Ikki o`timli fe`llardagi boshqaruvni tashkil qilish

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	76.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Английский язык

Ikki o`timli fe`llardagi boshqaruvni tashkil qilish

Купить

Mundarija 1. Kirish I BOB . So ` z turkumlari haqida ma ` lumot …………………………………… I 1) Fe ` l haqida ma ` lumot ……………………………………………………. 1.2 O ` timli va o ` timsiz fe ` llar haqida ………………………………………… II. BOB O ` timli fe ` llar haqida ........................................................................... II 1) Ingliz tilidagi boshqaruv roli va olilar fikri.......................................... II 2) Fe`llardagi predlogli va predlogsiz boshqaruv....................................... II . 3) . Fe ` llardagi leksik – semantik guruhlar……………………………….. Xulosa III Foydalaniladigan adabiyotlar ro ` yxati ........................................................ 3.1 Ilmiyligi ........................................................................................... 3.2 Badiiyligi ................

Kirish Men bitiruv malakaviy ishimni kirish qismini boshlashdan oldin kelajagi buyuk Mamlakatimizda Yurtboshimiz Islom Karimov tashabbusi va bevosita rahnomoligida xalqimizning hech kimdan kam bo ` lmasdan tinch – totuv yashashi va farovonligi yo ` lida amalgam oshirilayotgan oqilona va odilona siyosatdan g ` urur va iftihorga to ` lib , Prezident ko ` rsatmalaridan saboq olish niyatida u kishining keyingi paytlaridagi ma ` ruza va nutqlari bo ` yicha imkon darajasida yozishni maqsadga muvofiq deb topdim . Ushbu risolada O ` zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010 yil 30 iyundagi “ O ` zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o ` n to ` qqiz yillik bayramiga tayyorgarlik ko ` rish va uni o ` tkazish to ` g ` risida ” gi PQ – 1358 – son Qarori hamda mamlakatimizda istiqlol yillarid

huquqlariga oid xalqaro shartnomalar va hujjatlarga qo ` shilishida davom etib , ular bo ` yicha majburiyatlarni bajarishni mexanizmi yaratildi . Umuman olganda , islohotlar markazida insonning oily qadriyat sifatida baholanishi mamlakatimiz strategik vazifalariga hamohangdir . Xususan , bu boradagi barcha o ` zgarishlar mazmun – mohiyati ham inson va uning qadr – qimmatini ko ` tarish bilan bog ` liq . Vatan va inson manfaati - oily maqsad . O ` zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov : “ Bugun biz tarixiy davrda – xalqimiz o ` z oldida ezgu va ulug ` maqsadlar qo ` yib , tinch osoyishta xayot kechirayotgan , avvalambor , o ` z kuch va imkoniyatlariga tayanib , demakratik davlat va fuqarolik jamiyat qurish yo ` lida ulkan natijalarni qo ` lga kiritayotgan bir zamonda yashamoqdamiz

Mustaqillik – demokratik islohotlar kafolati . Prezident islom Karimov asoslab berganidek , mamlakatni yangilash va modernizatsiyalash tadrijiylik va izchilikka erishish kafolat bo ` lib xizmat qilishi mumkin . Taraqqiyotning o ` zbek modeli rivojlanish tamoyillarini to ` g ` ri tanlab olishda asos bo ` lib xizmat qildi . Demakratik davlat qurish tamoyillari , ya ` ni iqtisodiy siyosatdan ustuvorligi , davlatning bosh islohotchilik faoliyati , qonun ustuvorligiga erishish , kuchli ijtimoiy himoyani amalga oshirish , bozor iqtisodiyotiga evolyutsion yo ` l bilan bosqichma – bosqich o ` tish O ` zbekistonning strategik rivojlanish uchun asos bo ` ldi . Mamlakatimizda milliy davlatchilikni barpo etilishi ham puxta reja asosida border . 1992 yilda Asosiy qonunimiz – O ` zbekiston Respublikasin

- degan g ` oyasi amalda o ` z isbotini topmoqda . Yangicha hayotni eskicha ong va tafakkur . Qarashlar bilan qurib bo ` lmasligini anglab yetish odamlar dunyoqarashining o ` zgarishiga olib keladi . Prezident Islom Karimovning 2010 yilda mamlakatimizni ijtimoiy – iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2011 yilga mo ` ljallangan eng muhim ustuvor yo ` nalishlarga bag ` ishlangan O ` zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining majlisidagi ma ` ruzasidan . Bu yil barchamiz ona yurtimiz , O ` zbekistonimizning yangi tarixidagi eng buyuk va qutlug ` sanalardan biri – Vatanimizning mustaqilligining 20 yillik shonli bayramini keng nishonlaymiz – dedi Mamlakatimiz Prezidenti . Tabiiyki , bu bizdan barcha soha va tarmoqlarda amalgam oshirayotgan keng ko ` lamli islohotlarimizni atroflicha tahlil

tadbirlarga qaramasdan , jahon iqtisodiyotida barqaror o ` sish sur ` atlariga erishish yo ` lida hozircha biron – bir jiddiy siljish ko ` zga tashlanayotgani yo ` q . Biz bugun 2010 yil yakunlarini baholar ekanmiz , avvalo , mamlakatimiz iqtisodiyotining yuqori barqaror o ` sish sur ` atlari va makroiqtisodiy mutanosibligi saqlanib qolayotganini qayd etishiz zarur . Shuni yana bir bor eslatib o ` tmoqchimanki deb , ta ` kidlaydi Prezidentimiz , yurtimizda yalpi ichki mahsulotning o ` sish sur ` atlari 2008 yilda 9 foiz , 2009 yilda 8,1 foiz , 2010 yilda esa 8,5 foizni tashkil etdi . Jahon moyila institutlarining xulosasiga ko ` ra , bu dunyodagi eng yuqorida ko ` rsatkichlardan biri ekan albatta barchamizga mamnuniyat bag ` ishlaydi . Keyingi o ` n yilda , ya ` ni 2000 yilga nizbatan taqq

musiqa va san ` at maktabi qurilgan va rekonstruksiya qilingan bo ` lsa , hisobot yilida 46 ta ana shunday maktab foydalanishga topshirildi . Ularning qurilishiga 51 milliard so ` mdan ortiq kapital mablag ` yo ` naltirildi . Birgina 2010 yilda byudjet sohasi muassasalari xodimlarining ish haqi , pensiyalar va ijtimoiy nafaqalar , stipendiyalar miqdori 32 foizga , aholining umumiy pul daromadlari esa jon boshiga 1,3 barobar oshdi . 2011 yili mamlakatimizda yalpi ichki mahsulotning o ` sish sur ` atlari 108,3 foiz , sanoatdagi o ` sish – 109,3 foiz , qishloq xo ` jaligida – 105,8 foiz hajmida bo ` lishi ko ` zda tutilmoqda . Inflyatsiya darajasi 7 – 9 foiz atrofida bo ` lishi nazarda tutilmoqda . O ` quv jarayoniga keng formatli kommunikatsiya tarmoqlari va internet texnologiyalarini joriy

qadimiyligi , dunyodagi eng ko ` hna o ` lkalar qatorida turishi , shu bilan birga , go ` zal va betakror tabiati , umumbashariy sivilizatsiya rivojiga qo ` shgan beqiyos hissasi haqida , ulug ` mutafakkir zotlar , olimu fuzalolar va jasur sarkardalar haqida gapirishimiz odat tusiga kirib qolgan , dedi Yurtboshimiz . Lekin bugun Samarqand vohasining ana shunday buyuk tarixini yana bir marta e ` tirof etgan holda , viloyatning yer osti va yer usti boyliklari , uning ulkan salohiyati , bunday noyob imkoniyatlarni ishga solish va ularni el – yurtimiz manfaati yo ` lida oqilona ishlatish xususida fikr yuritishimiz ayni muddao bo ` ladi . Bunda , avvalambor , bu sohada qilayotgan ishlarimizga tanqidiy ko ` z bilan qarash va xolisona baho asosiy vazifamiz bo ` lishi kerak . O ` z faoliyatimizga

yetkazilmoqda . Shular qatorida , salkam 4 milliard so ` m mablag ` o ` zlashtirilib , Samarqand shahridagi Mirzo Ulug ` bek rasadxonasi hududi yangi muzey binosi , keng maydon va so ` lim xiyobon barpo etildi , buyuk , bobimiz muazzam haykali o ` rnatilib , bugungi kunda bu maskan Samarqand tarixining yana bir yaqon ko ` zgusiga aylandi . Bir so ` z bilan aytganda , Samarqand vohasida keyingi yillarda qurilishi va obodonlashtirish ishlarini amalga oshirish uchun barcha manbalar hisobidan qariyb 200 milliard so ` m kapital mablag ` yo ` naltirildi . Bularning barchasi Samarqand shahri , viloyatdagi tuman va qishloqlarimizning yanada ko ` rkam va obod bo ` lishida , shu yurtda yashayotgan insonlarning ehtiyojini ta ` minlashda salmoqli qadam bo ` lib , ayni vaqtda xorijiy sayyoh va mehmonla

Tabiiy gaz bilan ta ` minlash haqida gapirganda , bu masalada ham shu kabi noxush misollar kam emasligini aytish lozim . Jumladan , Samarqand , Urgut , Tayloq , Payariq , Kattaqo ` rg ` on tumanlarida bu nuqsonlar ko ` zga tashlanmoqda . Ayni qish paytida bunday holat odamlarning haqli e ` tirozini uyg ` otmoqda . Bu kabi kamchiliklar , ayniqsa , elektr energiyasi ta ` minotidagi uzulishlar ayrim qishloq vranchlik punktlarida uchrashini hech chidab bo ` lmaydigan hol deb baholash kerak . Viloyatda zamonaviy bilim va professional malakaga , tashkilotchilik qobiliyatiga ega bo ` lgan , jumladan , O ` zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasini bitirgan shu kadrlarga ishonch bildirish , ularning yo ` lini ochib berish o ` rniga mas ` ul lavozimlarga

Izchil yuqori o ` sish sur ` atlari , yurtimizda barpo etilgan bank – moliya tizimining barqaror va ishonchli faoliyat yuritishi , dunyo jamoatchiligi , shuningdek , Xalqaro valyuta jamg ` armasi , Jahon banki , Osiyo taraqqiyot banki singari nufuzli xalqaro moliya tashkilotlari tomonidan e ` tirof etilmoqda . Haqiqattan ham , qariyb yigirma yillik mustaqil taraqqiyotimiz mobaynida O ` zbekistonda yalpi ichki mahsulotning o ` sishi 3,5 barobarni , aholi jon boshiga hisoblaganda esa 2,5 barobarni , aholining real daromadlari 3,8 barobarni tashkil etgani e ` tiborga sazovordi . Ayniqsa , ijtimoiy – gumanitar sohada erishilgan marralar – aholini ijtimoiy himoya qilish uchun yo ` naltirilgan davlat xarajatlarining 5 barobar ko ` paygani , turmush darajasining sezilarli ravishda yaxshilangani v

Boshqaruv sohasini markazlashtirishni cheklash , bu boradagi vazifalarning bir qismini Respublika darajasidan viloyat , tuman va shahar miqyosiga o ` tkazish , O ` zbekistonda mahalliy o ` zini o ` zi boshqarishning noyob shakli bo ` lgan mahalla tizimini shakllantirish masalalariga katta ahamiyat qaratildi . 2007 yilda O ` zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasidan mamlakat Prezidenti bir vaqtning o ` zida ijro etuvchi hokimiyat boshlig ` I ekanini belgilaydigan normaning chiqarilishi ushbu davrdagi muhim siyosiy – huquqiy voqealardan biri bo ` ldi . Bugungi kunda Konstitutsiyamizning 89 moddasida “ O ` zbekiston Respublikasining Prezidenti davlat boshlig ` idir va davlat hokimiyati organlarining kelishilgan holda faoliyat yuritishini hamda hamkorligini ta ` minlaydi ” degan qoida belgilab

imzolaydi , O ` zbekiston Respublikasi Prezidentining topshirig ` iga binoan xalqaro munosabatlarda O ` zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi nomidan ish ko ` radi , O ` zbekiston Respublikasi qonunlarida , O ` zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari , qarorlari va farmoyishlarida nazarda tutilgan boshqa vazifalarni bajaradi . Vazirlar Mahkamasi o ` z faoliyatida O ` zbekiston respublikasi prezidenti va O ` zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi oldida javobgardir . Vazirlar Mahkamasining faoliyatini tashkil etish tartibi va vakolat doirasi qonun bilan belgilanadi . O ` zbekiston Respublikasi Bosh vaziri nomzodi O ` zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga saylovlarda eng ko ` p deputatlik o ` rnini olgan siyosiy partiya yoki teng miqdordagi deputatlik o ` r

Malakaviy bitiruv ishining asosiy maqsadi ikki o`timli fe`llardagi boshqaruvni tashkil qilish. Eng avvalo biz fe`lning murakkab fe`llar gruppalaridan hisoblangan o`timlilik va o`timsizlik fe`llari haqida so`z yuritamiz. Chunki leksiko semanti k ma`nolarini tahlil qilganimizda birinchi o`rinda o`timli o`timsizlik haqida yozishimiz kerak. Chunki bu o`timli o`timsizlik fe`llari eng murakkab muammo hisoblanadi.Malakaviy bitiruv ishining asosiy maqsadi o`timli va o`timsiz fe`llarga leksiko semantik aspektda qarama-qarshi qo`yish va ularni to`g`ri tahlil qilish asosiy mu a mmodir. O`timli leksimalarni o`timsizlar asosida farqlanib kelishini s e mantik planda bu boshqaruv va boshqa fe`l leksimalari bilan birikuvi bo`lib, o`timli o`timsiz leksimalar qanday va qaysi leksik semanti k stefekasi o`tim

Bitiruv malakaviy ishning dolzarbligi O ` timli va o ` timsiz fe ` llarning hozirgi zamon ingliz tilidagi o ` ziga xos xususiyati va shu bilan birga xali aniqlanmagan muammoli o ` rinlari bilan tavsiflanadi . O ` timli va o ` timsiz fe ` llarni tahlil etish o ` rganishni bitiruv malakaviy ishi oldiga maqsad qilib qo ` yadi . Tahlil jarayonida o ` timli va o ` timsiz fe ` llar o ` rganilib chiqiladi . Bitiruv malkaviy ishning ilmiy va amaliy ahamiyati . Yuqorida aytib o ` tilganidek hozirgi zamon ingliz tilida o ` timli va o ` timsiz fe ` llar haqida ilmiy nazariyalar va qarashlar asosida nazariy fikr yuritish va mazkur bitiruv malakaviy ishda to ` plangan materiallardan ingliz tilini chuqurroq o ` rganishda nazariy va qiyosiy grammatikasini o ` rganishda foydalanish mumkin . Bitiruv malaka

I BOB . So ` z turkumlari haqida ma ` lumot. Biz bilamizki , ma ` nosiga morfologik xususiyatlari va sintaktik vazifalariga ko ` ra so ` zlar so ` z turkumlari deb ataluvchi guruhlarga bo ` linadi . 1. Ot (noun) 2. sifat (adjective) 3. olmosh (pronoun) 4. son (numeral) 5. fe`l (verb) 6. ravish (adverb) 7. xolat kategoriyasi so`zlari (adlinees) 8. modal so`zlar (modal words) 9. undov so`zlar kabi ma`nodor yoki bosh so`z turkumlariga va 1. Predlog (the proposition) 2. Bog`lovchi (the conjunction) 3 Yuklama (the particle) kabi yordamchi yoki structural so`z turkumlariga ajratamiz. Bu so`z turkumlari so`zlar va gaplar o`rtasidagi munosabatni ifodalaydi, so`zlar va gaplarning ma`nosini kuchaytiradi ular gapda mustaqil biror vazifani bajarmaydi deb yordamchi so`z turkumlariga izoh berishadi. H.

and functional) so`z turkumlari sifatida mustaqil (notional) so`z turkumlaridan ajratadi. So`zlarni ma`nolariga qarab guruhlarga ajratish kerak deb ta`kidlaydi I.A.Krukikov. Uning fikricha quyidagi misollar bilan tushunishga o`ranamiz. - He is getting up - It is getting dark Birinchi gapimizdagi “get” fe`li aniq ma`no anglatmaydi va “what is he doing?” so`rog`iga javob bo`la oladi. Ikkinchi gapimizda esa “get” fe`l vazifasini bajarib kelmoqda. Olimlarning fikricha nechta so`z turkumi borligidan qat`iy nazar grammatika asosan ularni ikki sinf mustaqil va yordamchi so`z turkumlariga ajratib o`rganiladi. So`zlarni ularning bir ma`nosi (meaning) 2 tuzilishi (form) 3 vazifasi (function) ga ko`ra o`rganiladi. So`zlarning lug`aviy ma`nosi uning turkumini belgilashda asosiy o`rin tutadi. Masalan:

Masalan: ot bosh kelishikda ega, aniqlovchi, qaratqich kelishigida aniqlovchi yoki to`ldiruvchi va hol vazifasida keladi. sifat esa aniqlovchi predikativ funksiyalarni bajaradi. Ular otlashganda ega, to`ldiruvchi bo`lib kelishi ham mumkin. So`zlarnin sintaktik va morfologik xususiyatlarini o`rgangan xolda ularni quyidagi guruhlarga bo`lish mumkin. 1. Mustaqil so`zlar 2. Yordamchi so`zlar 3. Oraliq so`zlar. Lug`aviy va grammatik ma`noga ega bo`lib, gapda biror gap bo`lagi vazifasida keladigan so`z mustaqil so`z deyiladi. Mustaqil so`zlarga yuqorida aytib o`tgan uch xususiyat u yoki bu darajada mavjud bo`ladi. demak mustaqil so`zlarni ot, son, olmosh, ravish, va fe`l deb atashimiz mumkin. Yordamchi so`zlar lug`aviy ma`no anglatmaydi, lekin tilda bu so`zlarning ham o`ziga xos o`rni bor. Ular

Ot (The noun) Predmetning nomini bildirib kim? nima? so`rog;iga javob bo`luvchi so`z otdir. Ot deganda nafaqat ko`zga ko`rinuvchi mavjud predmetlar, shu jumladan mavhum ma`nodagi yangi holat sifat, harakatni anglatuvchi so`zlarni ham tushinamiz. (kindness mehribonlik; strength – kuch; conversation suhbat; fight kurash; life xayot; love sevgi) Otlar odatda artikllar va predloglar bilan birga keladi. Artikl va predlog otning asosiy belgilari hisoblanadi. a pen , the pen, a bag, the bag, in the bag Ot birlik va ko`plik songa ega: a door – doors, a pupil – pupils Ot ikki kelishikka ega: bosh va qaratqich Otning qaratqich kelishigi oppostrof “s” bilan yasaladi. my sister – sister`s, father – father`s, student – student`s Otlarning jinsi ingliz tilida so`zning shaniga qarab emas, uning ma`nosiga

Ayrim otlar qo`shimcha otlar bo`lib va ikki so`zdan hosil bo`lgan bo`lib, bir ma`noni anglatadi. Blackboard, flowerbed, ayrim qo`shma otlar o`rtada predlog olib yasaladi. sister-in-low, father-in-low Ot gapda quyidagi vazifani bajaradi: 1 Ega 2 To`ldiruvchi 3 Aniqlovchi 4 Hol 5 Qo`shimcha ot kesimning ot qismi 6 Undalma Sifat (The adjective) Sifat deb predmetning belgisini bildiruvchi va qanday? qanaqa? so`rog;iga javob bo`luvchi so`zni tushinamiz. Ingliz tilida sifat nafaqat taqqoslash darajalarida o`zgaradi young – younger – youngest Sifatlar ingliz tilida oddiy va yasama bo`lishi mumkin. Oddiy sifat deganda tarkibida hech qanday qo`shimcha vo`lmagan sifatni tushunamiz. Unga xos bo`lgan qo`shimchalarga quyidagilar kiradi. - ful: helpful, colourful, hopeful - less: helpless, colourless,

Son (The numeral) Son deb miqdor va predmetning tartib nomerini ko`rsatuvchi so`z turkumini tushunamiz. Son ikkiga ya`ni tartib (ordinal) va sanoq (cardinal) sonlarga bo`linadi. Sanoq sonlar nechta so`rog`iga javob bo`lib miqdorni bildiradi: one, two, three… Tartib son predmetning tartib raqamini bildiradi va nechanchi? so`rog`iga javob bo`ladi. first, second, third Son gapda quyidagi vazifalarda keladi: 1 Ega 2 To`ldiruvchi 3 Aniqlovchi 4 Ot kesimning ot qismi Xolat kategoriyasi so`zlari (The stative) Ushbu so`z turkumiga oid so`zlar kishi yoki narsaning holati yoki ahvolini ifodalaydi. Xolat kategoriyasi so`zlarning yasalishida a – old qo`shimchasi qo`shiladi Masalan: aware – asleep, aproid Xolat kategoriyasi so`zlari asosan ot qismi bo`lib keladi. Masalan: He is aware u uyg`oq She soon

… upada uxlagan ikki bola chindan ham qo`g`irchoqlar uy uchun kattalik qiladi. Xolat kategoriyasi so`zlari daraja ravishlari tomonidan aniqlahs mumkin. Mrs Gamp was fast asleep Gamp xonim qattiq uyquda edi Xolat kategoriyasi so`zlari predlogli, vositali to`ldiruvchini oladi. You were afraid of the war Siz urushdan qo`rqardingiz. Fe`l (The verb) Fe`l ish – harakatni bildiruvchi so`z turkumidir. Uning quyidagi grammatik kategoriyalari bor: shaxs son, nisbat va mayl. Bu kategoriyalar qo`shimchalar unlining o`zgarishi va so`z shakllari orqali ifodalanashi mumkin. Fe`llar o`timli va o`timsiz bo`lishi mumkin. Fe`llarda gapning kesimi bo`lishi mumkin bo`lgan aniq va gapning kesimi bo`lmaydigan noaniq shakllari mavjud. Morfologik tuzilishiga ko`ra a) sodda b) yasama s) qo`shma bo`lishi mumkin. Ma

to go on – davom ettirmoq Olmosh (The pronoun) Gapda ot yoki sifat o`rnida ishlatiluvchi so`z turkumi olmosh deyiladi. Olomoshlarning mazmunini alohida bir so`z turkumi sifatida belgilash qiyin. Ba`zi olmoshlarda otlik xususiyatlari bo`lsa, (he, she) boshqalari sifatga o`xshab ketadi (which). Bu xususiyatlari ko`p olimlarni olmoshni so`z turkumi qatoriga kiritishda o`ylantirib qo`yadi. Olmoshlar quyidagi guruhlarga bo`linadi: 1 personal – kishilik 2 possesive – egalik 3 reflexive – 4 uniprocal – birgalik 5 demonstrative – ko`rsatish 6 interrogative – so`roq 7 relative – nisbiy 8 conjunction – bog`lovchi 9 indefinite – inkor (bo`lishsizlik) 10 defeing – aniqlovchi 11 negative – inkor Olmoshlar gapda ega, to`ldiruvchi, aniqlovchi va predikativ vazifalarida qo`llaniladi. Ravish (The adverb) R

1 o`rin – joy va yo`nalish 2 Payt ravishi 3 xolat ravishi 4 takroriy ravishlar 5 sabab va natija ravishlari 6 so`roq ravishlari Ravishlar gapda asosan hol vazifasida keladi. Bog`lovchi (The conjunction) Bog`lovchi gap bo`laklari, ergash gaplar va gaplarni bir biriga bog`lovchi so`z turkumidir. Morfologik tuzilishiga ko`ra bog`lovchilar quyidagi guruhlarga bo`linadi: a) sodda bog`lovchilar (and, or, buttill, after, that, so…) Ayrim bog`lovchilar predloglar va olmoshlar bilan omonim bo`lib keladi. b) yasama bog`lovchilar (until, unless) c) qo`shma bog`lovchilar (have, wherever) Yuklama (Particle) Boshqa so`zlar so`z guruhlari yoki ergash gaplarga xissiy va modal ma`no beruvchi so`z turkumi yuklamadir. Yuklama gapni bir qismini ikkinchi qismiga bog`lashi mumkin. Ma`nolariga ko`ra yuklamalar q

Ma`nolariga ko`ra modal so`zlar quyidagi asosiy guruhlarga bo`linadi: 1 Ishonchlilikni ifodalovchi modal so`zlar (no doubt) 2 Tahminni ifodalovchi modal so`zlar (perhaps, may be, possible, probably) 3 Ish harakatning so`zlovchi tomonidan xohlagan yoki xohlamaganligini ko`rsatuvchi modal so`zlar. (happy – unhappy, fortunately – unfortunately) Undov so`zlar (The interjection) Undov so`zlar nomini aytmay turib xis – hayajonni ifodalovchi so`z turkumidir. Ma`nolariga ko`ra ular asosan ikki guruhga bo`linadi: 1 xis – hayajon undovlari so`zlovchining tuyg`usini ifodalaydi ualr: ah, oh, eh, bravo, alas. 2 Buyruq undovlari so`zlovchining tinglovchiga nisbatan istagini yoki tinglovchiga buyruq va murojaatni ifodalaydi. Hush! Hush! Uh Here! come! Undovlar bosh va ikkinchi darajali bo`lishi mumkin.

Predlog (The preposition) Bizga ma`lumki, ingliz tili kabi kelishiklar tizimi mavjud bo`lgan tillar juda muhim elementdir. Predloglar muammosi juda qizg`in baxslarga sabab bo`lib kelgan chunki predloglarning ta`rifini olimlar har xil beriladi. Predlog predmetlar va borliq o`rtasidagi munosabatni ifodalovchi so`z turkumidir. O”.Xoshimov va J.Bo`ronovlar predlogni ot olmosh yoki boshqa so`zlarning o`rtasidagi aloqani ifodalovchi vosita deb ta`rif berganlar. I.1. Ingliz va o`zbek tillarida fe`l so`z turkumi haqida tushuncha. Harakat va holatni bildirib zamon, aspekt, mayl, nisbat perfekt, va boshqa Grammatik kategoriyalarga ega bo`lgan so`z turkumi fe`l deyiladi. Fe`l asosan shaxs ko`rsatib keladi. Fe`llarning aniq va noaniq formalari (Finite) and non – finite forms of the verb fe`l formalar

bir qismi vazifasida kelishi mumkin. Fe`l strukturasi (Verb structure) fe`llar ham boshqa so`z turkumlari kabi sodda, yasama va qo`shma fe`llarga bo`linadi. Sodda yoki tub fe`llar bir o`zakdan iborat bo`lgan fe`llar sodda fe`llar deyiladi, masalan: to come, to see, to work, to bring, to drow va boshqalar. Fe`l zamon, shaxs, nisbat kabi grammatik kategoriyalarda kelgan, kategoriyal Grammatik suffikslar uning strukturasini o`zgartirmaydi, yani soda fe`llar soddaligicha qoladi, masalan: work – works – working. Yasama fe`llar, o`zak va suffikslarning qo`shilishidan yasalgan fe`llar yasama fe`l deyiladi. Qo`shimcha fe`llar, ikki yoki undan ortiq o`zaklarning o`zaro qo`shilishidan hosil bo`ladi. Predmentning harakatini va jarayon tarzidagi holatni bildirgan mustaqil so`z turkumi fe`l deyiladi. F

grammatik xususiyatlarga ega. Yordamchi fe`llar mustaqil fe`llarga birikib xilma – xil ma`no anglatgan formalar hosil qiladi: o`qib chiqdi, uchib ketdi, o`qib beradi, o`qiy boshladi kabi. Yordamchi fe`llarning bir turi deb qaraluvchi to`liqsiz fe`llar asosan fe`lning analitik zamon shakllarini yasashda hamda ot kesimning bog`lama qismi vazifasida qo`llaniladi. Fe`lning grammatik kategoriyalari. Fe`l, nisbat, mayl, zamon va shaxs – son kabi grammatik kategoriyalarga ega bo`lib, ularning ko`pchiligi fe`lning senantikasi bilan bog`liq va faqat unga xosdir. Fe`lning mayl, zamon va shaxs – son kategoriyalari predikativ munosabati ifodalanishining asosiy shakllarida o`tadi. Fe`lning o`timli – o`timsizligi, bo`lishli va bo`lishsiz shakllari ham uning o`ziga xos harakterli belgilaridandir. Fe`lda

moqchi affiksli kelasi zamon fe`lining bo`lishsiz shklini hosil qiladi: he never tried to deceive the people firm and nobody for got the war. 3. Yo`q yordamchisi bilan hosil qilinadi. Bu yordamchi asosan – gap, - yotgan affiksli sifatdoshlarga qo`shilib bo`lishsiz shakl hosil qiladi. Nobody is reading this novell. Bu asarni hech kim o`qigani yo`q. 4 . Na… na inkor yuklamasi yodamida ifodalanadi. Bu yuklama bo`lishli fe`l bilan ishlatilsa bo`lishsizlik ma`nosi ifodalaniladi. He reads neither books no magazines – u na kitob na jurnal o`qiydi. 1.2 O`timli va o`timsiz fe`llar. Tillarning strukturasi va turidan qat`iy nazar ulardagi o`timlilik va o`timsizlik hamda nisbat kategoriyalari bilan o`zaro bog`liq va bir – biri bilan aloqador bo`ladi. “o`timli va o`timsiz fe`llar masalan tarixan nisbat

xususiyatiga ko`ra aniqlanadi,shu nuqtaiy nazardan u leksik kategoriya hisoblanadi. O`timli – o`timsizlik ob`eykt bilan birikishi – birikmasligiga ko`ra sintaktik kategoriyadir. Fe`l boshqaradigan nomlar fe`lning xususiyatiga qarab turli formalarda bo`lishi mumkin, ba`zi fe`llar mustaqil bo`lishiga qaramay, aniq, formada ob`eyktsiz funksiya bajarmaydi, ba`zilari ma`lum darajada bunga qodir. Ana shu qobiliyatiga qarab fe`llar o`timli – o`timsizga, ular bilan birikadigan ob`eyktlar esa vositali va vositasiz ob`eyktlarga bo`linadi. O`timli fe`llar ham, o`timsiz fe`llar ham otlar bilan birikib keladi. Bu birikuv xar – xil bo`lsa ham morfalogik va sintaktik jihatdan bir – biri bilan bog`liqdir. Kelishik qo`shimchalarining asosiy vazifasi so`zlarning sintaktik aloqaga kiritishni bo`lsada, ular b

ifodalangan majhullar o`zlik va birlik bir paytning o`zida o`timsizlikni ifodalaydi, aks holda ko`zatuvlik o`timsizlikka sabab bo`ladi. Tillarning qurilishiga ko`ra o`timli – o`timsizlik turli usul va har – xil formalar bilan ifoda etiladi. Masalan: agar hind – yevropa tillarida o`timlilikni ifodalash uchun tushum kelishigining o`zi kifoya qilsa, ingliz – tilida bunga bir talay o`zgartirishlar kiritiladi. Ingliz tilida fe`l bilan ifodalangan faoliyatning utuvchanligi fe`l predlog yoki ko`makchi bilan anglash mumkin. O`timli – o`timsizning leksik – grammatik kategoriya ekaniga va fe`lning ot bilan turlicha birikish xususiyatiga asoslanib shartli ravishda maxsus birikuv ichnash ajratiladi. Birikuv ichnash ham morfologik ham sintaktik yaruslarda aniqlanadi. Morfologik jihatdan o`timlilik ichn

birikmalari bilan bayon etiladi. O`timli fe`llarning leksik ma`nosi vositasiz to`ldiruvchini talab etadi, aks holda uning ma`nosi to`la bo`lmaydi. O`timli o`timsiz fe`llar ma`nolarining qanchalik mustaqilligiga qarab tilda ikki bo`lakli konstruksiyalar paydo bo`ladi. S –v ikki bo`lakli, s –v –o uch bo`lakli konstruksiyalardir. Ikkilamchi o`timli – o`timsizlik turli yullar bilan ifodalanadi. A) o`timli o`timsizlik bilan aloqador bo`lgan so`z yasovchi morfemalar fe`l negiziga qo`shilishi natijasiga: B) fe`lga nisbatan formalarni yasovchi grammatik morfemalar qo`shilishi natijasida: C) sintaktik usul bilan yangi ma`no yasash natijasida. Bu holatning uchovi ham o`zbek tilida birlamchi va uchunchi ingiliz tili uchun xosdir. Fe`lning o`timlilikdan o`timsizlikka o`tishini hamda ularga nisbatan ya

ham shunga bog`liq. Hozirgi ingliz – tilida o`zlik, birgalik, umumiylik kabi nisbat ma`nolarini ifoda etish uchun maxsus nisbat formatlari yo`q. buning ustiga fe`l bilan birikadigan otlarning yo`naltirilganligi morfologik jihatdan aniqlanmagan. O`timli – o`timsizlik ingliz – tili fe`l sestemasida murakkab masala hisoblanadi. Ushbu masala yuzasidan professor B. A. Ilshi “Fe`llarni o`timli va o`timsizga ajratish masalasi nazariy grammatikasida eng qiyin masalalar qatorida” deb yozadi. Ingliz – tilida to`ldiruvchi o`timli – o`timsizlik va yo`naltirilgan yo`naltirilmaganlik belgilari yo`qligi sababli o`timli va o`timsizlik fe`llar orasiga aniq igora qo`yish qiyin. Ingliz – tilining simontik planida o`timlilik degan – da fe`l bilan ifodalangan ish harakat yoki sub`ektdan obe`yktga, ish harakatn

Shu harakatning obe`yktiga yoki gapning egasiga yo`naltirilganligi o`timlilik deyiladi. Semontikaliga ko`ra ish – harakatning yo`naltirilganligini ifodalaydigan predlogsiz va predlogli to`ldiruvchilar bilan birika oladigan fe`llar o`timli fe`llar deyiladi. Uch bo`lakli (S – V – O) gaplarda fe`llar o`timli fe`l vazifasini bajaradi. O`timlilik ma`nosi bilan ifodalanishi mumkin. O`timlilikni ikki tilda aniqlashda biz predlog, ko`makchi va turli kelishik formasidagi otlarning fe`llar bilan qo`shilishi asosida ish ko`ramiz. O`timlilikni ifodalovchi fe`l va fe`l birikmalari predlogsiz, predlogli, ko`makchisiz, ko`makchili, turli kelishik formalaridagi otlar bilan birikib keluvchi hamda qo`sh o`timlilik tarzida ta`siflanadi. Otlar bilan fe`llar o`rtasidagi aloqalarni hisobga olib biz fe`llarni so

L. S. Barxudarov 93-94 bet A. I. Fedarova ingliz – tili grammatikasi. Maskva 1975. Against, between , kabi predloglar olgan fe`llarni kiritish mumkin. Ingliztilshunoslikka doir ko`pgina asarlarda bunday fe`llar odatda “Vositali o`timli” fe`llar deb yuritiladi. “Kosvinney predlojiniy dapolniniyi savreminnom angliskom yaziki” ikki bet rus tilda bor bo`lgan vositali kelishik deb ataladigan kelishik ingliz – tilida bo`lmaganligi uchun “Vositali o`timli” yermenani ingliz tilshunoslikka qo`llash to`g`ri emas. Fe`l bilan nechta predlog birikishiga qarab fe`llar bir predlogli va ikki predlogli o`timli fe`llarga bo`linadi. A) Bir predlogli o`timli fe`llarga bitta predlog bilan keladigan fe`llar kiradi. Laugh, at, wait, for, depened on, beleve in, object to, listin to, rely up (on), Caincide with, m

Masalan: I look over the rail - men panjara ustidan qarab turibman . gapidagi over so`zi look fe`li bilan birikib bir vaqtning o`zida ham uning ma`nosini to`ldirib kelyapti, ham fe`lni ot bilan bog`lab kelyapti o`zbek tilida ko`makchilar o`timlillikni ifodalaganda, turli kelishik qo`shimchalari bilan ma`nodosh bo`ladi. Ikki ob`ektli fe`l ditranzitiv fe`l bo`lib u bir paytning o`zida ikkita to`ldiruvchi bilan birga keladi. Fe`llar bilan kelgan otlarning biri vositasiz to`ldiruvchi , ikkinchisi vositali to`ldiruvchi deyiladi. Fe`llarning bu turi faqat ingliz tili uchun xos bo`lmagan boshqa tillar uchun ham harakterlidir . Fe`l anglatgan harakat va holatning ob`ektiga munosabati turlicha . Bir xil fe`llar harakatning biror narsaga o`tganligini bildiradi: predmet ob`ekt esa tushum kelishigidag

ko`chma ma`noda qo`llanishiga qarab aniqlanadi. Fe`ldagi o`timli o`timsizlik nisbat kategoriyasi bilan uzviy bog`liq. Chunki nisbat yasovchi affiksni olgan fe`lning o`timli o`timsizligida quyidagi o`zgarishlar yuz beradi: A) o`timli fe`l o`timsiz fe`lga aylanadi, umumsizlashadi: woshed – woshed himself, dressed – dressed himself opened – opened itself. Yuvdi – yuvindi, kiydi – kiyindi, ochdi – ochildi. B) o`timli fe`ldan yana o`timli fe`l hosil qilinadi: wrote – have someone written, repair it have repaired. Yozdi – yozdirdi, chaqirdi – chaqirtirdi, ichdi – ichirdi. C) o`timsiz fe`l o`timli fe`lga aylandi, o`timlilashadi: drank – have sm drink, colled – have have – somebody colled. Uxladi – uxlatdi, kuldi – kuldirdi, keldi – keltirdi, o`timli o`timsizlik analitik shakllarda yetakchilik qil

II. BOB Ingliz – tilidagi o`timli fe`llar ro`yxati. To sprint – o`tkazmoq. To consult – so`rab olmoq. To bent – engashtirmoq. To read – o`qimoq. To wait – kutmoq. To took – olmoq. To open – ochmoq. J. Bo`ronov “Inglizcha – o`zbekcha lug`at” va o x ford russian – english dictionary. To see - ko`rmoq To find – topmoq To hate – yomon ko`rmoq To r efuse – rad qilmoq To hear – eshitmoq To heep – saqlamoq To remember – eslamoq To catch – tutmoq To share – bo`lishib olmoq To caress – erkalatmoq To cantrol – tekshirib bormoq To absorbed – tortmoq To carry – davom ettirmoq To fold – buklamoq

To drenched – namlamoq To touch – turmoq To discusse – muxokama qilmoq To watch – ko`rmoq. To grip – ushlamoq To lighten – yoritmoq To dicribe – tasvirlamoq To protect – himoya qilmoq To miss – muljalga olmoq To want – hohlamoq To explain – tushintirmoq To change – o`zgartirmoq To surprise – ajablanmoq To frighten – qo`rqitmoq To think – uxlamoq To dislike – yoqtirmaslik, yomon ko`rmoq To f ill – tuldirmoq To disturbed – tinchlantirmoq To listen – tinglamoq To clinch – siqmoq To blonk – titramoq To hide – yashirmoq To crushed – yozib tashlamoq To tlam – lovillab ketmoq To wipe – artmoq To sfirred – cilkitmoq To turh – burmoq To searched – qidirmoq

To shut – bekitmoq To show – ko`rsatmoq To close – yopmoq To comb – taramoq To buy – sotib olmoq To drop – tashlab yubormoq To wrinke – ajin bosmoq To knock – taqillatmoq To eat – emoq To count – sanamoq To point – ko`rsatmoq To shrigged – qusmoq To rise – ko`tarmoq To put on – kiymoq To move – qimirlatmoq To return – qaytarmoq To drink – ichmoq To release – ozod bo`lmoq To kill – o`ldirmoq To produse – ishlab chiqarmoq To clean – tozalamoq To lost – yuqotmoq To cover – bekitib qo`ymoq To discovered – kashf qilmoq To stop – to`xtatmoq To spot – dog` qilmoq To pisk – yig`moq To celebrate – nishonlamoq

To broke – sindirmoq To held –ushlamoq To claspe – siqmoq To play –uynamoq To ask – suramoq To torture –qiynamoq To invite – taklif qilmoq To admire – zavqlanmoq To shame – uyalmoq To ehamite – tekshirmoq To cogratulated – tabriklamoq To knick – tepib yubormoq To stand – turmoq To recognize – bilib olmoq To wash – yuvmoq To forgot – esdan chiqarmoq To punish – jazolamoq To answered – javob bermoq To met – uchratmoq To receive – olmoq To write – yozmoq To introduce - tanishmoq To wait – kutmoq To dump –tashlab yubormoq To poure – quymoq To inderstand – tushunmoq To punch – turtmoq To know – bilmoq

To publist – nashr ettirmoq To call – chaqirmoq To cast –tashlamoq To e x periece – sinab ko`rmoq To learn – o`rganmoq To make – yasamoq To mend – tuzatmoq To fix – aralashtirmoq To nod – bosh qimirlatmoq To observe – kuzatmoq To offend –haqoratlamoq To redouble – ko`paytirmoq To accept – qabul qilmoq To bewitch – sehirlab qo`ymoq To bving – keltirmoq To deefive – aldamoq To estimate –baholamoq To exchange –almashmoq To improve –yaxshilamoq To get –olmoq To project – rejalashtirmoq To mend – tuzatmoq To rid – qutqazmoq To sweep – supirmoq To sympathetic – raximdil bo`lmoq To kipper – tuzalmoq To awake – uyg`otmoq To tear – yirtmoq

To separate – ajratmoq To oversome – yengmoq To flap – taqillatmoq To deport – surgun qilmoq To rose – ruhlantirmoq To teach – o`qitmoq To negate – inkor qilmoq To subjoin – toshmoq To heal – tuzatmoq To hasten – shoshiltirmoq To observe – kuzatmoq To continie – davom ettirmoq Occupy – ishni egallamoq To carry – tashimoq To capsize – og`darmoq To captivate – asir qilmoq To broaden – kengaytirmoq To bring – osib kelmoq To abate – chidamoq To entertain – qabul qilmoq To subordinate – buysunmoq

II 1) Ingliz tilidagi boshqaruv roli va olimlar fikri . O ` timli va o ` timsiz fe ` llar boshqaruv holatiga ega emas. Shuning uchun o`timli leksimalarning guruhlari leksik semantik munosabatlarni tahlil etadi. Tushuntirishda gap birikmalarida o`timsiz fe`l va ot birikmalarini misollarda ko`rib o`tamiz. B. A. Il i sh, A. I. Smiriniskiy misollarida gapda predloglarning rodning ko`rsatib berilishini A. Il i sh shunday yozadi. The book is lying on the table va the book is lying under the table. Bu yerda on predlog va under predlog fe`l bilan birikadi. Agar biz quydagicha bersak the book is lying … the table holida bersak nuqtalar o`rniga on, in, under, near, beside va boshqalar. Predloglarni quyish mumkin. Bu misoldan ko`rinib turibdiki lie fe`li boshqaruvga xos emas. Bu shundan dalolat berad

V + V + with + C + about + C 2 –V + R + with 2 C 1 + about + C 2 Some thing rad been lost sight of. Ayrim narsalar ….ning ko`rinishini yo`qotishdi. She would not be made a show of. Zdoroviy predikativ bog`lanish car is taken that the notion shale get…. Zdoroviy predikativ va subordinativ Allusion has already been made to the fact that … stop must be put to them at once. Allowonce must, no doubt, made for the astonishing rapidity of commanica tion in the days. Bu misollardan bizni shunday fikrga kelishimizga leksik, semontik bog`lanishlar. A. M. Muxin “Lingvistichiskiy analiz” Leningrad 1976 yil str 205 – 206. II . 3). Fe ` llardagi leksik – semantik guruhlar . Leksik boshqaruvli bo`ladimi degan muammoni yechishda boshqa nazariy tushunchalarni ham etiborga olish kerak bo`ladi. Lingvistik bo

xususiyatlarga suyangan holda qilinadi. Go`yoki bir o`timli fe`llardagidek farqi shundan iborat – ki, agar bir o`timli fe`llar ajratib olingan guruhlarni leksem to`ldiruvchilar birikmasi bilan bo`lsa, ya`ni bir tomonlama boshqaruvda, ikki o`timli fe`llarda tabiiyki ikki boshqaruvli birikmalarni o`rganishga to`g`ri keladi. To`ldiruvchi leksemalari C 1 va C 2 modelida belgilanadi. Shak – shubhasiz ikki boshqaruvli murakkab va ko`p qirrali bu fe`l guruhlarining klassifikatsiyasi to`ldiruvchining o`rniga C 1 va C 2 bir –biriga munosabatiga bog`liq. Ikkilangan boshqaruvli predloglarsiz gaplarni ko`p sonli o`timli fe`l guruh sostaviga ko`ra alohida fe`llarni kiritamiz. Ulardan biri “Etibor” yoki “Inkor” ma`nosidagi fe`lni yasalishi. (V21 +R = 4) 1. for – taqiqlamoq 2. demy – e`tiroz 3. forbid –

imkoniyatlarnirejalashtiradi, u shaxsni anglatadi va to predlogi bilan ishlatiladi. He gave ti his friends what he rented to his family. U oilasi uchun olgan narsalarni do`stlariga berdi. Ikkilangan predlogli boshqaruvdagi cost fe`li birinchi to`ldiruvchisi shaxsni anglatib C 1 va ikkinchisi odatda pul so`mmasini C 2 anglatadi. To cost smb a dollar, to cast smb much money va boshqalar. Ko`chma ma`noda bu fe`l to`ldiruvchi leksimalar bilan birikib obstrakt tushunchani anglatadi (C 2 ) va boshqalar. Ko`rsatib o`tilgan ma`nosini to requires be take shunday konstruksiyalarda bo`ladi. To requie smb an hour to take smb much effort. Bu uch fe`lni gaplarda ishlatilishida it birikmasining va infinitivning ishlatilishi harakterlidir. It casts them 300 a year to run a car. It takes some pluck to do w

Chisten – nom berish, taxallus bilan atash. Name – atamoq, nom bermoq. Gaplarda bu fe`llarning birinchi to`ldiruvchisi ot yoki olmosh bilan ikkinchisi esa oddatda ya`ni atoqli ot bilan ishlatiladi. To call somebody Dick – birortani Dik deb atash. To call a girl Mary – qizni Mery deb chaqirmoq. To call smb a Colonel – biror kishini polkovnik deb atash. To chisten a baby poul - bolaga pol deb nom berish. To name a boy john - bolaga djon deb nom qo`yish. To nome a puppet johny - qug`irchoqqa djonni deb nom quyish eng e`tibor talab etadigan ikki gruppa fe`llari C.Bunayiv tomonidan faktitiv ikki o`timlidek kiritilgan. Bu gruppalarda kimnidir tavsiya etmoq fe`li ham kiradi. appoint - tavsiya etmoq choose - saylamoq, tanlamoq ellect - saylamoq ovoz bermoq nomunate - ovoz bermoq ordain - cherkovga

to ellect smb chairman - to ellect smb to be a chairman to nominate smb collector of customs – to nominate smb to be collector customs va boshqalar. Bu fe`llar ishtirok etgan bir necha gaplarni ko`rib chiqamiz . They appointed white manager – ular uaytni boshqaruvchi deb tayinlashdi. They oppointed white to be manager – ulr uaytni boshqaruvchilik qilish uchun tayinlashdi. They choose creen as their leoder – ular grinni boshliq etib saylashdi. They choose creen to be their leoder – ular grinni boshqarish uchun saylashdi. Mr Norman was nominated to be collector of customs . – mister Norman boj yig`uvchi bo`lishi uchun ovoz berildi. Ikki boshqaruvli ma`nodagitavsiya etish yoki saylash fe`llari keltirilgan konstruksiyalarda predlogsiz birinchi to`ldiruvchini boshqaradi. Ikkinchisi esa to predl

hisoblamoq: Bu fe`llar ikki o`timli fe`llar hisobiga kiradi, agar quyidagi konstruksiyaga e`tobor qaratsak: To consider smb a fool - biror kishini aqilsiz deb o`ylash. To count smb a croftsman To find smb a good fried – biror kishini yaxshi do`st deb topish. To think smb great man – biror kishini yaxshi odam deb o`ylash. Bu fe`llar uchun faqat ot bilan bog`lanish harakterlidir shuningdek sifat bilan ham. To consider smb happy – biror kishini baxti deb hisoblash. To consider smth hecessary – biror narsani kerakli hisoblash To find the terms reasonable terminlarini to`g`ri deb toppish To find reading telious. O`qishni zerikarli deb toppish. Bundan tashqari consider, think infinitiv bilan birikadi: to consider smb`s eye to have the power of fascination. Bularning hammasi shundan dalolat berad

smb his conduct – to excuse smb for his conduct. To forgive smb his rubness – to for give smb for his rubness. To pardon smb his ignorance – to pardon smb for his ignorance. Bu fe`llarda gerundiy birikmasi harakterlidir. Bunday holda gerundiy for predlogi bilan yoki predlogsiz qaratqich yoki tushum kelishigida bo`lishi mumkin. Qiyoslaymiz ; excuse me for coming late – excuse my coming late Forgive him for being rude – forgive his being rude Pardon me contradicting you – pardon my contradicting you Shunday boshqaruvda ya`ni V + z + C + O/ for + C yana ikki ma`nodagi fe`llar ask – so`ramoq beseech – yolvormoq. Qiyoslaymiz; to ask smb mercy – to ask smb for mercy To beseech smb on interview – to beseech smb for a interview. Predlogsiz variativ predlogsiz predlogli boshqaruvdagi ikki o`timli f

Assign – bermoq, topshirmoq Award – taqdirlamoq Begueath – vasiyat qilmoq Bring – yetkazmoq Deal – bermoq Drop – yubormoq Extend – yo`l quymoq Grant – arz qilmoq Hand – uzatmoq Lend – vaqtincha bermoq Loan – garovga bermoq Mail – yubormoq (norma orqali) Offer – taklif qilmoq Pass – topshirmoq Pay – to`lamoq Post – yubormoq Reimburse – qaytarmoq Remit - pul yubormoq, ko`chirmoq Return – qaytarmoq, bermoq Sell – sotmoq Send – yubormoq serve – bermoq (stolga bermoq) Stand – quymoq (vino) Take – kimgadir eltmoq Tender – pul ko`chirma Yield – bermoq (hosil, foyda) Bu fe`llarning variativ predlogsiz predlogli boshqaruviga quyidagi juftliklar konstruksiyalarni taqqoslash mumkin. To obvance a month`s salary to drop smb a

letter. Biror kishiga xat tashlash. to extend smth to smb to extend smb smth . Biror kishiga biror nimani uzatish . To give smth to smb – to hand smb something . Biror kishiga biror nimani uzatish. To return a book to smb to return smb a book. biror kishiga kitobni qaytarish. To send a telegram to smb to send smb a telegram . biror kishiga telegramma yuborish to stand good dinner to smb to stand smb good dinner . Biror kishiga yaxshi tushlik quyish. Yuqorida keltirilgan juft misollardan shuni ko`rishimiz mumkinki, bir to`ldiruvchi (C) jonsiz predmentni ikkinchisi (C) esa shaxsni harakterlaydi. To allot smb a house: They were allotted a house to live in: Ularga yashash uchun uy ajratildi. To assign a room to smb those rooms have been assigned to us. Bu xona bizga topshirilgan. to award to g

To sell a house to smb - biror kishiga uyni sotish To serve a good heal to smb - biror kishiga yaxshi ovqat berib xizmat qilish. To stand one`s friedas a dinner – do`stiga tushlik tayorlash To toke a book to smb – biror kishiga kitob olish Ko`rib o`tgan fe`llarimizni ko`pchiligi, birinchi to`ldiruvchisi mavhum tushunchani anglatgan ot bilan ifodalansa ko`plik ma`noda ishlatiladi. Bunday holda ham yuqoridagi boshqaruv saqlanadi. Endi bir necha fe`llarni ko`chma ma`noda kelganligini misollarda keltiramiz. To accord permission to smb to accord smb permission, to accord smb a warm welcome He was accorded a warm welcome to advance a claim to smb: to af ford smb great pleasure: to afford smb satisfaction to apportion smb different duties to assign smb a task: Discoveries begueatted to us by the

Promise – va`da bermoq Duote – birovni gapini qaytarmoq read – o`qimoq Set 2 – quymoq / vazifa Show – ko`rsatmoq Teach – o`qitmoq Telegraph – telegraflashtirmoq Telephone – qung`iroq qilmoq Tell – aytmoq Wvite – yozmoq Bu hamma fe`llar ikki boshqaruvlidir, v+2+c+to+c-+2+c+c. To answer a guestion to smb to answer smb a guestions. to read a book a picture. to teach history to smb= to teach smb history. va boshqalar.

Xulosa Ilmiy izlanish jarayonida tahlil qilib quyudagi xulosalarni amalgam oshirishga muvaffaq bo`ldim. Men ushbu bitiruv malakaviy ishimda bir qator tilshunos.olimlarning ushbu sohadagi ilmiy izlanishlariga tayandim. Olimlarimizning hammasi fe`lni mustaqil so`z turkumlariga kiritib, fe`l so`z turkumi ish harakatni bajarilishini bildiradi v anima qildi? So`rog`iga javob bo`lishini ta`kidlashadi. Gordonning fikriga ko`ra fe`l so`z turkumi harakatni bildiradi. Masalan: to walk to speek to live to play ba`zi fe`llar esa holatni bildiradi: to sleep to suffer to think to set to love Fe`l so`z turkumi mustaqil ma`no bildirib gapda mustaqil vazifani kesim vazifasini bajaradi Fe`lga quyidagi Grammatik kategoriyalar shaxs son zamon aspect nisbat va mayl kategoriyalari mavjud. Fe`ning kategoriyasi

$Fe`lning shahs va son kategoryalari affeksial morfema vositasida ifodalanganda qarama- qarshi qo`yish orqali ifodalanadi .Bu suffeks vositasida yasalgan fe`l formasi bir vaqtning o`zida ham uchinchi shahsga ham birlikda ishlatiladi. He (she\\ it ) works every day. Shall fe`li birinchi shahs birlik va ko`plikda qo`llaniladi. Will ikkinchi va uchinchi shaxs birlik va ko`plik formalarida ishlatiladi.Fe`llar jarayonini (to work, to live ) otlar esa narsalarning nomini bildiradi. Fe`llar morfologik strukturasiga ko`ra quyidagi turlarga bo`linadi. a) Simple – sodda fe`llar b) Derived- yasama fe`llar c) Compound- qo`shma fe`llar d) Composite – Sodda fe`llarga quyidagi fe`llarni kiritishimiz mumkin,read ,live, hide, speak Yasama fe`llar affikslarni qabul qilgan fe`llar ; magnify, captivate,disarm,$

6. Pautsma N. A. “Grammar” of sate modern English part 2 the part of. 7. Hesfield 2 S English Grammar past the present tense. P 52. 8. Miller C. A. Grammar of modern English for foreign student`s congmans Green and Co London Torranto p 38 – 44. 9. Curme G. O. A Grammar of the English language vol 3 syntax Boston New York Chicago p 39. 10. J. B. Bo`ronov “Ingliz tili grammatikasi” Toshkent 1989. 11. Ilshi “The structure of Modern English Grammar” Higher school Publishing House Moscow 1964. 12. Barxudarov “Grammatika angliskogo yazika” Moskva 1980. 13. Glozacheva A. L Glogolniy subistantivniy I adektivniy sochitani s predlogom at v sovremanniy angliyskogo yazika 1980. 14. Ganshina M. A Vasilevskaya N. H English grammar 1964. 3.2 Badiiyligi 1. Katherine Mansfield “Selected stories”. 2. A. V.

4. M. Q. Qushjonuv, S. F. Akobirov ruscha – o`zbekcha lug`at Toshkent 1983. 5. Axmanova O. S slovar mingticheyeskix terminov Moskva. 3.4 Qisqartmalar A C K B a cup of tea .By Katherine Manfield N A Bonk. A J C B At the restrourant by A J Cronien N A Bonk. C I M B “THE Creative Implus” by W C Maugham N A Bonk C H M B a Custom House Incident by Negil Bolchin N A Bonk K M S S Katren Monsfield “Selected stories ”1965 T S I H “The Scarlet letter ” by Nataniel Howthorne p 112 M M B S “Breaking the silence” by Moriette Hartley. Shartli belgilar Yadroviy predikativ bog`lanish Subordinativ bog`lanish Koordinativ bog`lanish Anozativ bog`lanish NP 1 Yadroviy predikativlanuvchi bo`lak NP 2 Yadroviy predikatiyalanuvchi bo`lak D Tobe bo`lak

Купить

Информация о документе

Продавец

Ikki o`timli fe`llardagi boshqaruvni tashkil qilish

Похожие документы