Ilk o‘rta asrlarda Eron svilizatsiyasi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	102.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Ilk o‘rta asrlarda Eron svilizatsiyasi

Купить

Ilk o rta asrlarda Eron ʻ
svilizatsiyasi


Reja:

1.Ilk o rta asrlarda Eron hududi madaniyatiʻ

2.Parfiya davlati shakllanishi

3. Eronning ijtimoiy tuzumi va dini

Эроннинг адимий ва илк ўрта асрлар тарихида қ
зардуштийлик дини катта рол ўйнаган. Мидиянинг сўнгги
подшоси Астиаг давридаё зардуштийлик давлат дини
қ
даражасига кўтарилган. Шу билан бир аторда ўзга юрт
қ
худоларига ам эъти од давом этган. Эрон давлати
ҳ қ
кучайган даврда ам Миср, Бобил, Финикия, Юнон
ҳ
худоларига подшо номидан урбонликлар илинган,
қ қ
албатта, улар Ахурамаздага илинган урбонликлардан уч
қ қ
баробар кам бўлган. адимий форс ёзуви Аккад ёзувига
Қ
ўхшасада, аммо, у кўпро алфавит ёзув бўлиб, 40 та
қ
белгидан иборат бўлган. адимги Эрон архитектураси
Қ
ёр ин намуналари Пасаргад, Персипол, Суза ва бош а
қ қ
ша арларда кўплаб топилган. Кир
ҳ II дахмаси, Доро I
саройи, Эрон шо лари ма бараси бўлган на ши рустам,
ҳ қ қ
Бе истун ёзувлар ва бош а кўплаб архитектура
ҳ қ
ёдгорликлари топилган. А амонийлар даврида Эрон
ҳ
санъатига Миср, Бобил санъатининг таъсирига арамай,
қ
Эрон санъати ўзига хос йўлдан ривожланди. Асосан
реалистик тасвирларни тасвирий санъат ва
айкалтарошликда тасвирлаш Эрон санъатининг асосий
ҳ
юту и эди.
ғ


Мил.авв. 334-323 йилларда Эрон удудини юнон-македон ўшинлари ҳ қ
босиб олади. Кейинчалик мил.авв. 250 йилгача, салавкийлар давлати
таркибида бўлади. 247 йил Парфияда да -парх абилалари етакчиси
ҳ қ
Аршак салавкийлар сатрапи Андрагорни ма луб этиб, Парфия давлатига
ғ
асос солади. Парфия давлати Митридат I ( мил.авв.171-138 йй.) даврида
кучайиб, Мидия, Месопотамия удудларини босиб олади. Деметрий
ҳ II
салавкийлар удратини айта тиклаш учун илган аракати (мил.авв.
қ қ қ ҳ
141й.) муваффа иятсиз тугайди. Митридат
қ II ( мил.авв.123-87 йй.) даврида
Парфия удратли давлатга айланади. Шу ва тдан бошлаб Парфия Римнинг
қ қ
Шар даги энг катта ра иби бўлиб олади. Мил.авв.
қ қ қ II-I асрлардан Парфия
давлати кучсизлана бошлайди. Рим императорлари Троян, Адрианнинг
ўшинлари пойтахт Ктесифонгача етиб келади. 148-192 йилларда Вологез
қ
III даврида Парфия Римга арши жавоб зарбалари беради.
қ


Парфия шо лари уру ликдаги савдо йўллари устида укмронликни ўз ҳ қ қ ҳ
ўлларида са лаб олиб, аро чиларга арши кураш олиб бориш
қ қ қ қ қ қ
ма садида махсус ўри чи бўлинмалар тузадилар. Давлат тузилишига
қ қ қ
кўра Парфия кичик-кичик арам подшоликлардан иборат бўлиб, князлар
қ
Марказий иокимиятга арши доим кураш олиб борганлар. Парфия
ҳ қ
маданиятида юнон элементлари кучли таъсир этади. Ород II ( мил.авв. 55-
38 йй.) Красснинг ма лубяти (мил.авв. 53 й.) а идаги хабарни театр
ғ ҳ қ
кўриб турганда эшитади. Ма аллий эъти одлар билан бир ва тда юнон
ҳ қ қ
эти оди, ёзуви са лаб олинган. Ишлаб чи аришда асосан уллардан
қ қ қ қ қ
фойдаланилган. Ижтимоий жи атдан подшо ва йирик ер эгалари, эркин
ҳ
жамоачилар ю ори атламни ташкил этган. Подшони икки кенгаш абила
қ қ қ
о со оллари ва ру онийлар тан олсагина унинг укмронлиги онуний
қ қ ҳ ҳ қ
асосга эга бўлган. Турфа хал лар ва маданиятларни бирлаштирган
қ


Парфия давлати мил.авв. III-I асрларда юнон маданияти
устунлик илар эди. Аристократлар орасида юнон тартиб- қ
оидалари асосида яшаш ва ўзини тутиши лозимлиги
қ
ёшлигидан сингдириларди. Нисо ша ри (Ашхобод
ҳ
я инида)ни азиш ва тида зардуштийлик даври ва
қ қ қ
элинистик давр ибодатхоналари, архитектура ёдгорликлари,
12 олимп худолари эъти од культида са ланиб
қ қ
олинганлиги ани ланган. Милодий
қ қ II асрдан маданиятда
Парфия мотивлари кучайиб, архитектура ва тасвирий
санъатда, шунингдек тангалар зарб илишда я ол кўзга
қ ққ
ташланади.


E роннинг Форс вилоятидан бўлган уру и етакчиси Ардашер дастлаб ғ
Парфия давлатининг удел князи эди. 224 йилда эса, Артабан V
ўшинларини ма луб этади. Тез орада Мидия, Озарбайжон, Сейистон,
қ ғ
Хуросон, Марв во аси, Каспий атрофлари бўйсундирилади. Арманистон ва
ҳ
Грузиянинг истило илиниши билан Закавказьедаги му им савдо йўллари
қ ҳ
ам сосонийлар ўлига ўтди. Ардашер
ҳ қ I вориси Шопур I (241-272 йй.)
даврида Рим империяси билан узо а чўзилган уруш бошланди.
ққ
Сосонийлар давлати Шопур II (309-379 йй) даврида катта удратга эришиб,
қ
Бахрайнни босиб олди. Рим билан муваффа иятли урушлар олиб борди.
қ
Арманистон ва Грузия икки


давлат ўртасида 387 йилги сул га кўра та симланди. Йаздигард ҳ қ I даврида
христиан дини Эрон удудларига тар ала бошлади. Ба ром ўр (421-438
ҳ қ ҳ Ғ
йй) даврида христианлар таъ иб остига олинади. Йаздигард
қ II (438-457 йй.)
Арманистонда ам зардуштийликни давлат дини даражасига кўтаришга
ҳ
уриниши катта ўз олонга сабаб бўлади. Перўз (459-484 йй.) давридагина
қ ғ
ўз олон бостирилади. Эроннинг бу даврдаги ижтимоий тузилишида учта
қ ғ
озод, эркин таба а мавжуд бўлиб, улар ру онийлар, арбийлар, эркин
қ ҳ ҳ
де он ер эгалари бўлиб,
ҳқ IV асрдан таба аларда ўзгариш юз беради, яъни қ
ру онийлар, арбийлар, котиблар ва соли тўловчи таба алар шаклланади.
ҳ ҳ қ қ
Ру онийлар бошли и-Мобедан-мобед, арбий ўмондон-Эрон-Спо бед, бош
ҳ ғ ҳ қ ҳ
котиб-Дабирбед, соли тўловчи таба а бошли и-Вастриашон-салор деб
қ қ ғ
аталган. Ру онийларнинг олий таба аси мобед зардушт ко инлари
ҳ қ ҳ
магларни назорат илиб турган. Мобедан-мобед шо дан сўнг иккинчи
қ ҳ


Ру онийларнинг олий таба аси мобед зардушт ко инлари магларни назорат ҳ қ ҳ
илиб турган. Мобедан-мобед шо дан сўнг иккинчи ўринни эгаллаган. Эрон
қ ҳ
сипо дордан сўнг ярим муста ил вилоят окимлари ша рдорлар турган. Ундан
ҳ қ ҳ ҳ
сўнг виспухр- адимги Эрон аслзода уру лари туриб, улар му им давлат
қ ғ ҳ
ишларини бажарганлар. Кейинги таба а вазирлар бўлиб, удудий бўлиниш ва
қ ҳ
армияда му им мансабларда бўлганлар. ўшин асосини азатлар (эркин
ҳ Қ
жамочилар) ташкил этган. Котиблар таба асига хат ёзувчилар, астрологлар,
қ
таржимонлар кирган. Тўртинчи таба ага де он, унармандлар, савдогарлар
қ ҳқ ҳ
кирган.Сосонийлар даврида зардуштийлик давлат дини даражасига кўтарилган
эди. Зардуштийлик таълимоти эзгуликка хизмат илишдан иборат эди.
қ
Ижтимоий-сиёсий, и тисодий жараёнларнинг ривожланиши натижасида
қ
жамиятдаги баъзи саволларга жавоб бера олмай олаётган бир ва тда янги
қ қ
диний таълимотлар вужудга кела бошлайди.Шопур I укмронлиги даврида
ҳ
тахминан 241-242 йилларда гностик (диний-фалсафий о им бўлиб, христианлик
қ
ва эллинизм


ёрдам бериши учун он тўкиш, зўравонликлардан воз кечиши, муси а, қ қ
ра с, тавсирий санъат каби со алар билан шу улланиши лозим бўлиб
қ ҳ ғ
исобланган. Судхўрлик ор али тўкин, тинч фаровон яшаш лозим деб,
ҳ қ
таркидунёчиликни тар иб илган. Зардушт ко инлари томонидан Моний
ғ қ ҳ
276 йили атл этилади. Аммо, унинг таълимоти бутун Эронга тар алиб
қ қ
бўлганди. 484 йилда Византияда несториан маз аби еретик деб тан
ҳ
олингач, бу маз аб вакиллари Византиянинг ра иби Эронга очади ва
ҳ қ қ
христианлик дини тар иб илина бошланади. Шу билан бир аторда
ғ қ қ
Месопотамия ва Эроннинг Марказий вилоятларида я удийлик дини ам
ҳ ҳ
тар иб илинган. Маздак оялари ам кўпдан кўп диний арашлар асосида
ғ қ ғ ҳ қ
шаклланиб V аср охири- VI асрларда катта таъсирга эга бўлди. Чунки
зардуштийлик, эллинистик, христиан ва я удийлик диний оялари
ҳ ғ


асосида шаклланади. Бир неча йил ур о чилик ва чигиртка уруши қ ғ қ
натижасида осилсизлик натижасида хал норозилиги кучайиб боради.
ҳ қ
Шу ва тда (491й.) маздакийлик ояси асосида илк ўз олон бўлиб ўтади.
қ ғ қ ғ
496 йилги маздакийлар чи иши подшо Каводни эфталитлар укмдори
қ ҳ
Вахшунвар узурига очиши ва 499 йил эфталит ўшини ёрдамида тахтга
ҳ қ қ
айтишига сабаб бўлди. Кучайиб кетган маздакчиларни 529 йилда
қ
шо нинг ў ли Хусрав
ҳ ғ I ув ин илишга эришади. қ ғ қ


E tiboringiz uchun rahmat ʼ

Ilk o‘rta asrlarda Eron svilizatsiyasi

Купить

Похожие документы
Ibtidoiy diniy tasavvurlar (animizim,totemizim fetishizim ) ning mohiyati
Ilk o‘rta asrlarda Samarqand
IX-XII asrlarda O‘rta Osiyo sivilizatsiyasi
Ibtidoiy tarixni davrlashtirish
Ibtidoiy davrda nigoh munosabatlari