Ioann yersiz davrida angilya - История - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	44.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	История

Ioann yersiz davrida angilya

Купить

IOANN YERSIZ DAVRIDA ANGILYA
KIRISH
I BOB. IOANN YERSIZ DAVRIDA ANGILYA
1.1. XI-XIII asrlarda Angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi va Ioann
Yersiz
hokimyatga kelishi.
1.2 Ioann
Yersiz davlat boshqaruvi va Buyuk ozodlik xartiyasi.
1.3 Ioann
Yersiz ni qasos olishga urinishi va o‘limi.
II BOB. “ IOANN YERSIZ DAVRIDA ANGILYA” MAVZUSINI O’TISHDA
ZAMONAVIY PEDAGOGIK METODLARDAN FOYDALANISH
2.1.
“BAHS”subhati metodlardan foydalanish.
2.2.
Tadqiqot va loyiha usullari .
2.3."Zakovat"
o’yini ko'rinishidagi darslar.

XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

KIRISH
Mavzuning dolzarbligi: XI asrdagi o'rta asrlar Angliyasi tarixidagi eng
yirik
voqea Normandiya gersogi Vilgelm boshlik fransuz-normand feodallari
tomonidan
Angliya istilosi qilinishi bo'ldi. Bu istilo uchun Vilgelm Istilochi degan
laqab
oldi. 1066 yil 14 oktyabr Vilgelm La-Mansh bugozidan so'zib o'tib, qariyb
15
ming kishilik katta ritsarlar qo'shini bilan Angliyaga bostirib kirdi. Vilgelm
qo'shinida
faqat normandlargina emas, balki Fransiyaga qarashli boshqa
viloyatlarning
yer-mulk va krepostnoylar izlovchi ritsarlari ham bor edi. Vilgelm ga
r o’ baro
chiqqan ingliz qiroli Garold normandlarning h ujumini t o’ xtata olmadi. Bir
qismi
ritsarlardan, boshqa bir qismi dehqonlarning piyoda lashkarlaridan iborat
bo'lgan
ingliz-saks qo'shinlari Gastings shahri yonida jangda batamom
mag'lubiyatga
uchradi. Garold o'ldirildi. Shundan keyin Vilgelm aylanma yo'l bilan
Londonga
qarab bordi, so'ng Duvr, Kenterberi va Sautvork shaharlarini bosib oldi.
Uning
qo'shinlari Londondan yuqoriroqda Temza daryosini kechib o'tdi. London
shimoldan
kesilib qoldi va u taslim bo'lishi lozim edi.
Kurs ishining amaliy ahamiyati: Kurs
ishining amaliy ahamiyati shundaki,
Vilgelm
Istilochi tomonidan Angliya aholisining ro'yxatga olinishi (1086) XI
asrdagi
g'oyat katta tadbir edi. Angliyada hech qachon ko'rilmagan bu tadbirga
aholi
qo'rqinch bilan qaradi. Ro'yxatga olish natijasida to'zilgan varaqalar xalq
orasida
«Dahshatli sud kitobi» deb ataldi. Qirol xazinasi yer egaligining hajmi
to'g'risida
endi aniq ma'lumotlarga ega ekan, aholi ro'yxati hukumatga «Daniya
puli»
deb atalgan eski yer solig'ini ko'paytirilgan miqyosda undirish imkonini
berdi.
Yangi normand-fransuz lordlarining ingliz qishlog'idagi krepostnoy ahvoli
rasmiylashtirishga
intilishi ana shu ro'yxatda ravshan aks etdi. 1086 yilgi ro'yxatda
dehqonlar
turli nomlar ostida gavdalandilar: ozod kishilar (kelajakda ular
frigolderlar
yoki yerni erkin tasarruf qiluvchilar deb ataldilar), sokmenlar,
villianlar,
bordarilar, kottarilar, shuningdek, ko'pgina mikdorida qullar ham
uchraydi.
Ammo villanlar ro'yxatda tez-tez uchrab turadilar. XI-XII asrlar

sharoitida krepostnoy tabaqa xususiyatlariga ega bo'lgan dehqonlarning bu
kategoriyasi
(feodal yer-mulki territoriyasida barshchina o'taydigan va shu yerga
biriktirib
qo'yilgan) ingliz qishlog'ining feodal-krepostnoylik qiyofasini hammadan
ko'ra
ochiqroq harakterlab beradi. Ammo Angliyaning shimoli-sharqiy qismida,
hatto
1086 yilgi ro'yxatda ham, dehqonlarning salkam yarim «erkin kishilar»,
qisman
sokmenlar holatida qolaveradi.

I BOB. XI-XV ASRLARDA ANGLIYA
1.1. XI-XIII asrlarda Angliyada siyosiy markazlashishning boshlanishi va Ioann
Yersiz
hokimyatga kelishi.
XI
asrda Angliya dehqonlarining asosiy qismini «Dahshatli sud kitobi»ga
ko’ra
30 akr yerga ega villanlar tashkil qilgan. Ular jamoa mulkidan ham
foydalangan
( yaylov, o’rmon, hovuz, daryo va h.). Villanlar barshchina o’tashgan,
lordga
natural soliq to’lashgan. Villanlar manorlar hayotining asosini tashkil
etardi.
Normandlar istilosidan oldin ham, ular o`zlarining mahsulotlarining bir
qismini
xo`jayinlariga b е rar edi. Normandlar istilosidan k е yin, ularning
majburiyatlari
aniq b е lgilandi. Bu majburiyatlar ikki ko`rinishda edi: barshchina va
hashar.
Barhchina sifatida villan haftada uch yoki undan ortiq kun manor
xo`jaligida
ishlab b е rish majburiyati edi. Mahsulot obrogi ham to’lagan. Hashar
esa
qo`shimcha majburiyat turi bo`lib, uni xohlagan vaqtida talab qilishar edi.
Yuqoridagi
soliqlardan ikkinchisi, ayniqsa malol k е ladigan bo`lib, uni villanlar
oila
a'zolari bilan birgalikda (qo`y qirqish, g`allani o`rish pallalarida) bajarar edilar.
Shuningd е k,
villanlar qizlarini erga b е rsalar «nikoh boji» d е b atalgan to`lov
to`lardilar.
D е hqonlar bundan tashqari ch е rkovlarga ham «o`limdan k е yingi
yig`im»
d е b atalgan soliq to`lar edilar.
Genrix
II davrida (1154-1189) ingliz qirolligining chegaralari g'oyatda
kengaydi.
O'zining ko'p sonli mulklaridagi moddiy resurslariga tayanib,
shuningdek,
feodallar o'rtasida bundan oldin yuz bergan o'zaro urushlaridan aholi
ichidagi
o'rta sinflarning norozi bo'lganligidan foydalanib, Genrix II qirol
hokimiyatining
obro'-e'tiborini yanada ko'tara oldi. O'z qirolligining boshidanoq u
grafliklarga
barcha sheriflarini (Angliya grafligida oliy ma'muriy va sud
lavozimidagi
shaxs) o'zgartirib, ularning o'rniga o'ziga ishonchliroq bo'lgan yangi
odamlarni
tayin etdi. G'alayonlar mahalida feodallar tomonidan o'zboshimchalik
bilan
qurilgan «qonunsiz» qasrlarning ko'pchiligi yo'q qilib tashlandi. Ayni
zamonda
mamlakatda qirollik sudining ahamiyati ortdi. Genrix II ning sud
sohasidagi
asosiy islohoti sud maslahatchilarining o'rnatilishi edi. Qirol har bir
ritsarga,
har bir shaharlik va erkin dehqonga feodal va baronlarning sudlariga

emas, balki qirollik sudiga murojaat etish huquqini berdi. Genrix II doimiy qo'shin
tuzmoqchi
bo'ldi. Chunki vassallarning ritsarlik xizmati bir yilda ma'lum kunlar
bilan
cheklangan bo'lardi, bu esa quruqlikda uzoq urushlar olib borishda
o'ng'aysizlik
tug'diradi. Shu sababli Genrix II ritsarlarning bir qismini harbiy
xizmatdan
bo'shata boshladi. Bunday ritsarlar shaxsiy xizmat qilish o'rniga harbiy
yoki
qalqon solig'i to'lashlari rozi bo'lgan ritsarlarni yoniga yollashi mumkin edi.
Qalqon
pulining joriy qilinishi muhim ijtimoiy oqibatlarga ega bo'ldi. Bu tadbir
tufayli
ingliz ritsarlari harbiy-feodal xizmatdan ertaroq ozod bo'lib, tinch qishloq
xo'jayinlariga
aylana boshladilar. Kelgusida bu holat quyi ingliz dvoryanlarini
shahar
burjuaziyasi bilan yaqinlashtirishda katta rol o'ynadi. Genrix II ning
o'g'illari
Richard I Sheryurak (1189-1199) va Ioann Yersiz (1199-1216) davrlarida
qirol
hokimiyati zaiflashib qoldi. Richard deyarli Angliyada yashamadi ham,
chunki
hamisha yoki Sharqda salib yurishi bilan, yo Fransiyadagi urushlar bilan
band
bo'ldi. Ioann Yersiz Filipp II Avgust bilan ko'rashda doimo
muvaffaqiyatsizlikka
uchradi va pirovardida, Normandiyani, Anjuni va
Fransiyadagi
boshqa bir qancha mulklarni qo'ldan boy berdi. Bundan tashqari,
yangi
Kenterberi arxiyepiskopini saylash masalasiga aralashib, papa Innokentiy III
bilan
to'qnashib qoldi. Papa Ioanni cherkovdan quvib, butun Angliyada ibodat
qilishni
man etdi (1208). Taxtdan ajralish xavfi ostida qolgan va jamiyatning
yetarlicha
qo'llab-quvvatlashga ko'zi yetmagan qirol taslim bo'lishga majbur bo'ldi.
U
o'zini papaning vassali deb tan oldi va har yili papaning xazinasiga bir ming funt
sterling
xiroj to'lash majburiyatini oldi. Jon (jon) yersiz (ingl. Jon Lackland; 1167 24
— dekabr, Oksford-1216 19-oktabr, Nyuark) - 1199-yildan Angliya qiroli va
Plantagenetlar sulolasidan Akvitaniya gertsogi, Genrix II va Akvitaniya
Alienorasining kenja (beshinchi) o'g'li. Yuhannoning aniq tug'ilgan sanasi
noma'lum. Robert De Torigny Yuhanno 1167 yilda tug'ilganligini ta'kidlaydi[2],
parijlik Matvey[3] va "Burton yilnomalari"[4] bu 1166 yilda. "Dunstable
yilnomalari" [5] Yuhannoning tug'ilgan kunini 1165 yildagi voqealarni tavsiflovchi
xatboshiga qo'yadi, ammo bu manbada 1166 yildagi voqealar paragrafi yo'q va

ushbu xabar 1167 yildagi voqealar tasvirlangan paragrafdan oldin joylashtirilgan.
Yuz yil o'tgach, Laon kanoni Yuhannoga (27 dekabr) tug'ilgan ilohiyotshunos
Yuhanno nomi berilganligini yozgan[manba 2380 kun ko'rsatilmagan]. 1171 yilda
Yuhanno Savoy grafligi Gumbert III ning qizi bilan unashtirilgan.Uning laqabining
muallifi otasi edi. 1169 yilda uning uchta akasi frantsuz qiroliga kontinental mulk
uchun qasamyod qilganidan so'ng, Genrix II hazil bilan uch yoshga to'lgan
to'rtinchi o'g'lini "yersiz Yuhanno"deb atadi. Biroq, tez orada u Angliyada katta
mulklarga ega bo'ldi va Irlandiyaga egalik qildi (1177). U 1185 yilda Irlandiyaga
borib, u erda ingliz ma'muriyatini mustahkamladi va bir nechta qasrlarni o'rnatdi,
ammo bir necha oydan so'ng Angliyaga qaytib keldi, Gyugo De Lacey bilan
to'qnashuvdan qo'rqib va urush olib borish uchun etarli mablag ' yo'q edi. Hazilli
laqab saroy yilnomachilari tomonidan qayd etilgan va 1204-1205 yillarda Shoh
bo'lgan Yuhanno qit'a egaliklarining aksariyatini yo'qotganida butunlay yangi
ma'noga ega bo'lgan.Genrix hukmronligining oxirida Yuhannoning katta akalari
otasiga qarshi isyon ko'tarib, keyin o'zaro kurashni davom ettirdilar. Ushbu
kurashda u 1189 yilda taxtga o'tirgan sher yuragi laqabli Richardni qo'llab-
quvvatladi. Jon yiliga 6000 funt sterling olib kelgan erlariga egalik huquqini
tasdiqladi va Gloucester okrugining merosxo'ri Izabella bilan turmush qurdi.1190
yilda Richardning vafot etgan akasining o'g'li Jefrining vorisi deb e'lon qilganiga
javoban, jon Richard salib yurishida bo'lganida Angliyaga kirmaslik haqidagi so'zni
buzdi va Richard Regenti Uilyam De Longchampni ag'darishga urindi. Bu esa uni
Herevard haqidagi eski afsonaga, keyinchalik Robin Gud haqidagi afsonaga
aylantirish uchun sabab bo'ldi.Richardning Germaniyaga qaytganini bilib,
imperator Genrix VI tomonidan asirlikka olinganini bilib, Yuhanno Genrixdan
Richardni iloji boricha uzoqroq qo'yib yubormaslikni so'radi, frantsuz shohi Filip II
avgust bilan ittifoq tuzdi va Angliya ustidan nazoratni qo'lga kiritishga harakat
qildi.1193 yilda u tinchlik tuzishga majbur bo'ldi, ammo Filip bilan munosabatlarni
to'xtatmadi va isyon tayyorladi. Richardning javobi Yuhannoni quvib chiqarish va

uning yerlarini musodara qilish edi. Faqatgina 1195 yilda Yuhanno qisman
kechirilib, o'z mulklarining bir qismini qaytarib oldi, keyinchalik esa merosxo'r deb
e'lon qilindi.
1.2 Ioann Yersiz davlat boshqaruvi va Buyuk ozodlik xartiyasi.

Uning hukmronligi Angliya tarixidagi eng halokatli hukmronliklardan biri
hisoblanadi
— bu Normandiyani frantsuz qiroli Filipp II avgust tomonidan bosib
olinishi
bilan boshlangan va fuqarolar urushi bilan tugagan, uni deyarli taxtdan
tushirgan
(mag'lubiyatlari uchun u yana bir "yumshoq qilich" laqabini olgan,
ingliz.
Softsword). 1213 yilda u katolik cherkovi bilan kelishmovchilikni tugatish
uchun
Angliyani Papaning vassali deb tan oldi va 1215 yilda isyonkor baronlar uni
Magna
Carta-ni imzolashga majbur qildilar, bu esa Jonni eng mashhur qildi. Ba'zi
tarixchilar,
Yuhanno hukmronligi Richard I va Genrix III hukmronliklaridan
yaxshiroq
yoki yomon emas deb hisoblashadi. Shunga qaramay, Yuhannoning
obro'si
shunchalik yomon ediki, o'shandan beri hech bir ingliz monarxi o'z
merosxo'rlarini
bu nom bilan chaqirmagan (keyinchalik u Shotlandiya va
Frantsiyaning
hukmron sulolalarida ham baxtsiz deb hisoblangan).1199 yilda
Richard
vafot etganidan so'ng, Ioanni taxtga o'tirdi. Jonning akasi Jefrining
o'g'li Artur taxtga
nisbatan qonuniy da'volarga ega edi va Frantsiyadagi ko'plab
Norman
aristokratlari Jonni qo'llab-quvvatlashdan bosh tortdilar. Biroq, Artur
uydan
uzoqda, qit'ada o'sgan, shuning uchun Orol aholisi sevilmagan, ammo
tug'ilgan
Jonni shoh sifatida ko'rishni xohlagan. Baronlar o'zlarining zaif ahvolini
tushunib,
yordam so'rab frantsuz shohi Filip II avgustga murojaat qilishdi
(uning vassali Ioann
o'zining frantsuz egaliklarida edi). Bundan tashqari, 1200
yilda
Yuhanno ajrashdi va bu safar Angulemlik Izabelaga uylandi, uni o'z vassali
Gugo
x de Luzinyanning tojidan olib ketdi . U ham Filippga shikoyat qila boshladi.
1202
yilda Filipp Yuhannoni sudda paydo bo'lishga chaqirdi va u rad etganida,
Normandiyaga
bostirib kirdi va Arturga jonning Frantsiyadagi deyarli barcha
mulklarini
berdi.Urushga kirgan Artur buvisi Akvitaniyalik Alienora joylashgan
Mirabo
qal'asini qamal qildi . Yetmish sakkiz yoshli Alienora qal'ani himoya
qilishni
tashkil etdi, shunda himoyachilar bir necha kun ushlab turishlari mumkin
edi
— 1202 yil 31 iyulgacha, jon o'z qo'shinlari bilan qal'aga kelib, Arturni
asirlikka
oldi. Artur dastlab Xubert De Burgning nazorati ostida falaise qal'asida
qamalgan
va jon go'yoki Xubertga mahbusning ko'zlarini ochish to'g'risida buyruq
bergan,
ammo Xubert bu buyruqni bajarmagan. 1203 yilda Artur Ruanga Uilyam

De Braoz nazorati ostida o'tkazildi va uning keyingi taqdiri noma'lum, garchi
uning
o'limida Yuhanno ishtirok etganligi haqida versiyalar mavjud.1204 yilda
Normandiyada
jangovar harakatlar. Frantsuzlarning harakatlari ko'k rangda, Breton
ittifoqchilarining
harakatlari esa ochroq rangda qayd etilgan.Keyinchalik urush
inglizlar
uchun muvaffaqiyatsiz bo'ldi. Yuhanno moliyaviy muammolarga duch
keldi,
Artur va asirlarga bo'lgan munosabati unga tarafdorlarini qo'shmadi va
Filipp
qarshi hujumga o'tdi. 1204 yilda Shato-Gayar bosib olingan ,
keyin Ruan qulagan. 1202-1204
yillardagi harbiy harakatlar natijasida Yuhanno
qit'adagi ingliz mulklarining
katta qismini yo'qotdi: Normandiya ,
men, Anju , Poitou qismi,
keyin Turen , 1206 yilda Filip II bilan tuzilgan
shartnomaga
binoan.
1207
yilda Papa innokent III Kenterberi yangi arxiyepiskop     Langtonni tayinladi .
O'z
hokimiyatini kuchaytirishga urinib, Yuhanno uni tan olishdan bosh tortdi,
shundan
so'ng Papa Angliyaga interdikt (1208) qo'ydi, Yuhanno esa cherkov
yerlarini
musodara qila boshladi. 1209 yilda Papa Yuhannoni cherkovdan chetlatdi
va
1212 yilda inglizlarni qirolga qasamyod qilishdan ozod qildi, ya'ni uni nazariy
jihatdan
taxtdan tushirdi. 1213 yilda Filipp II Papa bilan Jonni ag'darish uchun
Angliyaga
bostirib kirishga rozi bo'ldi va allaqachon flotni yig'di, ammo Uilyam
Longespe
uni Damme yaqinida mag'lub etdi. Biroq, bu vaqtga kelib, Yuhanno
Papa legati Pandulfning
bosimi ostida kurashni to'xtatishga qaror qildi. Qirol
papaga
bo'ysunib, o'zini vassal deb tan oldi va har yili 1000 marka to'lashga va'da
berdi.
1214 yilda interdikt bekor qilindi.1211 yilda Yuhanno Uels isyonini bostirdi.
1214
yilda inglizlar yana frantsuzlar bilan imperator Otto IV va Flandriya graf
Ferran
bilan ittifoq tuzishdi. Ittifoqchilar Buvin jangida (27 iyul) mag'lubiyatga
uchradilar. Papa
bilan to'qnashuvdagi   muvaffaqiyatsizlik mamlakatda qirolning
obro'-e'tiborini
juda tushirib yubordi. Ioann va uning amaldorlari qo'llab kelgan har
xil
ta'magirliklar, nohaq yig'imlar yig'ilishi va zo'ravonliklar qilinishi faqat
baronlar
va yepiskoplar orasidagina emas, balki ritsarlar va shaharliklar orasida
ham
qirolga qarshi norozilik tug'diradi.    1215 yilgi Hartiya 63 moddadan iborat
katta
siyosiy hujjat edi. U lotin tilida tuzilgan edi. Hartiya asosan feodallar

sinfining manfaatlarini ko'zda tutuvchi ko'pdan-ko'p yon berishlar va imtiyozlarni
o'z
ichiga olgan edi. U baronlarga va feodallarga o'z feodlarini meros qilib
qoldirishni
va «odatga ko'ra» mo''tadil vassalik to'lovlari to'lashni ta'minlar edi.
Ular
uchun imtiyozli bo'lgan «Tenglar sudi»ni topshirib ko'yildi. Tenglar sudining
qonuniy
hukmidan va mamlakat qonunlaridan tashqari, Angliyada birorta erkin
kishi
qamoqqa olinmaydi, avaxtaga qamalmaydi. Feodallar hujjati bo'lgan va
avvalo
yirik baronlarning manfaatlarini ta'minlagan Buyuk erkinlik hartiyasi, har
holda,
progressiv ahamiyatga ega edi. Hartiya baronlar ayrim gruppasining talabi
bo'lmasdan,
balki siyosiy markazlashish printsipini endi rad etmagan, bu prinsip
bilan
hisoblashgan va davlatni idora qilishni ma'lum darajada tartibga tushirishiga
intilgan,
umuman, feodal dvoryanlar barcha toifasining ham talabi edi. Baronlar
1215-1216
yillarda qirolning harbiy kampaniyasi.Buvin jangida mag'lubiyatga
uchraganidan
va qit'adagi barcha mulklarini yo'qotganidan so'ng, Yuhanno
Angliyaga
qaytib keldi (1214 yil oktyabr) va yurishda ishtirok etmagan
baronlardan
juda yuqori skutagiy (qalqon yig'imi) yig'ishni buyurdi: har bir ritsar
lenidan
uchta marka, ya'ni 40 shillingdan ortiq kumush. Qirolning yangi da'volari
ingliz
zodagonlariga qarshilik ko'rsatishni boshladi. Shimoliy baronlar birinchi
bo'lib
tashkil etilgan nutqqa signal berib, haddan tashqari to'lovni to'lashdan qat'iy
bosh
tortdilar. Shimoliy okrug feodallariga Sharqiy baronlar, shu jumladan Esseks
1214- yil
4- noyabrda edmondsberi qirol va baronlarning yig ' ilishi bo ' lib o ' tdi .
Uchrashuv
hech qanday natija bermadi va qirol abbatlikni tark etdi. Baronlar
ibodat
qilish bahonasida abbatlikda qolib, 20 noyabrda yashirin yig'ilish
o'tkazdilar,
unda "Qirol Genrix I Xartiyasi" deb nomlangan hujjat e'lon qilindi, uni
baronlar
London shahrida (Stabbs) Kenterberi yepiskopining Stefanidan olgan deb
taxmin
qilishdi. Ushbu yig'ilishda qatnashgan barcha baronlar, agar Qirol jon
Angliyada
Edvard Konfessor qonunlari va ushbu Nizomda qayd etilgan huquqlarni
tiklashdan
bosh tortsa, ularning barchasi birgalikda bir vaqtning o'zida qirolga
qarshi
urush olib boradilar va u Nizom va Qirollik muhri bilan tasdiqlanmaguncha
kurashadilar.
ular talab qilgan barcha narsalar. Baronlarning har biri 1214 yil 25-
dekabrga
qadar ma'lum miqdordagi qurollangan otliqlar va piyoda askarlarni

tayyorlash, oziq-ovqat, qurol-yarog ' va jihozlarni zaxiralash va Rojdestvo
bayramlaridan
keyin hamma bilan birga qirolga borib, unga o'z talablarini taqdim
etish
majburiyatini oldi.Rojdestvo bayramidan so'ng baronlar 1215 yil 6 yanvarda
Yuhanno
tomonidan qabul qilingan o'z delegatlarini shohga yuborishdi. Delegatlar
qiroldan
"Qirol Edvardning ba'zi erkinliklari va qonunlarini Angliya qirolligi va
ingliz
cherkoviga bergan boshqa erkinliklari bilan bir qatorda qirol Genrix I
Nizomida
va yuqoridagi qonunlarda qayd etilganidek tasdiqlashni" talab qildilar
(Stabbs).
Qirol Edvardning Pasxa qonunlarini to'liq tiklashga va'da berib, sulh
tuzishni
talab qildi.Muhlat olgandan so'ng, jon cherkov saylovlari erkinligi
to'g'risidagi
nizomni, shuningdek, butun Angliya bo'ylab unga qasamyod qilish
to'g'risida
farmon chiqardi. Bundan tashqari, u Rim cherkovining homiyligiga
umid
qilib, salibchilar qasamyodini qabul qildi. Biroq, bu qadamlar kutilgan
natijalarni
bermadi.Shu bilan birga, baronlar Stamfordda Skvayrlar va piyoda
askarlarni
hisobga olmaganda, ikki ming ritsardan iborat qo'shin va sulh
tugagandan
so'ng Brakli tomon yurishdi. Keyingi voqealarni O'rta asr xronikachisi
parijlik
Matvey quyidagicha tasvirlaydi: "bu qirolga ma'lum bo'lgach, u ularga
Kenterberi
arxiyepiskopi va Uilyam Marshal, Pembrok grafi va yana bir qancha
donishmandlarni
yubordi, shunda ular o'zlari izlayotgan qonunlar va erkinliklardan
ajralib
qolishdi. Baronlar elchilarga asosan qirollikning qadimiy qonunlari va urf-
odatlaridan
iborat bo'lgan ma'lum bir oyatni taqdim etdilar, shu bilan birga, agar
qirol
bularning barchasiga darhol rozi bo'lmasa va Qirollik muhri bilan muhrlangan
xat
bilan tasdiqlamasa, ular uni majburlashlari mumkin edi. uning qal'alari, erlari
va
mulklari... keyin arxiyepiskop va uning o'rtoqlari bu oyatni olib kelishdi u
shohga
va uning yonida bobdan keyin uni yodga o'qib berdi. Qirol ushbu
maqolalarning
mazmunini eshitishi bilanoq, u shafqatsiz va shafqatsiz kulishni
boshladi:
"baronlar bunday talablardan qanday mamnun edilar? Nega ular butun
shohlikni
talab qilmaydilar? Ularning da'volari ma'nosiz va yolg'ondir va hech
qanday
huquqqa tayanmaydi." Va u dahshatli qasam bilan qo'shib qo'ydi: "men
hech
qachon mendan podshoh qul qiladigan bunday imtiyozlarga rozi
bo'lmayman!“».
Parijlik Matvey, shuningdek, Stefan Langton va Uilyam Marshal

qirolni isyonkor baronlarga taslim bo'lishga ko'ndirishgan, ammo muvaffaqiyatga
erisha
olmaganliklari haqida xabar beradi. Baronlar rad etilgach , shohga vasallik
sadoqatidan rasman voz kechishdi .
Ular Robert Fitz-Valterni "Xudoning qo'shini
va
muqaddas cherkovining marshali" deb e'lon qilib, ularning rahbari etib
sayladilar
va Northemptonga, so'ngra Bedfordga yo'l oldilar. Isyonning
muvaffaqiyatiga
hissa qo'shgan asosiy nuqta Londonni qo'llab-quvvatlash edi:
London
shahar aholisining maxfiy elchilari baronlarga London ularning tarafini
olishini
va'da qilib, poytaxtga borishni taklif qilishdi. 1215 yil may oyining oxirida
isyonchilar
Londonga kirib, u yerdan barcha ingliz grafliklariga xabarchilar
yuborib,
boshqa graflar, baronlar va ritsarlarni ularga qo'shilishga chaqirishdi.
Deyarli
barcha ingliz zodagonlari va ritsarlarning aksariyati baronlarning
chaqirig'iga
javob berishdi. O'rta asrlar xronikasiga ko'ra, "shaxmat taxtasi
palatasidagi
va butun Angliya sheriflaridagi barcha ishlar to'xtadi, chunki qirolga
soliq
to'laydigan yoki unga bo'ysunadigan hech kim yo'q edi"; qirol tomonida faqat
kichik
bir mulozim qoldi Buyuk erkinlik hartiyasining shaharliklar talabini hisobga
olishi
juda muhim bo'ldi. Angliyadagi uchinchi toifa birinchi marta shu yerda
siyosiy
kuch sifatida maydonga chiqdiki, feodallar u bilan hisoblashishga majbur
bo'ldilar.
Buyuk qirollik kengashi yoki hartiyada eslatib o'tilgan baronlar va
ritsarlar
parlamenti tez orada (shu XIII asrda) ingliz parlamentiga aylandi. Bu
parlamentda
fransuzlarning General shtatlaridagiga o'xshash qirollikda uchta
toifaning
vakillari bor edi.
1.3 Ioann
Yersiz ni qasos olishga urinishi va o‘limi.
Baron
maqolalari asosida 1215 yil 15-19 iyun kunlari Buyuk erkinlik Xartiyasi
matni
yaratildi (hujjat matni bu nomni o'z ichiga olmaydi, u keyinchalik ixtiro
qilingan).
Baronlar va shoh o'rtasidagi shartnoma xususiyatiga ega bo'lgan baronlik
moddalaridan
farqli o'laroq, Xartiyaga shohlik sovg'asi xususiyati berilgan.
Taqdimot
shakli qirol maslahatchilarining yakuniy matnni tuzishda ishtirok

etishidan dalolat berad. Magna Carta tomonidan mustahkamlangan shartlarni
bajarishni
istamay, jon qit'adan yollanma askarlarni (norvegiyaliklar va
yutlandiyaliklar)
jalb qildi va baronlarga yangi kuchlar bilan hujum qila boshladi.
Ammo
podshoh unga qo'yilgan shartlarni bajarishni xayoliga ham keltirmadi. Jon
qit'adan
yollanma askarlarni jalb qildi va baronlarga hujum qila boshladi.Qirol har
qanday
yo'l bilan Ustavda belgilangan hokimiyat cheklovlarini yo'q qilmoqchi edi.
Shuning
uchun u Papa innokent III ga shikoyat qildi. u bu masala qurolli
qo'zg'olon
bilan hal qilinganidan g'azablandi. U maxsus buqani chiqardi (24 yil
1215
avgust), u erda Nizomning ta'siri yo'qligini e'lon qildi va qirol qasamyoddan
ozod
qilindi. U hujjatning o'zini noqonuniy, adolatsiz va sharmandali shartnoma
deb
atadi.To'ntarishning g'oyaviy va ma'naviy ilhomlantiruvchisi bo'lgan
arxiyepiskop
Langton Papa ko'rsatmalarini o'qishni istamadi, natijada u IV Lateran
Kengashi
uchun Rimga chaqirildi. Langton yo'qligida va baronlar qirolga munosib
qarshilik
ko'rsatish uchun o'z harakatlarini muvofiqlashtira olmaganlarida, jon
isyonchilar
qal'alariga birma-bir hujum qilishni davom ettirdi. Natijada, ikkinchisi
frantsuz
valiahd shahzodasini taxtni egallashga undadi. Londonda u qirol deb e'lon
qilindi,
garchi u toj kiymagan bo'lsa hamXartiyada belgilangan hokimiyat
cheklovlarini
bartaraf etish uchun shoh uning senyor deb hisoblangan Papa
innokent
III ga shikoyat qildi.
Papa,
suzerain vakolatiga bo'ysunadigan masala qurolli qo'zg'olon tomonidan hal
qilinganidan
g'azablanib, Nizomni kuchsiz deb e'lon qildi va qirolni unga rioya
qilish
qasamyodidan ozod qildi; 1215 yil 24-avgustda chiqarilgan maxsus buqada u
Nizomni
adolatsiz, noqonuniy va sharmandali shartnoma deb ta'rifladi. Isyonning
ma'naviy
ilhomlantiruvchisi, arxiyepiskop Stefan Langton, Papa ko'rsatmalarini
o'qishdan
bosh tortdi va Rimga to'rtinchi Lateran soboriga chaqirildi.Yuhanno
isyonkor
baronlarning qasrlariga birma-bir hujum qildi va Langton yo'qligida
baronlar
muvofiqlashtirilgan qarshilik ko'rsata olmadilar. Kuchsizligidan ular
frantsuz
valiahd shahzodasini (bo'lajak Lui VIII) taxtga chaqirdilar, u tez orada
kentga
kelib, Londonda qirol deb e'lon qilindi (garchi u toj kiymagan bo'lsa ham)
1216
yil sentyabr oyida Yuhanno yangi hujumni boshladi. Uning qo'shini kotsvold

tepaliklaridan chiqib, qamalda bo'lgan Vindzor qal'asini ozod qilishga urinishni
simulyatsiya
qildi va Londonning sharqida Kembrijga hujum qilib, Linkolnshir va
Sharqiy
Angliyadagi baron kuchlarini kesib tashladi[20][21], keyin Linkolndan
qamalni
olib tashlash uchun shimolga burildi, lekin sharqqa Linnga qaytib keldi..
ehtimol,
qit'adan qo'shimcha etkazib berishni ta'minlash uchun. Linnada jon
dizenteriya.
Bu vaqtda Angliyaning shimoliga Shotlandiya qiroli Aleksandr II
hujum
qildi, u avgust oyida Karlislni egallab olishga muvaffaq bo'ldi, keyin
janubga
qarab harakatlanib, ingliz mulkidan to'lovlarni valiahd Shahzoda
Lyudovikka
topshirdi. Yuhanno Aleksandrni ushlab tura olmadi. Baronlarning
Lyudovik
bilan kelishmovchiligi kuchayib, ularning bir qismi Yuhanno tarafiga
o'tdi
Yuhanno yana g'arbga yo'l oldi. O'limidan sal oldin u orqaga chekinib,
Sharqiy
Angliyadagi Wash ko'rfazini o'z vagonlari bilan kesib o'tdi va kutilmagan
to'lqin
bilan ushlanib, barcha oltin va qimmatbaho buyumlarini yo'qotdi. Bu uning
kasalligini
yanada kuchaytirgan bo'lishi mumkin. Jon 1216 yil 18 yoki 19
oktyabrda
Nyuarkda (Linkolnshir) dizenteriyadan vafot etdi. Keyinchalik, u
zaharlanganligi
haqida mish-mishlar tarqaldi. Shunday qilib, Uilyam Shekspir
o'zining
"Qirol jon" tarixiy dramasida qirol noma'lum rohib tomonidan unga
berilgan
ichimlikdan zaharlanganligini ta'kidlaydi.
Yuhanno
Worcester shahridagi Worcester soborida dafn etilgan.Uning to'qqiz
yoshli
o'g'li Genrix Pembrok grafligi Uilyam Marshal regentligi davrida jonning
vorisi
bo'ldi. Baronlar uni tan olishdi va Ludovikning ingliz taxtiga da'volari hech
narsa
bilan tugamadi. XIII asr mobaynida Angliyada qishloq xo'jaligi ham, sanoat
ham
zo'r berib taraqqiy etdi. Yerni ishlash takomillashdi, bu vaqtda agronomiyaga
doir
turli traktat (ilmiy asar)larning bosilib chiqishi shuni ko'rsatadi. Ikki dalali
tizim
o'z o'rnini ko'proq uch dalali tizimga bo'shatib beradi. Qoramol ko'proq
urchitila
boshlashi munosabati bilan dalalarni go'nglash keng ko'llaniladigan bo'ldi.
Angliyada
ko'ychilik ayniqsa ko'p rivojlana bordi. XII asrda Angliyada
dehqonchilik
sohasida erishilgan yutuqlarni ana shu fakt ko'rsatib beradiki, bu
asrda
Angliyada Yevropa qit'asiga ko'p g'alla olib ketilar edi. Qirol jon 1216
yilning
kuzida yangi hujum boshladi. Uning armiyasi Vindzor qal'asini ozod

qilishga urinishlarni taqlid qilib, Kotsvold tepaliklarini tark etdi, ammo Londonga
Kembrij
tomon hujum qildi. Uning maqsadi Linkolnshir va mamlakat sharqidagi
baronlarning
kuchlarini yo'q qilish edi. Monarxning harakatlari juda noaniq edi:
dastlab
u o'z qo'shinlarini shimolga olib bordi, lekin keyin u sharqqa Linga qaytdi
(ehtimol
qo'shimcha ta'minot uchun). Linda ersiz jon dizenteriyani ushlaydi.
II BOB. “ IOANN YERSIZ DAVRIDA ANGILYA” MAVZUSINI
O’TISHDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK METODLARDAN
FOYDALANISH
2.1.
“BAHS” subhati metodlardan foydalanish.
Bahs
– o`z fikrini ifoda etishni xohlovchilar orasida biron bir munozarali
masalani
muhokama qilish, haqiqatni aniqlash va to`g`ri qarorni qabul

Bahs ishtirokchisiga eslatma:
1
Bahs munosabatlarni hal etish usuli emas balki muammoni hal etish

2 Boshqa ishtirokchilarga ham so`z berish uchun uzoq vaqt nutq
so`zlama.
3
Har bir so`zni o`ylab, to`g`ri ifoda qil, hissiyotlaringni nazorat qil,
chunki
sening
aqliy fikrlaring o`z maqsadiga yetishi kerak.
4
Opponent nuqtai nazarini tushunishga harakat qil, uni hurmat qil.
5
Opponent fikrini buzmasdan e’tirozlaringni aniq bildir.
6
Faqat bahs mavzusi bo`yicha fikr bildir, ko`p o`qiganliging va
umumiy
7
Kimgadir yoqishni ko`zlab hushomad qilishingga va o`z nutqing bilan
2.2 Tadqiqot
va loyiha usullari
Tadqiqot
va loyiha usullari o'zlashtirish darajasining eng yuqori cho'qisi
hisoblanadi.
Bu usul bilan dars o’tilganda o'quvchilar olgan bilimlari
asosida
hali o'rganilmagan kichik bir masala ustida yakka yoki
birgalashib
izlanish olib borishadi, masala yechimiga doir keltirilgan
taxminni
izlab topilgan dalillar asosida to'g'ri yoki noto'g'riligini
tekshirishadi
va isbotlashadi.
Usulning bosqichlari:

darsda hammaga qiziqish uyg'otadigan biror geometrik shaklning
xossasi
yoki u haqidagi masalani qo'yish,uni o'rganish, tadqiq qilish
uchun
ma'lumotlar to'plash,muammo yoki masalaning yechishga oid
taxminlar,
bashoratlar qilish,har bir bashoratning qanchalik to'g'riligini
to'plangan
ma'lumotlar asosida tahlil qilish va isborlash,
xulosa
chiqarish;
sinf
oldida taqdimot qilish.
2.3."Zakovat"
o’yini ko'rinishidagi darslar
Bu
mashg'ulotni bob yakunida takrorlash darsi sifatida tahlil qilish mumkin. Sinf
6ta
guruhga bo'linadi va oldindan tayyorlab qo'ygan topshiriqli konvertlarni (yoki
kartochkalarni)
guruh a'zolari navbat bilan olishadi. Shundan so'ng guruhlar lOmin
davomida
o'zlarigatushgan topshiriqlarni bajarishadi va guruh javoblarini e'lon
qilish
uchun bir o'quvchini tanlashadi (yoki guruh sardori javob beradi). Har bir
guruhda
bir nechta savoldan iborat topshiriq bariladi. O'qituvchi har bir to'g'ri
javob
uchun ball qo'yadi.
Agar
biror savol-topshiriqqa noto'g'ri javob bo'lsa, boshqa guruhlar to'g'ri javobni
berishlari
mumkin, bu holda, javob bergan guruhga ball qo'yiladi. Shu tariqa har

bir guruh o'ziga berilgan topshiriq bo'yicha taqdimotini o'tkazadi, boshqa guruhlar
esa
ularni to'ldirishlari va noto'g'ri javoblarni to'g'rilab ball olishlari mumkin.
Natijada
Isoatlik darsda katta bir bo'lim, bob bo'yicha o'tilgan o'quv materialini
takrorlab,o'rgangan
bilimlarini mustahkamlab olish va hamma o'quvchilarni
mashg'ulotga
jalb qilib ularning darsda faol bo'lishlariga erishish mumkin.
O'quvchi
soni oz bo'lgan sinflarda esa sinfni guruhlarga bo'lmasdan balki 3ta qator
o'rtasida
musobaqa tarzida ham o'tkazish mumkin. Bu holda qatorlarga 2 martadan
topshiriqli
kartochka berish mumkin (6ta kartochka tayyorlanadi va har bir qatorga
navbat
bilan 2 martadan beriladi). Bu mashg'ulotni boshqa fanlarga ham
moslashtirib
o'tkazish mumkin.
XULOSA
Mamlakatdagi
ishlab chiqarish kuchlarining umumiy o'sishi va uning
iqtisodining
mustahkamlanishi sharoitida XIII asrda rivojlanib borayotgan feodal
jamiyatning
ijtimoiy ziddiyatlari g'oyat keskinlashdi. Ziddiyatlarning bir yo'li
feodallar
bilan dehqonlar o'rtasida bordi. Ingliz dehqonlari XIII asrdan boshlab
og'ir
davrni boshidan kechirar edi. XIII asrda ingliz qishlog'ida asosiy siymo
hisoblangan
villanlar turar joyiga biriktirilgan bo'lib, xaftalik barshchinani utashga
majbur
bo'lgan, Lordga nikox solig'i va boshqa boshqa nohaq soliklar tulagan,
uning
sudiga buysundirilgan tamomila krepostnoy kishi edi. XIII asrdagi ingliz
dehqoni
aslida villangan emas, balki servga o'xshab ketardi. Ingliz yuristlari «rim
huquqi»ni
dalil keltirib, villanlar Rim qulining bir turi deb ochiq-oydin fikr
bildirgan
edilar. Dehqonlarning tez-tez qochishlari, butun jamoa dehqonlarining

lord uchun majburiyatlarni bajarishdan bosh tortishlari bejiz emas edi. XIII asrda
Angliyadagi
ijtimoiy ziddiyatlarning boshqa bir yo'li bir tomondan, yirik feodallar,
ya'ni
lordlar, yepiskoplar, yirik monastirlarning abbatlari o'rtasida yuz bergan
bo'lsa,
ikkinchisi-mayda ritsarlar o'rtasida kelib chiqdi. Yuqorida aytib o'tilgan
yirik
feodallar mamlakatdagi yerlarning ko'pchilik qismini eg'allab olgan edilar.
Bularning
hammasi ritsarlar bilan shaharliklarning birgalikda   siyosiy
chiqishlar
  qilish   uchun   sharoit   yaratib   berdi. XIII asrning ikkinchi yarmidagi
siyosiy
voqealar xuddi shuni ko'rsatadi. Ioann Yersiz Buyuk erkinlik hartiyasini
imzolar
ekan, haqiqatda uni bajarmoqchi emas edi. Ioann Yersizni o'zi ichgan
qasamiga
rioya qilish majburiyatidan   xalos etgan papa Innokentiy III ham qirol
tomoniga
o'tdi. Ioann baronlar bilan yangi urushga tayyorlana boshladi ham, ammo
urush
harakatlari ayni qizib turgan paytda qirol o'ldi. Uning vorisi kichik yoshli
o'g'li
Genrix III (1216-1272) baronlar oligarxiyasi qo'lida uzoq vaqtgacha qirol
bo'lib
qoldi. Fransiyadan Angliyaga kelgan qarindosh urug'lari va ularning
do'stlarini
  ingliz baronlariga qarshi qilib qo'ymoqchi bo'ldi. Bu esa ingliz baronlari
o'rtasida
qahr-g'azab uyg'otdi. Dastlabki paytda baronlar ritsarlar bilan kelishib
harakat
qildilar. Ammo baronlar hokimiyatni faqat o'zlari uchun bosib olishga
intilayotganliklari,
ritsarlar masalasida noaniq va'dalar berish bilan
cheklanayotganliklarini
ritsarlar tezda payqadilar. Ular norozilik bildirdilar.
Harakat
keyinchalik shaharliklar va bir qancha joylarda dehqonlar, qisman
frigolderlar,
qisman villanlar kelib qo'shildilar. Baronlar to'dasi bo'linib ketdi.
Demokratik
elementlarning aktivligidan, xususan, boshlanib ketgan dehqonlar
harakatidan
qo'rqib ketgan baronlarning ko'pchiligi tezda qirol tomoniga o'tdi.
1264
yil bahorida Simon qirolning tarafdorlari bo'lgan baronlarni yakson qilib,
Genrix
III ni va uning katta o'g'li shahzoda Eduardni asir qilib oldi. 1265 yili
boshida
u keng tarkibda parlament chaqirdi: parlamentga baron va yepiskoplardan
tashqari,
ritsarlarning va shaharlarning vakillari taklif qilindi. Shunday qilib,
fransuz
General shtatlariga o'xshash, Angliyada birinchi marta uch toifa
vakillaridan
iborat parlament chaqirildi.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Roger B. Beck, Linda Black, Larry S. Krieger, Philip C. Naylor,
Dahia
Ibo Shabaka " World history: patterns of interaction". McDougle
Little,
USA, 2009
2. Salimov
Т . O’rta asrlar tarixi . – Toshkent , 2006.
3. O’rta
asrlar tarixi. V.P.Semenov. – T., “O’qituvchi”. 1973.
4. История
средних веков. Под ред. С.П.Карпова. част ИИ М. МГУ.
2001
5. История
средних веков. Под ред. З.В.Удалцовой и С.П.Карпова.
1-2
ч. М., Высшая школа. 1991.
6. Курбангалиева
Р.Р. Ўрта асрлар тарихи. Ўқув методик қўлланма.
Т.,
Учпедгиз. 1991.

7. Uilyam Shekspir. " Qirol jon " tarixiy xronikasi.
8. Valter Skott Tomonidan. " Ivanhoe " Romani.
9. Jeyms Goldman Tomonidan. " Qishda sher " spektakli.
10. Filipp Xose fermerning " Daryo dunyosi "fantastik romanlari
turkumi.
11. Yuriy Nikitin . "Jasur ritsar Gay Gisborn haqida"romani.
12. Elizabet Chadvik Tomonidan. Romanlar: "qizil sher",

Ioann yersiz davrida angilya

Купить