi predloglar ham s qo`shimchasini olgan qadimgi ingliz tilidagi predlog ko`rishida namoyon bo`ladi. Ingliz tilidagi ba`zi predloglar kengt ma`noda qo`llaniladi. Masalan, ayrim predloglar, kelishiklar o`rnida ishlatila boshlagan. Yangi dav

Predloglarni umumiyligi funksional va grammatik umumiylikdir. Hozirgi zamon rus tili grammatikasida predlog to`g`risida to`xtalib, “predlog” bu yordamchi so`z bo`lib, u otning yoki olmoshning so`z birikmasi sostavida boshqa so`zdan sintaktik tobeligini bildiradi. Ammo keyinroq esa, predloggni quyidagicha ta`rifladilar. Predlog bu yordamchi so`z turkumi bo`lib, so`z birikmalaridagi yoki gapdagi bitta mustaqil so`zni ikkinchi mustaqil so`zga tobeligini ifodalaydi. Rus lingvistlarining ayrim ishlarida predlogning leksik ma`nosi to`g`risida aniq bir butun fikr bo`lmagan. F.I.Buslaev, A.X.Vostokovlar predlogda leksik ma`no borligini tan olganlar. A.M.Peshkovikiy esa predloglarda leksik ma`no borligini umuman inkor etgan. A.A.P. esa predloglarni formaligiga e`tibor bergan. Lekin V.Vinogradov esa

o`ziga xos ma`nosi nafaqat predlogli so`z birikmasidan tashqari ham o`ziga xos ma`noga ega deb qaraladi. Ammo ko`pgina tilshunoslar bu holatni ya`ni predlogning leksik ma`nosi hamma predloglarga tegishli emas deydilar va ularning fikricha leksik predloglar va grammatik predloglar bo`lishi mumkin yoki o`zining leksik ma`nosini yo`qotgan va o`z ma`nosini saqlab qolgan predloglar bundan tashqari leksin bo`sh: ammo faqat grammatik funktsiyani bajaruvchi predloglar bo`lishi mumkin. Har xil grammatikalarda, predloglar to`g`risidagi bo`limlarda, predloglar masalasi hal qilishda ularning leksik ma`nolarini cheklash masalasi u yoki predlogga tegishlidir. Ayrim aftorlar predlogning vazifasi to`g`risida gapirib, shunday deyishadi: predlogda faqat o`rin va boshqa ma`nolar bor. Bundan tashqari predlogl

ularning orasida oddiy, qo`shma, yasama, boshqa so`zlardan o`tgan sifatdosh tipli va boshqa turlari mavjuddir. A.A.SHaxmatov faqat predlog ravishli birikmalarda, predloglarning ma`nosi borligini tan olib, shular hisobiga shunday so`zlar bo`lgan. Okolo va boshqa so`zlarni kiritadi. Biroq, ravishli predlog va predloglar uchun munosabat va aloqalarni quyidagi turlarga bo`ladi: 1. Komitativ (o`zaro). 2. Kauzal (sabab). 3. Final (tugallangan). 4. Oblativ (yo`naltirilgan). 5. Distrubiutiv (chegaralash). 6. Modal. 7. Transpressiv (o`tish). 8. Delibirativ. 9. Passiv. 10. Komparativ (qiyosiy). 11. Temporal (vaqt). V.V.Vinogradov bu ro`yxatni yanada rivojlantirib, hozirgi zamon rus tilida predlog bajaradigan munosabatlarni quyidagicha tasvirlaydi. 1. Lokal yoki joy. 2. Temporal vaqt. 3. Komitativ ya

8. Distribiutiv chegara. 9. Limitativ chegaralngan. 10. Passiv, qaratqich yoki bir narsaga tegishliligini ifodalaydi. 11. Genetik, kelib chiqish tur va boshlanishni bildirishi ma`nosida ishlatiladi. 12. Komporativ. 13. Modal aloqalar va harakat yo`llari. 14. Final maqsad. 15. Kauzal (sabab). 16. Instrumental. 17. Dembirativ, mazmun, fikr, nutq, hissiyot ob`ekti maqsadida ishlatiladi. 18. Ichki hissiyot. 19. O`rnida yoki birovning o`rnida vazifa sohasida bo`lish. 20. Ichki tobelik va boshqalar. Yuqoridagi predloglarning turlaridan ko`rinib turibdiki, predloglar gapda fe`lning leksik ma`nosidan kelib chiqib, ular har xil yo`llarni ifodalash uchun ishlatiladi. Ayrim predloglar vaqtni, boshqalari esa joyni yana birlari esa holatni va shu kabi holatni ifodalaydi. Kerakli predloglarni to`g`ri ta

a) otni otga munosabati yoki olmoshga agar ot so`z turkumidagi so`z boshqa lbir ot turkumiga xos bo`lgan so`z oldida ishlatilsa, unda bir so`z aniqlovchi vazifasida keladi. Masalan, he bought an apple tree… was broken. b) otning sifatga munosabati (predlog) oldidan kelgan ot to`ldiruvchi va hol b o`lib keladi. Masalan: hens was delighted with his new skates. v) otning fe`lga aloqasi: predlog oldidan kelgan ot to`ldiruvchi, hol bo`lib keladi. d) predloglar nafaqat so`zlarni balki gaplarni ham bir-biriga bog`lash uchun xizmat qiladi. Masalan: he begin to think of what presents he would like to take home to the other. Eslatma: to`ldiruvchini ergashtirib keladigan fe`lni anglatuvchi predloglar, to`ldiruvchi ergash gapning oldidan tashlab ketiladi. Masalan: I insist that he should come up with

Masalan: but he sounds as though he knows what he is talking about. Olmosh toldidan kelgan predlog kuchsiz urg`uga ega. She wrote the words to them herself. Agar predlog ma`nosini ta`kidlasa, u urg`u oladi. Masalan: the book was in the table not on it. Morfologik strukturasiga ko`ra predloglar quyidagicha klasifikatsiya qilinadi: 1. Sodda predloglar (simple) till at into to va boshqa predloglar. 2. Yasama predloglar (behind, bellow, across, a long) va boshqalar. 3. Qo`shma predloglar (inside, outside, within, without) va boshqalar. 4. Murakaab predloglar (because, of, in front of, in spite of). Anglatgan ma`nosiga ko`ra predloglarni quyidagi turlarga ajratish mumkin. O`rin-joy va yo`nalish predloglari after, before, at, from, till, into, at… Muhimlikni ko`rsatuvchi predloklar by, with, bec

Predloglarning tarjima yo`llarini o`qitish usulidan ko`proq foydalanishimiz kerak va tarjimali predlogli mashqlar yo`llarini rivojlantirishimiz maqsadga muvofiq deb o`ylaymiz. Men shu aytilgan fikrlarsiz bizning fikrimizga chet tillarni o`qitish metodikasini ilmiy asosda tahlil qilmasak kerak. Predloglarning ishlatilishidagi xatolarini oldini olish uchun har xil ishlatilishi muqarrar bo`lgan gapdagi predloglarni ishlatishga tayyor bo`lishlari kerak. Predlog sintaktik yoki leksik qatlamda ishlatilgan. Chunki predlog ham sintaktik, ham leksik qatlamda ishlatiladigan ob`ektdir. Predlog leksik qatlamda boshqaruvchi ifodalaydi va fe`l leksemasi bilan ot leksemasi o`rtasidagi aloqani ifodalaydi va bu birlik fraza deb qaraladi. Predlog yoki olmoshning gapdagi boshqa so`zlarga munosabatini ko`rsat

I have no objection to that. Predloglar ko`pgina iboralar va birikmalar tarkibiga kiradi. in vain – behuda, bekorga, at last – nihoyat, for ever – abadiy, umrbod, ot the one (other) hand – bir tomondan. Predloglar quyidagicha guruhlarga bo`linadi. a) sodda (in, to, at, from...) b) qo`shma (into, upon, throughout) d) predlog vazifasini bajaruvchi so`zlar guruhi (according to, by means of). Ba`zi predloglarning shakli ravishlar bilan mos keladi. Predloglarni ravishlardan ularning gapdagi vazifasiga qarab farqlash mumkin. Tpredloglar otlar (olmoshlar) bilan gapdagi boshqa so`zlar o`rtasidagi munosabatni bildirib keladi. Ular mustaqil so`zlar emas, yordamchi so`zlar bo`lganligi uchun urg`ulanadi. Masalan, predlog vazifasiga u zinadan yuqoriga chiqdi. Ravish vazifasida esa I looked up and saw a

Ammo quyidagi hollarda predlog o`ziga qarashli bo`lgan so`zning oldida emas, gapning oxirida keladi. (Fe`ldan keyin keladi, agar to`ldiruvchi bo`lsa, to`ldiruvchidan keyin keladi). a) Ko`chirma va o`zlashtirma so`roq gaplarda predlog what, who, which olmoshlariga yoki where ravishiga qarashli bo`lganda gapning oxirida fe`ldan keyin, to`ldiruvchi bo`lsa to`ldiruvchidan keyin kelishi mumkin. Ammo predlog so`roq so`zlardan oldin ham kelishi mumkin. What are you looking at? Who did she speak? Ask him where he got this book from. b) Aniqlovchi ergash gapni bosh gapga bog`laydigan nisbiy olmoshdan oldin kelgan predloglar gapning oxirida fe`ldan keyin, agar to`ldiruvchi bo`lsa to`ldiruvchidan keyin kelishi mumkin. Predloglar nisbiy olmoshdan oldin ham kelishi mumkin. The house which he lives in i

A lived there from 1925 till 1930. Uchinchidan, (boshqa predloglar bilan birikib keladi). The sun appeared from behind the clouds. The arbitrators are a pointed from among he members of the foreign. Trade arbitration commission. The children fell from grace. I came to take a different approach from Lest at (AIV 26). From predlogi ko`proq quyidagi fe`llar orqali birikib keladi. To by from – dan sotib olmoq. To judge from – dan xulosa qilmoq. To make from – dan yasamoq. Cheese is made from milk – Sutdan pishloq tayyorlanadi. To save from – dan saqlanmoq. They succeeded in saving the house from the fire. To suffer from – dan azob chekmoq. He suffered from heat while he was in the Crimea. Komponent va sintaksem analiz haqida umumiy ma`lumot. Tilshunos olim B.A.Ilish ko`p lingvistlarga o`xshab

1. Komponent analiz. 2. Sintaktik analiz. Ushbu konseptsiyaga suyangan holda gapning tarkibida elementlar sintaktik birlikka ega deb aytamiz. Ma`noli (differentsial) hislatlar sintakmatik rejalarda mavjud. (bitta gapning tarkibida) va paradigmatik rejada (ikkita yoki uchta gapni taqqoslaymizda) bir turdagi birikmalar gapning komponentlari deb ataladi. Ular differentsial sintaktik hislatlarni bildiradi va biz ularni taqqoslaganimizda ham gapdagi semantik aloqalarni eng kerakli deb bilamiz. Ikkinchi gapdagi birliklar sintaksemalar differentsial sintaktik, semantik hislatlar bilan alohida ajralib turadi. Agar predikativ aloqaga egaligi yaqqol ko`rinadi. Aniqroq aytsak, yader mahsulot komponenti (NP) va kesimi ya`ni yader mahsulot (NP) yana bir sintaktik aloqada bu holat bo`ysunishi yoki subor

Sintaksema atamasi lingvistikada yaqindan boshlab ishlatiladi. Biz ushbu fikrga qo`shilamiz, ya`ni sintaksema elementlar sintaktik birlik deb tushuniladi. Bu ma`noning ichida sintaktik semantik hislatlar bor. Ular bizga identiv hislatlarning farqiga borishiga yordam beradi. Formal hislatlar esa sintaksema bilan distribiutiv aloqadosh, biroq pozitsion yo`nalishlar ham gapning tarkibida joylashishi mumkin. Hatto boshqa sintaksema bilan ham birlashadi. Shunday qilib sintaksemaning sintaktik semantik holatini aniqlashda formal idstribiutiv ko`rsatkichlarni bilishi lozim. Tilshunos A.M.Muxin sintaksemani sintaksis in variantiga e`tibor beradi va eelementlar sintaktik birlikni invariant deb izohlaydi. Shu nuqtai nazardan kelib chiqqan holda sintaktik darajalarda birliklar yo`q deymiz. Ichki va t

1. Gap bo`laklarini, komponentlarini, ular o`rtasidagi sintaktik bog`lanishlarini belgilashda, gapda so`zlarni navbatma-navbat tushurib tekshirib ko`ramiz. The light come from the gray sky. … come from the gray sky. …. The light. …. from the gray sky. … The light come. Transformatsiya qilingan gaplarga nazar tashlasak, ulardan dastlabki ikki gap ingliz tili grammatikasi qoidalariga to`g`ri kelmaydi. Ya`ni biz ularni gap deb qaray olmaymiz. Chunki har ikki gapda ham gapning asosiy bo`laklaridan biri yoki kesim yetishmaydi. Gap bo`lishi uchun esa ularning har ikkisi ham mavjud bo`lishi lozim. Chunki ular biri ikkinchisini taqozo etadi. Ular o`rtasidagi sintaktik bog`lanish ham o`zaro biri-ikkinchisi tomon yo`nalgan bo`ladi. Aniqroq qilib aytganda, ular gapda pridikativ bog`lanish orqali o`z

o`rniga there, here o`rin-joy ravishlarini keltirish yo`li bilan foydalanamiz. O`timli lekisk, leksik-semantik guruhlarni aniqlashda ularning til leksik tengligidagi tashkiliy tartibi hisobga olinadi. O`timli leksim guruhlari ham ma`no, ham rasmiy belgilarda hosil bo`ladi. U yoki boshqa lesik-semantik guruh birligini belgilaydigan ma`nolari shundan iboratki, o`timli leksemalar o`xshash va umumiy mazmunga ega. Bu yoki boshqa guruhlardagi o`timli leksemalarning rasmiy va distribiutiv belgilari shundan iboratki, shunga mvofiq guruh a`zolari leksem to`ldiruvchi, semantik turkumlar bilan biirkadi. O`timli fe`lli leksemalarning o`timsizlardan farqi shundan iboratki, ularni boshqaruvga tobeligi xususiyatiga ko`ra leksik-semantik guruhlariga kirishish mumkin. Bu guruhni qo`llash uchun biz metodlas

bog`liqligi va boshqalar yotadi. Bu asoslar ekstralingvistik va lingvistik faktlarga asoslanadi. Semantik chegara tematik umumiyligini oladigan so`zlarni birlashtiradi va bunday so`zlarning u yoki bu so`z turkumlariga taalluqliligi muhim rol o`ynaydi deb ta`kidlaydi. N.B.Banin. Biz leksemalarni tizimli guruhlarga jaratilishi paradigmatik xossasiga mos bo`lgan turlar ayrim kichik tizimlarni ochib berish asosiy maqsad hisoblanaddi deb o`ylaymiz. O`timli leksemalarning leksik-semantik guruhlarini biz mikrosistema leksik, grammatik, turkum chegaralarida ajratiladigan ayrim kichik tizimlarda ko`rinadi. Ilmiy yo`nalishimiz davomida o`timli fe`llarni aniq leksik- semantik guruhlarga ajratish bir necha xususiyatlarga qarab amalga oshiriladi. Hamda quyidagi guruhlarga bo`linadi. N.B.Banin. Leksik-s

Green ford had followed him from the line village (JAR 18). Another ship racing up from the cast. LCG 2 O`timli fe`llar turkumida “birovdan qochmoq” ma`nosini ifodalagan 7 ta fe`li o`z ichiga oladi. To fleck – qochmoq, break away – dabdurustdan qochmoq, to get away from – qochib qolmoq, bolt – qochmoq, bound – tez yurmoq. Ushbu guruhga tegishli fe`llarni quyidagi fe`llarda ko`rib chiqamiz: He just didn`t manage to run away from them (WMC 76). I might have fled from lest at (AIV 262). I broke away from her (AIV 262). Ular ham yuqoridagi modelga asoslanib yasaladi, ya`ni Vtr + from + S. Ushbu LSGdagi fe`llarning boshqa fe`llardan farqi shundaki ular turli xil semantikaga ega bo`lgan otlar bilan birikish xususiyatiga ega. Came – kelmoq, arrive – yetib kelmoq, return – qaytib kelmoq, rall out

LCG-4 ko`zini olib qochmoq ma`nosini ifodalovchi 7 ta fe`li o`z ichiga oladi. Look away from – ko`zini olib qochmoq. Blink – ko`zini tez ochib yopmoq. See – ko`rmoq. Watch – ko`rmoq. Glance – nazar tashlamoq. Eye smb from – tikilmoq. Bu o`timli fe`llar quyidagi iboralarda keltirilgan: to glance from me; watch from her; see from this; turn away from; the window; look away from her; turn away from the fire; turn away from Claudia; look away from me; look away from use, turn away from him. Bu o`timli fe`llar ko`pincha jonli otlar ya`ni shaxslar, olmoshlar bilan birikadi. Ushbu iboralarni quyidagi misollarda ko`rib chiqamiz: She turned away from him. I was looking up from my place. The little eyes blinked rapidly from a face (MMM 129). He looked away from use. (NBA 27). I turned away from her

tushunish mumkin. Predloglarning tildagi morfologik eruslariga tegishli grammatik an`analariga o`z aksini topdi. Grammatikada predlog avvalo morfologiya bo`limida ko`rib chiqiladi. Chunki ular ham ot, sifat, son, ravish, olmosh, fe`l kabi so`z turkumlari bilan bir qatorda turadi. To`g`ri, ayrim tilshunoslar predlogni so`z turkumlari qatoriga kiritishmaydi va buning uchun mavjud asos kerak bo`ladi. Haqiqatdan ham morfologik asoslarda predlog so`z turkumlariga qiyos etilmaydi, bulardan har biri har ehtimolga qarshi yevropa tillarida morfologik strukturada o`z xususiyatlariga ega, ya`niki u so`z o`zgartiruvchi va so`z yasovchi morfemalarni o`z ichiga olgan holda. Xususan predloglar morfologik vositalarni ifodalaydi. Chunki ularning ko`pchiligi morfologik eelemntlardan tashkil topgna. Asosan s

A.M.Muxin “Sintaksemny analiz i problem urovney yazka” 1980, 237 b. gapdagi biron gap bo`lagicha tobe bo`ladi. Yuqoridagi gapda him – to eat gap bo`laklari orasida noyadroviy predikativ bog`lanish mavjud: Buni isbotlashda biz tushurib qoldirish va o`rniga qo`yish metodidan foydalanishimiz mumkin. I forced him to eat … Him to eat … he ate. Ana endi sintaktik bog`lanishlardan bo`lgan subordinativ bog`lanish haqida qisqacha so`z yuritamiz. Subordinativ bog`lanish sintaktik bog`lanishlar orasida eng keng tarqalgan turidir. “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogli birikmalarning sintaktik semantik tahlili Bir va ikkinchi darajali bo`laklar nazariyasi kabi sintaksim tahlil nazariyasi ham til birikmalarining gapda sintaktik-semantikasini aniqlashga qaratilgandir. Sintaksim nazariyasining ling

“Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogli birikmalar hozirgi ingliz tilida juda keng tarqalgan bo`lib, ular rang-barang semantikaga egadirlar. Ya`ni ular gapda har xil sintaktik-semantikani ifoda eta oladilar. Izlanishlar shuni ko`rsatadiki, biz to`plagan misollar obyekt, lokativ semantikadagi yo`nalishni bildiradigan allativ predlogli birikmalarni tashkil qiladi. “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogli birikmalarning sintaktik-semantikasini aniqlashda lingvistik transformatsiya usulidan foydalanamiz. Ushbu predlogli birikmalarning lokativ semantikasini aniqlashda yo`nalishni bildiradigan allativ predlogli birikmani o`rin ravishi there bilan almashtirib ko`rsatamiz. Tajriba natijasida yana yo`nalishni bildiradigan allativ predlogli birikmalarning there o`rin ravishi bilan almashtir

Bu yerda roof tops lokativ sintaktik semantikani ifodalagan. Subordinativ sintaktik bog`lanish orqali ifodalaydi. The strange ship come up from the cast. (WNTR 77). The east – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. The motor boat come from the mainland The mainland – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish Carolyn come home from work. Work – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Each was come from somewhere (RBA 400). _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

Somewhere – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Averages come from the wars Wars – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Green Ford had followed him from the tiny village (JARF 18). Before return from the house. House – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. M.r. Justice had to be roused from hotel (ATW 123). Hotel – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. I turned away from the window. Window – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. He would come down from his room. Room – lokativ semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Their father got a letter from Australia. _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

From predlogli birikmalar to`ldiruvchi ma`nosini anglatuvchi obyekt semantikasini ham ifoda etadi. Misol: I could laughter erupted from her. (AIV 200). Bu yerda obyekt semantika her egalik olmoshi bilan ifodalangan subordinativ sintaktik bog`lanish. It would wash from her eyes (AIV 207). Her eyes – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. I was walking away from her. (AIV 210). Her – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Laughter creped from him (AIV 214). The word burst from her lips (ATN 134). _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

Her lips – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Her feet shot off from me (AIV 230). Me – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Bolivar happed down from the small ladder (JAR 25). Small ladder – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. He would take her away from all the lies. (MMM 25). All the lies – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Have you learned the teacher arts from my uncle. People struggled from them (WNTR 158). Them – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Captain Smith rusher onto the bridge from his cabin. (WNTR 49). _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

The soft – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. You and Dad build this company from scratch. Scratch – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. It is from Adam. (SGY 157). Adam – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Some foots are bad from birth. Birth – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. I might have fled from last at (AIV 16). Last at – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. I broke away from her _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

Her – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. He just didn`t manage to run away from then (WMC 78). Then – obyekt semantika. Get away from me (AIV 175). Me – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. She fled from us (AIV 197). Us – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Who man tore her from Mr. Jaussing. _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

Mr. Jaussing – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. I have seen men reading aloud from such books. Such books – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. He fell from his horse into the water (RAR 125). Abbot had eased away from the aster ladies (MMM 140). Aster ladies – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. She awoke from many a night more. (MMM 23 His hands – obyekt semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. Temporal semantikani isbotlashda savol qo`yish va transformatsiya yo`lidan foydalanib isbotlaymiz. _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

1. Savol qo`yish usuli – When did she has newspaper articles. 2. Transformatsiya ya`ni o`rin almashtirish usulidan foydalangan holda ya`ni temporal semantikani o`rniga then payt ravishi bilan almashtirib qiyoslaymiz – She had from the newspaper articles two years ago. She had from the newspaper articles then. Ushbu isbotlashlar ekanini ko`rsatib turibdi. From that time no one had seen him. From that time – temporal semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. I knew him from the days of my early youth. (JGQ 157). The days of my early youth – temporal semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. From time to time smith dropped in (WNT 84). From time to time – temporal semantika subordinativ sintaktik bog`lanish. _____________________________________________________________________________ В

Tajribalarimiz natijasi allativ predlogli birikma har xil semantikaga ega ekanligini ko`rsatib turibdi. Biz yuqorida from + S birikmasining ba`zi bir semantikasi haqida va ularni lingvistik tajribalar asosida isbotlashga harakat qilib ko`rdik. Aslida esa from + S birikmasining ingliz tilida gap strukturasida tutgan o`rni juda keng. Ular gapda nafaqat tobe bo`lak, bosh bo`lak vazifasida ham kelib, rang-barang semantikalarni ifoda etishi mumkin. “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogli temporal mazmunli birikmalar kelgusida bundanda kengroq va chuqurroq izlanish va tadqiqotlarni talab etadi. Keyingi ilmiy izlanishlar uchun tadqiqot obyekti bo`lib qoladi. “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogli birikmalarni tadqiqot qilish natijasida boshqa sintaksemalarida qaraganda ob`ekt lokativ s

1) to predlogi –ga tomonga yo`nalishini ifodalaydi. Walk to the office – ofisga piyoda yurmoq. Fall to the ground – yerga yiqilmoq. On the way to the Station - stantsiyaga qarab yo`l olish. To the light to examine it – chiroqni tekshirmoq. Turn to the left/right – o`ngga/chap tomonga burilmoq. Traveling from town to town – shahardan shaharga sayohat qilmoq. Place to place – joydan joyga. 2) Biror narsadan maxsus tomoni yo`naltirilganda; the mountains to the north/east other to – holatni yo`naltirilish yoki sifatiga qarash orqali ifodalanadi. Bring, reduce, more, smb to tears – kimnidir ko`z yoshidan to`xtata olmaslik. Rise to power a more to the left – (in politics) - uning siyosati teskariga o`zgardi. He tare the letter to pieces – U xatni bo`laklab yirtdi. 3) She sang her baby to sleep –

2) Her dress reached down to her ankles – Uning ko`ylagi to`pig`igacha tushardi. 3) I like all kirols of music from opera to reggae – men G`arbiy Hindlarning ritmi tez musiqasi a opera va hamma turdagi musiqalarni yoqtiraman. 4) He American runner went from first to last on the final lop – Amerikalik yuguruvchi birinchi finaldan oxirgi finalgachaetib bordi. 9. Direct towards or concerning smth (smb) – kimgadir, nimagadir e`tiborini qaratmoq yoki aloqador bo`lmoq. a) threat a world peace – Dunyoning tinchligi xavf-xatarsiz. 1) his claim to the throne – uni taxtga chiqishini talab qilmoq. 2) Her speech contained a reference to Abraham Lincolin – uning nutqi Abraxam Linkolnga ishora bo`ldi. 10. She married enjoyed to an Italian – U bir Italiyalikka turmushga chiqdi. 11. She played Ophelia to

20. Thing to the accompaniment of a guitar – u gitaraga hamohang kuyladi. 21. She left the stage to prolonged applause – u sahnani guldiros qarsaklar ostida tark etdi. 22. To used after us of motion (come, go, run) with the intention of giving smth – kelmoq, bormoq kabi fe`llardan keyin ishlatiladi. 1) assistance – yordam berish. 23. To used after words describing feelings (towards smb, smth) – His- tuyg`ularni tasvirlaydigan fe`llardan keyin keladi. 24. The villages are hostile to strangers – qishloqliklar dugonalariga dushman ko`ziga qaramaydi. 25. She devoted to her family – u o`zini oilasiga bag`ishladi. 26. To may surprise (delight) the labor party won the election – meni hayratimga ko`ra partiya saylovidan o`tdi. 27. To may embossment I forget his birthday – hayajonlanganimdan men un

tobelik va bir turliliklari kiradi. Bu belgilar allativ predlogli birikmalar va boshqa gapda boshqa bo`laklar o`rtasidagi sintaktik aloqalar jarayonida namoyon bo`ladi. Bu belgilar gapdagi u yoki bu komponentining sintaktik mohiyatini tashkil qiladi. Gap strukturasida sintaktik aloqalar va ularning roli alohida o`rin tutadi. Hozirgi zamon ingliz tilidagi “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogi birikmalarning qiyosiy tahlilini va sintaksem analizini A.M.Muxinning “Sintaksemniy analiz angliyskogo predlojeniya” asaridan foydalanib sintaksem analiz qilamiz. A.M.Muxinning asarida ta`kidlanishicha, predloglarni so`z birikmasida emas, ammo ularni bir gap ichidagi munosabatini parategmatik planda ko`rish zaruriyati tug`ildi. Bu esa predloglar muammosiga yangicha qarash va uni aniq faktlar, kok

1. You should go to Rome – siz Rimga borishingiz kerak. 2. He ought to go to Capri – u Kapriga borishi kerak. 3. He doesn`t want to see peasants – u dehqonlarni ko`rishga hoxishi yo`q. 4. I would like to go with you – men siz bilan borishni hoxlayman. 5. I prefer walking to climbing – men siz bilan yurishni hoxlayman. 6. I was a fool not to – men hazillashgan edim. _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

Xulosa Mazkur bitiruv malakaiy ishimning obyekti bo`lgan yo`nalishni bildiradigan allativ predlogli birikmalarning hozirgi zamon ingliz tilida qo`llanilishini tashkil etadi. Ingliz tilidagi predloglar soni aniq emas. Lekin ko`pgina olimlarning fikricha, u 150 ta predlog bor deb aytishgan. Predloglar har xil ma`no berishi mumkin. Men bu bitiruv malakaviy ishimni yozishda ko`proq olimlar fikridan foydalandim. Predloglar odat bo`yicha yordamchi so`zlar qatoriga kiradi. Birinchidan , hozirga zamon ingliz tilidagi “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogarning gapdagi o`rni va vazifalarini badiiy adabiyotdan olingan misollar asosida lingvistik tahlil qildim. Ingliz tilidagi “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predloglardan to, towards, till, up, into kabi predloglarni misollar asosida o`zbek t

topish, “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogni semantikasini aniqlash, leksik konstruktsiyalar tarkibida “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogini o`rni haqida ta`kidlanadi. Mavzuga oid barcha adabiyotlarni to`plash va ular asosida “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogini o`rganishni tashkil qiladi. Ular asosida “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogini gapda qo`llash, murakkab gap tarkibida “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogini funktsiyalarini o`rganishni tashkil qiladi. Analizlar davomida predloglarning strukturaviy joylashuvi aniq nisbatdan majhul nisbatga o`zgarganda ikkala holatni qiyoslanadi. “Yo`nalishni bildiradigan allativ” predlogli sintaksemalarni tadqiq etish va olimlar fikridan foydalanib, yangi xulosalar kashf etish. Bundan tashqari yo`nalishni va a

Ilova Sintaksemalar Misollar Temporal sintaksema I watched the programma from beginning to end Lokativ sintaksema The old kings servant was faithful to the end Kauzativ sintaksema The gardens extends to the river bank Aktiv sintaksema I prefer walking to climbing Qo`llanilgan qisqartmalar, belgilar _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

Np1 – Nuclear Predicating – komponent yadroviy predikatsiya etuvchi bo`lak. Np2 – yadroviy Nuclear Predicated – kesim yadroviya predikatsiya etuvchi va etiluvchi predlog. D – Dependent – tobe bo`lak. Ap – Oppozed Dependent komponent Yadroviy predikativ aloqa. Substantsiya aloqa. Noyadroviy aloqa. Kordinati v aloqa. Transformatsiya usuli bilan. Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati: _____________________________________________________________________________ В.Виноградов

Ilmiy adabiyotlar 1. I.A.Karimov “Yuksak ma`naviyat – yengilmas kuch”. Toshkent, ma`naviyat 2008 yil. 2. I.A.Karimov “Mamlakatimiz modernizatsiya qilish va kuchli fikdokorlik jamiyati”. 3. A.S.B axudarov “ Структура простого предложения современно английский язык ” . 4. Bo`ronov M. “Ingliz tili grammatikasi”. 5. Смирницкий А.И. «Синтаксис английского язык». Л 1957 г. 6. Галилина М.А., Васильевская Н.И. « English Grammar » M 1964 г. 7. Илиш Б.А. «Строй современного английского языка». 8. Крылова и Английского грамматика для всем. М 1983 г . 9. Каушанская В . П ., Ковнер Р . Л ., Коменикова О . Н . «A grammar of English language». 10. Качалова «Практические грамматика английского языка» 2002 г. 11. А.М.мухинов «Синтаксиный анализ проблема в уровней языка» Л. 1982 г. 12. Пешковский А.М. «Русс

7. H.E.H. Green Hiles Africa. at p.160. 8. N.A.Hawthorne “He scarlet letter” at p.12. 9. Y.Herfert wells “Short Stories” at p.296. 10. Charlotte Bronte “Jane eyere” at p.135. 11. Mary popins p.l. Travers “Stories”. Moskva 1983. at p.200. 12. Agatha Chrisie “Selected Stories” Moskva 1989 y. Foydalanilgan lug ` atlar 1) A . P . C . – Агало – Русский словарь Аракин в Москва 1954 г. 2) А . Р . Р . – Abrahams “Path of thunder”. Москва 1971 г. 3) Барс – Большой англо – русский словарь. I -том. М-1987 г.1039 стр. II - том 1988 г. 1071 стр. 4) С . Р .S. – Coper the spy. M 1975 г. 5) Д.И.В. – Англо-русский словарь. Дубровин М -1991 г . 6) Д . С . Д . – David Copperfield Great Britain. 1991 г. 7) Yalperin Болшой Англо-русский словарь, I -том. Москва 1987, II- том Москва . 8) Horn A.S. by “Oxford Stu

Купить