Issiqlik sarfining tashqi temperaturaga bog’liq grafigini tuzish, ijtimoiy va uy-joy binolarini isitish uchun issiqlik sarfining xisobi - Физика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	620.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	26 Сентябрь 2019
Расширение	docx
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Физика

Issiqlik sarfining tashqi temperaturaga bog’liq grafigini tuzish, ijtimoiy va uy-joy binolarini isitish uchun issiqlik sarfining xisobi

Купить

“Issiqlik sarfining tashqi temperaturaga bog’liq grafigini tuzish, ijtimoiy va uy-joy binolarini isitish uchun issiqlik sarfining xisobi” mavzusida yozgan BITIRUVBITIRUV MALAKAVIY ISHIMALAKAVIY ISHI

MUNDARIJA: KIRISH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . I bob. Issiqlik tizimi to’g’rida umumiy ma’lumot ……….. . . . . . . . . . ….. 1.1. Isitish tizimining tavsifi va uning issiqlik-texnik xisoblashga uchun talablar.. 1.2. Maishiy binolarni isitish tizimining issiqlik yuklamasi hisobi. . . . ……. II bob. Uy-joy binosining issiqlik ta’minoti tizimini issiqlik va gidravlik hisobi …………………………………………. . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .. . . . 2.1. Uy-joy binosining issiqlik texnik xisobi. . . . . . . . . . .. . . . . ………….. . 2.2. Tabiiy sirkulyasiyali isitish tizimining gidravlik xisobi. . .. . . . ………… III. ATROF-MUHIT MUHOFAZASI VA XAVFSIZLIK TEXNIKASI . . . X U L O S A . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

KIRISH O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga murojatida masofaviy va uy-joy binolarini qurilishini 2030 yilgacha innovatsion rivojlantirish dasturiga to’xtalar ekan, “….. ijtimoiy va uy-joy ob’yektlarini qurishga eski qoliplardan voz kechib, innovatsion yondashuvni joriy etish, communal xizmat turlarini tubdan qayta ko’rib chiqishimiz zarur” ligini alohida ta’kidladi. (1) Axolini arzon va sifatli uy-joy bilan ta’minlash uchun qurilish ko’lamini joriy yilga nisbatan 1,5 barobar ko’paytirish, ularda zamonaviy isitish va issiq suv tarmoqlari bilan ta’minlash vazifasi belgilandi. Bu vazifani amalga oshirihda issiqlik vas v ta’minoti tizimi iste’molchilarni kerakli miqdorda va talab doirasida issiqlik va issiq suv bilan ta’minlashi lozim. Issiqlik manbalarinin

Issiqlik ta’minoti tizimlari uzatish va qaytish quvurlar soni bo‘yicha, bir, ikki va ko‘p quvurlilarga bo‘linadi. Eng qulay iqlim sharoitiga ega bo‘lgan janubiy mintaqalarda uy-joy kommunal ho‘jalik sohasida iste’mol qilinadigan umumiy issiqlik miqdorining 20...25% issiqlik ta’minotida ishlatiladi. Lekin issiq suv ta’minotiga qaraganda issiqlik ta’minotiga qo‘yiladigan talablar ancha yuqori. Bunday omillarning ko‘rsatishicha, quyosh energiyasi tizimlaridan issiqlik ta’minoti uchun joriy qilinishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. Mavzuning dolzarbligi. Individual xo‘jaliklar rivojlanishi bilan quyosh qurilmalariga (avtonom va ekologik toza energiya manbai sifatida) bo‘lgan talab ortib boradi. Quyosh qurilmalari kommunal-xo‘jaliklarda, shaxsiy uylarda, madaniy va maishiy xizmat hamda davolash muass

Bitiruv malakaviy ishining ob’ekti tabiiy va majburiy sirkulyasiyali isitish tizimili turar – joy binosi hisoblanadi. Bitiruv malakaviy ishining amaliy axamiyati quyidagilardan iborat: 1. Turar-joy binolarini isitishda issiqlik va gidravlik yuqotishlarni hisoblashdan maksimal foydalanish darajasini aniqlash natijalari. 2. Bino tashkiliy elementlarining issiqlik hisobi va konstruktiv echimi hamda parametrlarini tanlash natijalari. 3. Avtonom uy-binolarni isitish, loyihalash – rejalashtirish, arxitektura va qurilish ishlarida, issiqlik va namlik rejimlarini hisoblash ishlarida, yoqilg‘i resurslarini tejash va ekologik sharoitlarini yaxshilash masalalarini hal qilishda keltirilgan natijalardan foydalanish mumkin. 4. Boshqa iqlimiy sharoitlarda binolar issiqlik-texnik foydalanish imkoniyatlari

I-BOB. ISITISH TIZIMI HAQIDA UMUMIY MA’LUMOTLAR 1.1. Isitish tizimining tavsifi va uning issiqlik-texnik xisoblashga uchun talablar. Isitish tizimida sirkulyasiyalangan qizigan suv isitish asboblarida soviydi va takroran qizdirish uchun isitish qurilmasiga qaytib keladi. Isitish tizimlari issiq suvning haroratini t g < 100°C dan kam qizdiriladigan past haroratli va issiq suvning haroratini t g > 100 °C dan ortiq qizdiriladigan yuqori haroratli turlarga bo‘linadi. Markazlashtirilgan isitish tizimlarida suvning maksimal qizdirish darajasi 150 °C ni tashkil etadi. Isitish tizimi issiqlik tashuvchining harakat rejimiga qarab tabbiy va majburiy sirkulyasiyali tizimlarga bo‘linadi. Tabbiy sirkulyasiyali tizimlarda qizigan va sovuq suvning zichliklari farqi hisobiga issiqlik harakatlansa, majburi

issiqlik yuklamasi mavjud bo‘lgan sanoat tumanlarida uch quvurli tizimlar qo‘llanilishi mumkin: ikkita uzatish quvuri va qaytish quvuri. Ayrim xollarda ko‘p quvurli tizimlar qo‘llaniladi. Ular eng ko‘p kapital mablag‘i talab qiladigan va ishlatilishi eng murakkab bo‘lgan tizimlar xisoblanadi. Isitish. Tabiiy sirkulyasiyali suvli isitish tizimi. Har qanday issiqlik ta’minoti tizimining vazifasi iste’molchilarini kerakli miqdorda va talab qilingan parametrli issiqlik bilan ta’minlashdan iborat. Issiqlik manbalarining iste’molchilarga nisbatan joylashishiga qarab issiqlik ta’minoti tizimlari markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan turlarga bo‘linadi. Markazlashtirilmagan tizimlarda issiqlik manbalari bilan iste’molchilarning issiqlikni qabul qiluvchi moslamalari yagona bir qurilmaga birlas

tizimlardan foydalaniladi (1.1-rasm). Bu tizimda va shunga uxshash boshqa tizimlarda avtonom qishloq turar joylarini issiqlik ta’minotida tabbiy sirkulyasiya vaqtida isitish qozoni isitish asbobining tag qismida joylashishi zarur. 1.1- rasm. Issiqlik quvurlari yuqorida qaytish quvurlari pastda joylashgan isitish asbobi: 1 – oshxonadagi rakovina; 2 –diametri 20 mm bo‘lgan chiqish quvuri; 3 – kengayish baki; 4 – issiq suvni tarqatish quvuri; 5 – qaytish quvuri; 6 –tizimdan qaytish quvurchasi; 7 – sovuq suv ta’minoti quvuri; 8 –isitish asbobi; 9 – isitish qurilmasi; 10 – asosiy issiqlik ta’minoti quvuri. Agar isitish qozonini isitish asbobining tag qismiga o‘rnatishning imkoni bo‘lmasa u holda uni asbob bilan bir hil satxda o‘rnatish kerak bo‘ladi. Bu holda tizimda suvning sirkulyasiyasi etar

Issiq va qaytish quvurlarining erkin gorizontal harakatlanishi uchun ular 0,003- 0,005 m atrofida qiya qilib o‘rnatilishi kerak. Bu esa tizimda suyuqlikning va havoning erkin harakatini ta’minlaydi. Qulay foydalanish uchun qozon, kengaytirish baki va sovuq suv ta’minoti jumragi bir isitish binochasida joylashtirish taklif etiladi. Agar isitish tizimida sovuq suv ta’minoti bo‘lmasa tizim suvga kengaytirish baki orqali qulda yoki mahalliy nasos yordamida tuldiriladi. Oddiy oqimli suvli isitish tizimida kengaytirish baki bevosita qozonning o‘ziga o‘rnatiladi. Issiq suv kengaytirish bakidan tizimga tushadi va ketma-ket butun tizim bo‘ylab harakatlanadi hamda qiya qilib joylashtirilgan quvurlar bo‘ylab yana isitish asbobiga qaytib boradi. Aylanma harakatlanish bosimini yaxshilash uchun isitish

suv uchun quvurcha; 8 – tizimni sovuq suv bilan ta’minlaydigan quvurcha; 9 - qozon; 10 –havo chiqarish quvuri Bu tizimda ikki quvurli tizimlarga nisbatan sirkulyasiya bosimining hisoblangan qiymati birinchi etajda joylashgan asboblar uchun kattaroq. Undan tashqari bir quvurli tizimda joylashgan birinchi va ikkinchi qavatdagi isitish asboblari bir hil sirkulyasion bosimga ega, hamda xuddi ikki quvurli tizimlardagi kabi ikkinchi etajdagi bosimning qiymati birinchi etajdagidan kura kattaroq, boshqarish ham qiyinroq. SHu bilan birga bir quvurli va bifilyar tizimlarning tayyorlash-sozlash ishlari arzon va bir qancha foydalanish qulayliklariga ega. Ulardan foydalanishda ikki quvurli tizimlarga nisbatan quvur o‘zunligi va massasi qisqaradi, bino qurilishida o‘lchash ishlari kamayadi, a’loxida tug

Gorizontal isitish tizimida vertikal tizim bilan taqqoslaganda issiqlik o‘tkazish kulami qisqaradi. Gorizontal bir quvurli tarmoqlangan o‘tkazgichlar uchun yordamchi bino quriladi. 1.3-rasm. Nasosli va yuqoridan ajratishli isitish sxemasi: 1 - qozon; 2 – oshxonadagi rakovina; 3 – havoli quvur utkazgich; 4 – kengayish baki; 5 – issiq suvni tarmoqlovchi quvur; 6 – havo chiqarish; 7 –isitish asboblari; 8 – qaytish quvuri; 9 – sovuq suv quvuri; 10 – tizimdan ventil orqali suv chiqarish quvurchasi; 11 - nasos; 12 – asosiy ustun Gorizontal bir quvurli tarmoqlarda boshqariladigan jixozli tugunlar va boshqarilmaydigan tugunlar oxirgi va aylanib utadigan uchastkalarga qullaniladi. Binoda havo klapani, kojuxli yoki umumiy boshqaruv jumrakli konveytorda oqimli tarmoq oldida issiqlik berish boshqarila

balandlikdan kesib utishi mumkin. Bunday isitish tizimida havo isitish asbobining yuqori qismidagi havo jumragi orqali chiqarib yuboriladi. Agar isitish asboblari quvursimon masalan, konvektorlar va quvurchada suvning tezligi 0,2 m/s ga etganda butun tizimdagi havo bir joydan, havo chiqargichdan chiqarib yuboriladi. 1.4 - rasm. Majburiy sirkulyasiyali past taqsimlagichli bir quvurli isitish tizimi: 1 - qozon ; 2 - rakovina ; 3 – kengayish bakidan chiqadigan havoli va perelivli quvur utkazgich; 4 –kengayish baki; 5 –xavo chiqarish jumragi; 6 –isitish asboblari; 7 – havo chiqargichlar; 8 – uch kirishli kranlar; 9 –sirkulyasion quvur utkazgich; 10 – tizimdan suvni chiqarish quvurchasi; 11 –tizimni suv bilan ta’minlash quvurchasi; 12 – nasos

Ikki etajli binoni isitish uchun ikki quvurli nasosli tizim pastki ajratgichga va yuqori etajdagi isitish asboblaridan havoni chiqarish uchun havo jumragiga ega bo‘lishi kerak. Bu tizim yuqori ajratgichli boshqa tizimlarga nisbatan o‘zining katta vertikal gidravlik va issiqlik barqarorligi bilan afzal. Suvli isitish tizimini issiqlik-texnik xisoblash uchun talablar Qishloq joylardagi individual uylarni isitishda tashqi tusiqlar qurilish konstruksiyalari mustaxkamlik va barqarorlik, olovbardosh va o‘zoq muddat chidashi, arxitektura va iqtisodiy samaralik ko‘rsatkichlari issiqlik-texnik normalarga javob berishi kerak. Tashqi tusiqlar materialining fizik xossalari, konstruktiv echimlari, binodagi havoning harorat va namlik rejimlari, joyning kulamiy xarakteristkalariga bog‘liq ravishda tanla

Bunda istalgan tipdagi qizdirish asboblarining yuzalaridagi ruxsat etilgan harorat va konstruksiyasi t nn SNiP 2.04.05 -86 qoidalariga asosan qabul qilinadi. Kichik etajli turar joy binolarida yuqori va past taqsimlagichli suvli isitish tizimi qullaniladi. Isitish tizimi qizdirish asbobi, quvur utkazgich, issiqlik tashuvchini o‘zatish va armaturalarni ulash asboblaridan tashkil topadi. Ikki quvurli isitish tizimlari xuddi ikki etajli binolar isitish tizimidagidek qullaniladi (9-rasm). Isitiladigan binoni kerakli harorat bilan ta’minlash uchun o‘rnatilgan tartibda issiqlik bera oladigan isitish asbobi va binoning issiqlik yuqotishlariga mos ravishda isitish quvurlar tizimi, issiqlik yuqotilishi kam bo‘lmagan issiqlik generatori zarur. 1.5- rasm. Yuqori taqsimlagichli tabiiy sirkulyasiyali i

Suvli isitish tizimlaridagi kengaytirish baki havoning chiqishi uchun statik bosimni hosil qilish uchun xizmat qiladi. Kengayish baki silindrsimon yoki to‘g‘ri burchakli qalinligi 3-4 mm li pulat listdan tayyorlanadi va u bino cherdakiga o‘rnatilib issiqlik izolyasiya qilinadi. Yuqori texnik xossalariga ega ikki funksiyali issiqlik generatorlari bir vaqtda issiqlik va issiq suv ta’minoti yuklanishlarini ta’minlaydi (1.2-1.3- jadvallar). 1.6-rasm. Isitish va issiq suv ta’minoti xonadonli tizim quvurutkazgichlarining aksinometrik sxemasi: 1 –isitish tizimi quyuvchi quvurlari; 2 – isitish tizimi qaytish quvurlari; 3 –issiq suv ta’minoti quvuri; 4 – issiqlik manbai; 5 – kengaytirish baki; 6 –qizdirish asboblari. 1.7 -rasm. KCHM-2 markali qizdirish qozoni:

a – umumiy kurinishi; b - qirqimi; 1, 2 – mos ravishda etkazish d = 50 mm va qaytish d = 60 mm quvurlari; 3 – termometr uchun teshik. 1.2. Maishiy binolarni isitish tizimining issiqlik yuklamasi xisobi Qizdiriladigan binoning tashqi tusiqlarning issiqlik – texnik hisobida tusiqlarning issiqlik utkazish qarshiligini aniqlash kerak. Ko’p qavatli tusiqlarning umumiy issiqlik o‘tkazish qarshiligi quyidagi formula bilan aniqlanadi R 0 = R v + R 1 + R 2 + Rvp + R 3 +...+ Rn , (1.1) Bu erda R v , Rn – mos ravishda ichki va tashqi yuzalarning issiqlikni o‘zlashtirish va issiqlik berish qarshiligi, m2∙°S/Vt (1.3-jadval); R 1 , R 2 , R 3 – tusiq qatlamlarining a’loxida termik qarshiligi, m 2 ∙°S / Vt; R vp – tutash havo qatlamining termik qarshiligi, m 2 ∙°S / Vt (1.4-jadval). A’loxida bir jinsli tu

Tashqi tusiqning qabul qilingan qurilish konstruksiyasi har doim uncha katta bo‘lmagan issiqlik utkazish qarshiligi zapasiga ega bo‘lishi kerak. Binoning tashqi tusiqlari orqali issiqlik yuqotishlari quyidagi formula yordamida aniqlanadi Q = F ∙ k ∙ h t ∙ Δ t , (1.4) Bu erda F – tusiq maydoni, m2; k – tashqi tusiq issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti, Vt/(m2∙°S), k = 1/ R 0 , Δ t – temperaturalar farqi (t v - t n ) , °S; h t – temperaturalar farqi tuzatma koeffitsienti. Qishloq turar joylari uchun maydon quyidagi faktorlarga asosan o‘lchanadi: 1) devor burchaklari orasidagi tashqi perimetr planiga asosan tashqi devor maydoni o‘lchanadi; 2) eshik va deraza o‘rinlari o‘lchanadi. Tashqi tusiqlarni tanlash qulay bo‘lishi uchun navbatdagi issiqlik yuqotish (4) hisobi hamda tashqi tusiqlar uc

tv – binodagi havoning harorati; β 1 , β 2 , β 3 –radiator seksiyalari miqdoriga mos ravishda tuzatish koeffitsientlari; a – nisbiy sarfga bog‘liq ravishda issiqlik utkazuvchanligi koeffitsenti o‘zgarishidagi tuzatma k pr – qizdirish asbobining issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti, Vt/( m 2 ∙°C). Fpr= Qpr 4,98 (∆tT−10 )a·z β1·β2·β3, (1.10) Bu erda Δ t – binodagi havo harorati va asbobdagi issiqlik tashuvchining o‘rtacha harorati o‘rtasidagi farq, °C; z – tajriba natijalari asosida olingan tuzatma (suvni yuqoriga va pastga kutarish sxemasi uchun z = 1). Qizdirish asboblari seksiya soni n c = F pr f c , (1.11) Bu erda f c – bir seksiya radiatorining qizdirish yuzasi, ekm . 1 ekm asbobdan oqib utadigan suvning normal sarfiga bog‘liq ravishda isitish asbobi orqali oqib utadigan suvning nisbi

v t – binodagi quvur utkazgichlar joylashuviga bog‘liq koeffitsient Quvurlarning o‘zunligi va diametrini bilgan holda bino quvurlarida ochiq elementlar foydali issiqlik berish hisoblanadi Δ t t = t pr - t v . Isitish asbob issiqlik berish xisobi quvurning nominal va foydali issiqlik berishi sifatida qabul qilinadi k pr = q n - q t . (1.14) Qizdirish asbobining o‘rnatilgan yuzasi isitiladigan binoda quvurlari ochiq qizdirish yuzasi hisobiga qisqaradi F ust = F pr - Ft . (15) Binoda ochiq isitish quvurlari foydali issiqlik berishini aniqroq hisoblash uchun nomogrammadan foydalanish mumkin [ 1 ]. Isitish tizimida ikki etajli binolarda isitish asboblari kichik qiymatli statik bosimlarda (7-8 m gacha) ishlaydi. Suvli kvartirali isitish tizimida kengayish baki o‘rnatish taklif qilinadi. Bunda ta

V R . B = 0,0017 q sist , (1.16) Bu erda q sist – issiqlik generatorining maksimal issiqlik ishlab chiqarish issiqligi, Vt . Tabiiy va majburiy sirkulyasiyali tizimning gidravlik xisobi Qishloq turar joylarini kerakli haroratda ushlab turish uchun muljallangan har bir isitish qurilmasi uch xil elementdan tashkil topadi: zarur isiqlikni kerakli miqdorda ishlab chiqadigan issiqlik generatori, issiqlik tashuvchini butun tizim bo‘ylab etkazib beradigan quvur utkazgich, qizdirish asboblari. Ikki quvurli suvli isitish tizimi eng ko‘p tarqalgan. Bunday tizimlarga quyiladigan asosiy talablardan biri bu tizim bo‘ylab isitish asboblarini uzluksiz issiqlik bilan ta’minlashdir. Buning uchun ular etarlicha issiqlik barqarorligiga va tizim bo‘ylab issiqlikni boshqarish imkoniyatiga ega bo‘lishi kerak. B

- issiqlik inertliligining kattaligi; - quvurlarda suvning muzlash havfining oshishi. SHuning bilan birga bir qancha yutuqlarga ham ega: - ekspluatatsiya va qurish ishlarining soddaligi; - elektr energiya ta’minoti bilan bog‘liq emasligi; - o‘zoq muddat (35-40 yil) kapital remontsiz ishlay olishi; - o‘z-uzini boshqarish, bir hil haroratda ushlab turish imkoniyati; - issiqlik barqarorligi. Suvli isitish tizimida issiqlik va gidravlik hisob birgalikda olib boriladi. Mahalliy isitish asbobiga ega tizimni hisoblashda har bir isitish asbobini etarlicha issiqlik tashuvchi bilan ta’minlay oladigan isitish tarmog‘i quvur diametri tanlanadi. To‘g‘ri gidravlik xisob ishlarini olib borish turli mahalliy qarshiliklardan utganda issiqlik tashuvchining ortiqcha bosim va energiya yuqotilishining oldi oli

h1 – qozonda suv qizdirish markazidan qizdirish asbobi markazigacha bo‘lgan vertikal masofa, m; γ0− γG – mos ravishda qizigan t G va sovigan to suvlarning zichliklar farqi (kg/m3); g – erkin tushish tezlanishi. O’tkazish quvuri uchastkasidagi sovigan suvning harorat farqini topish kerak ∆ t i = q tr q i (1.19) Bu erda qtr – quvur utkazgich issiqlik berishi, Vt; q i – uchastkadan utadigan suv miqdori, kg/ch. Uchastka oxiridagi suvning haroratini aniqlash zarur t k i = t nach i - ∆t i , (1.20) bu erda tnach i – uchastka boshidagi suvning harorati. Gravitatsion bosim (Pa) ning haqiqiy qiymati quyidagi formula orqali suvning zichliklari o‘rtacha qiymatidan aniqlanadi H g = [0,9 hsT(γsT− γn)+0,5 hpr(γppr− γn)+∆h(γ0pr− γn)]g, (1.21) Bu erda h sT , h pr – mos ravishda suv harakatlanadigan pastki

yordamida maxkamlanadi. Nasoslar ishlab turganda shovqinning darajasi 40-50 dB ni tashkil etadi. Nasoslar isitish va issiq suv ta’minoti tizimida 100°C li haroratdagi suvlarni haydash uchun xizmat qiladi. Sirkulyasiya nasosini tanlash Suvli isitish tizimida sirkulyasiya nasosi tizim uchun bajarilgan gidravlik xisob natijasiga qarab mos ravishda talab etilgan sarf uchun kerakli miqdorda quvvatga ega bo‘lgan nasoslar tanlanadi Majburiy sirkulyasiya uchun hisoblangan sirkulyasiya bosimi (Pa) N rasch = N n + B N 0 , (1.22) bu erda N n – nasosda hosil bo‘ladigan sirkulyasiya bosimi, Pa; 45 N 0 – Qizdirish asbobida va o’tkazish quvurida sovigan suvning sikl bo‘yicha harakatidagi tabbiy bosim, Pa; B =1-tabiiy bosim uchun tuzatma koeffitsienti. Ikki quvurli nasosli isitish tizimlarida gidravlik re

γ sr = γ n − γ 0 2 - suvning o‘rtacha zichligi, kg/m3. Suv haydash quvvati nasos val bilan ishchi kolsasining aylanish soniga bog‘liq N=Qn·Nn 3600 ηn (1.24) bu erda N n – nasosdagi o‘rnatilgan bosim, Pa; η n – nasos FIK. Qozonning issiqlik ishlab chiqarish xisobi. Issiq suv ta’minoti qurilmasi xisobi Qozonning talab qilingan ishlab chiqarishi q sist uning foydali va foydasiz issiqlik yuqotishi bilan aniqlanadi. Foydali yuqotishga issiqlik o‘zatiladigan quvurlarda va isitiladigan binodagi yuqotishlar, foydasiz yuqotishga esa qaytish quvuridagi isiqlik yuqotishlar kiradi. Yuqotilgan issiqlik o‘rnini qoplash uchun qaytish quvurida qaytgan past haroratli t ki suv yana qozonga tashlanadi Gn= qsist tn−t0 β 1 · β 2 (1.25) bu erda β 2 – qushimcha issiqlik yuqotish tuzatma koeffitsienti; tashqi dev

Nr2= 0,25 (h22+0,03 LN2)(t2N−t2K)∙9,8. Pa (1.32) bu erda h 12 , h 22 - suv qizdirish asbobi markazidan gorizontal taqsimlash quvuri va suv ta’minot omborining eng yuqori nuqtasigacha bo‘lgan vertikal masofa, m; LN2 - suv qizdirish asbobidan suv saqlash omborining eng o‘zoq nuqtasigacha bo‘lgan izolyasilangan quvurning gorizontal masofasi, m; t 2N , t 2K - suv qizdirgichdan chiqishdagi va oxiridagi suv saqlash omboridan chiqishdagi suvning boshlang‘ich harorati, °C. 2. suv qizdirgichdan yuqorida joylashgan issiqlik akkumulyatoridagi issiqlik qiymati N r quyidagi formula orqali aniqlanadi N r2 = β h a' ( t 2a − t a ) , (1.33) bu erda β – solishtirma gravitatsion bosim, 1 m balandlikda 6,27 Pa ga teng deb qabul qilingan; h a' - suv qizdirish markazidan akkumulyatori osti yoki issiq su

6. Nasosli issiq suv sirkulyasiya tizimida nasosning quvvati N n quyidagi formula yordamida aniqlanadi: N r2 = N 1( 0,15 g r + G 2 st G 2 st ) 2 + N st (1.35) bu erda g r – issiq suvning xisobiy sarfi (l/s) quyidagi formula yordamida aniqlanadi gr= Q2β t2−tx , (1.36) Nasos chizig‘ida zadvijka va qaytarish klapani, surish chizig‘ida esa ventil o‘rnatiladi. II-BOB. UY-JOY BINOSINING ISSIQLIK TA’MINOTI TIZIMINI ISSIQLIK VA GIDRAVLIK HISOBLASH 2.1. Uy-joy binosining issiqlik texnik xisobi

Isitiladigan binoning tashqi devorlarini issiqlik texnik xisoblashni boshlaymiz va binoning joylashish sxemasi 2.1 – rasmda. Tashqi devorning issiqlik yuqotishini aniqlaymiz. 1-etajning umuiy maydoni 22,19 m2 ni tashkil etadi (2.1-rasm). Rn = δ / v λ formulasidan foydalanib a’loxida bir jinsli tashqi tusiqning termik qarshiligini hisoblaymiz m∙°C / Vt ( m 2 ∙ch∙°C/kkal). A. SHarq: 1) sement – perlit qorishmali oddiy qizil g‘isht: δ = 380 mm , λ = 0,7 Vt/(m∙°C ) = 0,6 kkal /( m2∙ch∙°C) , γ = 1600 kg / m3 , R 1 = 0,38/0,6; 2) qum-sement aralashmali qoplama - oblitsovka: δ = 120 mm , λ = 0,64 Vt /( m∙°C ) = 0,55 kkal /( m 2 ∙ch∙°C ), γ = 1600 kg / m 3 , R 2 = 0,12/0,55; 51

2.1 - rasm. Etajma - etaj plan : a - birinchi etaj ; b – ikkinchi etaj plani 3) sement – shlak aralashmali shtukaturka: δ = 0,015; λ = 0,64 Vt/(m∙°C) = 0,55 kkal/ (m2∙ch∙°C); γ = 1400 kg/m3; R 3 = 0,015/0,55 B. Janub tomon – qurilish materiali esa. Tashqi tusiq issiqlik utkazish qarshiligini (2.1) formula yordamida aniqlaymiz: R0Janub =0,133 +0,38 0,6 + 0,12 0,55 +0,015 0,55 +0,05 =1,063 m2∙ °C·ch/kkal=0,91 m 2 ∙ °C·ch/Vt. R0Janub =0,133 +0,38 0,6 + 0,12 0,55 +0,015 0,55 +0,2 =1,2 m2∙ °C·ch/kkal=1,03 m 2 ∙ °C·ch/Vt. Tashqi tusiqning issiqlik utkazish umumiy qarshilikning topilgan qiymati har doim uncha katta bo‘lmagan zaxiraga ega bo‘lishi kerak, R 0 ≥ R tr va u R tr mos ravishda (2.3) formula yordamida hisoblanadi R tr 0 = ( 18 + 30 ) ∙ 1 ∙ 0,133 6 = 1,064 m 2 ∙ °C·ch/kkal=0,91 m 2 ∙ °C·c

Q janub = 18,5 ∙ 0,83 ∙ 0,4 ∙ 48 = 294,8 kkal / ch = 343 Vt ; Q sharq = 11,6 ∙ 0,94 ∙ 48 = 523,4 kkal / ch = 608,7 Vt , Pol uchun issiqlik yuqotish (2.7) formula yordamida aniqlanadi. a ) issiq oplama – qattiq mineral plitalar : δ = 100 mm ; γ = 300 kg / m 3 ; λ = 0,093 Vt /( m∙°C ) = 0,08 kkal / m2 ∙ch∙°C ); b ) asfaltobeton : δ = 50 mm ; γ = 2100 kg / m 3 ; λ = 1,046 Vt /( m∙°C ) = 0,9 kkal /( m 2 ∙ch∙°C ); v ) elimli faner: δ = 4 mm ; γ = 600 kg / m 3 ; λ = 0,15 Br /(m ∙°C ) = 0,13 kkal /( m 2 ∙ch∙°C ); g ) sosna i archa: δ = 16 mm ; γ = 550 kg/ m 3 ; λ = 0,14 Vt /( m∙°C ) = 0,12 kkal /( m 2 ∙ch∙°C ). RR= 1 0,85 ∙¿ + 0.016 0.12 ¿=¿ 1,37 m 2 ∙ °C·ch/Vt=1,59 m2∙ °C·ch/kkal Polning issiqlik o‘zatish koeffitsienti K = 1 / R l formula yordamida aniqlanadi. K p = 1/ 1,59 = 0,73 Vt /( m2 ∙°C)

2.2 - rasm. Sovuq va issiq suv ta’minoti sxemasi:V 1 – sovuq suv quvuri; T 3 - issiq; ◊- zadvijka ; □- ventil

2.3 - rasm. Isitish tizimi kolsasi gidravlik xisobi sxemasi: a - 1- kolsa ; b – 2-kolsa; v - 3-kolsa Nasosli isitish tizimi gidravlik xisobi. Sirkulyasiya nasosini va elektr dvigatelini tanlash (2.17) formula bilan bosim oshishini dastlabki hisobini aniqlash mumkin. Utkazilgan quvur uchun quyidagi sharoitda v = 0,4 koeffitsentni qabul qilamiz. 1 – sirkulyasiya kolsasidagi №1; 2-3; 4; 5 asboblarni ko‘rib chiqamiz. Qolsa uchun dastlabki va muljallangan bosim quyidagicha tuziladi: № 2-3 asboblar orqali 58 N 0 = [0,4 ∙ 6,5(10,9 +6,5) + 0,1(977,81 - 965,34)] ∙ 9,81 = 455,6 Pa ; № 4 asbob orqali N 0 = [0,4 ∙ 6,5(9,55 + 6,5) + 0,1(977,81 - 965,34)] ∙ 9,81 = 421 Pa ; № 5 asbob orqali N 0 = [0,4 ∙ 6,5(4,88 + 6,5) +0,1(977,81 - 965,34)] ∙ 9,81 = 303,0 Pa . 2 – sirkulyasiya kolsasidagi № 6; 7-8 asbob

№ 7-8 asboblar orqali N 0 = [0,4 ∙ 6,5(2,70 + 6,5) + 0,1(977,81-965,34)] ∙ 9,81 = 246,4 Pa , 3 – sirkulyasiya kolsasidagi № 9-10 asboblarni ko‘rib chiqamiz. Qolsa uchun dastlabki va muljallangan bosim quyidagicha tuziladi: № 9-10 asboblar orqali N 0 =[0,4 ∙ 6,5(4,94 + 6,5) + 0,1(977,81-965,34)] ∙ 9,81 = 303,5 Pa. Ishqalanish orqali solishtirma bosim yuqotilishi quyidagi (2.18) formula orqali hisoblanadi: № 1; 2-3 asboblar orqali Ro'r= 0,5 ∙455,6 31,7 =7,2 Pa № 4 asbob orqali Ro'r= 0,5 ∙421 29,9 =7,0 Pa № 5 asbob orqali Ro'r= 0,5 ∙302 18.6 =8.1 Pa № 6 asbob orqali Ro'r= 0,5 ∙402 35,1 =5,7 Pa № 7-8 asboblar orqali Ro'r= 0,5 ∙246,4 24,3 =5,06 Pa № 9-10 asboblar orqali Ro'r= 0,5 ∙303,5 28,7 =5.3 Pa R sr ning topilgan qiymatlari orqali o‘zun sirkulyasiya kolsa quvur utka

jadvaldan olish mumkin. v) bizning misolimizda issiqlikdan izolyasiyalangan quvurlar bu 14, 31 quyidagi formuladan hisoblaymiz qtr = q ¢Li (1 - η i ), bu erda η i = 0,8 – izolyasiyaning FIKi; q tr 1 = I 57,0∙6,5∙1 = 1020,5 Vt q tr 31 = 72,2∙3,94(1 - 0,8) = 57,7 Vt g) suv sarfi g i = 602 kg/s uchastkada suvning harorati pasayishi kuzatiladi Δ t1 = 1020,5/1,163 ∙ 662 = 1,3 °C, a suvning oxirgi harorati Δ t oxi . 21 = 90-1,3 = 88,7 °C va hakoza; d) qaytish quvurutkazgich uchun uchastkadan keyingi aralash suvning qaytgandagi harorati t ob olamiz. №24 uchastka boshidagi suvning haroratini №23 uchastkadagi issiqlik balansidan topamiz, qaysiki oxirgi harorati tkon 23 = 62,7 °C da 105 kg/s va №21 uchastkada t kon 21 = 54,7°C da 111 kg/s suvning aralashishida. №24 uchastka boshida aralashgandan sun

965,34)]∙9,81 = 404,7 Pa. Haqiqiy sirkulyasiya bosmini topamiz va berilgan utkazish quvuridagi bosim yuqotilishi bilan solishtiramiz va ularning farqi (404,7 - 365)/404,7∙100% = 9,7% ruxsat etilgan chegarada ekanligini kuramiz. Bu holda hisoblashlar 2- va 3- sirkulyasion kolsalarda utkaziladi. Uyda umumiy issiqlik istemoli suv sarfi bilan (1.25) formula yordamida aniqlanadi G c = 15404,6/(90 - 70) = 770,23 kg/s. Sirkulyasiya suvining miqdori 662 kg/s qabul qilingan. 4.9 bulimda farq ruxsat etilgan chegaradan oshmasligi keltirilgan (662 - 770,23)/770,23∙100% = -14% Issiq suv ta’minoti xisobi Ruxsat etilgan normal issiq suv sarfi va haroratini (jadvallardan) aniqlaymiz: a ) 1 odam uchun suv sarfi va hraorati mos ravishda 110-130 l va tg = 65 °C ni tashkil etadi; b) bir protseduradagi suvning

Berilgan misolda gidravlik hisob keltirlmagan. Turar joy binolarida quyuvchi quvur utkazgichlarning taxminiy issiqlik yuqotilishi quyidagi formula yordamida aniqlanadi Q yo .2 =0,05 Q gv ,kVt bu erda Q g . v – issiq suv extiyoji uchun issiqlik sarfining hisoblangan soatli sarfi, kVt . Berilgan misolda quyuvchi quvur utkazgichlardagi issiqlik yuqotish quyidagicha aniqlanadi Q yo .2 = 0,05 ∙ 0,79 = 0,04 kVt . Vanna uchun issiq suv tayyorlashdagi quyuvchi quvurlardagi issiqlik yuqotish Qyo.(v) 2 = 0,05 ∙ 8,9 = 0,45 kVt . Kengayish baki sig‘imi quyidagi (16) formuladan aniqlanadi V r . b = 0,0017 ∙ 24,3 = 400 l . Nasosli isitish tizimidagi gidravlik xisob uchun misol Gidravlik kolsaning xususiy o‘zunligini xisoblaymiz. Bu holda №2 kolsa, 1-etajdagi №6 asbob orqali utadigan issiqlik quvvati q

Z i ) = 848,8 Pa . Nasosli tizimda sovigan suvning tabiiy bosimi 1-etajdagi asboblarada hisobga olinmaydi. SHunday ekan SNiP 2.04.05-86 uchun quvrur utkazgich qarshiligiga bardosh berishi uchun 10 % ortiqcha hisoblash kerak. Bu esa №2 kolsa uchun zarur bosim H n = 1,1(86,09 - 4) = 890,5 Pa ni tashkil etadi. Sirkulyasiya nasos va elektrodvigatelni tanlash Bino uchun umuiy issiqlik yuqotish Q = 15,4 kVt ga teng. Tizimda sirkulyasiya suvining miqdori Gn = G c = 770,23 kg/s ni tashkil etadi. Sirkulyasiya nasosining ishlab chiqarish quvvati quyidagi (23 a) formuladan aniqlanadi QN= 0,86 ∙15404,6 20 ∙971,57 ∙1,163 =0,58 m3/soat SVS 0,5-0,4 nasos (2.5 - rasm) tanlanadi va Q - N n xarakteristkasi olinadi (2.6 - rasm). Nasosning sarfi Q n = 0,58 m 3/s ga mos ravishda n =2600 ayl/min. da bosimi H n

2.5 - rasm. SVS 0,5-0,4 nasosining tashqi kurinishi: 1 - shnur ; 2, 7 - krishka ; 3, 9 - podshipnikli щ itlar, 4 – tarmoq, 5 -rotor, 6 - stator, 8 - gilza, 10 – vilka 2.6 - rasm. SVS 0,5-0 ,4 markali elektronasosning xarakteristkasi 2.7 - rasm. URS -25-60-180 nasosning xarakteristkasi

2.8 - rasm. GHN 20 B – R nasosning xarakteristkasi Samarador sirkulyasiya nasoslaridan biri bu URS tipli (21-rasm) GRUNDFOS va GHN 20V- R (22-rasm) gruppalari hisoblanadi va ular 3 ish rejimiga ega, har bir rejim mos ravishda nominal tok (A) va quvvatda (Vt)da aylanish miqdori darajasiga ega: 1 - 1900; 0,19-0,13; 44-30; 2 - 2400; 0,27-0,18; 62-42; 3 - 2750; 0,36-0,28; 80-64. Keltirilgan misolda 3- tezlikli, 3 ish rejimiga ega nasos (URS 25-60 180)ni tanlash maqsadga muvofiq. III. ATROF-MUHIT MUHOFAZASI VA XAVFSIZLIK TEXNIKASI Tabiat o‘ziga xos murakkab tizim bo‘lib, inson va jamiyat uning xosilasidir. U tabiat evaziga mavjud va rivojlanadi. Inson o‘z extiyojlarini tabiat xisobiga qondiradi. U tabiatdan xavo, suv oziq-ovqat, mineral va yonilg‘i xomashyolarni oladi va o‘zining xayot faoliyat

tonna azot oksidlari 2 mln tonnadan ortiqroq chang va kulsimon moddalar tashlanmoqda. Atmosfera havosining kundan kunga yildan yilga bunchalik ifloslanib borishida sanoat korxonalarining hissasiga to‘g‘ri keladi. Sanoat korxonalari tashlamalari 2 guruhga bo‘linadi 1 guruhga ―Tashkil etilmagan tashlama ‖ lar kiradi. Ular korxonalarning tozalash qurilmalari bilan to‘la ta’minlanmaganligi materiallar tashish to‘g‘ri tashkil etilmaganligi, xomashyolarni saqlash qoidalariga etarli amal qilinmasligi natijasida hosil bo‘ladi. 2 guruhga ―tashkil etilgan tashlamalar ‖ mansub. Bunday tashlamalar maxsus tutun murlari ventilyasiya tizimlari dudburonlar kabilar tashkil etish orqali kamaytiriladi. Issiqlik elektr stansiyalarida olinadigan elektr quvvati asosan ko‘mir, mazut, gaz kabi yonilg‘ilar yonishi

qoladi. Quyosh nuri atmosfera orqali utib, erning yuza qatlamini isitadi va er o‘zidan issiqlik xamda infraqizil nurlarini qaytaradi. Atmosferadagi ―issiqxona effekti ‖ ni xosil qilgan gazlar miqdorining o‘zgarmasligi natijasida erning issiqlik balansi doimiydir. Agar ularning konsentratsiyasi xavo tarkibida oshib borsa, shunga nominal ravishda xarorat balansi xam o‘zgarib, er yuzasining isishi sodir bo‘ladi. ―Issiqxona effekti ‖ ni xosil qiluvchi gazlardan 3 tasi, ya’ni uglerod qo‘sh oksidi, metan va suv bug‘lari eng ko‘p axamiyat kasb etadi. CHunki, aynan ularning konsentratsiyalari biosferaga antropogen ta’sirlar natijasida tez oshib boradi. Undan tashqari xar yili atmosferaga chiqarib yuborilayotgan millionlab tonna tashlanmalar ozon qatlamining xam emirilishiga olib keladi. Ozon qavat

bo‘lishini aniq hisoblaga imkoniyat yo‘q, chunki buning uchun gidrodinamika, massa va issiqlik almashinuvi sharoitlarini hamda kimyoviy reaksiya o‘tishlarini hisobga oluvchi tenglama tizimlarini echilishi zarurdir. Yoqilg‘i yonish jarayonida havodagi kislorod miqdori etarlicha ta’minlaganligi tufayli o‘txonadan chiqqan yonish mahsulotlar tarkibida uglerod oksidlari paydo bo‘ladi. Aralashmalarning silikatli asosi yuqori haroratda turli oksidlar bilan reaksiyaga kirib, kulga aylanadigan yoki turli o‘lchamli mikro zarrachalarni paydo bo‘lishiga sababchi bo‘ladi. Turli yoqilg‘ilardan chiqqan uchuvchan kullarda turli zaharli moddalar mavjuddir. Masalan, ASH – markali antratsit kulida mish’yak borligi aniqlandi. Organik yoqilg‘ilarni yonish mahsulotlarining atrof – muhitga, ayniqsa atmosfera hav

uzatish lozim. Bunda paydo bo‘ladigan zaharli chiqindilar miqdorini minimumga keltirish muhim ahamiyatga egadir. Gazlarni yondirilishi havo uzatishi bo‘yicha uch xil asosiy yonish jarayonlariga bo‘linadi: bir turli yonuvchan aralashmaning yonish, gaz va havolarni alohida uzatilishi, diffuzion yonishi, havo etmasligi tufayli to‘liq yonmaslik jarayoni. Birinchi holda gaz dastlabki havo bilan aralashtiriladi va yonish intensivligi faqatgina yonish reaksiyalarining kinetikasi bilan belgilanadi. Bunday yonishga kinetik yonish deyiladi. Gazlarni yondirishda, o‘txonadagi jarayoniga ta’sir etish hamda massa issiqlik almashinuvlarini intensivlashtirish imkoniyatlari, qattiq va suyuqlik yoqilg‘ilarini yondirilishining o‘xshash ko‘rsatkichlariga nisbatan, zararli chiqindilar miqdorini kamaytiradi. Ta

ifloslanganidan kelib chiqadi. Xozirgi kunda butun dunyoda energetika krizisidan tashqari 2008 yilda boshlangan iqtisodiy krizis xam davom etmoqda. Iqtisodiy – energetika krizisidan tashqari dunyoga geoegologik, texnogen falokat kabi omillar xam katta xavf solib turibdi. Bugungi kunda dunyo olimlari energetika tizimida noan’anaviy energiya manbalari(quyosh energiyasi, shamol energiyasi, bioenergiya, er osti energiyasi kabilar)dan foydalanish xam iqtisodiy xam ekologik muammolarning echimi sifatida qarashmoqda. Xaqiqatdan xam noan’anaviy energiya manbalari(quyosh energiyasi, shamol energiyasi, bioenergiya, er osti energiyasi kabilar)dan foydalanish xisobiga millionlab tonna yoqilg‘i iqtisod qilinishi bilan birgalikda atmosferaga chiqarib yuboriladigan millionlab tonna zaxarli tashlanmalarni

asosida radiatsiya xavfsizligi tizimi ikki vazifani hal qiladi. 1. Loyiha, texnik, tibbiy, sanitariya va gigienik chora-tadbirlarni qullash bilan aholi va ishlovchilarning nurlanish darajasini yul qo‘yiladigan chegaragacha kamaytirish. 2. Aholi va korxona xodimlarining atrof-muhitni radioaktiv ifloslanishi, nurlanish haqida mulohaza yuritishlari, sharoitni me’yorga keltirish uchun samarali nazorat tizimini yaratish. Nurlanish dozasi deb, ionlash va molekulalar muxitni uyg‘otishga sarf bo‘ladigan massa birligidagi nurlanuvchi modda yutadigan energiya miqdoriga aytiladi. Nurlanish miqdorlari turlicha birlikda ifodalanadi. Masalan, yutiladigan (jalb qilingan) doza birligini Grey (Gy), dj/kg, rad, erg/g da ifodalash qabul qilingan 1 Gy=1,0 Dj/kg, 1 rad=100 erg/g=MO-2 Dj/kg. Ekspozitsion miqdor

tasir qilib, unda 50 yil mobaynida zamonaviy usullar bilan aniqlanadigan, xali uzgarishlarga olib kelmaydigan dozaning katta miqdori yo‘l quiiladigan doza mikdori (YKDM) deyiladi. Nurlanish xavfsizligi normalariga (NXN-76) asosan xar xil turdagi ionlovchi nurlarning yul quyiladigan doza miqdori 100 mberDaftadan oshmasligi kerak. Doza miqdorini belgilashda shaxslarning nurlanish buyicha A, B, V turlarga guruxlanishi, odam tanasi a’zolarining uch xilga bo‘linishi e’tiborga olinadi. A guruxga ionlovchi nurlar manbalari bilan doimo yoki kupincha ishlayditan kasbdagi shaxslar mansubdir. B guruxga radioaktiv nurlar manbalari bilan ishlaydigan, lekin ish joyi va yashash sharoiti buyicha radioaktiv moddalar yoki boshqa manbalar ta’sirida bo‘ladigan shaxslar kiradi. V guruxga yashayotgan barcha axo

almashtirish, uni chang-gazlardan tozalash, isitish, suv ta’minoti, kanalizatsiya tarmoqlari ishlari va boshqalar misol bo‘ladi. Ximoyalash chora-tadbirlarini ishlab chiqishda nurlanish manbaining xususiyati, radioaktiv moddalarning turi, fizikaviy xolati, nurlanish turi va energiyasi, aktivligi, parchalanish davri, zararli xossalari, ishlatiladigan miqdori, manba bilan ishlash vaqti xususiyati xisobga olinadi. Nurlanishni ulchash uchun turli xildagi ulchov asboblaridan foydalaniladi. Masalan, rentgen va gamma nurlari uchun RM-1M, PMR-1, Kaktus, neytron nurlanishi uchun RUS- 5, 7, RPN-1, ID-1, KID-1, DK-0.2, ILK MFK, DRGZ, Argun dozimetrlari, TISS, DP-NB, RA-12SM radiometrlari mavjud. Radioaktiv modda mikdorini aniqlash uchun RPS-4-01 (Gagara), RMGZ-01 (Pluton) laboratoriya radiometrlari,

Yorug‘lik kuchi birligida Kandela (Kd) qabul qilingan. Bir kandela 1/600000 m platinaning qotayotgan yuzasidan perpendikulyar xolatda ajralib chiqayotgan yorug‘lik kuchi qabul qilingan. Bunda platinaning qotish harorati 2046,65 K va 101325 Pa (760 mm simob ustuni) bosimi belgilangan. YOritilish E — yuza buyicha tarqalayotgan nur oqimining zichligidir. YOritilish birligi sifatida lyuks (lk) qabul qilingan. Lyuksmetr YU-1, YU-116 bilan ulchanadi va xonaning sanitariya - gigienik sharoiti normaga asosan baxolanadi. Ishlab chiqarish korxonalarining xonalari kunduz kunlari odatda tabiiy yoritiladi. Ba’zi bir xonalar, masalan, texnologax jaraenda tabiiy yoritilish salbiy ta’sir kursatadigan ishlar, ishchilarning hamma vaqt bo‘lishi shart bo‘lmagai joylar, joylanishi buyicha tabiiy yoritilish imk

5. Quvurlarda gidravlik zarba to‘lqinning tarqalish tezligi bir jinsli suyuqlik uchun tovush tezligidan iboratdir. 6. Turli quvurlar uchun umumiy qarshilik uning qismlaridagi ayrim qarshiliklar yig‘indisidan iborat. - Issiqlik quvurlari sifatida ichki gidravlik qarshiligi past bo‘lgan zamonaviy quvurlar ishlatilishi kerak. - yuqorida keltirilgan tadbirlarni amalga oshirganda issiqlik quvurlaridagi gidravlik bosimning pasayishi sezilarli darajada pasayadi. Tatqiqot natijasida tavsiya etilgan ma’lumotlardan shu sohada faoliyat kursatuvchi muhandislar, texnik hodimlar, amaliyotchi talabalar, o’z faoliyatlari uchun foydalanishlari mumkin. ADABIYOTLAR RO`YXATI 1. 2017-2021 yillarda O’zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo’nalishlari bo’yicha “Xarakatlar strategiyasida” 2.

9. Gurin F.V., Reyn V.V. Avtomobilcozlik texnologiyaci. Darclik. -Toshkent, 2001. - 240 6et 10. Magdiev Sh.P., Rasulov H.A. Avtomobil va dvigatellarga texnik xizmat ko’rsatish, ta’mirlash. O’quv qo’llanma. -Toshkent, Ilm ziyo: 2011. -208 bet. 11. Babucenko S.M. Traktor va avtomobillar remonti. Darclik. - Toshkent. Uqituvchi: 1990. -366 6et 12. Mahkamov Q.H., Ergashev A. Avtomobillarni ta’mirlash. Darslik. - Toshkent, O’qituvchi: 2008 yil, -304 bet. 13. Kuznetsov E.S., Boldin A.P. Ba boshkalar. Avtomobillar texnik ekcpluatatciyaci. Darclik. -Toshkent, Voric-nashiriyot: 2006. -630 bet 60 14. Hamraqulov, Magdiyev avtomobillarning texnik ekspluatatsiyasi. Darslik. - Toshkent. 2005. -223 bet. 15. Omirov A., Kayumov A. Mashinasozlik texnologiyasi. Ukuv kulanma. - Toshkent, Uzbekiston: 2003. -380

Купить