Imperiyaning qulashi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	12.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Imperiyaning qulashi

Купить

IMPERIYANING QULASHI
Imperator Trayan
davridan so‘ng rimliklar
yirik bosqinchilik
urushlarini olib
borolmaganlar. Milodiy III asrda Rim
imperiyasining kuch-
qudrati zaiflasha
boshladi. Imperatorni
endilikda armiya saylar,
armiyaning o‘zida ham
turli guruhlar o‘rtasida
kurash borar edi. Ayni paytda imperiya
chegaralarining shimoli-
g‘arbiy tarafidan
jangovar qabilalar paydo
bo‘ldilar. Shu bois
rimliklar chegarada katta
armiya saqlab turishga
majbur bo‘lishgan.

Rim imperiyasining qulashi eramizning 476 yilda G'arbiy
Rim imperiyasi poytaxtining mag'lubiyati va bosib olinishini
anglatadi. Bu G'arbiy Evropada taxminan 1200 yillik Rim
hukmronligini tugatdi. "Rimning qulashi" atamasi XVIII
asrgacha paydo bo'lmagan. Rim nima uchun "quladi" degan
ko'plab nazariyalar mavjud. Shahar birinchi marta
eramizning 410 yilda bosilgan.

476 yil 4 sentyabrda, german boshlig'i Odoaker G'arbning oxirgi
imperatori Romul Avgustning taxtdan voz kechishiga asos soldi.
Rimning qulashi G'arbiy Evropa tarixida hal qiluvchi vaqt bo'ldi.
Bu cherkovning Papa ostida hukmron hokimiyat sifatida paydo
bo'lishiga va feodal jamiyatining paydo bo'lishiga olib keldi.
Poytaxti Konstantinopol yoki Yangi Rim bo'lgan Sharqiy imperiya
1453 yilgacha saqlanib qoldi.

GOTLAR RIMDA
•
Milodiy 410-yilda Alarix boshchiligidagi
gotlar Rimni qurshab oldilar.
-
•
Rimliklar ular bilan muzokara boshladilar,
ammo tunda qullar darvozalarni ochib
berdilar, bosqinchilar shaharga yopirilib
kirdilar.-
•
Gotlar haykallarni yo‘q qilib, bebaho
kitoblarni yondirib, Rimni roppa-rosa uch kun
taladilar. Talon-taroj qilingan Rim shahri
huvillab qoldi.-

G‘ARBIY RIM IMPERIYASINING
QULASHI
Sobiq G‘arbiy Rim imperiyasi sarhadlarini german qabilalari egallab oldilar. Shu tariqa milodiy 476-yil
G‘arbiy Rim imperiyasining qulashi va qadimgi dunyo tarixining yakunlanish sanasi sifatida qayd qilindi.Milodiy 476-yilda german qabilalarining Rimdagi yollangan qo‘shini sarkardasi Odoakr so‘nggi imperator
Romulni taxtdan ag‘darib tashladi va imperator unvoni nishonini Konstantinopolga jo‘natdi.Milodiy 455-yilda Rimga germanlarning vandal qabilalari hujum qildi. Ular ikki hafta davomida shaharni
taladilar.Attila boshchiligidagi Sharqiy Rim imperiyasiga hujum uyushtira boshladi. Milodiy 452-yilda xunnlar
Italiyaga bostirib kirdilar.

476 yil odatda G'arbiy Rim imperiyasining
tugashi deb qabul qilingan. Bundan oldin,
474 yil iyun oyida Yuliy Nepos G'arbiy Rim
imperator bo'ldi. Askarlar ustasi Orest
isyon ko'tarib, o'g'li Romul Avgustni taxtga
o'tirdi va Nepos 475 yil avgustda
Dalmatiyadagi knyazligiga qaytib ketdi.
Ammo Romul Sharq imperatori Zenon
tomonidan tan olinmagan.

Odoakerning boshlig'i bo'lgan german gerullari, ularni o'ldirgan Orestlar erdan voz kechishdi. Keyin ular 476 yil avgustda
Romulus Avgustni taxtdan ag'darishdi. Odoaker keyinchalik imperator Regaliyani imperator Zenoga qaytarib yubordi va
Rim Senati Zenoga u hozir butun imperiya imperatori bo'lganini xabar qildi. Tez orada Zeno ikkita deputatni qabul qildi.
Ulardan biri Odoacerdan Italiya ustidan nazoratni imperiya tomonidan rasman tan olinishini so'ragan, u Zenoning
ustunligini tan olgan. Boshqa deputatlar Neposdan bo'lib, taxtni qaytarib olish uchun yordam so'rashdi. Zeno Odoakerga
Patrisian unvonini berdi.

Talonchilikka uchragan RIM shahri

Rim imperiyasi
qulashining eng muhim
sabablari

1- qadriyatlar va axloqning pasayishi
Pax Romana davrida ham (barqaror va nisbatan tinch davr) Rimda 30 mingdan
ortiq fohishalar bo'lgan. Kaligula va Neron singari imperatorlar tarixiy jihatdan
dabdabali ziyofatlarda pulni isrof qilishlari bilan mashhur bo'lib, u erda
mehmonlar kasal bo'lguncha sharob va spirtli ichimliklar yeb, ichishgan. Bu
davrda eng taniqli mashhur o'yin-kulgi Rim Kolizeyining gladiatorial janglarini
tomosha qilish edi.

Rim iqtisodiyoti faqat imperator Markus Avreliy hukmronlik qilgandan keyin
inflyatsiyadan aziyat chekdi (narxlarning haddan tashqari ko'tarilishi). Rim
imperiyasining istilolari to'xtaganda, yangi hududlardan Rimga oltin tushishi
kamayib bora boshladi.
Bunga qo'shimcha ravishda, rimliklar o'zlarining hashamatli mollari uchun
to'lash uchun juda ko'p oltin sarfladilar, shuning uchun tangalar uchun
ishlatiladigan oltin kam edi. Shu tarzda, tangalarda ishlatiladigan oltin
miqdori kamaygan bo'lsa-da, tangalar kamroq qimmatga tushdi.
Ushbu yo'qotish qiymatini saqlab qolish uchun savdogarlar sotilayotgan
tovarlarning narxlarini oshirdilar. Ushbu chora tufayli ko'p odamlar
tangalarni ishlatishni to'xtatdilar va o'zlari uchun zarur bo'lgan narsalarni
ayirboshlashni boshladilar.

Rim barbarlarni qabul qildi, bu atama Rim imperiyasiga kelgan har
qanday chet elliklar va guruhlar uchun ishlatilgan. Ular militsiya uchun
soliq etkazib beruvchilar yoki askarlar bo'lib xizmat qilishgan, ba'zilari
hatto hokimiyat lavozimlariga etishgan.
Biroq, Rim barbarlar - Vandallar va Gotlar qo'lidan, ayniqsa, Shimoliy
Afrikada hech qachon tiklanib bo'lmaydigan hududlarni yo'qotishni
boshladi.
Shunga qaramay, tarixchilar Rim madaniyati kabi kuchli madaniyat
siyosat, iqtisod va ijtimoiy masalalarni bilmagan barbarlar madaniyatiga
nisbatan osonlikcha tushib ketmasligiga rozi.

Rim barbarlarni qabul qildi, bu atama Rim imperiyasiga kelgan har qanday
chet elliklar va guruhlar uchun ishlatilgan. Ular militsiya uchun soliq
etkazib beruvchilar yoki askarlar bo'lib xizmat qilishgan, ba'zilari hatto
hokimiyat lavozimlariga etishgan.
Biroq, Rim barbarlar - Vandallar va Gotlar qo'lidan, ayniqsa, Shimoliy
Afrikada hech qachon tiklanib bo'lmaydigan hududlarni yo'qotishni
boshladi.
Shunga qaramay, tarixchilar Rim madaniyati kabi kuchli madaniyat siyosat,
iqtisod va ijtimoiy masalalarni bilmagan barbarlar madaniyatiga nisbatan
osonlikcha tushib ketmasligiga rozi.

To‘g‘ri Noto‘g‘ri
1. Faqat milodiy I asrning boshlarida Rimning kuchqudrati qayta tiklandi. Bu asr Rim
imperiyasining «oltin asri» degan nom olgan. +
2. Balandligi 45 metrga teng Trayan ustuni sirtidagi tasvirlar daklar bilan urush manzaralari haqida
hikoya qiladi. +
3. Oktavian Avgust vafotidan so‘ng uning vorislari Kaligula va Neron hukmronligi davrida
imperiyada inqiroz boshlandi. +
4. Antoniy va Kleopatra Oktavian tomonidan o‘ldirilgan. +
5. Mil. avv. 44-yilda Yuliy Sezar hukmronligi tugadi. Ammo uning o‘limi respublika qayta
tiklanishiga olib kelmadi. +
6. Spartak qo‘zg‘oloni bostirilib, tor-mor etilganidan keyin Krass va Sezar hokimiyat uchun ancha
vaqt kurash olib bordilar. +2-topshiriq. Ma’lumotlarni to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri ekanligini belgilang.

1-topshiriq. Yillar hamda ularda bo‘lgan voqealarni to‘g‘ri belgilang.
Mil. avv. 44-yilda Oktavian Senatdan imperator
unvonini va Avgust laqabini oladi.
Mil. avv. 49-yilda Yunoniston qirg‘oqlarida Antoniy va
Oktavian flotlari o‘rtasida jang bo‘ldi.
Mil. avv. 29-yilda Yuliy Sezar hukmronligi tugadi. Ammo
uning o‘limi respublika qayta tiklanishiga
olib kelmadi.
Mil. avv. 31-yilda Sezar o‘zinig mashhur:
«Qur’a tashlandi!» iborasini aytgan.
Milodiy 98-yilda muntazam yollanma qo‘shinlarga
tayanuvchi harbiy boshliqlar real kuchga
aylandilar.
Mil. avv. I asrda Trayan Rim imperatori taxtini egalladi.

4-topshiriq. Bilimlaringizga tayangan holda jadvalni to‘ldiring.
Yillar Bo‘lib o‘tgan voqealar
Milodiy 330-yil …
Milodiy 395-yil …
Milodiy 410-yil …
Milodiy 452-yil …
Milodiy 455-yil …
Milodiy 476-yil …

1-topshiriq. Yillar hamda ularda bo‘lgan voqealarni to‘g‘ri belgilang.
Mil. avv. 44-yilda Oktavian Senatdan imperator
unvonini va Avgust laqabini oladi.
Mil. avv. 49-yilda Yunoniston qirg‘oqlarida Antoniy va
Oktavian flotlari o‘rtasida jang bo‘ldi.
Mil. avv. 29-yilda Yuliy Sezar hukmronligi tugadi. Ammo
uning o‘limi respublika qayta tiklanishiga
olib kelmadi.
Mil. avv. 31-yilda Sezar o‘zinig mashhur:
«Qur’a tashlandi!» iborasini aytgan.
Milodiy 98-yilda muntazam yollanma qo‘shinlarga
tayanuvchi harbiy boshliqlar real kuchga
aylandilar.
Mil. avv. I asrda Trayan Rim imperatori taxtini egalladi.

FAOLLASHTIRUVCHI SAVOLLAR
Rim imperiyasining qulashiga nimalar sabab
bo‘ldi?
Gotlarning Rimga bosqini qanday
oqibatlarni keltirib chiqardi?
G‘arbiy Rim imperiyasining zavolga yuz
tutishiga qaysi omillar sabab bo‘ldi?

E’ TI BORIN GI Z UCHUN
RAHMAT

Imperiyaning qulashi

Купить

Похожие документы
Arxeologiyaniig tarix fani darajasiga ko‘tarilishi
Ashtarxoniylar davri tarixshunosligi
Avesto-ajdodlarimiz yaratgan ilk tarixiy manba
yangi zamon davrida skandinaviya davlatlari
Qadimgi Xitoy adabiyoti