Islom davri me’morchiligida islomiy va geometrik naqsh san’atining rivojlanishi - История - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	17 Декабрь 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	История

Islom davri me’morchiligida islomiy va geometrik naqsh san’atining rivojlanishi

Купить

REJA:  1. ISLOM DAVRI MEʼMORLIGINING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI  2. ISLOM DAVRI MEʼMORLICHILIGIDAN NAMUNALAR  3. ISLOMIY VA GEOMETRIK NAQSHLARIslom davri me’morchiligida islomiy va geometrik naqsh san’atining rivojlanishi

Islom meʼmorchiligi islom bilan bogʻliq binolarning meʼmoriy uslublarini oʻz ichiga oladi. U islomning ilk tarixidan to hozirgi kungacha dunyoviy va diniy uslublarni qamrab oladi. Islom olami tarixiy jihatdan Gʻarbiy Afrika va Yevropadan Sharqiy Osiyogacha boʻlgan keng geografik hududni oʻz ichiga oladi. Bu mintaqalarning barchasida islom meʼmorchiligi uslublarida maʼlum umumiyliklar mavjud, ammo vaqt oʻtishi bilan turli mintaqalar mahalliy materiallar va uslublar, mahalliy sulolalar va turli mintaqaviy badiiy ishlab chiqarish markazlari va baʼzan turli diniy mansubliklarga koʻra oʻz uslublarini ishlab chiqqan

 Istanbuldagi Sultonahmet masjidi , Vizantiya tipidagi masjid

Ilk islom meʼmorchiligi Rim, Vizantiya, Eron va Mesopotamiya meʼmorchiligi va VII—VIII asrlarda ilk musulmon istilolari bosib olgan boshqa barcha yerlarning taʼsiri ostida boʻlgan. Sharqda, islom Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyoga tarqalib ketganligi sababli, Xitoy va Hindiston meʼmorchiligi ham taʼsir koʻrsatdi. Keyinchalik u binolar shaklida va yuzalarni islom xattotligi, islimiy va geometrik naqshlar bilan bezashda oʻziga xos xususiyatlarni rivojlantirdi. Minoralar, muqarnaslar, multifoil kamarlar kabi yangi meʼmoriy elementlar ixtiro qilindi. Islom arxitekturasida keng tarqalgan yoki muhim binolar turlariga masjidlar, madrasalar, qabrlar, saroylar, saroylar, soʻfiylar hospislari (masalan, xonaqohlar), favvoralar va favvoralar, tijorat binolari (masalan, karvonsaroylar va bozorlar) va ha

 Birinchi masjid Madinada Muhammad payg'ambar hijratdan keyin qurilgan . Keyin musulmonlar bosib olgan shaharlarda masjidlar ochila boshladi. Makka qo'lga kiritilgandan so'ng , har bir masjidda mehrob paydo bo'ldi - qiblani ko'rsatadigan joy - Ka'baga yo'nalish.

 Masjid ( arab. msjd ) — musulmon diniy bino. Birinchi masjid Muhammad payg'ambar tomonidan Madinada qurilgan bo'lib, u shunchaki namoz o'qish uchun panjara bilan o'ralgan joy edi. O'rta asrlarda masjid diniy funktsiyalardan tashqari ijtimoiy funktsiyalarni ham bajargan: u talabalarga dars bergan, aholini to'plagan, sargardonlarga boshpana bergan  Masjidning me'moriy dizayni juda boshqacha bo'lishi mumkin, ammo ikkita majburiy element mavjud: mehrab (Ka'ba (Makka) tomon yo'nalish) va minora (masjid yonida joylashgan baland minora). Tipologik jihatdan, masjidlar ochiq ( musalla ), yarim yopiq (hovli) va yopiq (rejalashtirish turlari - ustunli / ustunli, gumbazli, zal) bo'linadi .

Arabistondan Islom dini bilan tarqalgan eng qadimgi masjid turi 16-asrda Usmonlilar ekspansiyasigacha boʻlgan . Arab masjidi toʻrtburchak yoki kvadrat shakldagi hovli boʻlib, perimetri boʻylab arkada yoki galereya bilan oʻralgan, hovliga tutashgan namozxonlik zali. Mashhaddagi Imom Rizo maqbarasi , forscha masjid.

Usmonli turi Usmonli turklari Vizantiya meʼmorchiligi taʼsirida XV asrda koʻp gumbazli masjid turini yaratdilar. Ushbu turdagi masjidlar ustunlar ustida joylashgan bo'lib, bir markaziy gumbazli ko'plab gumbazlar bilan bezatilgan , ko'pincha hovli galereya bilan o'ralgan, hovlida hovuz mavjud . Usmonli masjidlari konussimon chiroqli yupqa minoralar bilan ajralib turadi . • Moviy masjid (Istanbul)

Majmuaning tashqi jabhasi boshqa yirik yodgorliklar joylashgan koʻcha boʻylab oʻzining koʻrinishini yuqori darajada koʻrsatish uchun ehtiyotkorlik bilan ishlab chiqilgan. Minora uzoq shimoliy burchakda joylashgan va gumbaz bilan (umumiy tartib) vizual tarzda joylashtirilgan janubiy burchakda kirish eshigi atrofdagi jabhalardan gorizontal va vertikal ravishda koʻrinadi • Sulton Barquq masjidi- madrasasi

Madrasalar ikkinchi darajali taʼlimni taʼminlovchi diniy taʼlim muassasalaridir. Yagona majburiy madrasa Islom shariati edi . Madrasalar huquq maktabi bo'yicha bo'lingan va agar bir madrasada bir nechta maktablar birga bo'lsa, ularning har biriga alohida auditoriya ajratilgan. Madrasalar odatda talabalar hujralari bilan o'ralgan hovli atrofida joylashgan bo'lib , madrasa binosida masjid va kamida bitta ma'ruza zali bo'lishi kerak. Buxorodagi Devonbegi madrasasi peshtoqi

Zaviya Tagirta (Jazoir)Zoviyya ( arabcha: zāwīāẗ ٌ [zaviyya] - “namoz uyi”, soʻz. “burchak”) – hujra , soʻfiylar turar joylari, soʻfiy zohidlari namoz bilan kun oʻtkazadigan tanho joy.Dastlab, zoviy masjid ichida yoki uning yonida musulmonlarga Qur'on, arab tili va boshqalarni o'qishga o'rgatilgan xona edi va unda shogirdlari tahsil olgan, muridlar deb atala boshlandi. Shimoliy Afrikada kech oʻrta asrlarda zoviylar har qanday tariqatning tashkiliy tuzilmasining asosiy birligiga aylandi. Ular kichik masjid , shayx va muridlar uchun turar joy, shuningdek, sargardonlar (darveshlar) uchun boshpanani o'z ichiga olgan murakkab inshootdir. Yuzlab so‘fiylar maskani bo‘lgan xonqadan farqli o‘laroq , zaviyada odatda shayx va uning muridlari istiqomat qiladi

Islom arxitekturasini quyidagi tarkibiy qismlar bilan aniqlash mumkin: • Katta gumbazlar • Minora - alohida yoki juft bo'lib turishi mumkin. Katta masjidlarda odatda juft minoralar bo‘ladi. • Ko'pincha katta ibodatxonaga ulangan katta hovlilar. • Hovlilar odatda musulmon bog'iga o'xshab yaratilgan bo'lib, u aniq va muntazam geometriyasi, suv o'tkazgichlari va perimetri atrofida o'rnatilgan ustunlar bilan ajralib turadigan bog'ning bir turi. • Geometrik shakllar va takrorlanuvchi arxitekturadan foydalanish arabeskdir .

Islom meʼmorchiligidagi geometrik naqshlar

Madrasa tarhi toʻrtburchak, 2 qavatli. Bosh tarzining 2 qanotida qovurgʻali gumbaz va minoralar joylashgan. Peshtoq ravogʻi ichkarisidagi koshinkori bezak orasida qora zaminli koshinga oq harflar bilan meʼmor Abdujabbor nomi yozilgan. Qanoslaridagi qizgʻish zarhal tusli sher oq ohuni quvmoqda. Quyosh bodomqovoq, qiyiq koʻzli qilib tasvirlanib, yuzi zarhal tusli yogʻdu bilan hoshiyalangan. Madrasa nomi shu tasvirdan kelib chiqqan. Binoning serhashamligi shu peshtogʻida. Peshtoqning 2 tomonida gumbazli darsxona va masjid joylashgan. Sherdor madrasasi

Kufiydan, asosan, meʼmorlik (masalan, Samarqanddagi Amir Temur, Qozizoda Rumiy maqbaralari kitobalari), amaliy bezak sanʼati, tangalarda, qoʻlyozma kitob sarlavhalari va kitobalarni yozishda foydalanilgan.

Oqsaroy devorlaridagi ranglar jilosi, tarixiy, falsafiy va diniy mavzudagi, kufiy, suls yozuvlari, koshinkori bezaklar, islimiy, girih naqshlarning oʼzaro uygʼunligi binoga ajoyib va sehrli mazmun bagʼishlagan. Yetti xil (haft rangi) rangdagi tabiiy naqshlar bilan bezatilgan Oqsaroy peshtoqida “Sulton Аllohning yerdagi soyasidir” degan mazmundagi yozuvlar bitilgan. Oqsaroy peshtoq ustunining old tomonida, choʼzilgan oltiburchak shaklida arab tilda “Аdolat–davlat asosi va hukmdorlarning shioridir”-deb oʼqiladigan yozuv olti marta takrorlangan. Oqsaroyning old tomonidagi choʼzilgan peshtoqida arab tilining “kufiy” uslubida va tilla suvi yugurtirilgan matnda shunday oʼqiladi: “Podsholarning soʼzi soʼzlar orasida podshodir”. Shuningdek, Oqsaroyda “Bizning qudratimizga shubha qilsangiz biz qurg

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR: 1. Voronina V.L. Arab davlatlarining o'rta asr shahri. - 1-nashr. - M .: VNIITAG Davlat arxitektura qo'mitasi, 1991. - 103 p. 2. Voronina, V. L. 18—19-asrlarda Oʻrta Osiyo arxitekturasi. // Arxitekturaning umumiy tarixi / Ed. Yu. S. Yaralova (tahr.) va boshqalar - Moskva: nashriyot akad. arxitektor. SSSR, 1969. - T. 8: VI-XIX asrlardagi O'rta er dengizi, Afrika va Osiyo mamlakatlari arxitekturasi - B. 332. - 491 b. 3. Gogiberidze G. M. Islom tushuntirish lug'ati. - Rostov yo'q. : Feniks, 2009. - 266 p. - (Lug'atlar). - 3000 nusxa. - ISBN 978-5-222-15934- 7 . 4. Zasypkin V.N. Markaziy Osiyo arxitekturasi. - M .: Arxitektura akademiyasining nashriyoti, 1948. - B. 12-13. - 158 b. - 10 000 nusxa. 5. Maciel Sanchez L.K. Islom me'morchiligi

Купить