Ingliz va o`zbek tillarida so`zlarni bo`g`inga bo`linish qoidalari va bo`g`in hosil bo`lishi muammolari - Английский язык - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	629.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Август 2022
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Английский язык

Ingliz va o`zbek tillarida so`zlarni bo`g`inga bo`linish qoidalari va bo`g`in hosil bo`lishi muammolari

Купить

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI QARSHI DAVLAT UNIVERSITETI “ Ingliz va o`zbek tillarida so`zlarni bo`g`inga bo`linish qoidalari va bo`g`in hosil bo`lishi muammolari”

 Kirish  I- Bo’lim. Bo’g’in hosil bo’lishidagi barcha nazariyalar.  1.1 . Bo’g’in hosil bo’lishidagi umumiy yondashuv.  1.2 . Bo’g’inning vazifasi.  1.3. Bo’g’inning hosil bo’lishi va so’zlarni bo’g’inlarga ajralish nazariyasi.  I- Bo’lim bo’yicha qisqacha xulosa.  II- Bo’lim. Ingliz va O’zbek tillarida bo’g’inning hosil  bo’lishi va so’zlarni bo’g’inlarga ajralishining qiyosiy tahlili.  2.1. Ingliz tilida bo’g’inning hosil bo’lishi va so’zlarni bo’g’inga ajralishining tahlillari.  2.2 . O’zbek tilida bo’g’inning hosil bo’lishi va so’zlarni bo’g’inga ajralishining tahlillari.  2.3 . Ingliz va O’zbek tillarida bo’g’inning hosil bo’lishi va so’zlarni bo’g’inga ajralishining qiyosiy-solishtirma tahlili.  II- Bo’lim bo’yicha qisqacha xulosa.  III – Bo’lim. Ingliz va O’zbek tillari

Kirish O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov: ”Har qanday yaratilgan kashfiyot va ilmiy yangilik – bu yangicha fikr va dunyoqarashga turtki bo’ladi. Ma’naviyatning shakllanishiga o’ziga xos ta’sir o’tkazadi”, - degan fikri fanning eng muhim muammolarini o’rganish, ilmiy yangilik yaratishdagi ma’suliyatni yanada oshiradi. Shunday ekan, har bir davrning dolzarb masalalariga har tomonlama asosli ilmiy javoblar topish ma’naviyat olamini yangi mazmun bilan boyitadi. Shunday maqsad va vazifalarni amalga oshirishda boshqa fanlar qatoridan tilshunoslikning ham o’z o’rni bor. Zero til qadimdan xalqlarning ham iqtisodiy, ham ijtimoiy-siyosiy rivojlanishi uchun vosita bo’lib kelgan. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A. Karimovning 2012 yil 10- dekabrdagi 1875- qarorida yurtimizda chet t

 Bugun biz yangi davlat, yangi jamiyat qurayotgan ekanmiz, bu tizimda ijtimoiy-siyosiy munosabatlar, odamlarning ongi va tafakkuri ham o’ziga xos, shu bilan birga, mutlaqo yangicha ma’no kasb etishi shubhasizdir. Hozirgi zamon ilm-fan yutuqlarini egallash, fan va texnologiya hamda chet tillarini o’zlashtirishga da’vat etadi. Vatanparvarlik tuyg’ularini oshiradi. O’z xalqiga va millatiga bo’lgan sadoqatini mustahkamlaydi. Kelajak avlodlar oldidagi ma’suliyatni oshiradi va shu bilan birga O’zbekistonni ozod va obob Vatan, erkin va farovon hayotga ega bo’lgan mustaqil mamlakat sifatida dunyo hamjamiyatida o’ziga xos o’ringa va nufuzga ega bo’lish uchun fidoiylik bilan mehnat qilishga xizmat qiladi. 

 Bu ilmiy dissertatsiya ishi Ingliz va O’zbek tillarida bo’g’inning hosil bo’lishi va so’zlarda bo’g’in ajralishining lingvistik hamda nazariy, shuningdek fonetik hamda fonologik tahlili to’g’risida. Bu ikkala tilda ham unli va undosh tovushlar o’rtasidagi o’zaro bog’liqlik natijasida bo’g’in hosil bo’lsada, ular o’rtasidagi bo’g’in hosil bo’lishi qoidalarida ko’pgina farqlar mavjud. Bu farq shuni anglatadiki har bir til bir-biridan ajralib turuvchi o’z qoidasiga ega. Shu bois Ingliz tilida biror bir so’z O’zbek tili qoidalari asosida bo’g’inlarga bo’linsa, ko’pgina xatolar paydo bo’ladi. Bu esa o’z navbatida bu sohadagi qoidalar yanada murakkabroq o’rganilishidan dalolat beradi. Shuni ham unutmaslik kerakki, bir-biriga chambarchas bog’liq bo’lgan, nutqning og’zaki va yozma turlari o’rtas

 Ingliz va O’zbek tillarining fonetika va fonologiyasini batafsil o’rganishni o’z ichiga olgan. Ilmiy izlanishning maqsadi Ingliz va O’zbek tillarida bo’g’inning hosil bo’lishi va so’zlarni bo’g’inga bo’linishini taqqoslash hamda ulardagi mavjud o’xshashliklar va farq qiluvchi xususiyatlarini ko’rsatib berishni ko’zda tutadi. Tadqiqotning realligi shundaki Ingliz tilining qoidalaridagi muammolarni O’zbek tiliniki bilan taqqoslagan holda tushuntirish hamda o’qitishning qiyosiy metodikasi, ulardagi barcha o’xshashliklar va farqlarni ko’rsatib berish o’rganish jarayonini yanada qiziqarliroq va osonroq qiladi. Bu izlanish Ingliz va O’zbek tillarida bo’g’inning hosil bo’lishi va so’zlarni bo’g’inga bo’linishini tahlil qiladi. Bu ilmiy dissertatsiyaning nazariy va amaliy ahamiyatini ko’rsatib o

I- Bo’lim. Bo’g’in hosil bo’lishidagi barcha nazariyalar. 1.1. Bo’g’in hosil bo’lishidagi umumiy yondashuv  Nutq jarayonidagi bir necha qismlardan iborat tovushlar hamda nutqning fonetik kategoriyalari shu tilda gapiruvchilarning tilning lingvistik jihatdan o’rganilmagan holda, bevosita eshitish mahsuli emas balki lingvistik tahlil natijasi hisoblanadi. Uzoq vaqt mobaynida ular eshitgan nutq bu ularning talaffuz jarayonida nimani his qilgan bo’lsa shudir, ular hatto ayrim nutq tovushlarini sezishmaydi ham. Buning sabablaridan biri shuki ular o’zaro og’zaki muloqot jarayonida bu nutq tovushlarini ishlatishmaydi. Bu esa o’z navbatida quyidagi faktga bog’liqdir, nutq tovushlari odatda kattaroq fonetik birlik hisoblanmish bo’g’inning bir qismidir, bo’g’in esa o’z o’rnida kattaroq til birligi

 Bo’g’inning bu vazifasi bir paytning o’zida uning (so’z, shakl, ibora va gap) tuzuvchi vazifasi ham hisoblanadi. Biroq shu narsaga ahamiyat berib eslab qolish kerakki, bo’g’inlarning ibora va gap tuzish vazifasi qismli fonemalardagidek o’zini bilvosita aniq ko’rsatadi, ya’ni ibora hamda gapdagi so’zlarning o’zi bo’g’inlardan tashkil topganidek. Bo’g’in so’z va so’z shakllarining fonetik strukturasining asosiy ajralmas tarkibiy qismi bo’lganligi sababli u gap hamda iboralarning ham fonetik strukturasining ajralmas bir qismidir.  Ikki yoki undan ortiq nutq tovushlaridan tashkil topgan bo’g’inlar faqat qismli fonemalarning tizimli guruhiga mansub emas. Harflarning bir-biri bilan qo’shilishidan bo’g’inlar tashkil topadi, bo’g’inlarning o’zaro qo’shilishidan esa aniq bir ma’no anglatuvchi so

II- Bo’lim. Ingliz va O’zbek tillarida bo’g’in hosil bo’lishi hamda bo’g’in ajralishining qiyosiy tahlili  So’zlarni o’rganish davomida qiyinchiliklarga duch kelgan talabalar bo’g’in tartibi va uning so’z tahlilida tutgan o’rnini o’rganishmagan bo’ladi. O’qituvchi til strukturasini (tuzilishini) soddalashtirsa ko’p bo’g’inli so’zlarni mustaqil o’qish va yozish rivojlanadi.  Biron bir lug’atdan topilmasligiga qaramay bo’g’inga quyidagicha oson ta’rif berilgan: “Bo’g’in bu unli va undoshning birga kelishidir.” Talabaga birinchi navbatda “barchasi birga keladi” degan tushunchaning ma’nosini tushunishiga yordam berish kerak. Bizning tilda barcha so’zlarni olti turdagi bo’g’in guruhlariga bo’lish mumkin, lekin barchasi nutq tovushini ifodalovchi unli atrofida hosil bo’ladi. Buni o’rganish Ing

III-Bo’lim. Ingliz va O’zbek tillarida bo’g’in va morfemaning o’zaro bog’liqligi  Shu paytgacha bo’g’in haqida gapirganimizda biz faqat uning so’z bilan bog’liqligini tushuntirishga harakat qildik. Bizning bunday qilishimizga sabab, bo’g’in so’zdan pastda ammo fonemadan yuqorida joylashgan oraliqdagi fonetik birlik sifatida aniqlangan. Bo’g’in morfema bilan to’g’ridan-to’g’ri bog’lanmaydi. Ehtimol ba’zi tilshunoslar bo’g’inning bu buradagi ahamiyatliligini inkor etishib, fonemaning muhim kombinatsiyalarini aniq holatlarda yaxshiroq tasvirlashni ko’rib chiqishar. So’z bu til strukturasining asosiy birligidir. So’zni bo’g’in kombinatsiyasining ya’ni birikmasining ifodasi ham deyish mumkin. Biz so’zning morfema deb nomlanuvchi kichik ma’noli birliklarga bo’lingan o’lchovini tanlay olamiz. Am

 Bu kesishuvdagi muhim narsa shundaki , bunda bitta birlik tushib qoladi. Agarda biz birinchi yo’lni tanlaydigan bo’lsak bunda bo’g’inga zarurat qolmaydi. Ikkinchi usulda esa morfema tushurib qoldiriladi. Bunga sabab bo’g’in va morfemaning ikkalasi ham bir- biriga zid bo’lgan katta birliklar – fonema va so’z o’rtasida joylashganligidadir.  O’pkadan chiqayotgan havo to’lqiniga bir zarb berish bilan aytiladigan tovush yoki tovushlar yig’indisi bo’g’in deyiladi. Bo’g’in va morfemaning o’zaro bog’liqligi lingvistikada bir necha olimlar tomonidan keng o’rganilgan va ulardan ba’zilari quyidagilardir: V. A. Vassilyev, E. D. Polivanov, Sanford A. Shane, Jan Cygan, Yu. S. Stepanov va boshqalar.

Xulosa  Xulosa qilib shuni aytish kerakki avvalam bor Ingliz va O’zbek tillarining fonologik siitemasida undosh va unli fonemalarga alohida-alohida qarash maqsadga muvofiqdir. Unlilarning sintagmatik o’zgaruvchaligi ancha katta va bu esa undoshlarning ta’sirida bo’ladi. Nutq tovushlari kattaroq fonetik birlik hisoblanadigan bo’g’inning bir qismi bo’lib, bo’g’in esa o’z o’rnida kattaroq til birligi hisoblanadigan so’zning ajralmas tarkibiy qismidir. Bo’g’inlarning talaffuz qilish jarayonida nutq tovushlariga nisbatan birinchi vazifasi bu harflarning asosiy biriktiruvchi vazifasida kelishidir. Undosh va unli fonemalar paradigmatik va sintagmatik jihatdan ko’rib chiqildi. Fonemalarning paradigmatik taxlil qilinganda ularning farqlanishi va farq qilmaydigan belgilarini aniqlashga imkon beradi

Foydalanilgan adabiyotlar  I.A. Karimov. Yuksak ma’naviyat – engilmas kuch. Toshkent: Ma’naviyat, 2008. -162 bet.  Abaev V.I. O variativnosti sonantov // Folia Linguistica, 1972, N.6, s. 185 -196.  Abdalina E.A. Intonatsionnoe oformlenie smislovogo chleniya prostogo povestvovitel’nogo predlojeniya v sovremennom angliyskom yazike. T., “Uzbekistan”, 2000.  A.A. Abduazizov., Zaliznyak A.M., Sheremet’eva A.G. Obshee yazikoznanie. T., 2003.  A.A. Abduazizov. Vvedenie v obshuyu fonetiku. T., 1992.  A.A. Abduazizov. O statuse i kriteriyax ustanovleniya paralingvistichekix sredstv // Filologicheskie nauki. M., 1980, s. 66-71.  A.A. Abduazizov. Sopostavitel’naya fonologiya raznosistemnix yazikov i obuchenie proiznosheniyu (Obzor) // Urovni yazika. Problemi fonologii i morfologii. Obzori. M.,

E`TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!

Купить