Ilk o’rta asrlarda o’zbek davlatchiligi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	История

Ilk o’rta asrlarda o’zbek davlatchiligi

Купить

« Ilk o ’ rta asrlarda o ’ zbek davlatchili g i iqtisodiy va ijtimoiy madaniy hayot »

Dehqonchilikdagi yutuqlar Qadimgi Dehqonchilikdagi yutuqlar Qadimgi Turon diyorida zamonasining buyuk Turon diyorida zamonasining buyuk davlatlaridan Qang’ (Kanguy) podsholigi davlatlaridan Qang’ (Kanguy) podsholigi va uning janubiy hududida Kushon va uning janubiy hududida Kushon podsholigi ravnaq topgan davrda podsholigi ravnaq topgan davrda yuksalish boshlangan edi. Bu o’zgarishlar yuksalish boshlangan edi. Bu o’zgarishlar albatta mamlakat aholisining ijtimoiy-albatta mamlakat aholisining ijtimoiy- iqtisodiy, madaniy va siyosiy hayotida iqtisodiy, madaniy va siyosiy hayotida muhim o’zgarishlarga olib keldi. muhim o’zgarishlarga olib keldi. Dehqonchilik vohalarida shaharlarning Dehqonchilik vohalarida shaharlarning soni ko’paydi. Shaharlar kengayib, soni ko’paydi. Shaharlar kengayib, hu

Ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar Bu davrda shaharlarda aholining gavjumlashuvi, hunar-mandchilikning rivoj topishi, ichki va tashqi savdoning kengayishi bilan shubhasiz, qishloq xo’jalik mahsulotlariga bo’lgan ehtiyoj ortib shaharlar, tevarak-atrofdagi qishloqlarning hududlari tobora kengayib bordi. Natijada mamlakatning iqtisodiy hayotida muntazam xomashyo yetkazuvchi sifatida qishloqlarning nufuzi ko’tarilib, bir tomondan yerga, xususan ziroatkor maydonlarga bo’lgan munosabat, ayniqsa ularga egalik qilish udumlari asta-sekin o’zgara boshladi. Ikkinchi tomondan esa, o’troq ziroatkor aholi bilan chorvador qabilalar o’rtasidagi aloqalar rivojlandi.

Ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar Mamlakatning dasht va tog’ oldi mintaqalarida yashovchi ko’chmanchi va yarim ko’chmanchi aholining o’troq hayotga o’tishi kuchaydi. Oqibatda dehqonchilik uchun yaroqli obikor yerlarga bo’Igan muhtojlik tobora oshib bordi. Natijada qo’riq va bo’z yerlarga suv chiqarib katta-katta yer maydonlarini ochish ishlari jadallashdi. Bunday obodonchilik ishlarini amalga oshirishda el- yurtning ijtimoiy hayotida kattagina nufuzga ega bo’lgan mulkdor va quldor tabaqa vakillari, qishloq oqsoqollari hamda urug’ va qabila boshliqlari ishboshi sifatida faol qatnashadilar. Qo’riqlarda ochilgan yangi yer maydonlarining ma'lum bir ulushi o’sha zamon udumi bo’yicha, qonuniy ravishda sarkorlar qo’liga o’tadi va ularning vorisiy mulkiga aylanadi. El-yurtning ijtimoiy hayotidag

«Dehqon»lar va ular xo’jaligidagi hayot Sarkorlar o’zlariga tegishli yer maydonlarini sug’orish tarmoqlarining yuqori qismidan, ayniqsa to’g’on boshi atrofidan ajratib oladilar. Bu yo’l bilan ular suvdan dehqonchilikda bemalol foydalanish, suv taqsimotini nazoratga olrb, qishloq aholisi ustidan o’z tazyiqini o’tkazish imkoniyatiga ega bo’ladi. Shu tariqa ular qishloqlarda o’z tazyiq doirasini kengaytirib, bora- bora ziroatkor aholi ustidan hukmronlik qila boshlaydi.

Qishloqlarda esa, ekinzor paykallardan tashqari, ularning ko’shk va istehkomli qo’rg’onlari, objuvoz-u moyjuvoz va tegirmonlari bo’lardi. Qul, cho’ri, yetim- yesirlardan iborat Ko’pdan-ko’p xizmatkorlar dehqonlarning ulkan patriar-xal xo’jaligida qishin-yozin, kecha-yu kunduz beorom mashg’ul edi. Bulardan tashqari, har bir katta yer egasining mol-u jonini qo’riqlab, uni ichki va tashqi yovlardan muhofaza qiladigan 30—40, 50— 100 va ba'zan undan ortiq qurollangan harbiy yigitlari bo’lgan. Ular «chokar» deb atalardi. Chokarlar baquwat va abjir hamda o’z valine'matiga sadoqatli o’spirinlardan tanlab olingan. Ayrim manbalarda qayd etilishicha, o’sha davr udumi bo’yicha, hojasi vafot etgan chokarlar hatto u bilan birga tiriklayin go’rga ko’milishi lozim bo’lgan.

Bunday sodiq va jangovar chokarlari bilan dehqonlar yovgarchilik paytlarda dushmanga qarshi harbiy yurishlarda qatnashardi. Osoyishtalik zamonda esa chokarlarga suyanib, qishloqning ozod ziroatkor ahli ustidan o’z hukmlarini yur-gizishga harakat qilardilar.

Dastlabki dehqon (feodal) munosabatlar Avvalda o’z qaramog’idagi xizmatkorlari mehnatidan foydalanib kelgan dehqonlar, keyinchalik turli yo’llar bilan qishloq jamoalari ustidan hukmronlik qiladigan, bora- bora ular kuchidan foydalanadigan bo’ldilar. Dehqonlarga qaram bo’lib qolgan qishloqning mehnatkash ahli bu davrda «kadivar», ya'ni qishloq qo’rg’onida yashovchilar nomi bilan yuritilgan.

Shunday qilib, mamlakatda ilk o’rta asrlar mulkchiligi munosabatlarining shakllanishi bilan qishloq jamoalari ichida yirik yer egalari bo’lmish dehqonlar bilan bir qatorda o’z erkidan mahrum bo’lgan, mutlaqo yersiz va mulksiz kambag’al ziroatchi tabaqa — kadivarlar paydo bo’ladi.

 Ular ilk o’rta asrlarning ijtimoiy hayotida dunyoga kelgan va yerdor dehqonlar tabaqasiga qaram bo’lgan qishloq jamoasining, yangi mehnatkash, mazlum aholining vakillari edi. Mamlakatda yer-suv mulkchiligining xususiyligi ortib, feodal munosabatlarning mustahkamlanib borishi bilan qishloqning mulksiz va erksiz ziroatchi mazlum ahli — kadivarlarning soni ko’payib, dehqonchilik xo’jaligining asosiy ishlab chiqaruvchi kuchlarining biriga aylanadi. V asming o’rtalariga kelib, garchi ekin yerlarining ma'lum bir qismi mulkdor dehqonlar va majusiy ruhoniy — kohinlarning qo’l ostidagi mulklardan iborat bo’lsa ham, ammo ziroatkor vohalardagi obikor yerlarning asosiy qismi hali ham qishloq jamoalarining qaramog’ida edi.

Купить