Ingliz tilida gap turlarining nazariy va amaliy asoslarini aniqlash va ularni qiyosiy tahlil etish - Английский язык - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	41.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Английский язык

Ingliz tilida gap turlarining nazariy va amaliy asoslarini aniqlash va ularni qiyosiy tahlil etish

Купить

Mundarija: Kirish. I. Bob. Ingliz tili grammatikasida gaplar haqida umumiy ma`lumot . 1.1. Gaplarning maqsadga ko`ra turlari. 1.2. Gaplarning tuzilishiga ko`ra turlari. 1.3. Gapning belgilari va ahamiyati. II. Bob. Ingliz tili grammatikasida sodda va qo`shma gaplar. 2.1. Sodda gaplar va ularning qiyosiy tahlili. 2.2. Qo`shma gapning kategoriyalar va grammatik ma`nosi haqida. 2.3. Qo`shma gap turlari va ularning qiyosiy tahlili. Xulosa. Foydalanilgan adabiyotlar . 1. Ilmiy adabiyotlar 2. Badiiy adabiyotlar 3. Lug`atlar 1

Kirish. Men bitiruv malakaviy ishimni kirish qismini boshlashdan oldin kelajagi buyuk Mamlakatimizda Yurtboshimiz Islom Karimov tashabbusi va bevosita rahnamoligida xalqimizning hech kimdan kam bo`lmasdan tinch- totuv yashashi va farovonligi yo`lida amalga oshirilayotgan oqilona va odilona siyosatidan g`urur va iftihorga to`lib, Prezident ko`rsatmalaridan saboq olish niyatida u kishining keyingi paytlardagi ma`ruza va nutqlari bo`yicha imkon darajasida yozishni maqsadga muvofiq deb topdim. Ushbu risolada O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 2010 yil 30 iyundagi “O`zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining o`n to`qqiz yillik bayramiga tayyorgarlik ko`rish va uni o`tkazish to`g`risida” gi PQ – 1358- son Qarori hamda mamlakatimizda istiqlol yillarida ijtimoiy – siyosiy, huquqiy, ma`na

Umuman olganda, islohotlar markazida insonning oliy qadriyat sifatida baholanishi mamlakatimiz strategik vazifalariga hamohangdir. Xususan, bu boradagi barcha o`zgarishlarni mazmun - mohiyati ham inson va uning qadr- qimmatini ko`tarish bilan bog`liq. Vatan va inson manfaati - oliy maqsad. O`zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov: “Bugun biz tarixiy davrda – xalqimiz o`z oldiga ezgu va ulug` maqsadlar qo`yib, tinch osoyishta xayot kechirayotgan, avvalambor, o`z kuch va imkoniyatlariga tayanib, demokratik davlat va fuqarolik jamiyat qurish yo`lida ulkan natijalarni qo`lga kiritayotgan bir zamonda yashamoqdamiz”, - degan edi. Avvalo, tarixan qisqa bu davr, bir o`spirin yoshiga teng vaqt davomida davlatimiz uchun siyosiy sohada, davlat va jamiyat qurilishi borasida har tomonlama rivo

Taraqqiyotning o`zbek modeli rivojlanish tamoyillarini to`g`ri tanlab olishda asos bo`lib xizmat qildi. Demokratik davlat qurish tamoyillari, ya`ni iqtisodning siyosatdan ustuvorligi, davlatning bosh islohotchilik faoliyati, qonun ustuvorligiga erishish, kuchli ijtimoiy himoyani amalga oshirish, bozor iqtisodiyotiga evolyutsion yo`l bilan bosqichma - bosqich o`tish O`zbekistonning strategik rivojlanish uchun asos bo`ldi. Mamlakatimizda milliy davlatchilikni barpo etilishi ham puxta reja asosida bordir. 1992 yilda Asosiy qonunimiz – O`zbekiston Respublikasining ishlab chiqilishi va qabul qilinishi, davlat hokimiyatining qonun chiqaruvchi, ijro etuvchi va sud tarmoqlariga bo`linishi printsipining eng muhim tamoyil sifatida belgilanishi – bularning barchasi davlat qurilishining yo`nalishlarin

Bu yil barchamiz ona yurtimiz, O`zbekistonimizning yangi tarixidagi eng buyuk va qutlug` sanalardan biri – Vatanimizning mustaqilligining 20 yillik shonli bayramini keng nishonlaymiz – dedi Mamlakatimiz Prezidenti. Tabiiyki, bu bizdan barcha soha va tarmoqlarda amalga oshirayotgan keng ko`lamli islohotlarimizni atroflicha tahlil etib, kelgusi rejalarimizni aniq- ravshan belgilab olishni talab etadi. Ayni paytda biz o`z vaqtida tanlab olgan iqtisodiy taraqqiyot modelining naqadar to`g`ri ekanini va amalda o`zini to`la oqlaganini hayotning o`zi yana va yana tasdiqlab bermoqda. 1 Ushbu modelning tamoyillari asosida mamlakatimizni isloh etish va modernizatsiya qilish bo`yicha har tomonlama va chuqur o`ylagan tadrijiy taraqqiyot dasturini izchil amalga oshirganimiz inqirozning, jahon bozoridagi

Hozirgi kunda chet tillarni mukammal egallagan mutaxassislarga talab ortib bormoqda. Ayniqsa, ingliz tilini yaxshi bilgan yoshlarimizga ehtiyoj katta. Bu esa kelajak avlodning maktab partasidayoq ingliz tilini mukammal egallab borishni talab qiladi. O`quvchi matematika, tarix, adabiyot va shu kabi fanlarni chuqur o`rganish bilan birga, yaxshigina birorta chet tilida so`zlasha oladigan, fikrini bayon qila oladigan bo`lishi kerak. Hozirgi kunda Respublikamiz xalq ta`lim sohasida bo`lgan e`tabor ancha oshdi va kuchaydi desak yanglishmaymiz. Bundan 10 – 15 yillar ilgari kollejlarda chet tillariga talab deyarli yo`q edi, chunki o`zingizga malumki boshqa chet ellar bilan aloqalarga imkoniyatlar berilmagan. Mustaqilligimizning sharofati bilan bugunda chet ellar bilan aloqalar o`ta ko`ngilli uchun

mulohazalar berganlar. Buyuk rus grammatislari B. Ilshi, V. Kaushanskaya, Barxudarov kabi olimlar gap turlarini tahlil qilib, ularni ingliz tilida ishlatilishi to`g`risida fikrlarberganlar. Ammo gap turlarining ingliz tilidagi qiyosiy tahlili nazariy va amaliy jihatdan asoslangan. Shu bois biz ushbu mavzuni tadqiqot tarzida tanladik. Tadqiqotning maqsadi : ingliz tilida gap turlarining nazariy va amaliy asoslarini aniqlash va ularni qiyosiy tahlil etish. Tadqiqot obekti : gap turlari va ularning ingliz tilida ishlatilish jarayoni. Tadqiqot predmenti : badiiy adabiyotlardan olingan misollardan foydalanish. Tadqiqot vazifalari : ingliz tilida gap turlari va ularning qiyosiy tahlilini sintaktik muammo ekanligini nazariy – amaliy jihatdan asoslash. 1. Gap tularini ingliz tilida ishlatilishiga

Bitiruv malakavoy ishim kirish, bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro`yxatidan iborat. Ingliz – tili grammatikasida gaplar haqidagi ta`limot qanday shakldaligini aniqlab olish uchun uning rivojlanishidagi asosiy davrlar xususidagi to`xtalib o`tish lozim. Chunki gaplarning nazariy rivojlanishini o`rganish uning manbalarini – ba`zan nogrammatik bo`lgan manbalarni, ba`zan esa an`anaviy bo`lgan arda esa hattoki xato hisoblangan nazariy asoslarni manbalarni ochib berishda yordam beradi. Gaplar haqidagi ta`limotning rivojlanishi shakli dedaktive usulida amalga oshirilgan, buning ma`nosi shuki gap haqidagi umumiy tushunchadan qisman tushunchalar tomon yo`naladi. Qisman tushunchalar deganda quyidagilar tushuniladi: gapning bo`laklariga bo`linishi; gap bo`laklarining grammatik turlarini aniql

Umuman ingliz tili grammatikasining paydo bo`lish sanasi XVI asrning oxirlariga kelib taqaladi. Chunki ilk ingliz tili grammatikasi o`rta asrlar antik va lotin grammatikasi namoyondalari gap haqida ta`limot yaratmaganlar, faqatgina mantiq ta`siri ostida tugallangan fikr ifodasi degan tushunchagina bo`lgan. Bullakaja tomonidan yaratilgan (1585) eng birinchi ingliz – tili grammatikasida holi sintaksis va pnktuatsiya bo`linmasi ham bo`lmagan. XVII asrning ikkinchi yarmiga kelibgina K. Kuner grammatikasida biz yangi tushunchaga duch kelamiz. Bu oddiy va qo`shma gaplardir. XVIII asrning ikkinchi yarmida grammatika sohasidagi yetakchi mutaxassis Loux o`zining birinchi marta 1762 yilda nashrdan chiqqan grammatikasida gapning umumiy login ifodasi bilan bir qatorda uning grammatik ma`nosini ham kel

o`tadilar. Faqatgina ular “bog`langan” degan atama o`rniga “mustaqil” degan atamani ishlatilgan. Shunday qilib ingliz tili grammatikasidagi bu uch tur zamonaviy ingliz tilida ham saqlanib, faoliyat yuritmoqda. I – Bob. Ingliz tili grammatikasida gaplar haqida umumiy ma`lumot. 10

Gap deb tugallangan fikrni ifodalaovchi so`zlar yig`indisiga aytiladi: Masalan: The sun rises in the east. Quyosh sharqdan chiqadi. Gapning tarkibiga kiruvchi va birorta so`roqqa javob bo`luvchi so`zlar gap bo`laklari deb ataladi. 1 Gap bo`laklari bosh bo`laklar va ikkinchi darajali gap bo`laklariga bo`linadi. Bosh bo`laklarga ega va kesim kiradi. Ikkinchi darajali gap bo`laklariga to`ldiruvchi The Object aniqlovchi The Attribule va hol The Adverbial Modifire kiradi. Tuzilishiga ko`ra gaplar sodda va qo`shma gaplarga bo`linadi. Qo`shma gaplar bog`langan qo`shma gaplarga va ergashgan qo`shma gaplarga bo`linadi. Maqsadga ko`ra gaplar quyidagi turlarga bo`linadi: a) Darak gaplar (Declarative Sentences) Masalan: The library is on the floor. Kutubxona ikkinchi qavatda. b) So`roq gaplar (Interro

kesim tarkibida yordamchi yoki modal fe`l bo`lmasa do, does va did yordamchi fe`lning to yuklamasisiz shakli ishlatiladi. He does not work here. U bu yerda ishlamaydi. She cannot come today. U bugun kela olmaydi. Agar kesimda ikki va undan ortiq yordamchi fe`l bo`lsa not yuklamasi birinchi yordamchi fe`ldan keyin qo`yiladi. It has not been done yes. Bu hali bajarilmadi. b) so`roq gaplar (Interrogative Sentences). So`roq gaplar to`rt xil bo`ladi: umumiy so`roq gaplar, maxsus so`roq gaplar, tasdiq so`roq gaplar, muqomil so`roq gaplar. Umumiy so`roq gaplar – (geniral questions). Umumiy so`roq gaplar gapning boshida, eganing oldiga yordamchi fe`l ya`ni modal fe`lni qo`yish bilan yasaladi. Agar dark gapda yordamchi fe`l bo`lmasa eganing oldiga do “does” yoki did yordamchi fe`llari qo`yiladi, as

Maxsus so`roq gaplar : gapning biror bo`lagiga beriladi va who? Kim?, what? Nima?, which? When? Where? Why? How? How much, how many? How long? Kabi so`roq so`zlar bilan boshlanadi. What did the teacher do yesterday? O`qituvchi kecha nima qildi? How did it happen, Sam? Bu qanday sodir bo`ldi Sam? (P.A “TPOTH” p 75). What do you want? San nimani hohlaysan? (P.A “TPOTH” p 77). What is it? Bu nima? (P.A “TPOTH” p 181). What does he do? Uni kasbi nima? (P.A “TPOTH” p 122). What is going on here? Bu yerda nima davom etyapti? (P.A “TPOTH” p 128). Why are you crying? Siz nimaga yig`layopsiz? (P.A “TPOTH” p 128). What are you doing? (P.A “TPOTH” p 128). Maxsus so`roq gaplarga to`liq javob beriladi. When did he read an interisting storiy to the students? He read it to thim yesterday? Tasdiq so`roq g

Muqobil so`roq gapga to`liq javob beriladi: Is he reading or worning? He is working d) buyruq gaplar (Imperative Sentences). Buyruq gaplar hamsuhbatni biror ish qilishga undaydi. Buyruq gaplarda so`z tarkibi darak gaplarnikiga o`xshaydi, ammo ularda ega (you) bo`lmaydi va bu gaplar kesimdan boshlanadi. Open the door? Don`t be lake, please. e) undov gaplar. (Exclamatory Sentences) Har qanday darak gapni undov gapga aylantirsa bo`ladi. Undov gaplar kuchli hissiyot bilan aytiladi. Ularda ajablanish, zavqlanish, g`azablanish va boshqa hislar ifoda etadi. Att lost you have returned! Nihoyat qaytib keldingiz! Have you ever seen such weather! Bunday havoni ko`rganmisiz! Hurry up! Shoshiling! Tez bo`ling! 1.1. Qo`shma gapning kategoriyalari va grammatik ma`nosi haqida. Grammatika sohasidagi mutaxa

predikativ va nopredikativ sifatida ikkiga ajratiladi. Ammo shuni unitmaslik kerakki predikativ brikma yani ega vakesim doim ham gap tuzavermaydi. Ular gaplarning ma`lum turiga predikativ gaplarga xos bo`lib predikativ gaplarning sintaksik katigoriyasi hisoblanadi agar shu turdagi oddiy gap bitta predikativ birikmaga ega bo`lsa , qo`shma gap o`z tarkibida ikki va undan ortiq predikativ brikmalarga ega bo`lishi mumkin. Bu xolat polipredikativlik deb ataladi. Shunday qilib tilshunoslar tomonidan asosiy sintaksik kategoriya hisoblangan predikativlikning ummumiy kategoriyasi ikki bir biriga bog`liq ma`noda monopredikativlik va polipredikativlik ma`nolarida o`rganiladi . bu kategoriyalar o`rtasidagi farq birgina qaraganda xuddi son jihatdan kelib chiqqan ko`rinsada ostida predikativlikning sint

Tarkibidagi predikativ birikmalar soniga ko`ra bir biriga qarama-qarshi qoyish. Gaplarning umumiy gramatik mazmuniga ko`ra predikativligi ya`ni bir biriga o`zaro munosabatdagi ikki ma`nodagi monopredikativlik ya`ni polipredikativlik asosida kelma-ketlik klassifikatsiyasi gaplarning strukturaviy turiga ko`ra guruhlarga ajratilishiga olib keladi. Bu masalani hal etish uchun bir grammatik shakl gapdagi predikativ bo`laklarining qanday usulga birikkanligini aniqlash kerak. A. A. Shaxmatov gapga ta`rif berganda butunlik va tugallik tushunchalarini qo`shib yuboradi. U. Ris bu ta`rifni boshqacharoq beradi va gap nitqiy grammatik tashkil etilgan eng kichik birligi aytiladi. Shunday qilibgapning muhim belgilariga butunlik sintaksik aloqalarning uzluksizligi tugallik kiradi. Bu ta`rif ham oddiy, ham

2.1. Qo`shma gaplar va ularning qiyosiy tahlili . Hozirgi zamon ingliz tili grammatikasida gaplar ikki yoki undan undan ortiq mazmunni va grammatik jihatdan birlashgan gaplar qo`shma gap deb ataladi. Oddiy gaplardan farqli o`laroq, qo`shma gap, gaplar doimo “gaplar” deb ataladigan ancha oddiy birliklarga bo`lishi mumkin. Qo`shma gaplarning tarkibidagi gaplarning xususiyatiga ko`ra o`zaro bir - biri bilan grammatik aloqasiga ko`ra ikki turi mavjud: 1. Bog`langan qo`shma gaplar Compound Sentences. 2. Ergashgan qo`shma gaplar – Complex Sentences. 1 Qo`shma gap qismlari ifodalashdagi aloqani ifodalash usullari ikki xil bo`ladi. 1) bog`lovchi bilan (Sinactik) 2) bog`lovchisiz (Asindetik) 2.2. Gaplarning tuzilishiga ko`ra turlari. 1. Bog`lovchi bilan ifodalash usulida bu grammatik aloqa maxsus s

Havo sovuq edi va biz uyga qaytishga majbur bo`ldik. Bu misolda and bog`lovchisi bog`langan qo`shma gapda qo`llanilgan. I know + not you were there. Sizning o`sha yerda bo`lganligingizni, men bilaman. Bu misolda esa “that” bog`lovchisi ergashgan qo`shma gapda ishlatilgan. Bog`lovchi so`zlar esa nafaqat qo`shma gap bo`laklarining o`zaro aloqasinigina ifodalab qolmay, balki qo`shma gapdagi asosiy bo`lmagan gapda bosh yoki ikkinchi darajali bo`lib keladi va qoidaga ko`ra bog`lovchi so`zlar ergashgan qo`shma gap tarkibida ishlatiladi. Masalan: I know who said it (ega) Kim buni aytganini men bilaman. I know where he lives (O`rin holi) Men uning qayerda yashahsligini bilaman. Berilgan bu ikki misoldan birinchisiga bog`lovchi so`z ergashgan qo`shma gap tarkibidagi ergashgan qismiga ega bo`lib,ikk

Agar bog`lovchilar yordamida kiritiladigan gaplar qisqa bo`lsa, vergul “and” va “or” bog`lovchilari oldiga qo`yiladi. Masalan: A cold wind was blowing and a snow storm begun. Sovuq shamol esdi va bo `ron boshlandi. Bog`langan qo`shma gap tarkibidagi oddiy gaplar pasayuvchi ohang bilan talaffuz etiladi. Bog`langan qo`shma gaplar bog`lovchilar yordamida birikmagan ikki yoki undan ortiq oddiy gaplardan tuzilgan bo`lishi mumkin. Bog`lovchisi bo`lmagan bunday gaplar bir biridan vergul, nuqtali vergul o`qiganda esa har bir gap oxirida pasayuvchi ohang orqali bir - biridan ajratiladi. Masalan: The wind klew the, clouds gatherred, the rain fell. Shamol esdi, bulutlar to`plandi, yomg`ir yog`di. I looked, I called, no one answerd. Men nazar tashladim, chaqirdim, birov javob bermadi. 1 4. Ergashgan q

Sizni yana ko`raman deb men hech o`ylamagan edim. 1 He glanced at the newspaper he had bought at the station. Bekatda sotib olgan gazetaga u tezgina ko`z yugurtirib chiqdi. 2 Were a drop of water magnified to the size of the earth, the molecules composing it would he about the size of oranges. Agar tomchi so`z yer shari kattaligiga yetkazilsa, uning tarkibini hosil qiluvchi molekulalar o`lchami apilsin kattaligiga tenglashar edi. 3 c) Bosh gapga tobe bo`lgan ergash gaplar, o`zlariga tobe bo`lgan ergash gaplar yana ergash gapga ega bo`lishlari mumkin. Masalan: she knew that they would search the area where they had lost him Ular o`zlari yuqolib qo`ygan tumandan uni izlashlarini u bilar edi. 4 a) ergashgan qo`shma gaplar bir-biri bilan bog`langan yoki ergashgan uch yoki undan ortiq gapdan ta

That lighting is nothing else but an electric spark has long been known. Yashinning elektr uchqunidan boshqa narsa emasligi allaqachon ma`lum. Eslatma: yordamchi so`z when bilan boshlangan egalik ergashgan gaplar gapning kesimi fe`lning istalgan kelasi zamon shaklaridan biri bilan ifodalangan bo`lishi mumkin. Masalan: when I shall came back is difficult to say. Qachon qaytib kelishimni aytish qiyin. It olmoshi rasman ega holida kelgan gaplarning kesimidan keyin keladigan ergsh gap – egalik ergashgan gap bo`la oladi. Masalan: it is strange that we should meet here. 1 Bizning shu yerda uchrashishimiz qiziq bo`ldi. It was obvious that some happened. Qandaydir muhim hodisa yuz bergani ko`rinib turardi. It is doublful whether thepayment is strictly legal. Bu to`lov butunlay qonuniy hisoblanarka

It is impossible it is a pity. It is invetable it is a mercy. 6. Predikativ ergashgan gaplar. Predicative Clouses. Predikativ ergashgan qo`shma gaplarda ham ergashgan gap bosh gapga xuddi egalik ergashgan qo`shma gaplardagi singari bog`lovchi va bog`lovchi so`zlar orqali qo`shiladi. Predikativ ergashgan gaplar egaga ko`pincha vositali fe`llar orqali birikadi. Bunday fe`llarga quyidagilar kiritiladi: To be, to get, to became, to grow va boshqalar. Masalan: This was what we were talking about. 1 Biz nima haqida gapirayotgan bo`lsak, bu aynan o`zi edi. All I know is what I have seen in the press. Men bilganlarimning bari bu matbuotda o`qiganlarim edi. 2 The truth was that he was a man hefore he was a scientist. Haqiqat shu ediki, u avvalo inson edi, shundan so`nggina olim edi. 3 2. predikativ

Ingliz tilidagi to`ldiruvchi ergashgan gaplar bosh gapdan vergul yordamida ajratilmaydi. Masalan: you don`t know what you are talking about. Nima haqida gapirayotganingizni o`zingiz bilmayapsiz. Eslatma: when so`zi bilan boshlanadigan to`ldiruvchi ergash gaplarning kesim fe`lining istalgan biror kelasi zamonshakli bilan ifodalanishi mumkin. Masalan: I don`t know when he will come. Uning qachon kelishini men bilmayman. 2. To`ldiruvchi ergashgan gaplar bosh gapga that bog`lovchisiz qo`shilishi mumkin. Masalan: the knew he was not safe yet. U hali bexavotir ekanligini o`zi bilardi. I think I have made a mistake in my dictation. O`ylashimcha, men dektantimda xatoga yo`l qo`ydim. 8. Aniqlovchi ergashgan gaplar. Attributive Clouses. 1. Aniqlovchi ergashgan gaplar deb shunday ergashgan gaplarga a

1. aniqlovchi ergash gaplar deb shunday ergashgan gaplarga aytiladiki, ular ergashgan qo`shma gap tarkibidagi ot bilan, ba`zi hollarda esa olmosh bilan ifodalangan biror bo`lagini aniqlab berishga xizmat qiladi. Aniqlovchi ergashgan gaplar which? Yoki what? So`roqlariga javob beradi va qo`shma gapdagi bosh gapga bog`lovchisiz, ba`zi hollarda esa qiyosiy olmosh yoki ravish yordamida bog`lanadi: who, whom, whose, which, that, when, where, why. Nisbiylik olmoshlari whom, whose va which gapda old ko`makchilar bilan ham ishlatilishi mumkin. Aniqlovchi ergashgan gaplar ikki turga bo`linadi: a) tasvirlovchi – aniqlovchi ergashgan gaplar Pescriptive Clauses. b) chegaralovchi – aniqlovchi ergashgan qo`shma gaplar – Limiting Clauses. a) tasvirlovchi – aniqlovchi ergashgan gaplar nisbatan mustaqillik

The doctrine of conditioned and unconditioned reflexes was created by Pavlov, who devoted his whole life to the cause of sciense. Butun umrini fan ravnaqi uchun bag`ishlagan Pavlov shartli va shartsiz reflekslar haqidagi talimotni yaratdi. Bu ergashgan qo`shma gapda tasvirlovchi – aniqlovchi ergashgan gap: who devoted his whole life to the cause of science gapning oxirida kelgan. Bu: the devoted his whole life to the cause of science shakliga alohida gap bo`lib, yoki qo`shma gap tarkibidan tushirib qolishi mumkin. Bu erda bosh gapning ma`nosini shunchaki to`ldirib turganini hisobga olsak har ikkala holda ham bosh gap mazmuniga zarar etmaydi. Eslatma: tasvirlovch-aniqlovchi ergashgan gaplarda nisbiylik olmoshi that butunlay qollanilmaydi va nisbiylik olmoshlari tushirib qoldirilmaydi. b) Ch

Bog`lovchilarsiz birikish agar aniqlanishi so`z ergashgan gapdagi kesim- fe`l harakatini ifodalagan holatda amalga oshiriladi. Bunday gaplarda, ya`ni bog`lovchisiz birikishida aniqlanishga tegishli old ko`makchi fe`ldan keyin, ko`pincha esa ergashgan gap oxirida keladi. Masalan: he is the man we were talking about this morning – Bu biz ertalab gapirgan kishining o`zi. 1 The hostel our students live in is situated at the Yniversity- Bizning talabalarimiz istiqomat qilayotgan yotoqxona Universitetda joylashgan. 9. Hol ergashgan gaplar- Adverbal clauses. Hol ergashgan gaplar o`z mazmuniga ko`ra quyidagi turlarga bo`linadi: - o`rin –holli ergashgangaplar ;( a. c. of place) - vaqt holi ergashgan gaplar; ( a.c. of time) - holat va qiyoslash holi ergashgan gaplar (a. c. of manner and comparision)

Lar orqali bog`lanadi. Ingliz tilidan tarjima qilganda ko`pincha where bog`lovchi so`zi- “ osha erga, o`sha erda” deb, wherever esa- hamma erda , har bir erda kabi umumlashtiruvchi ma`nolar beradi. Masalan: ….. I am quite comfortable where I am. 1 Qaerda bo`lmay men o`sha erda o`zimni ancha qulay sezaman. Fream toops shalll be installed wherever steam may collect. Havo o`tkazuvchi idishlar bug` to`planadigan hamma yerda o`rnatilmog`i lozim. 11. Vaqt – holli ergashgan gaplar – Adverbial Clauses of time. Vaqt – holli ergashgan gaplar bosh gapdagi ifodalangan harakatning vaqtini ko`rsatib, when? (qachon?) how long? (qay vaqt ichida?) since when? (qachondan beri?) till what time yoki till when? (qaqchongacha?) kabi so`roqlarga javob beradi. Vaqt – holli ergashgan gaplar bosh gapga quyidagi bog

o`rnida Present Continuous va nihoyat Future in the Past o`rnida o`tgan zamon shakllari qo`llaniladi. Masalan: As soon as the action of the applied focces is discontinued, the rubber will assume its original form. Kuch ishlatish to`xtatilgan zahotiyoq rezina o`zining dastlabki shakliga qaytadi. A friednd of mine …. Will help you when you reach the city. 1 siz shaharga yetib olganingiz zahotiyoq mening do`stim sizga yordam beradi. They move away on to the grass and stand waiting until it has gone. Ular yo`ldan chetga, o`t ustigao`tadilar va uning (yuk mashinasining) o`tib ketishini kutib turadilar. 2 Agar bosh gapdagi fe`l ifodalangan ish harakat ergashgan gapda ifodalangan ish harakatdan o`tgan zamonda oldinroq bajarilganini ta`kidlamoqchi bo`lsa, u holda vaqt – holli ergashgan gaplardagi

12. Holat va qiyoslash holli ergashgan gaplar. Adverbial Clauses of Manner and Comparison. Holat holli ergashgan gaplar how? Savoliga javob beradi va qo`shma gapdagi bosh gapga as, as if as though bog`lovchilarni yordamida birikadi. Masalan: Maggie had not unders tood the appearance of this stranger as Tom had. Meggi notanish kishining paydo bo`lishini Tom tushungandan ko`ra sal boshqacharoq tushundi. Eric sat down in the nearest chair as if he were collapsing from fatigue. 1 Go`yoki charchoq yengandek, Erik yaqinrog`idagi kursiga o`zini tashladi. There were thousands like himself whom the war would blot out as though they had never been born. 2 Unga o`xshaganlar minglab mavjud edi, xuddiki ular hech qachon tug`ulmagandek, urush yer yuzidan sidirib tashlaydi. Taqqoslash holli ergashgan gap

rasmiy uslubga: on the ground that, for the reason that kabi bog`lovchilar ham qo`llanilishi mumkin. Masalan: I have you because you brought me up to something better. 1 Men sizni sevaman chunki siz menda yaxshiroq narsalarni tarbiyaladingiz. As it is wet, we shall stay at home. Tashqarida havo nam bo`lganligi tufayli biz uyda qolamiz. At first they were sky and since Charley was sky too, they stat in silence. 2 Boshida ular uyaldilar va ularni ham uyalayotganligi sababli, ular jim o`tirdilar . 2.3. Gaplarning maqsadga ko`ra turlari. 14. & Maqsad holli ergashgan gaplar. Adverbial Clauses of purpose. Maqsad holli ergashgan gaplar bosh gapda ifodalangan ish harakatning maqsadini ko`rsatib, what for?, for whatpurpose? Savollariga javob bo`ladi, bosh gapga that, in order that, so that, lest ka

15. & Natija holli ergashgan gaplar. Adverbial Clauses of Result. Natija holli ergashgan gaplar bosh gapda ifodalangan ish harakat natijalarini ko`rsatib, bosh gapga that bog`lovchisi orqali, daraja ravishi so – bosh gapda, va qo`shma bog`lovchi so thatyordamida qo`shiladi. Bu natija holli ergashgan gaplar bosh gapning butun mazmunidan kelib chiqadigan natija ma`nosiga egadir. Juda ko`pgina hollarda natija holini ergashgan gaplar daraja kabi qo`shimcha ma`noni ifodalaydi. Kuchsizroq natijani bildiradigan qo`shma gaplar so that bog`lovchisi bilan berilib, odatda, bosh gapdan vergul yordamida ajratiladi. The leaves of the trees were very dark and thick so that no ray of light came through the branches. Daraxtlarni barglari shunchalik to`q va quyuq ediki, birortayam oydin nur shoxlari orasini

Masalan: Gases are characterized by extreme lightness unless they are highly compressed. Agar kuchli sig`im holatida bo`lmasalar, gazlar o`ta yengilligi bilan baholanadi. Shart holli ergashgan gaplar uch turga bo`linadi: 1. Shart holli ergashgan gaplarning birinchi turini amalga oshadigan yoki amalga oshishi ehtimoli bo`lgan taxminlarni ifodalovchi gaplar tashkil etib, bunday gaplar, hozirgi, o`tgan yoki kelasi zamonga tegishlidir. Bosh gapda kesim – fe`l kelasi zamon shaklida, ergashgan gapda esa kelasi zamondagi ish harakatni ifodalash uchun hozirgi zamon shaklida qo`llaniladi. Masalan: If you leave it here the ants will eat it. Agar siz uni bu yerda qoldirsangiz, termit (yog`och qurti) larga ega bo`ladi. U shart holli ergashgan qo`shma gaplardagi fe`l buyruq maylida ham bo`lishi mumkin.

Masalan: If you had our canoe, might you not pass to the shore? Agar sizda bizning qayig`imiz bo`lganda qirg`oqqa o`tgan bo`lmasmidilaring? 17. Kelishish holli ergashgan gaplar. Adverbial Clauses of Concession. Kelishish holli ergashgan gaplar in spite of what? Savoliga javob beradi va bosh gapga quyidagi bog`lovchi yoki bog`lovchi so`zlar orqali qo`shiladilar: though (although), as, however, who ever, whatever, whichever. Masalan: whatever weather it is the airplane will start early in the morning. Havo qanday bo`lmasin, ertalab ertachi samalyot uchib ketadi. I enjoyed that day, though we travelled slavly though it was cold, though it rained. Biz juda sekin yursak ham, havo sovuq bo`lsayam, yomg`ir yog`sayam, meno`sha kuni zavq oldim. Although the young man`s eyes remained upon him, he di

Qat`iy grammatik talablar asosida gapning predikativ strukturasini o`rganish – matnni gaplarga ajratish muammosini keltirib chiqaradi. Polipredikativ gaplarning o`rganishi ingliz – tili rivojlanishining ilk davrida shunisi bilan murakkabki, unda gaplar chegarasini aniqlovchi kriteriy ya`ni olchamlar, yanayam aniqroq aytadigan bo`lsak, grammatik qoidalar mavjud bo`lmagan. Qo`shma gap borasida izlanish olib borayotgan ko`pgina tilshunoslar faqat nuqta darak gapning nihoyasi bo`lib xizmat qiladi degan fikrni olg`a suradilar. Ingliz – tili punktuatsiya qoidalarining kelib chiqishi va o`rnatilishi tarixi bu fikrni rad etadi. Nuqta gapning tugaganini bildirishi mumkin, ammo u matnni gaplarga bo`lishi vositasi bo`lib xizmat qila olmaydi. Kitob bosish kashf etilgandan so`ng XVI asrning birinchi ya

Ular punktuatsiya sohasida biror bir yangi g`oya kiritganlari yo`q, antik davr retorikasi va davri haqidagi talimotdan foydalandilar xolos, bu tushunchalar gap haqidagi talimot deb qabul qilingan. Bundan tashqari, o`sha davr yevropa tillaridagi punktuatsiya sistemasida tinish belgilarini “atama” deb nomlash mavjud ediki, bu atamalar bilan antik davr mualliflari va uning qisimlarini ifodalaganlar. Davr, ya`ni “period” so`zi davr ma`nosida ham qo`llangan, nuqta ma`nosida ham qo`llangan. “calon”- davr qismi bo`lib, I nuqtani anglatgan va davr qismlarini ajratishi uchun xizmat qilgan. “comma”- eng kichik bo`linish, bo`lak hamda virgulni bildirgan. Faqatgina nuqtali virgul – “semicolan”antik nazariyasi davrida to`g`ri o`z ma`nosida qo`llanilmagan, balki “yarim kalon” yoki “yarim a`zo” ma`nosini

1. I.A. Karimov “Mamlakatimizda demakratik islohatlarini yanada chuqurlashtirihs va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish”. Toshkent O`zbekiston 2010 y. 2. I.A. Karimov “Yuksak ma`naviyat yengilmas kuch” Toshkent 2008 y. 3. I.A. Karimov “Barkamol avlod –O`zbekiston taraqqiyotining poydevori” Toshkent 1997 y. 4. I.A. Karimov “Jahon moliyaviy inqirozi O`zbekiston sharoitida uni bartaraf etish yo`llari va choralari” Toshkent O`zbekiston 2008 y 5. Kaushaniskaya V. L. “A grammar of the English language ” L. 1967. 6. Barxudarov A. S. “Grammatika angliyskogo yazika” M. 1973. 7. Blox M. Ya. “A course in theoretical English grammar” M. 1933. 8. Bonk N. A “uchebnik angliyskogo yazika” (v II X chastyax), B. 2002. 9. Ilshin B. A. “The structure of Modem English” Prosvenenie 1971. 365 bet. 10. Bo`ronov J

Купить